KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 16.10.2023
COM(2023) 586 final
2023/0357(NLE)
Wniosek
DECYZJA RADY
w sprawie stanowiska, jakie ma zostać zajęte w imieniu Unii Europejskiej w ramach Konwencji o ochronie środowiska morskiego i regionu przybrzeżnego Morza Śródziemnego („konwencja barcelońska”) w związku z przyjęciem regionalnego planu gospodarki rolnej, regionalnego planu zarządzania akwakulturą i regionalnego planu zarządzania komunalnymi wodami opadowymi w ramach art. 15 Protokołu dotyczącego ochrony Morza Śródziemnego przed zanieczyszczeniem ze źródeł lądowych oraz w związku z przyjęciem zmian w załącznikach II i III do Protokołu dotyczącego obszarów szczególnie chronionych i różnorodności biologicznej
UZASADNIENIE
1.Przedmiot wniosku
Niniejszy wniosek dotyczy decyzji określającej stanowisko, jakie ma zostać zajęte w imieniu Unii na 23. posiedzeniu umawiających się stron Konwencji o ochronie środowiska morskiego i regionu przybrzeżnego Morza Śródziemnego („konwencja barcelońska”) i protokołów do niej w związku z przewidywanym przyjęciem trzech nowych planów regionalnych (regionalnego planu gospodarki rolnej, regionalnego planu zarządzania akwakulturą i regionalnego planu zarządzania komunalnymi wodami opadowymi) w ramach art. 15 Protokołu dotyczącego ochrony Morza Śródziemnego przed zanieczyszczeniem ze źródeł lądowych oraz w związku z przyjęciem zmian w załącznikach II i III do Protokołu dotyczącego obszarów szczególnie chronionych i różnorodności biologicznej.
2.Kontekst wniosku
2.1.Konwencja o ochronie środowiska morskiego i regionu przybrzeżnego Morza Śródziemnego i protokoły do niej
Konwencja barcelońska i siedem protokołów do niej, przyjęte w ramach Planu działania na rzecz Regionu Morza Śródziemnego, stanowią główną prawnie wiążącą wielostronną umowę środowiskową dotyczącą Morza Śródziemnego i mają na celu ochronę środowiska morskiego i przybrzeżnego Morza Śródziemnego. Konwencja barcelońska weszła w życie w 1978 r. i została zmieniona w 1995 r. Zmiany do konwencji barcelońskiej weszły w życie w 2004 r.
Protokół dotyczący ochrony Morza Śródziemnego przed zanieczyszczeniem ze źródeł lądowych (zwany dalej „protokołem LBS”) ma na celu zapobieganie zanieczyszczeniu Morza Śródziemnego przez zatapianie odpadów lub innych substancji, zmniejszenie takiego zanieczyszczenia i jego całkowite wyeliminowanie tam, gdzie to możliwe.
Protokół dotyczący obszarów szczególnie chronionych i różnorodności biologicznej ma na celu ochronę różnorodności biologicznej w regionie Morza Śródziemnego poprzez tworzenie obszarów szczególnie chronionych i zarządzanie nimi oraz ochronę i zachowanie gatunków.
Unia Europejska jest stroną konwencji barcelońskiej i protokołów do niej, w tym protokołu LBS oraz protokołu dotyczącego obszarów szczególnie chronionych i różnorodności biologicznej. Stronami konwencji i protokołów do niej są również Włochy, Grecja, Hiszpania, Francja, Słowenia, Malta, Cypr i Chorwacja oraz 13 krajów śródziemnomorskich spoza UE.
2.2.Posiedzenie umawiających się stron konwencji barcelońskiej i protokołów do niej
W posiedzeniu umawiających się stron konwencji barcelońskiej i protokołów do niej („posiedzenie umawiających się stron”) uczestniczą ministrowie i urzędnicy wyższego szczebla reprezentujący wszystkie umawiające się strony konwencji barcelońskiej i protokołów do niej. Umawiające się strony spotkają się w dniach 4–8 grudnia 2023 r. w Portoroz w Słowenii.
