KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 11.11.2024
COM(2024) 527 final
2024/0293(NLE)
Wniosek
DECYZJA RADY
zatwierdzająca stanowisko, jakie ma być zajęte w imieniu Euratomu na Konferencji Karty Energetycznej
UZASADNIENIE
1.Przedmiot wniosku
Niniejszy wniosek dotyczy zatwierdzenia przez Radę decyzji Komisji ustalającej stanowisko, które ma być zajęte przez państwa członkowskie w odniesieniu do kwestii wchodzących w zakres Traktatu Euratom na Konferencji Karty Energetycznej w związku z planowanym przyjęciem proponowanej poprawki do art. 49 (Depozytariusz) Traktatu Karty Energetycznej („TKE”) oraz zatwierdzeniem (i) nowego ustalenia w sprawie art. 49 TKE dotyczącego zadań sekretariatu Karty Energetycznej („sekretariat”) oraz (ii) decyzji Konferencji Karty Energetycznej w sprawie wyznaczenia sekretariatu jako depozytariusza na mocy art. 49 TKE w okresie przejściowym od dnia 2 lutego 2025 r. Przyjęcie poprawek do TKE oraz dodatkowe zatwierdzenia mają być uchwalone jednocześnie przez Konferencję Karty Energetycznej.
2.Kontekst wniosku
2.1.Traktat Karty Energetycznej
TKE jest wielostronną umową handlowo-inwestycyjną mającą zastosowanie do sektora energetycznego, którą podpisano w 1994 r. i która weszła w życie w 1998 r. TKE zawiera postanowienia dotyczące ochrony inwestycji, handlu materiałami i produktami energetycznymi oraz ich tranzytu, a także mechanizmów rozstrzygania sporów. W TKE ustanawia się również ramy współpracy międzynarodowej w dziedzinie energii pomiędzy umawiającymi się stronami tego Traktatu. Euratom jest stroną TKE wraz z Unią Europejską i większością państw członkowskich, a także Japonią, Zjednoczonym Królestwem, Szwajcarią, Turcją i większością państw Bałkanów Zachodnich i byłego ZSRR z wyjątkiem Rosji i Białorusi. 30 maja 2024 r. Rada przyjęła decyzję w sprawie wystąpienia Euratomu z TKE i jednocześnie nakazała państwom członkowskim, aby nie sprzeciwiały się przyjęciu na zbliżającej się Konferencji Karty Energetycznej w dniu 3 grudnia 2024 r. zmodernizowanych postanowień TKE. Euratom powiadomił depozytariusza TKE o swoim wystąpieniu, które stanie się skuteczne w dniu 28 czerwca 2025 r.
2.2.Konferencja Karty Energetycznej
Ustanowiona w TKE Konferencja Karty Energetycznej jest organem zarządzającym i decyzyjnym. Wszystkie państwa lub regionalne organizacje integracji gospodarczej (takie jak UE i Euratom), które podpisały TKE lub do niego przystąpiły, są członkami Konferencji, która spotyka się regularnie w celu omówienia kwestii mających wpływ na współpracę w zakresie energii między sygnatariuszami TKE, przeglądu wdrażania postanowień TKE i Protokołu Karty energetycznej dotyczącego efektywności energetycznej i odnośnych aspektów ochrony środowiska oraz rozważenia ewentualnych nowych instrumentów i wspólnych działań w ramach Karty energetycznej. W szczególności Konferencja Karty Energetycznej przyjmuje teksty poprawek do TKE oraz zatwierdza modyfikacje i zmiany techniczne załączników do TKE. Podczas głosowania nad proponowanymi poprawkami do tekstu TKE Konferencja Karty Energetycznej podejmuje decyzję o przyjęciu poprawek w drodze jednomyślnego głosowania przez Umawiające się Strony obecne i głosujące, w obecności co najmniej połowy Umawiających się Stron. Euratom i UE dysponują liczbą głosów równą liczbie ich państw członkowskich, które są umawiającymi się stronami TKE, z zastrzeżeniem, że Euratom i UE nie korzystają z prawa do głosowania, jeśli korzystają z niego ich państwa członkowskie, i vice versa.
