KOMISJA EUROPEJSKA

Bruksela, dnia 8.3.2024

COM(2024) 109 final

Zalecenie

DECYZJA RADY

upoważniająca do rozpoczęcia negocjacji dotyczących umowy między Unią Europejską a Republiką San Marino w sprawie kilku aspektów zarządzania granicami

UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przebieg procedury

Komisja zaleca, aby Rada (i) upoważniła ją, jako negocjatora umowy, do podjęcia i prowadzenia negocjacji w sprawie umowy między Unią a Republiką San Marino, (ii) określiła wytyczne negocjacyjne oraz (iii) wyznaczyła specjalny komitet, w porozumieniu z którym należy prowadzić negocjacje.

Republika San Marino jest niezależnym państwem suwerennym, które utrzymuje szczególne stosunki z sąsiednim państwem członkowskim, tj. Włochami, ze względu na swoje położenie geograficzne, niewielkie terytorium i małą liczbę ludności. Co istotne, San Marino jest państwem śródlądowym otoczonym ze wszystkich stron terytorium Włoch. W San Marino nie ma międzynarodowych portów lotniczych. W wyjątkowych okolicznościach między szpitalem San Marino a szpitalami we włoskim regionie Emilia-Romania latają śmigłowce ratunkowe, którymi transportuje się osoby poważnie chore lub ciężko ranne. W San Marino znajduje się lotnisko, gdzie ultralekkie i lekkie turystyczne statki powietrzne mogą lądować i startować. Przeważnie lądują tu statki powietrzne z Włoch. Bardzo niewielki odsetek samolotów przylatuje spoza strefy Schengen, lecz przed wylądowaniem w San Marino muszą one co najmniej raz odbyć międzylądowanie we Włoszech, gdzie prowadzone są kontrole graniczne. Dlatego obywatele państw trzecich mogą dotrzeć do San Marino jedynie poprzez terytorium strefy Schengen, po przejściu odprawy granicznej w jednym z państw należących do strefy Schengen i pod warunkiem spełnienia wymogów związanych z wjazdem do tej strefy zgodnie z dorobkiem Schengen. Ze względu na wspomniane szczególne położenie geograficzne oraz odrębne stosunki z Włochami nawiązane przed powstaniem Unii brak jest systematycznych odpraw granicznych między Włochami i San Marino, zwyczajowo wymaganych na granicach zewnętrznych państw strefy Schengen 1 . Obecnie San Marino nie wydaje również wiz obywatelom państw trzecich, ponieważ podróżni podlegający obowiązkowi wizowemu, którzy udają się do San Marino, muszą podróżować przez terytorium Włoch i w związku z tym muszą złożyć wniosek o wizę Schengen do właściwego urzędu we Włoszech.

•Przyczyny i cele wniosku

Niniejsze zalecenie ma zapewnić odpowiednią podstawę prawną faktycznego braku kontroli na granicy zewnętrznej między Włochami i San Marino, oraz – jako środek wyrównawczy – wprowadzić przepisy dotyczące dokumentów pobytowych.

Dostosowań wymagają również zapowiadane zmiany dotyczące dorobku Schengen, w szczególności przyszłe uruchomienie nowych systemów informacyjnych UE, m.in. systemu wjazdu/wyjazdu („EES”) 2 oraz europejskiego systemu informacji o podróży oraz zezwoleń na podróż („ETIAS”) 3 . Dokumenty pobytowe wydawane przez San Marino obywatelom państw trzecich obecnie nie pozwalają im na swobodne podróżowanie po strefie Schengen. Podczas gdy obywatele San Marino są zwolnieni z obowiązku rejestracji w EES i ETIAS 4 , obywatele państw trzecich posiadający dokument pobytowy San Marino i przemieszczający się przez państwa członkowskie w celu dotarcia do swojego miejsca zamieszkania w San Marino będą zazwyczaj podlegać rejestracji w EES przy wjeździe do strefy Schengen (zazwyczaj we Włoszech). Ponieważ w momencie ich wjazdu do San Marino osób tych nie rejestrowano by w EES jako opuszczających strefę Schengen, automatycznie rejestrowano by je w EES jako osoby przekraczające okres dozwolonego pobytu, jeżeli ich pobyt w San Marino przekroczy dopuszczalny czas pobytu w strefie Schengen Przekroczenie okresu dozwolonego pobytu miałoby negatywny wpływ na tych obywateli państw trzecich działających w dobrej wierze, w szczególności w kontekście ich wniosków o wizę Schengen, zezwolenie na podróż ETIAS, wizę długoterminową lub dokument pobytowy. 