Posiedzenie umawiających się stron, które odbywa się raz na dwa lata, jest najwyższym organem decyzyjnym konwencji. Podczas tych odbywających się co dwa lata posiedzeń umawiające się strony, reprezentowane przez właściwe ministerstwa, podejmują decyzje w sprawie odpowiednich polityk, strategii, budżetu i programu prac.
Jak stanowi art. 25 konwencji barcelońskiej, UE korzysta ze swojego prawa głosu, dysponując liczbą głosów równą liczbie jej państw członkowskich, które są stronami konwencji i co najmniej jednego protokołu do niej. UE nie korzysta ze swojego prawa głosu, jeżeli jej państwa członkowskie z niego korzystają, i odwrotnie.
Zgodnie z art. 15 ust. 1 protokołu LBS decyzje w sprawie przyjęcia planów działania, programów i środków podejmowane są większością dwóch trzecich głosów obecnych i głosujących umawiających się stron.
Zgodnie z art. 23 ust. 2 konwencji barcelońskiej zmiany załączników do konwencji lub jakiegokolwiek protokołu są przyjmowane przez posiedzenie umawiających się stron większością trzech czwartych głosów umawiających się stron instrumentu.
2.3.Planowany akt 23. posiedzenia umawiających się stron konwencji barcelońskiej i protokołów do niej
Podczas 23. posiedzenia ministerialnego, które odbędzie się w dniach 4–8 grudnia 2023 r., umawiające się strony konwencji barcelońskiej i protokołów do niej mają przyjąć następujące akty („planowane akty”):
–propozycje przyjęcia trzech planów regionalnych w ramach art. 15 protokołu LBS: 1) regionalny plan gospodarki rolnej, 2) regionalny plan zarządzania akwakulturą oraz (3) regionalny plan zarządzania komunalnymi wodami opadowymi;
–wniosek dotyczący zmiany załączników II i III do protokołu dotyczącego obszarów szczególnie chronionych i różnorodności biologicznej.
Celem proponowanych planów regionalnych jest zmniejszenie zanieczyszczenia Morza Śródziemnego wynikającego odpowiednio z niezrównoważonej gospodarki rolnej, niezrównoważonego zarządzania akwakulturą i wodami opadowymi, oraz zapobieganie takiemu zanieczyszczeniu. Protokół LBS przewiduje przyjęcie przez konwencję regionalnych planów działania w celu wyeliminowania zanieczyszczeń ze źródeł lądowych i działalności lądowej. Po przyjęciu planów określone w nich środki i harmonogramy stają się prawnie wiążące zgodnie z art. 15 ust. 3 protokołu LBS.
Celem zmiany załączników II i III do protokołu dotyczącego obszarów szczególnie chronionych i różnorodności biologicznej jest włączenie dziewięciu gatunków chrzęstnoszkieletowych: sześciu gatunków do załącznika II (wykaz gatunków zagrożonych lub będących w niebezpieczeństwie) i trzech gatunków do załącznika III (wykaz gatunków, których eksploatacja jest przedmiotem regulacji). Zmiany w załącznikach do protokołu stają się skuteczne w odniesieniu do wszystkich umawiających się stron protokołu dotyczącego obszarów szczególnie chronionych i różnorodności biologicznej po upływie okresu określonego przez umawiające się strony w momencie przyjmowania zmiany, zgodnie z art. 23 konwencji barcelońskiej i art. 14 ust. 1 protokołu dotyczącego obszarów szczególnie chronionych i różnorodności biologicznej.