2.3.Planowany akt Konferencji Karty Energetycznej
Art. 49 TKE stanowi, że depozytariuszem TKE jest rząd Republiki Portugalskiej. W dniu 1 lutego 2024 r. Republika Portugalska powiadomiła o zamiarze wystąpienia z TKE i zaprzestania pełnienia funkcji depozytariusza TKE, ze skutkiem od dnia 2 lutego 2025 r. W tym kontekście w okresie od lipca do sierpnia 2024 r. Umawiające się Strony omówiły propozycje dotyczące wyznaczenia sekretariatu jako nowego depozytariusza na mocy art. 49 TKE po wystąpieniu Republiki Portugalskiej. W szczególności postanowiły przedstawić Konferencji Karty Energetycznej następujące propozycje i głosować nad nimi w ramach już przygotowanego pakietu modernizacji TKE:
a)poprawkę do art. 49 TKE wskazującą sekretariat Karty Energetycznej jako depozytariusza TKE (CC 760 REV2);
b)nowe ustalenie w sprawie art. 49 TKE dotyczące zadań sekretariatu Karty Energetycznej jako sekretariatu i depozytariusza (CC 762 REV2).
Głosowanie nad uzgodnionymi propozycjami odbędzie się dnia 3 grudnia 2024 r. podczas 35. posiedzenia Konferencji Karty Energetycznej. Decyzje związane z modernizacją TKE będą podlegały jednomyślnemu głosowaniu w obecności co najmniej połowy Umawiających się Stron. Jeśli decyzje zostaną przegłosowane, zostaną one uznane za przyjęte przez Konferencję Karty Energetycznej. Przyjęcie to zapoczątkuje następnie procesy ratyfikacji, tymczasowego stosowania i ewentualnego wejścia w życie różnych elementów pakietu reform, w tym zmienionego art. 49 TKE oraz nowego ustalenia w sprawie zadań sekretariatu na mocy tego artykułu.
Tymczasowe stosowanie poprawek do TKE, w tym nowej poprawki do art. 49 TKE dotyczącej depozytariusza, oraz pozostałych elementów procesu modernizacji będzie regulowane decyzją dotyczącą wejścia w życie i tymczasowego stosowania poprawek do tekstu TKE oraz zmian/modyfikacji załączników do niego i ustaleń. Podczas dyskusji stało się jednak jasne, że nie wszystkie Umawiające się Strony będą mogły tymczasowo stosować poprawkę do art. 49 TKE oraz nowe ustalenie w sprawie depozytariusza. Aby zapewnić ciągłość instytucjonalną funkcji depozytariusza od dnia 2 lutego 2025 r., Umawiające się Strony zgodziły się zaproponować Konferencji Karty Energetycznej
c)dodatkowy, odrębny projekt decyzji, w którym wyznaczono sekretariat jako depozytariusza na mocy art. 49 TKE w okresie przejściowym, rozpoczynającym się w dniu 2 lutego 2025 r., do czasu wejścia w życie zmodernizowanego TKE (CC 814).
Ta ostatnia decyzja nie będzie częścią pakietu dotyczącego modernizacji TKE i zostanie przyjęta na konferencji większością ¾ wszystkich Umawiających się Stron.
3.Stanowisko, jakie ma być zajęte w imieniu Euratomu
Komisja proponuje, aby w odniesieniu do kwestii wchodzących w zakres stosowania Traktatu Euratom państwa członkowskie będące stronami TKE zajęły na posiedzeniu Konferencji Karty Energetycznej stanowiska opisane poniżej.
3.1.W odniesieniu do przyjęcia poprawki do art. 49 TKE (CC 760 REV2)
Wyznaczenie nowego depozytariusza po faktycznym wystąpieniu Republiki Portugalskiej z TKE ma zasadnicze znaczenie dla instytucjonalnego funkcjonowania TKE, którego stroną jest Euratom i kilka państw członkowskich. Poprawka do art. 49 TKE polegająca na wyznaczeniu sekretariatu jako nowego depozytariusza została włączona do pakietu modernizacji TKE, nad którym Konferencja Karty Energetycznej ma głosować dnia 3 grudnia 2024 r.