Niniejsze zalecenie ma ponadto doprowadzić do wyeliminowania obecnej luki w drodze uzgodnienia zasad wydawania przez San Marino dokumentów pobytowych obywatelom państw trzecich. Dokumenty pobytowe wydawane obywatelom państw trzecich nie są obecnie w żaden sposób weryfikowane przez państwa członkowskie, więc ich posiadacze mogą dostać się do strefy Schengen i przemieszczać się po niej bez ważnej wizy Schengen lub bez zezwolenia na podróż ETIAS.

Celem umowy byłoby zniesienie odpraw granicznych osób i uznawanie w całej strefie Schengen dokumentów pobytowych wydawanych przez San Marino obywatelom państw trzecich.

Umowa powinna zatem zakładać, że w przypadku gdy obywatel państwa trzeciego zamierza przybyć bezpośrednio do San Marino, kraj ten zapewnia, aby taki obywatel przeszedł najpierw odprawę graniczną prowadzoną przez Włochy.

Zwolnienie obywateli państw trzecich z obowiązku rejestracji w EES zapobiegłoby rejestrowaniu w EES tych obywateli, którzy działają w dobrej wierze i posiadają dokumenty pobytowe San Marino, jako osób przekraczających okres dozwolonego pobytu w EES. Obywatele państw trzecich posiadający dokumenty pobytowe wydane przez San Marino mieliby bezwizowy dostęp do strefy Schengen przez okres nieprzekraczający 90 dni w każdym 180-dniowym okresie zgodnie z odpowiednimi przepisami prawa Unii i byliby zwolnieni z obowiązku rejestracji w EES oraz z obowiązku posiadania wizy lub zezwolenia na podróż ETIAS w celu wjazdu do strefy Schengen i pobytu w niej.

Dokumenty pobytowe, które San Marino wydaje lub których ważność przedłuża, mogą rodzić skutki w całej strefie Schengen jedynie pod warunkiem zachowania wysokiego poziomu bezpieczeństwa tej strefy. W związku z tym umowa powinna przewidywać, że San Marino zobowiązuje się do wydawania dokumentów pobytowych obywatelom państw trzecich, przedłużania ważności tych dokumentów lub ich wycofywania wyłącznie po przeprowadzeniu przez Włochy oceny bezpieczeństwa. Zanim San Marino będzie mogło wydać dokumenty pobytowe lub przedłużyć ich okres ważności, Włochy przeprowadzałyby wiążącą ocenę bezpieczeństwa, w szczególności kontrole odpowiednich unijnych, krajowych i międzynarodowych baz danych, w tym kontrole zapewniające przestrzeganie i skuteczność unijnych środków ograniczających. Po wydaniu przez Włochy pozytywnej opinii w ustalonym terminie San Marino wydawałoby dokumenty pobytowe lub przedłużałoby ich okres ważności według jednolitego wzoru określonego rozporządzeniem Rady (WE) nr 1030/2002 z dnia 13 czerwca 2002 r. ustanawiającym jednolity wzór dokumentów pobytowych dla obywateli państw trzecich 5 , zaś Włochy dokonywałyby wszystkich niezbędnych operacji w wizowym systemie informacyjnym 6 . Negatywna opinia wydana przez Włochy skutkowałaby odrzuceniem lub cofnięciem przez San Marino wniosku o dokument pobytowy lub wniosku o przedłużenie jego ważności. Zgodnie z kodeksem granicznym Schengen (art. 39) Włochy musiałyby powiadamiać o dokumentach pobytowych wydawanych przez San Marino obywatelom państw trzecich, aby nadać tym dokumentom skutek w całej strefie Schengen.

W planowanej umowie należy zawrzeć postanowienia ustanawiające wymóg, aby dokumenty pobytowe wydane już przez San Marino obywatelom państw trzecich w okresie poprzedzającym wejście w życie tej umowy zastąpiono dokumentami wydanymi zgodnie z tą umową w ciągu dwóch lat od jej wejścia w życie. Umowa powinna przewidywać obowiązek powiadomienia Włoch o dokumentach pobytowych wydanych już przez San Marino obywatelom państw trzecich, aby kraje te mogły przeprowadzić kontrole w odpowiednich bazach danych oraz, w razie potrzeby, zwrócić się do San Marino o wycofanie takich dokumentów pobytowych ze względów porządku publicznego lub bezpieczeństwa wewnętrznego.

Planowana umowa powinna zakładać mechanizm oceny. W umowie należałoby również określić zasady współpracy między Włochami i San Marino w zakresie wydawania lub przedłużania ważności dokumentów pobytowych, a także zasady dotyczące odwołań od decyzji podjętych przez San Marino na podstawie negatywnej opinii Włoch.

Umowa powinna również stanowić, że uzyskanie i utrzymanie prawa pobytu w San Marino będzie uwarunkowane istnieniem rzeczywistego związku z San Marino stwierdzonego na podstawie faktycznej i regularnej obecności fizycznej w odpowiednim okresie oraz spełnienia innych obiektywnych i możliwych do zweryfikowania kryteriów, z wyłączeniem inwestycji w gospodarkę San Marino lub w nieruchomości w tym kraju lub z góry określonych płatności finansowych na rzecz organów San Marino.