3.Stanowisko, jakie ma być zajęte w imieniu Unii
1)W odniesieniu do regionalnego planu działania na rzecz gospodarki rolnej:
Zgodnie z celami zrównoważonego rozwoju ONZ, w szczególności celami zrównoważonego rozwoju nr 2, 6 i 14, Konwencją ONZ w sprawie zwalczania pustynnienia oraz Konwencją sztokholmską w sprawie trwałych zanieczyszczeń organicznych, proponowany plan regionalny wymaga ustanowienia ram regulacyjnych (do 2028 r.), a także wdrożenia środków (do 2030 r.) w zakresie ograniczenia zanieczyszczeń i innych odpadów, a także wkładu w zrównoważone rolnictwo.
Proponowany plan regionalny jest w pełni zgodny z ambicjami Unii w ramach Zielonego Ładu, w szczególności z jej strategią „Od pola do stołu” i strategią na rzecz bioróżnorodności, które mają na celu ograniczenie zanieczyszczenia i zachęcanie do rolnictwa niskonakładowego. Proponowane stanowisko byłoby również zgodne z szerzej pojętą polityką UE w zakresie ochrony jakości jednolitych części wód UE oraz środowiska morskiego i przybrzeżnego przed zanieczyszczeniem ze źródeł lądowych, a także w zakresie zrównoważonego stosowania pestycydów i ograniczenia utraty składników odżywczych.
Wnioskuje się zatem, aby Unia poparła przyjęcie proponowanego regionalnego planu gospodarki rolnej.
2)W odniesieniu do regionalnego planu działania na rzecz zarządzania akwakulturą:
Zgodnie z celem zrównoważonego rozwoju ONZ nr 14, a także globalnymi i regionalnymi wytycznymi i inicjatywami związanymi ze zrównoważonym rozwojem akwakultury, proponowany plan regionalny wymaga ustanowienia ram regulacyjnych (do 2027 r.), które określają warunki operacyjne dla zakładów akwakultury i przewidują wdrożenie środków mających na celu zminimalizowanie zanieczyszczenia spowodowanego działalnością w zakresie akwakultury (do 2028/2030 r.), promowanie zrównoważonej środowiskowo akwakultury (do 2027 r.) oraz uregulowanie wytwarzania odpadów tworzyw sztucznych z akwakultury (do 2028 r.).
Ponieważ proponowany plan regionalny jest w pełni zgodny z ambicjami Unii w ramach Zielonego Ładu oraz z powiązanymi strategiami i wytycznymi, w szczególności ze strategicznymi wytycznymi Komisji dotyczącymi bardziej zrównoważonej i konkurencyjnej akwakultury w UE na lata 2021–2030, których celem jest poprawa efektywności środowiskowej akwakultury i ograniczenia zanieczyszczenia tworzywami sztucznymi, a także z polityką środowiskową dotyczącą zapewnienia dobrej jakości wód przybrzeżnych i morskich UE, proponuje się, aby Unia poparła przyjęcie planowanego aktu.
Wnioskuje się zatem, aby Unia poparła przyjęcie proponowanego regionalnego planu zarządzania akwakulturą.
3)W odniesieniu do regionalnego planu działania na rzecz zarządzania komunalnymi wodami opadowymi:
Zgodnie z celem zrównoważonego rozwoju ONZ nr 14 proponowany plan regionalny wymaga ustanowienia ram regulacyjnych (do 2028 r.) w celu ograniczenia ilości spływów i przepływów szczytowych wód opadowych oraz zajęcia się powiązanymi aspektami zanieczyszczenia wynikającymi z zarządzania komunalnymi wodami opadowymi. Przewidziano w nim również wdrożenie planów zarządzania wodami opadowymi (do 2030 r.) w oparciu o szereg mających zastosowanie środków kontroli, a także wdrożenie sezonowej konserwacji systemów zbierania wód opadowych (do 2028 r.) w celu zapewnienia ich skutecznego funkcjonowania.
Proponowany plan regionalny jest w pełni zgodny z polityką Unii w zakresie ochrony jakości jednolitych części wód UE oraz środowiska przybrzeżnego i morskiego przed zanieczyszczeniem ze źródeł lądowych, a także z polityką właściwego gospodarowania ściekami komunalnymi.