Przyjęcie tej poprawki do TKE nie wywołuje, co do zasady, skutków prawnych. W świetle prawa międzynarodowego nie jest to równoznaczne z podpisem, ale z parafowaniem wynegocjowanego tekstu.
W związku z tym Komisja proponuje, aby na Konferencji Karty Energetycznej, w odniesieniu do kwestii wchodzących w zakres stosowania Traktatu Euratom, państwa członkowskie zajęły stanowisko, które nie uniemożliwi przyjęcia proponowanych poprawek do art. 49 TKE. Stanowisko to uzupełni decyzję Rady (Euratom) 2024/1645 z dnia 30 maja 2024 r.
3.2.W odniesieniu do zatwierdzenia nowego ustalenia w sprawie art. 49 TKE dotyczącego zadań sekretariatu Karty Energetycznej (CC 762 REV2).
Nowe ustalenie ma na celu wyjaśnienie różnych zadań sekretariatu na mocy TKE. Z jednej strony sekretariat pełni swoje funkcje sekretariatu zgodnie z art. 35 TKE. Z drugiej strony ma on pełnić rolę depozytariusza zgodnie ze zmienionym art. 49 TKE po przyjęciu poprawki. Nowe ustalenie zostanie włączone do pakietu modernizacji TKE, nad którym Konferencja Karty Energetycznej ma głosować dnia 3 grudnia 2024 r.
Przyjęcie ustalenia nie wywołuje, co do zasady, skutków prawnych. W świetle prawa międzynarodowego nie jest to równoznaczne z podpisem, ale z parafowaniem wynegocjowanego tekstu.
W związku z tym Komisja proponuje, aby na Konferencji Karty Energetycznej, w odniesieniu do kwestii wchodzących w zakres stosowania Traktatu Euratom, państwa członkowskie zajęły stanowisko, które nie uniemożliwi zatwierdzenia nowego ustalenia w sprawie art. 49 TKE dotyczącego zadań sekretariatu Karty Energetycznej. Stanowisko to uzupełni decyzję Rady (Euratom) 2024/1645 z dnia 30 maja 2024 r.
3.3.W odniesieniu do zatwierdzenia decyzji w sprawie wyznaczenia sekretariatu Karty Energetycznej jako depozytariusza na mocy art. 49 TKE w okresie przejściowym od dnia 2 lutego 2025 r. (CC 814)
Odrębna decyzja Konferencji Karty Energetycznej w sprawie wyznaczenia sekretariatu Karty Energetycznej jako tymczasowego depozytariusza TKE ma na celu zapewnienie nieprzerwanego funkcjonowania TKE w okresie następującym po wystąpieniu Republiki Portugalskiej z TKE i wejściu w życie zmodernizowanego TKE. W związku z tym określono w niej, że sekretariat powinien przejąć funkcję depozytariusza TKE od dnia 2 lutego 2025 r., tj. od dnia, w którym obecny depozytariusz, rząd Republiki Portugalskiej, przestanie pełnić tę funkcję.
W związku z tym Komisja proponuje, aby państwa członkowskie zajęły stanowisko, które nie uniemożliwia zatwierdzenia odrębnej decyzji dotyczącej ustanowienia sekretariatu Karty Energetycznej jako depozytariusza TKE w okresie przejściowym od dnia 2 lutego 2025 r.
Mając na uwadze, że wystąpienie UE i Euratomu z TKE zgłoszono depozytariuszowi TKE dnia 27 czerwca 2024 r., oczekuje się, że Euratom i UE, będąc nadal Umawiającymi się Stronami TKE w momencie głosowania nad wyżej wymienionymi decyzjami Konferencji Karty Energetycznej, nie będą obecne ani nie będą głosowały. W związku z tym w niniejszym wniosku określono stanowisko, jakie mają zająć państwa członkowskie, które pozostają Umawiającymi się Stronami TKE, na posiedzeniu Konferencji Karty Energetycznej, które odbędzie się dnia 3 grudnia 2024 r. Pozostaje to bez uszczerbku dla podziału kompetencji pomiędzy Unię a jej państwa członkowskie.