Planowana umowa powinna zawierać postanowienia dotyczące wymiany informacji między organami ścigania w San Marino i we Włoszech, w tym informacji z rejestrów karnych oraz informacji o poszukiwanych i zaginionych osobach i przedmiotach, zarówno na wniosek, jak i z inicjatywy własnej, jeżeli jest to istotne dla zapobiegania popełnianiu przestępstw w San Marino i we Włoszech, ich wykrywania lub prowadzenia w ich sprawie postępowań przygotowawczych, zapewnienia ochrony przeciwko zagrożeniom dla bezpieczeństwa publicznego i zapobiegania takim zagrożeniom.

Aby zapewnić wysoki poziom bezpieczeństwa i zaufania, planowana umowa powinna ponadto zawierać postanowienia przewidujące transgraniczną współpracę operacyjną, np. możliwość obserwacji transgranicznej, pościgu transgranicznego za osobami podejrzanymi o popełnienie przestępstwa, organizowania wspólnych patroli i prowadzenia innych wspólnych operacji. W umowie należałoby również zawrzeć postanowienia zezwalające na prowadzenie wzmożonych kontroli policyjnych na obszarach położonych blisko granicy lądowej między strefą Schengen a terytorium San Marino, zarówno w związku ze ściganiem przestępstw, jak i z migracją.

Jeżeli chodzi o turystów, w przypadku których okres dozwolonego pobytu zarejestrowany w EES fałszywie uznano za przekroczony, tj. obywateli państw trzecich objętych obowiązkiem wizowym lub zwolnionych z obowiązku wizowego i zarejestrowanych w EES przy wjeździe do strefy Schengen, których pobyt na terytorium San Marino automatycznie zalicza się jako pobyt w strefie Schengen ze względu na brak odpraw granicznych, planowana umowa powinna przewidywać, że – z wyjątkiem rezydentów San Marino – do celów obliczania dozwolonego pobytu czas spędzony w San Marino będzie liczony jako czas spędzony w strefie Schengen.

Planowana umowa powinna również przewidywać, że w przypadku gdyby San Marino miało wydawać w przyszłości wizy krótkoterminowe lub długoterminowe obywatelom państw trzecich, umowę tę należałoby odpowiednio zmienić.

W planowanej umowie należy przewidzieć mechanizm umożliwiający wprowadzenie do niej zmian, aby odzwierciedlić – w stosownych przypadkach – przyszłe istotne zmiany w prawie Unii. Planowana umowa powinna ponadto zawierać postanowienie, zgodnie z którym w razie niewprowadzenia takich zmian Unia rozwiązałaby tę umowę.

Związek z istniejącymi lub przyszłymi umowami Unii 

W grudniu 2023 r. UE i San Marino zakończyły negocjacje w sprawie układu o stowarzyszeniu, na podstawie którego San Marino będzie stosowało dyrektywę 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady 7 względem obywateli Unii i członków ich rodzin, w tym obywateli państw trzecich. Kwestie, których mogłoby dotyczyć niniejsze zalecenie, nie wchodzą jednak w zakres negocjacji w sprawie układu o stowarzyszeniu. 

Zawarcie układu o stowarzyszeniu podlega obecnie wewnętrznym procedurom obu stron. Po zawarciu i wejściu w życie układu o stowarzyszeniu obywatele państw trzecich będący członkami rodziny obywatela Unii, wobec których zastosowanie ma dyrektywa 2004/38/WE i którzy posiadają kartę pobytu wydaną przez San Marino na podstawie dyrektywy 2004/38/WE, byliby zwolnieni z obowiązku rejestracji w EES 8 , ETIAS 9 i z obowiązku posiadania wizy 10 . W związku z tym przepisy rozporządzenia w sprawie EES dotyczące obliczania czasu trwania dozwolonego pobytu i generowania powiadomień dla państw członkowskich o upływie okresu takiego dozwolonego pobytu nie miałyby zastosowania do obywateli państw trzecich będących członkami rodziny obywatela Unii, do których zastosowanie ma dyrektywa 2004/38/WE i którzy nie posiadają karty pobytu wydanej na podstawie dyrektywy 2004/38/WE. Analogicznie, członkowie rodziny obywatela San Marino, do których miałaby zastosowanie dyrektywa 2004/38/WE, byliby objęci zakresem odpowiedniego dorobku prawnego UE odnoszącego się do członków rodziny obywatela państwa trzeciego korzystającego z prawa do swobodnego przemieszczania się równoważnego prawu przysługującemu obywatelom Unii na mocy umowy między Unią i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a państwem trzecim, z drugiej strony.