Wnioskuje się zatem, aby Unia poparła przyjęcie proponowanego regionalnego planu zarządzania komunalnymi wodami opadowymi.
4)W odniesieniu do zmiany załączników II i III do protokołu dotyczącego obszarów szczególnie chronionych i różnorodności biologicznej:
Zgodnie z ocenami zawartymi w czerwonej księdze Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody (IUCN) gatunki chrzęstnoszkieletowe, których włączenie jest proponowane odpowiednio do załącznika II (gatunki zagrożone lub będące w niebezpieczeństwie) i III (gatunki, których eksploatacja jest przedmiotem regulacji), są (krytycznie) zagrożone, wrażliwe lub bliskie zagrożenia. W związku z tym proponowane włączenie gatunków i jego uzasadnienie są zgodne z decyzją IG.17/14 w sprawie wspólnych kryteriów proponowania zmian do załączników II i III do protokołu dotyczącego obszarów szczególnie chronionych i różnorodności biologicznej.
Proponowane zmiany są w pełni zgodne z ambicjami Unii w ramach unijnej strategii na rzecz bioróżnorodności, a także z jej międzynarodowymi zobowiązaniami do ochrony i przywrócenia różnorodności biologicznej w ramach Konwencji ONZ o różnorodności biologicznej (CBD). Są one również spójne z podejściem Unii przyjętym w polityce rybołówstwa UE w odniesieniu do ochrony zasobów rybnych i ekosystemów morskich za pomocą środków technicznych, opartym na zaleceniach organów regionalnych.
Wnioskuje się zatem, aby Unia poparła zmianę załączników II i III do protokołu dotyczącego obszarów szczególnie chronionych i różnorodności biologicznej.
Stanowisko Unii jest konieczne do przyjęcia planowanych aktów ze względu na prawnie wiążące skutki tych aktów.
4.Podstawa prawna
4.1.Proceduralna podstawa prawna
4.1.1.Zasady
Art. 218 ust. 9 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) określa tryb przyjmowania decyzji ustalających „stanowiska, które mają być zajęte w imieniu Unii w ramach organu utworzonego przez umowę, gdy organ ten ma przyjąć akty mające skutki prawne, z wyjątkiem aktów uzupełniających lub zmieniających ramy instytucjonalne umowy”.
Pojęcie „akty mające skutki prawne” obejmuje akty, które mają skutki prawne na mocy przepisów prawa międzynarodowego dotyczących danego organu. Obejmuje ono ponadto instrumenty, które na mocy prawa międzynarodowego nie są wiążące, ale „mogą w sposób decydujący wywrzeć wpływ na treść przepisów przyjętych przez prawodawcę Unii”.
4.1.2.Zastosowanie w niniejszej sprawie
Posiedzenie umawiających się stron jest organem utworzonym na mocy umowy, a mianowicie konwencji barcelońskiej.
Akty, które mają zostać przyjęte w ramach posiedzenia umawiających się stron, stanowią akty mające skutki prawne. Planowane akty będą wiążące na mocy prawa międzynarodowego zgodnie z art. 15 ust. 3 protokołu LBS w odniesieniu do proponowanych planów regionalnych oraz art. 29 konwencji barcelońskiej w odniesieniu do planowanych zmian załączników do protokołu dotyczącego obszarów szczególnie chronionych i różnorodności biologicznej.
Planowane akty nie uzupełniają ani nie zmieniają ram instytucjonalnych umowy.
W związku z tym proceduralną podstawą prawną proponowanej decyzji jest art. 218 ust. 9 TFUE.