4.Podstawa prawna
4.1.Zasady
Traktat Euratom nie zawiera żadnego postanowienia równoważnego art. 218 ust. 9 TFUE w odniesieniu do decyzji Rady ustalających stanowiska, które mają być zajęte w imieniu Unii w ramach organu utworzonego przez umowę, gdy organ ten ma przyjąć akty mające skutki prawne. W przypadku gdy organ utworzony na mocy umowy zawartej przez Euratom, takiej jak TKE, przyjmuje akty mające skutki prawne, zastosowanie mają procedury przewidziane w art. 101 Traktatu Euratom.
Art. 101 akapit pierwszy Traktatu Euratom stanowi: „W ramach posiadanych uprawnień i właściwości Wspólnota może przyjmować zobowiązania poprzez podpisanie porozumień lub umów z państwem trzecim, organizacją międzynarodową lub obywatelem państwa trzeciego”.
Art. 101 akapit drugi Traktatu Euratom stanowi: „Komisja negocjuje te porozumienia lub umowy zgodnie z dyrektywami Rady i zawiera je po zatwierdzeniu przez Radę stanowiącą większością kwalifikowaną”.
4.2.Zastosowanie w niniejszej sprawie
TKE jest umową międzynarodową, której jedną ze stron jest Euratom.
Dnia 3 grudnia 2024 r. Konferencja Karty Energetycznej zostanie wezwana do przyjęcia aktów mających skutki prawne. Akty te będą wiążące w świetle prawa międzynarodowego. W związku z tym, zgodnie z art. 101 akapit drugi Traktatu Euratom, podlegają one zatwierdzeniu przez Radę stanowiącą większością kwalifikowaną.
Decyzje, które mają zostać przyjęte przez Konferencję Karty Energetycznej, dotyczące przyjęcia, zgodnie z art. 34 TKE, proponowanych poprawek i ustalenia w odniesieniu do art. 49 TKE, stanowią, w szczególnych okolicznościach sprawy, akt mający wiążące skutki prawne w świetle prawa międzynarodowego, ponieważ mają zostać przyjęte jednocześnie z decyzją dotyczącą wejścia w życie i tymczasowego stosowania poprawek i ustaleń dotyczących tekstu TKE, która zobowiązuje Umawiające się Strony do tymczasowego stosowania tych poprawek i ustaleń od uzgodnionej daty, jeżeli w odpowiednim terminie nie zostanie złożone oświadczenie przeciwne.
Decyzja, która ma zostać przyjęta przez Konferencję Karty Energetycznej w sprawie zatwierdzenia sekretariatu Karty Energetycznej jako depozytariusza TKE w okresie przejściowym od dnia 2 lutego 2025 r., stanowi również akt mający wiążący skutek prawny w świetle prawa międzynarodowego. Stanowi ona podstawę prawną dla sekretariatu Karty Energetycznej w celu zapewnienia nieprzerwanego funkcjonowania Karty Energetycznej i wejdzie w życie natychmiast po jej przyjęciu, bez konieczności ratyfikacji, zgodnie z art. 48 TKE.
W związku z tym proceduralną podstawą prawną proponowanej decyzji jest art. 101 akapit drugi Traktatu Euratom, ponieważ Traktat Euratom nie zawiera żadnego postanowienia równoważnego art. 218 ust. 9 TFUE w odniesieniu do decyzji ustalających stanowiska, które mają być zajęte w imieniu Unii w ramach organu utworzonego przez umowę.
