KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 9.3.2023
COM(2023) 133 final
Zalecenie
DECYZJA RADY
upoważniająca do podjęcia rokowań w sprawie umowy między Unią Europejską a Republiką Peru dotyczącej wymiany danych osobowych między Agencją Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol) a organami Peru właściwymi do zwalczania poważnej przestępczości i terroryzmu
UZASADNIENIE
1.CEL
UE powinna rozpocząć rokowania z Republiką Peru w celu podpisania i zawarcia umowy umożliwiającej wymianę danych osobowych między Europolem a organami Peru właściwymi do zwalczania poważnej przestępczości i terroryzmu.
2.KONTEKST ZALECENIA
W zglobalizowanym świecie, w którym poważna przestępczość i terroryzm mają coraz bardziej międzynarodowy i złożony charakter, organy ścigania powinny być w pełni przygotowane do współpracy z partnerami zewnętrznymi, aby móc zapewnić bezpieczeństwo swoich obywateli. Zgodnie ze strategią UE w zakresie unii bezpieczeństwa 1 Europol może odgrywać kluczową rolę w rozszerzaniu współpracy z państwami trzecimi w celu zwalczania przestępczości i terroryzmu zgodnie z innymi strategiami i narzędziami polityki zewnętrznej UE. W strategii UE na rzecz zwalczania przestępczości zorganizowanej z kwietnia 2021 r. podkreślono pilną potrzebę dalszego rozwoju wywiadu Europolu w zakresie poważnej i zorganizowanej przestępczości oraz usprawnienia wymiany informacji i działań w ramach postępowań przygotowawczych z (kolejnymi) państwami trzecimi i regionami stanowiącymi główne węzły komunikacyjne dla przestępczości zorganizowanej wysokiego ryzyka, mającej wpływ na państwa członkowskie UE 2 .
Dla Europolu współpraca z państwami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi jest niezbędnym warunkiem wsparcia państw członkowskich w zwalczaniu poważnej przestępczości i terroryzmu. Potrzeba zacieśnienia współpracy z państwami trzecimi jest jeszcze ważniejsza w świetle przygotowanej przez Europol oceny poważnego i zorganizowanego zagrożenia z 2021 r. Przykładowo w ocenie tej stwierdzono, że siatki przestępcze z Ameryki Łacińskiej będą nadal współpracować ze zorganizowanymi grupami przestępczymi w Unii Europejskiej w zakresie handlu narkotykami.
O ile jest to konieczne do wykonania jego zadań, Europol może nawiązywać i utrzymywać współpracę z partnerami międzynarodowymi na podstawie uzgodnień roboczych i administracyjnych, które same w sobie nie stanowią podstawy prawnej do wymiany danych osobowych. W przeciwieństwie do umowy międzynarodowej ustalenia takie są czynione przez Europol i nie są wiążące dla UE ani jej państw członkowskich 3 .
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/794 4 z dnia 11 maja 2016 r. zmieniło ramy prawne wymiany danych osobowych między Europolem a państwami trzecimi. Od czasu wejścia w życie tego rozporządzenia 1 maja 2017 r. kompetencje do zawierania umów międzynarodowych między Europolem a państwami trzecimi zostały przekazane Unii działającej na mocy art. 218 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) 5 . Na wniosek Komisji Rada przyjęła już dziewięć upoważnień do prowadzenia rokowań z państwami trzecimi 6 oraz upoważnienie do rokowań w sprawie kompleksowej umowy z Interpolem, która obejmuje również wymianę danych osobowych z Europolem 7 . Pierwsza umowa została niedawno podpisana z Nową Zelandią 8 .
Chociaż niniejsze zalecenie dotyczy konkretnie rokowań z Peru, należy je traktować jako element ogólnych starań na rzecz zacieśnienia współpracy w zakresie egzekwowania prawa między UE a wybranymi państwami Ameryki Łacińskiej. W związku z tym Komisja Europejska zaleca równolegle rozpoczęcie rokowań w sprawie podobnych umów międzynarodowych z Boliwią, Brazylią, Ekwadorem i Meksykiem, których ostatecznym celem jest nasilenie walki z terroryzmem i poważną przestępczością.
3.CELE ZALECENIA
Zorganizowane grupy przestępcze w Ameryce Łacińskiej stanowią poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa wewnętrznego UE, ponieważ ich działania są w coraz większym stopniu powiązane z szeregiem przestępstw w Unii, zwłaszcza w dziedzinie handlu narkotykami. W unijnej ocenie zagrożenia poważną i zorganizowaną przestępczością (SOCTA) z 2021 r. podkreślono, że do UE z Ameryki Łacińskiej trafiają bezprecedensowe ilości nielegalnych narkotyków, co generuje miliardy euro zysków, które są wykorzystywane do finansowania różnych organizacji przestępczych (międzynarodowych i unijnych) oraz do osłabienia praworządności w UE 9 .