W związku z powyższym po wejściu w życie układu o stowarzyszeniu członkowie rodziny obywatela Unii, do których zastosowanie ma dyrektywa 2004/38/WE, nie powinni być objęci postanowieniami planowanej umowy mającymi zastosowanie do wydawania przez San Marino dokumentów pobytowych obywatelom państw trzecich. 

Z drugiej strony, jeżeli umowa przewidziana w niniejszym zaleceniu wejdzie w życie wcześniej niż układ o stowarzyszeniu, planowana umowa miałaby zastosowanie do członków rodziny obywatela Unii będących obywatelami państw trzecich, zanim zacznie obowiązywać układ o stowarzyszeniu. 

2.PODSTAWA PRAWNA I PROPORCJONALNOŚĆ

Podstawę prawną niniejszego zalecenia stanowi art. 218 ust. 3 i 4 TFUE.

Ostateczną materialną podstawę prawną podpisania i zawarcia nowej umowy można ustalić – z uwagi na jej treść – dopiero po zakończeniu negocjacji.

Unia jest uprawniona do zawarcia tej umowy międzynarodowej z San Marino w odniesieniu do aspektów zarządzania granicami objętych niniejszym zaleceniem, w tym w odniesieniu do przyznania dokumentom pobytowym wydawanym przez San Marino obywatelom państw trzecich skutku wiążącego w całej strefie Schengen.

Planowana umowa jest niezbędna, aby rozwiązać kwestię fałszywego uznania okresu dozwolonego pobytu za przekroczony oraz wyeliminować stwierdzone luki w zabezpieczeniach. Planowana umowa nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia założonych celów, ponieważ cele te nie mogą zostać osiągnięte przez państwa członkowskie działające indywidualnie.

3.WYNIKI OCEN EX POST, KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI I OCEN SKUTKÓW

Jako że będzie to nowa umowa, nie można było przeprowadzić oceny ani kontroli sprawności istniejących instrumentów. Do celów negocjacji przedmiotowej umowy nie jest konieczna ocena skutków.

4.PLANY WDROŻENIA I MONITOROWANIE, OCENA I SPRAWOZDANIA

Komisja zapewni prawidłowe monitorowanie wdrożenia umowy. 

Zalecenie

DECYZJA RADY

upoważniająca do rozpoczęcia negocjacji dotyczących umowy między Unią Europejską a Republiką San Marino w sprawie kilku aspektów zarządzania granicami

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 218 ust. 3 i 4, 

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej, 

a także mając na uwadze, co następuje: 

(1)Uznaje się, że konieczne jest zawarcie umowy, aby zapewnić podstawę prawną braku kontroli granicznej między Włochami a San Marino.

(2)Zawarcie takiej umowy wydaje się korzystne z uwagi na bliskość geograficzną Unii i San Marino oraz ich gospodarczą współzależność.

(3)Zawarcie umowy jest niezbędne, aby zapewnić sprawiedliwe traktowanie na granicach zewnętrznych Unii obywateli państw trzecich posiadających dokumenty pobytowe wydane przez San Marino.

(4)Warunkiem wydania takich dokumentów pobytowych przez San Marino musi być wiążąca opinia Włoch oparta na jej ocenie bezpieczeństwa.

(5)Umowa powinna umożliwiać zawieranie wykonawczych porozumień administracyjnych o charakterze operacyjnym między Włochami i San Marino w sprawie kwestii objętych zakresem tej umowy, pod warunkiem że postanowienia tych porozumień są zgodne z postanowieniami umowy oraz z prawem Unii.

(6)Należy zatem rozpocząć negocjacje w celu zawarcia umowy między Unią Europejską, z jednej strony, a San Marino, z drugiej strony. Na negocjatora Unii należy wyznaczyć Komisję,

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:

Artykuł 1

Niniejszym upoważnia się Komisję do prowadzenia, w imieniu Unii, negocjacji w celu zawarcia umowy z Republiką San Marino w sprawie kilku aspektów zarządzania granicami. 

Artykuł 2

Wytyczne negocjacyjne przedstawiono w załączniku.

Artykuł 3

Negocjacje prowadzone są w konsultacji z [nazwa specjalnego komitetu do uzupełnienia przez Radę].

Artykuł 4

Niniejsza decyzja skierowana jest do Komisji. 

Sporządzono w Brukseli dnia […] r.

(1)    Zob. również konwencja o przyjaźni i dobrym sąsiedztwie między Włochami a San Marino (Convenzione di amicizia e di buon vicinato tra l'Italia e San Marino) podpisana w Rzymie 31 marca 1939 r. wraz z późniejszymi zmianami.