5.Publikacja planowanego aktu
Ponieważ decyzje Konferencji Karty Energetycznej zmienią TKE, jego ustalenia, deklaracje i decyzje oraz wyznaczą nowego depozytariusza na mocy art. 49 TKE w okresie przejściowym do dnia wejścia w życie zmodernizowanego TKE, po ich przyjęciu należy opublikować je w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
2024/0293 (NLE)
Wniosek
DECYZJA RADY
zatwierdzająca stanowisko, jakie ma być zajęte w imieniu Euratomu na Konferencji Karty Energetycznej
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, w szczególności jego art. 101 akapit drugi,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)Traktat Karty Energetycznej („TKE”) został zawarty przez Unię na mocy decyzji Rady i Komisji 98/181/WE, EWWiS, Euratom i wszedł w życie dnia 16 kwietnia 1998 r.
(2)W związku z brakiem istotnej aktualizacji TKE od lat 90. XX wieku TKE stawał się coraz bardziej przestarzały.
(3)Art. 49 TKE stanowi, że depozytariuszem TKE jest rząd Republiki Portugalskiej. W dniu 1 lutego 2024 r. Republika Portugalska powiadomiła o zamiarze wystąpienia z TKE, a tym samym o zamiarze zaprzestania pełnienia funkcji depozytariusza. Wystąpienie Republiki Portugalskiej z TKE stanie się skuteczne w dniu 2 lutego 2025 r.
(4)Poprawka do art. 49 TKE jest konieczna w celu wyznaczenia nowego depozytariusza TKE. Umawiające się Strony TKE („Umawiające się Strony”) uzgodniły w negocjacjach dodanie takiej poprawki do tekstu zmodernizowanego TKE, proponując wyznaczenie sekretariatu Karty Energetycznej („sekretariat”) jako nowego depozytariusza. Postanowiły również przedstawić Konferencji Karty Energetycznej do zatwierdzenia nowe ustalenie w sprawie art. 49 TKE dotyczące zadań sekretariatu. Ponadto, biorąc pod uwagę, że nie wszystkie Umawiające się Strony będą tymczasowo stosować zmodernizowany TKE po jego przyjęciu, Umawiające się Strony zgodziły się przedstawić do zatwierdzenia Konferencji Karty Energetycznej decyzję, która wyznaczy sekretariat jako tymczasowego depozytariusza od dnia 2 lutego 2025 r., w oczekiwaniu na wejście w życie poprawek do TKE.
(5)Zgodnie z art. 34 TKE Konferencja Karty Energetycznej przyjmuje teksty poprawek do TKE.
(6)Konferencja Karty Energetycznej ma przyjąć proponowane akty na posiedzeniu w dniu 3 grudnia 2024 r. Akty, które mają zostać przyjęte przez Konferencję Karty Energetycznej, będą wiążące dla Euratomu.
(7)Właściwe jest, aby Euratom nie korzystał ze swojego prawa głosu podczas głosowania na posiedzeniu Konferencji Karty Energetycznej dotyczącego proponowanych poprawek do TKE oraz aby ustalić stanowisko, jakie powinny zająć państwa członkowskie będące Umawiającymi się Stronami, działające wspólnie, w odniesieniu do kwestii wchodzących w zakres kompetencji Euratomu. Stanowisko to pozostaje bez uszczerbku dla podziału kompetencji pomiędzy Euratom a państwa członkowskie. Uzupełnia ono decyzję Rady (Euratom) 2024/1645.
(8)Państwa członkowskie będące Umawiającymi się Stronami i obecne na posiedzeniu Konferencji Karty Energetycznej powinny zająć stanowisko, które nie uniemożliwia przyjęcia lub zatwierdzenia proponowanych aktów,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
1.Zgodnie z art. 36 ust. 7 Traktatu Karty Energetycznej („TKE”) Euratom nie korzysta z prawa głosu na Konferencji Karty Energetycznej podczas głosowania nad proponowaną poprawką i ustaleniem w sprawie art. 49 TKE oraz nad decyzją w sprawie wyznaczenia depozytariusza na mocy art. 49 TKE.