4.2.Materialna podstawa prawna
4.2.1.Zasady
Materialna podstawa prawna decyzji na podstawie art. 218 ust. 9 TFUE zależy przede wszystkim od celu i treści planowanego aktu, w którego kwestii ma zostać zajęte stanowisko w imieniu Unii. Jeżeli planowany akt ma dwojaki cel lub dwa elementy składowe, a jeden z tych celów lub elementów da się określić jako główny, zaś drugi ma jedynie pomocniczy charakter, decyzja przyjęta na mocy art. 218 ust. 9 TFUE musi mieć jedną materialną podstawę prawną, tj. podstawę, której wymaga główny lub dominujący cel lub element składowy.
4.2.2.Zastosowanie w niniejszej sprawie
Główny cel i treść planowanego aktu odnoszą się do ochrony środowiska.
Materialną podstawą prawną wnioskowanej decyzji jest zatem art. 192 ust. 1 TFUE.
4.3.Wniosek
Podstawą prawną proponowanej decyzji powinien być art. 192 ust. 1 TFUE w związku z art. 218 ust. 9 TFUE.
2023/0357 (NLE)
Wniosek
DECYZJA RADY
w sprawie stanowiska, jakie ma zostać zajęte w imieniu Unii Europejskiej w ramach Konwencji o ochronie środowiska morskiego i regionu przybrzeżnego Morza Śródziemnego („konwencja barcelońska”) w związku z przyjęciem regionalnego planu gospodarki rolnej, regionalnego planu zarządzania akwakulturą i regionalnego planu zarządzania komunalnymi wodami opadowymi w ramach art. 15 Protokołu dotyczącego ochrony Morza Śródziemnego przed zanieczyszczeniem ze źródeł lądowych oraz w związku z przyjęciem zmian w załącznikach II i III do Protokołu dotyczącego obszarów szczególnie chronionych i różnorodności biologicznej
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 192 ust. 1 w związku z art. 218 ust. 9,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)Unia jest umawiającą się stroną Konwencji o ochronie środowiska morskiego i regionu przybrzeżnego Morza Śródziemnego (zwanej dalej „konwencją barcelońską”).
(2)Protokół dotyczący ochrony Morza Śródziemnego przed zanieczyszczeniem ze źródeł i działalności lądowej („protokół LBS”) został zawarty przez Unię decyzją Rady 1999/801/WE i wszedł w życie w dniu 11 maja 2008 r.
(3)Protokół dotyczący obszarów szczególnie chronionych i różnorodności biologicznej w rejonie śródziemnomorskim (zwany dalej „protokołem dotyczącym obszarów szczególnie chronionych i różnorodności biologicznej”) został zawarty przez Unię decyzją Rady 1999/800/WE i wszedł w życie w dniu 12 grudnia 1999 r.
(4)Zgodnie z art. 15 protokołu LBS posiedzenie umawiających się stron konwencji barcelońskiej i protokołów do niej może przyjmować regionalne plany działania zawierające środki i harmonogramy ich realizacji.
(5)Zgodnie z art. 18 konwencji barcelońskiej posiedzenie umawiających się stron może przyjmować zmiany protokołów do konwencji barcelońskiej. Zgodnie z art. 23 konwencji barcelońskiej i protokołami do niej w związku z art. 14 ust. 1 protokołu dotyczącego obszarów szczególnie chronionych i różnorodności biologicznej zmiana załączników do protokołu ma stać się skuteczna w odniesieniu do wszystkich umawiających się stron protokołu dotyczącego obszarów szczególnie chronionych i różnorodności biologicznej po upływie okresu ustalonego przez umawiające się strony przy przyjmowaniu zmiany, z wyjątkiem tych stron, które powiadomiły depozytariusza na piśmie, że nie są w stanie zatwierdzić zmiany.