(2)    Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/2226 z dnia 30 listopada 2017 r. ustanawiające system wjazdu/wyjazdu (EES) w celu rejestrowania danych dotyczących wjazdu i wyjazdu obywateli państw trzecich przekraczających granice zewnętrzne państw członkowskich i danych dotyczących odmowy wjazdu w odniesieniu do takich obywateli oraz określające warunki dostępu do EES na potrzeby ochrony porządku publicznego i zmieniające konwencję wykonawczą do układu z Schengen i rozporządzenia (WE) nr 767/2008 i (UE) nr 1077/2011 (Dz.U. L 327 z 9.12.2017, s. 20), art. 2 ust. 3 lit. f) („rozporządzenie w sprawie EES”).

(3)    Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1240 z dnia 12 września 2018 r. ustanawiające europejski system informacji o podróży oraz zezwoleń na podróż (ETIAS) i zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1077/2011, (UE) nr 515/2014, (UE) 2016/399, (UE) 2016/1624 i (UE) 2017/2226 (Dz.U. L 236 z 19.9.2018, s. 1), art. 2 ust. 2 lit. d) („rozporządzenie w sprawie ETIAS”).

(4)    Na podstawie art. 2 ust. 3 lit. f) rozporządzenia w sprawie EES oraz art. 2 ust. 2 lit. g) rozporządzenia w sprawie ETIAS.

(5)    Rozporządzenie Rady (WE) nr 1030/2002 z dnia 13 czerwca 2002 r. ustanawiające jednolity wzór dokumentów pobytowych dla obywateli państw trzecich (Dz.U. L 157 z 15.6.2002, s. 1).

(6)    Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 767/2008 z dnia 9 lipca 2008 r. w sprawie Wizowego Systemu Informacyjnego (VIS) oraz wymiany danych pomiędzy państwami członkowskimi na temat wiz krótkoterminowych (rozporządzenie w sprawie VIS) (Dz.U. L 218 z 13.8.2008, s. 60).

(7)    Dyrektywa 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, zmieniająca rozporządzenie (EWG) nr 1612/68 i uchylająca dyrektywy 64/221/EWG, 68/360/EWG, 72/194/EWG, 73/148/EWG, 75/34/EWG, 75/35/EWG, 90/364/EWG, 90/365/EWG i 93/96/EWG (Dz.U. L 158 z 30.4.2004, s. 77).

(8)    Art. 2 ust. 1 lit. b) rozporządzenia w sprawie EES.

(9)    Art. 2 ust. 2 lit. b) rozporządzenia w sprawie ETIAS.

(10)    Art. 5 ust. 2 dyrektywy 2004/38/WE.

KOMISJA EUROPEJSKA

Bruksela, dnia 8.3.2024

COM(2024) 109 final

ZAŁĄCZNIKI

do

zalecenia w sprawie decyzji Rady

upoważniającej do rozpoczęcia negocjacji dotyczących umowy między Unią Europejską a Republiką San Marino w sprawie kilku aspektów zarządzania granicami

ZAŁĄCZNIK

WYTYCZNE NEGOCJACYJNE DOTYCZĄCE UMOWY MIĘDZY

Unią Europejską a Republiką San Marino w sprawie kilku aspektów zarządzania granicami

I. Cel i zakres umowy

1.Umowa ma (i) zapewnić podstawę prawną braku kontroli granicznej między Włochami a San Marino; (ii) wprowadzić rozwiązania prawne dotyczące skutków planowanego uruchomienia nowych systemów informacyjnych UE, w tym systemu wjazdu/wyjazdu („EES”) 1 i europejskiego systemu informacji o podróży oraz zezwoleń na podróż („ETIAS”) 2 , z uwagi na specyficzne położenie geograficzne San Marino i jego szczególne stosunki z Włochami; (iii) zwiększyć bezpieczeństwo i zaufanie w odniesieniu do dokumentów pobytowych wydawanych przez San Marino obywatelom państw trzecich.

2.Zakres umowy obejmuje zasady zarządzania granicami między Włochami a San Marino do celów opisanych powyżej w pkt 1, jak również powiązane, niezbędne zabezpieczenia.

II. Treść umowy

Ogólne zasady

3.Planowana umowa między Unią a San Marino powinna pozostawać bez uszczerbku dla kwestii związanych z suwerennością i jurysdykcją.

4.Planowaną umowę między Unią a San Marino należy negocjować w pełnym poszanowaniu integralności terytorialnej państw członkowskich Unii, jak gwarantuje art. 4 ust. 2 Traktatu o Unii Europejskiej.

5.Umowa nie powinna uniemożliwiać zawierania wykonawczych porozumień administracyjnych o charakterze operacyjnym między Włochami i San Marino w sprawie kwestii objętych zakresem tej umowy, o ile postanowienia tych porozumień są zgodne z postanowieniami umowy oraz z prawem Unii.