2.Państwa członkowskie, które są Umawiającymi się Stronami TKE i są obecne na konferencji, głosują na Konferencji Karty Energetycznej w dniu 3 grudnia 2024 r., działając wspólnie, tak aby:
a)nie uniemożliwić przyjęcia przez konferencję proponowanych poprawek do art. 49 TKE (CC 760 REV2);
b)nie uniemożliwić zatwierdzenia ustalenia w sprawie art. 49 TKE dotyczącego zadań sekretariatu Karty Energetycznej (CC 762 REV2); oraz
c)nie uniemożliwić zatwierdzenia decyzji w sprawie wyznaczenia sekretariatu Karty Energetycznej jako depozytariusza na mocy art. 49 TKE ze skutkiem od dnia 2 lutego 2025 r. (CC 814).
Artykuł 2
Niniejsza decyzja skierowana jest do Komisji.
Sporządzono w Brukseli dnia r.
KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 11.11.2024
COM(2024) 527 final
ZAŁĄCZNIK
do
wniosku dotyczącego decyzji Rady
zatwierdzającej stanowisko, jakie ma być zajęte w imieniu Euratomu na Konferencji Karty Energetycznej
ZAŁĄCZNIK
1.Proponowana poprawka do art. 49 TKE, uwzględniona w proponowanych poprawkach do Traktatu Karty Energetycznej (dokument CC 760 REV2), przedłożona Konferencji Karty Energetycznej dnia 3 września 2024 r.
Artykuł 49
Depozytariusz
Depozytariuszem niniejszego Traktatu jest rząd Republiki Portugalskiej sekretariat.
2.Proponowane nowe ustalenie w sprawie art. 49 dotyczące zadań sekretariatu Karty Energetycznej, zawarte w proponowanych poprawkach do ustaleń, deklaracji i decyzji (dokument CC 762 REV2), przedłożone Konferencji Karty Energetycznej dnia 3 września 2024 r.
|
Ustalenie 16 w sprawie art. 49 pierwotnego TKE
|
Ustalenie 18 w sprawie art. 49 TKE zmienionego w 1998 r.
|
|
„Sekretariat” w art. 49 oznacza „sekretariat” określony w art. 35. W celu uniknięcia wątpliwości wszelkie odniesienia do „depozytariusza” w niniejszym Traktacie oznaczają „sekretariat” określony w art. 35 w charakterze depozytariusza.
|
3.Proponowana decyzja Konferencji Karty Energetycznej w sprawie wyznaczenia sekretariatu Karty Energetycznej jako depozytariusza na mocy art. 49 Traktatu Karty Energetycznej (dokument CCDEC do uzupełnienia), przedłożona Konferencji Karty Energetycznej dnia 3 września 2024 r.
35. posiedzenie Konferencji Karty Energetycznej
3 grudnia 2024 r.
WYZNACZENIE SEKRETARIATU KARTY ENERGETYCZNEJ JAKO DEPOZYTARIUSZA NA MOCY ART. 49 TRAKTATU KARTY ENERGETYCZNEJ
Umawiające się Strony Traktatu Karty Energetycznej (TKE)
przyjmując do wiadomości wystąpienie Republiki Portugalskiej jako Umawiającej się Strony TKE ze skutkiem od dnia 2 lutego 2025 r.,
uwzględniając powiadomienie Republiki Portugalskiej z dnia 7 marca 2024 r., że rząd Republiki Portugalskiej nie będzie już pełnił funkcji depozytariusza na mocy art. 49 TKE po tym, jak jego wystąpienie stanie się skuteczne,
przywołując poprawkę do art. 49 wyznaczającą sekretariat Karty Energetycznej (sekretariat) jako depozytariusza TKE, przyjętą na 35. posiedzeniu Konferencji Karty Energetycznej [CC 814],
Uzgodniły, co następuje:
1.Do czasu wejścia w życie poprawek do TKE przyjętych w dniu 3 grudnia 2024 r. w odniesieniu do każdej Umawiającej się Strony sekretariat pełni tymczasowo funkcje depozytariusza TKE w odniesieniu do każdej takiej Umawiającej się Strony od dnia 2 lutego 2025 r.
2.Sekretariat stosuje wszelkie niezbędne środki w celu zapewnienia przejęcia funkcji depozytariusza od rządu Republiki Portugalskiej i tymczasowo przejmuje te funkcje zgodnie z lit. a) w dniu 2 lutego 2025 r.