Ostatnie sprawozdania potwierdzają, że dostępność kokainy w Europie jest rekordowo wysoka i narkotyk ten jest tańszy i bardziej dostępny dla konsumentów niż w przeszłości 10 . Zgodnie z danymi Biura Narodów Zjednoczonych ds. Narkotyków i Przestępczości Republika Peru jest drugim co do wielkości krajem uprawy krzewu kokainowego na świecie – jej udział w uprawach globalnych stanowi 26 % 11 . Ma to konkretne konsekwencje dla UE – jedna trzecia (32 %) łącznej liczby próbek kokainy w UE pochodziła z Peru, co stanowi wzrost w porównaniu z poprzednimi latami 12 . Większość produktów konfiskowanych w UE jest transportowana drogą morską, przede wszystkim w kontenerach do transportu morskiego 13 , i wysyłana do UE bezpośrednio z krajów produkcji, w tym z Republiki Peru, jak również z sąsiednich krajów w Ameryce Łacińskiej 14 . Zorganizowane organizacje przestępcze z siedzibą na tym kontynencie mają ugruntowaną pozycję i działają również w innych obszarach przestępczości wchodzących w zakres kompetencji Europolu, takich jak cyberprzestępczość, pranie pieniędzy i przestępstwa przeciwko środowisku.
W dokumencie programowym na lata 2022–2024 Europol zwrócił uwagę, że m.in. rosnący popyt na narkotyki i więcej szlaków przemytu narkotyków do UE uzasadniają potrzebę ściślejszej współpracy z państwami Ameryki Łacińskiej 15 . W związku z tym w grudniu 2020 r. Republika Peru została wpisana do wykazu priorytetowych partnerów Europolu, z którymi agencja może zawierać uzgodnienia robocze.
Peru uczestniczy w mechanizmie koordynacji i współpracy w zakresie narkotyków w ramach Wspólnoty Państw Ameryki Łacińskiej i Karaibów (CELAC). Ponadto Republika Peru jest członkiem Wspólnoty Sił Policyjnych Kontynentów Amerykańskich (Ameripol) i Komitetu ds. Bezpieczeństwa Wewnętrznego Ameryki Łacińskiej (CLASI) 16 , który powstał w 2022 r. i działa w ramach europejsko-latynoskiego programu wsparcia walki z transnarodową przestępczością zorganizowaną (El PAcCTO) 17 . Kraj ten zobowiązał się do udziału w likwidacji zorganizowanych grup przestępczych zajmujących się produkcją narkotyków i handlem nimi. Europejskie Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii (EMCDDA) uznało Peru za kluczowego partnera międzynarodowego mogącego przyczynić się do zmniejszenia globalnej podaży kokainy 18 .
Zacieśniona współpraca operacyjna i wymiana istotnych informacji między Europolem a Republiką Peru byłyby ważnym czynnikiem zwalczania poważnych przestępstw w wielu obszarach przestępczości będących przedmiotem wspólnego zainteresowania, takich jak handel narkotykami i przestępstwa przeciwko środowisku. Ze względu na brak ważnej podstawy prawnej na mocy prawa Unii peruwiańskie organy ścigania właściwe do zwalczania poważnej przestępczości i terroryzmu nie mogą otrzymywać od Europolu żadnych danych osobowych. Stanowi to zatem przeszkodę w dalszym rozwoju współpracy między stronami.
W związku z powyższym oraz biorąc pod uwagę strategię polityczną UE określoną w strategii UE w zakresie unii bezpieczeństwa 19 , strategii UE w dziedzinie narkotyków na lata 2021–2025 20 oraz w planie działania UE w zakresie narkotyków na lata 2021–2025 21 , Komisja uważa, że konieczne jest dodanie Peru jako kraju priorytetowego, jeśli chodzi o podjęcie rokowań w sprawie umowy umożliwiającej wymianę danych osobowych między Europolem a właściwymi organami Peru w perspektywie krótkoterminowej.
4.ASPEKTY PRAWNE
W rozporządzeniu (UE) 2016/794 w sprawie Agencji Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol) określono ramy prawne dla Europolu, w szczególności jego cele, zadania, zakres kompetencji, zabezpieczenia w zakresie ochrony danych i sposoby współpracy z partnerami zewnętrznymi.
Niniejsze zalecenie jest zgodne z przepisami rozporządzenia w sprawie Europolu.
Celem niniejszego zalecenia jest uzyskanie od Rady upoważnienia do prowadzenia przez Komisję w imieniu UE rokowań w sprawie umowy międzynarodowej. Podstawę prawną upoważnienia do podjęcia rokowań stanowi dla Rady art. 218 ust. 3 i 4 TFUE.
Zgodnie z art. 218 TFUE Komisja będzie upoważniona do prowadzenia w imieniu UE rokowań w sprawie umowy z Republiką Peru dotyczącej wymiany danych osobowych między Europolem a właściwymi organami Peru odpowiedzialnymi za zwalczanie poważnej przestępczości i terroryzmu.