Podstawa współpracy

6.Najważniejszymi elementami planowanych stosunków powinny być: poszanowanie i ochrona praw człowieka i podstawowych wolności, zasad demokracji i praworządności, w tym stałe zaangażowanie San Marino w poszanowanie Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (EKPC).

7.Z uwagi na znaczenie przepływu danych umowa powinna potwierdzać zaangażowanie stron w zapewnianie wysokiego poziomu ochrony danych osobowych i pełnego poszanowania – przez dynamiczne dostosowywanie prawodawstwa – unijnych przepisów o ochronie danych osobowych, w tym rozporządzenia (UE) 2016/679 w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz dyrektywy (UE) 2016/680 w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez właściwe organy do celów zapobiegania przestępczości, prowadzenia postępowań przygotowawczych, wykrywania i ścigania czynów zabronionych i wykonywania kar oraz w sprawie swobodnego przepływu takich danych, a także ich interpretacji i nadzoru nad ich wykonaniem ze strony Europejskiej Rady Ochrony Danych i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Przepływ osób

8.Zgodnie z umową strony powinny zapewnić, aby ich przepisy prawne zezwalały na przekraczanie granicy między strefą Schengen a San Marino bez kontroli na przejściu granicznym i nadawanie dokumentom pobytowym wydawanym obywatelom państw trzecich przez San Marino skutku w całej strefie Schengen. Umowa nie powinna przewidywać uczestnictwa San Marino w dorobku Schengen ani jego włączenia we wprowadzanie w życie, stosowanie i rozwój dorobku Schengen. Organy San Marino nie powinny mieć dostępu do baz danych zarezerwowanych na mocy prawa Unii dla państw członkowskich lub państw stosujących dorobek Schengen lub dorobek dubliński.

9.Umowa powinna stanowić, że w przypadku gdy obywatel państwa trzeciego zamierza przybyć bezpośrednio do San Marino, kraj ten zapewnia, aby taki obywatel przeszedł najpierw odprawę graniczną prowadzoną przez Włochy.

10.Umowa powinna przewidywać, że obywatele państw trzecich legalnie przebywający w San Marino mają bezwizowy dostęp do strefy Schengen przez okres do 90 dni w każdym okresie 180-dniowym zgodnie z odpowiednimi przepisami prawa Unii i są zwolnieni z wymogów określonych w rozporządzeniach w sprawie EES i ETIAS. Obywatele państw trzecich legalnie przebywający w Unii powinni również korzystać z jednakowych ułatwień w San Marino.

11.Zniesienie prawnego obowiązku przeprowadzania odprawy granicznej osób na granicy między San Marino a strefą Schengen wiąże się z wymogiem, jako warunkiem, kompleksowych zabezpieczeń w celu zachowania bezpieczeństwa i integralności strefy Schengen.

12.Zabezpieczenia:

[Dokumenty pobytowe]

a)Umowa powinna stanowić, że uzyskanie i utrzymanie prawa pobytu w San Marino będzie uwarunkowane istnieniem rzeczywistego związku z San Marino stwierdzonego na podstawie faktycznej i regularnej obecności fizycznej w odpowiednim okresie oraz spełnieniem innych obiektywnych i możliwych do zweryfikowania kryteriów, z wyłączeniem inwestycji w gospodarkę San Marino i w nieruchomości w tym kraju lub z góry określonych płatności finansowych na rzecz organów San Marino.

b)Umowa powinna stanowić, że San Marino zobowiązuje się do wydawania dokumentów pobytowych obywatelom państw trzecich lub przedłużania ważności tych dokumentów wyłącznie po uzyskaniu pozytywnej opinii Włoch wydanej w określonym terminie. Włochy byłyby właściwe do wydania na wniosek organów San Marino wiążącej opinii na podstawie swojej oceny bezpieczeństwa, w szczególności na podstawie kontroli w krajowych lub unijnych bazach danych, w których są informacje o unijnych środkach ograniczających, przed wydaniem obywatelowi państwa trzeciego dokumentu pobytowego ważnego w San Marino lub przedłużeniem ważności takiego dokumentu w odniesieniu do osób spełniających odpowiednie warunki na mocy prawa obowiązującego na terytorium San Marino, o ile spełniony jest warunek przewidziany powyżej w lit. a). W umowie należy określić, że obywatelom państw trzecich wydaje się dokumenty pobytowe w jednolitym formacie jednoznacznie oznaczonym jako ważny na terytorium San Marino oraz że Włochy będą musiały powiadomić o wydaniu tych dokumentów Komisję zgodnie z art. 39 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice 3 .

c)Umowa powinna stanowić, że San Marino cofa na wniosek Włoch dokumenty pobytowe wydane obywatelom państw trzecich w następstwie oceny bezpieczeństwa przeprowadzonej przez Włochy, w szczególności kontroli w krajowych lub unijnych bazach danych, w tym dotyczących unijnych środków ograniczających. San Marino powinno niezwłocznie poinformować o tym Włochy.