(6)23. posiedzenie umawiających się stron konwencji barcelońskiej i protokołów do niej, które odbędzie się w dniach 4–8 grudnia 2023 r., ma na celu przyjęcie trzech nowych planów regionalnych w ramach protokołu LBS (regionalnego planu gospodarki rolnej, regionalnego planu zarządzania akwakulturą i regionalnego planu zarządzania komunalnymi wodami opadowymi) oraz wniosku w sprawie zmiany załączników II i III do protokołu dotyczącego obszarów szczególnie chronionych i różnorodności biologicznej w celu uwzględnienia dziewięciu gatunków chrzęstnoszkieletowych: pięciu gatunków do załącznika II (wykaz gatunków zagrożonych lub będących w niebezpieczeństwie) i czterech gatunków do załącznika III (wykaz gatunków, których eksploatacja jest przedmiotem regulacji).
(7)Należy ustalić stanowisko, jakie ma zostać zajęte w imieniu Unii na posiedzeniu umawiających się stron konwencji barcelońskiej i protokołów do niej w sprawie przyjęcia tych wniosków, ponieważ plany regionalne będą wiążące dla Unii zgodnie z art. 15 ust. 3 protokołu LBS, a zmiany załączników II i III do protokołu dotyczącego obszarów szczególnie chronionych i różnorodności biologicznej będą wiążące dla Unii zgodnie z art. 29 konwencji barcelońskiej.
(8)Ponieważ proponowane plany regionalne są zgodne z ambicjami i polityką Unii w zakresie ograniczenia zanieczyszczenia powodowanego przez rolnictwo, akwakulturę i komunalne wody opadowe oraz poprawy ochrony środowiska przybrzeżnego i morskiego, proponuje się, aby Unia poparła przyjęcie proponowanych planów regionalnych.
(9)Ponieważ planowane zmiany w załącznikach II i III do protokołu dotyczącego obszarów szczególnie chronionych i różnorodności biologicznej są zgodne z ambicjami Unii w ramach Zielonego Ładu, w szczególności unijnej strategii na rzecz bioróżnorodności, a także z prawem Unii dotyczącym ochrony zasobów rybnych i ekosystemów morskich, proponuje się, aby Unia poparła przyjęcie proponowanych zmian,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Stanowisko, jakie ma być zajęte w imieniu Unii na 23. sesji/posiedzeniu umawiających się stron konwencji barcelońskiej i protokołów do niej, polega na poparciu, w ramach art. 15 protokołu LBS, następujących decyzji:
a)przyjęcie regionalnego planu gospodarki rolnej;
b)przyjęcie regionalnego planu zarządzania akwakulturą;
c)przyjęcie regionalnego planu zarządzania komunalnymi wodami opadowymi.
Artykuł 2
Stanowisko, jakie ma być zajęte w imieniu Unii na 23. sesji/posiedzeniu umawiających się stron konwencji barcelońskiej i protokołów do niej, polega na poparciu:
a)włączenia następujących gatunków chrzęstnoszkieletowych do załącznika II do protokołu dotyczącego obszarów szczególnie chronionych i różnorodności biologicznej:
–Aetomylaeus bovinus (Geoffroy St. Hilaire, 1817);
–Alopias superciliosus (Lowe, 1841);
–Bathytoshia lata (Garman, 1880);
–Dasyatis pastinaca (Linnaeus, 1758);
–Rhinoptera marginata (Geoffroy St. Hilaire, 1817); oraz
b)włączenia następujących gatunków chrzęstnoszkieletowych do załącznika III do protokołu dotyczącego obszarów szczególnie chronionych i różnorodności biologicznej:
–Dasyatis marmorata (Steindachner, 1892);
–Hexanchus griseus (Bonnaterre, 1788);
–Pteroplatytrygon violacea (Bonaparte, 1832);
–Myliobatis aquila (Linnaeus, 1758).
Artykuł 3
Niewielkie zmiany tych stanowisk mogą zostać uzgodnione w drodze koordynacji na miejscu i przed podjęciem decyzji na 23. posiedzeniu umawiających się stron konwencji barcelońskiej i protokołów do niej.
Artykuł 4
Niniejsza decyzja skierowana jest do Komisji.
Sporządzono w Brukseli dnia […] r.