d)W przypadku gdy San Marino z własnej inicjatywy wycofa dokument pobytowy wydany obywatelowi państwa trzeciego, powinna niezwłocznie poinformować o tym Włochy.

e)Umowa powinna stanowić, że w przypadku obywatela państwa trzeciego wydanie lub przedłużenie ważności dokumentu pobytowego ważnego na terytorium San Marino nie powinno zobowiązywać państw członkowskich do wycofania powiadomienia do celów odmowy wjazdu z Systemu Informacyjnego Schengen.

f)Umowa powinna stanowić, że dokumenty pobytowe wydane już przez San Marino obywatelom państw trzecich przebywającym legalnie w San Marino w chwili wejścia w życie umowy zastąpione zostaną dokumentami pobytowymi wydanymi zgodnie z umową w ciągu dwóch lat od jej wejścia w życie. Umowa powinna stanowić, że dokumenty pobytowe wydane już przez San Marino obywatelom państw trzecich należy zgłaszać Włochom, które powinny przeprowadzić kontrole w odpowiednich krajowych i unijnych bazach danych i które mogą, w razie potrzeby, zwrócić się do właściwych organów w San Marino o wycofanie takich dokumentów pobytowych ze względów porządku publicznego lub bezpieczeństwa wewnętrznego. W takim przypadku San Marino zobowiązałoby się do wycofania dokumentu pobytowego.

[Wizy]

g)Umowa powinna przewidywać, że w przypadku gdyby San Marino miało wydawać w przyszłości wizy krótkoterminowe lub długoterminowe obywatelom państw trzecich, umowę tę należałoby odpowiednio zmienić.

[Obywatele państw trzecich niebędący rezydentami]

h)Umowa powinna przewidywać, że – z wyjątkiem rezydentów San Marino – czas spędzony przez obywateli państw trzecich w San Marino będzie zaliczał się jako pobyt w strefie Schengen do celów obliczania dozwolonego pobytu w strefie Schengen.

13.Z zastrzeżeniem rozpoczęcia stosowania umowy z San Marino, na podstawie której San Marino stosuje dyrektywę 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady 4 , postanowienia określone w pkt 12 nie powinny mieć zastosowania do obywateli państw trzecich, do których zastosowanie ma dyrektywa 2004/38/WE.

14.Umowa powinna zawierać postanowienia dotyczące wymiany informacji między organami ścigania w San Marino i we Włoszech, w tym informacji z rejestrów karnych oraz informacji o poszukiwanych i zaginionych osobach i przedmiotach, zarówno na wniosek, jak i z inicjatywy własnej, jeżeli jest to istotne dla zapobiegania popełnianiu przestępstw w San Marino i we Włoszech, ich wykrywania lub prowadzenia w ich sprawie postępowań przygotowawczych, zapewnienia ochrony przeciwko zagrożeniom dla bezpieczeństwa publicznego i zapobiegania takim zagrożeniom.

15.Aby zapewnić wysoki poziom bezpieczeństwa i zaufania, umowa powinna ponadto zawierać postanowienia przewidujące transgraniczną współpracę operacyjną, np. możliwość obserwacji transgranicznej, pościgu transgranicznego za osobami podejrzanymi o popełnienie przestępstwa, organizowania wspólnych patroli i prowadzenia innych wspólnych operacji. W umowie należałoby również zawrzeć postanowienia zezwalające na prowadzenie wzmożonych kontroli policyjnych na obszarach położonych blisko granicy lądowej między strefą Schengen a terytorium San Marino, zarówno w związku ze ściganiem przestępstw, jak i z migracją.

16.W umowie należy przewidzieć mechanizm umożliwiający wprowadzenie do niej zmian, aby odzwierciedlić – w stosownych przypadkach – przyszłe istotne zmiany w prawie Unii. Umowa powinna ponadto zawierać postanowienie, zgodnie z którym w razie niewprowadzenia takich zmian Unia rozwiązałaby tę umowę.

17.Umowa powinna przewidywać mechanizm oceny jej wdrażania.

18.Umowa powinna przewidywać, że Unia może jednostronnie zawiesić wszystkie postanowienia dotyczące przepływu osób między Unią a San Marino w przypadku nieprzestrzegania zabezpieczeń przewidzianych w umowie.

Postanowienia instytucjonalne

19.W umowie należy przewidzieć możliwość przeprowadzania jej okresowego przeglądu.

20.Umowę należy zawrzeć na czas nieokreślony z możliwością jej wypowiedzenia na żądanie jednej ze stron, z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia. W takim przypadku należałoby wprowadzić kontrolę graniczną Włochami a San Marino.

21.W celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania umowy należy zawrzeć w niej efektywne i skuteczne uzgodnienia dotyczące zarządzania umową, nadzoru nad nią, jej wdrożenia i przeglądu, a także dotyczące rozstrzygania związanych z nią sporów i egzekwowania jej, z pełnym poszanowaniem autonomii porządku prawnego stron.

22.W umowie należy przewidzieć możliwość korzystania z autonomicznych środków, w tym zawieszenia stosowania umowy, jak również wszelkich porozumień uzupełniających, w całości lub częściowo, w przypadku naruszenia jej najważniejszych elementów.

23.W umowie należy ustanowić organ zarządzający odpowiedzialny za zarządzanie wdrażaniem i funkcjonowaniem umowy oraz za nadzór nad tymi aspektami, a także za ułatwianie rozstrzygania sporów. Organ ten powinien podejmować decyzje i wydawać zalecenia dotyczące zmian umowy. Organ zarządzający powinien składać się z przedstawicieli stron odpowiedniego szczebla, podejmować decyzje za wspólną zgodą i spotykać się tak często jak to konieczne do wykonywania jego zadań. W miarę konieczności organ ten mógłby również ustanowić wyspecjalizowane podkomitety wspomagające go w wykonywaniu zadań.

24.Umowa powinna zawierać odpowiednie uzgodnienia dotyczące rozstrzygania sporów przez niezależny sąd arbitrażowy, którego decyzje są wiążące dla stron, a także uzgodnienia dotyczące egzekwowania postanowień umowy, w tym postanowienia dotyczące doraźnego rozwiązywania problemów.

25.Umowa powinna przewidywać, że jeżeli w przypadku sporu powstanie wątpliwość co do interpretacji prawa Unii, którą to wątpliwość może też wyrazić każda ze stron, sąd arbitrażowy powinien skierować pytanie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) jako ostatecznego arbitra w kwestii prawa Unii, aby wydał on wiążące orzeczenie. Sąd arbitrażowy powinien rozstrzygnąć spór zgodnie z orzeczeniem TSUE.

26.Umowa powinna przewidywać, że w przypadku gdy jedna ze stron nie wprowadzi w rozsądnym terminie środków niezbędnych do zapewnienia zgodności z wiążącym rozstrzygnięciem sporu, druga strona powinna mieć prawo żądania odszkodowania finansowego lub wprowadzenia proporcjonalnych i tymczasowych środków, w tym zawieszenia swoich zobowiązań wchodzących w zakres tej umowy.

27.Umowa powinna przewidywać, że w przypadku zarzutu niewypełnienia przez jedną ze stron zobowiązań określonych w umowie druga strona powinna mieć prawo zastosowania tymczasowych środków zaradczych, w tym zawieszenia części lub całości umowy, proporcjonalnych do zarzutu niewypełnienia zobowiązań oraz ich gospodarczego i społecznego wypływu, a także pod warunkiem że strona ta rozpocznie procedurę rozstrzygania sporów w związku z zarzutem naruszeniem.

28.Umowa, która powinna być jednakowo autentyczna we wszystkich językach urzędowych Unii, powinna zawierać stosowną klauzulę dotyczącą wersji językowych.

(1)    Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/2226 z dnia 30 listopada 2017 r. ustanawiające system wjazdu/wyjazdu (EES) w celu rejestrowania danych dotyczących wjazdu i wyjazdu obywateli państw trzecich przekraczających granice zewnętrzne państw członkowskich i danych dotyczących odmowy wjazdu w odniesieniu do takich obywateli oraz określające warunki dostępu do EES na potrzeby ochrony porządku publicznego i zmieniające konwencję wykonawczą do układu z Schengen i rozporządzenia (WE) nr 767/2008 i (UE) nr 1077/2011 (Dz.U. L 327 z 9.12.2017, s. 20) („rozporządzenie w sprawie EES”).

(2)    Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1240 z dnia 12 września 2018 r. ustanawiające europejski system informacji o podróży oraz zezwoleń na podróż (ETIAS) i zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1077/2011, (UE) nr 515/2014, (UE) 2016/399, (UE) 2016/1624 i (UE) 2017/2226 (Dz.U. L 236 z 19.9.2018, s. 1) („rozporządzenie w sprawie ETIAS”).

(3)    Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) (Dz.U. L 77 z 23.3.2016, s. 1).

(4)    Dyrektywa 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, zmieniająca rozporządzenie (EWG) nr 1612/68 i uchylająca dyrektywy 64/221/EWG, 68/360/EWG, 72/194/EWG, 73/148/EWG, 75/34/EWG, 75/35/EWG, 90/364/EWG, 90/365/EWG i 93/96/EWG (Dz.U. L 158 z 30.4.2004, s. 77).