Unia wykonywała już swoje kompetencje w tej dziedzinie i stworzyła zasady w tym zakresie, przyjmując ramy przepisów regulujących działalność Europolu, w tym dotyczących przetwarzania danych osobowych.
Zalecenie
DECYZJA RADY
upoważniająca do podjęcia rokowań w sprawie umowy między Unią Europejską a Republiką Peru dotyczącej wymiany danych osobowych między Agencją Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol) a organami Peru właściwymi do zwalczania poważnej przestępczości i terroryzmu
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), w szczególności jego art. 218 ust. 3 i 4,
uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/794 zostało przyjęte w dniu 11 maja 2016 r. i ma zastosowanie od dnia 1 maja 2017 r. 22 Zostało ono zmienione rozporządzeniem 2022/991 z dnia 27 czerwca 2022 r. 23
(2)Przepisy rozporządzenia (UE) 2016/794, w szczególności te dotyczące przekazywania danych osobowych przez Agencję Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol) państwom trzecim i organizacjom międzynarodowym, stanowią, że Europol może przekazywać dane osobowe organowi państwa trzeciego na podstawie umowy międzynarodowej zawartej między Unią a danym państwem trzecim zgodnie z art. 218 TFUE, przyznającej odpowiednie zabezpieczenia w odniesieniu do ochrony prywatności oraz podstawowych praw i wolności osób fizycznych.
(3)Należy podjąć rokowania w celu zawarcia umowy („umowa”) między Unią Europejską a Republiką Peru dotyczącej wymiany danych osobowych między Agencją Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol) a organami Peru właściwymi do zwalczania poważnej przestępczości i terroryzmu.
(4)Jak to również wspomniano w motywie 35 rozporządzenia (UE) 2016/794, Komisja powinna mieć możliwość zasięgnięcia opinii Europejskiego Inspektora Ochrony Danych (EIOD) również podczas rokowań w sprawie umowy, a w każdym razie przed jej zawarciem.
(5)Umowa ta powinna respektować prawa podstawowe i przestrzegać zasad uznanych w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, zwłaszcza prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, uznanego w art. 7 Karty, prawa do ochrony danych osobowych, uznanego w art. 8 Karty, oraz prawa do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu, uznanego w art. 47 Karty. Umowa powinna być stosowana zgodnie z tymi prawami i zasadami.
(6)Umowa nie powinna mieć wpływu i powinna pozostawać bez uszczerbku dla przekazywania danych osobowych lub innych form współpracy między organami odpowiedzialnymi za ochronę bezpieczeństwa narodowego,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Niniejszym upoważnia się Komisję do prowadzenia, w imieniu Unii, rokowań w sprawie umowy między Unią Europejską a Republiką Peru dotyczącej wymiany danych osobowych między Agencją Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol) a organami Peru właściwymi do zwalczania poważnej przestępczości i terroryzmu.
Wytyczne negocjacyjne określono w załączniku.
Artykuł 2
Rokowania są prowadzone w porozumieniu z właściwym [nazwa komitetu specjalnego do uzupełnienia przez Radę].
Artykuł 3
Niniejsza decyzja skierowana jest do Komisji.
Sporządzono w Brukseli dnia […] r.
W imieniu Rady
Przewodniczący
KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 9.3.2023
COM(2023) 133 final
ZAŁĄCZNIK
do
zalecenia dotyczącego DECYZJI RADY
upoważniającej do podjęcia rokowań w sprawie umowy między Unią Europejską a Republiką Peru dotyczącej wymiany danych osobowych między Agencją Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol) a organami Peru właściwymi do zwalczania poważnej przestępczości i terroryzmu
ZAŁĄCZNIK
Wytyczne negocjacyjne do umowy między Unią Europejską a Republiką Peru dotyczącej wymiany danych osobowych między Agencją Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol) a organami Peru właściwymi do zwalczania poważnej przestępczości i terroryzmu
W trakcie rokowań Komisja powinna dążyć do osiągnięcia celów przedstawionych szczegółowo poniżej.
1)Celem umowy będzie ustanowienie podstawy prawnej dla przekazywania danych osobowych między Europolem a właściwymi organami Republiki Peru, odpowiednio, aby wesprzeć i wzmocnić działania podejmowane przez właściwe organy tego państwa i państw członkowskich oraz wesprzeć i zacieśnić ich współpracę w zapobieganiu poważnej przestępczości transgranicznej i terroryzmowi i w zwalczaniu ich, przy jednoczesnym zapewnieniu stosownych zabezpieczeń w zakresie ochrony prywatności, danych osobowych i podstawowych praw i wolności osób fizycznych.
2)Z myślą o zagwarantowaniu przestrzegania zasady celowości współpraca i wymiana danych na mocy umowy będzie odnosić się jedynie do przestępstw i przestępstw powiązanych wchodzących w zakres kompetencji Europolu zgodnie z art. 3 rozporządzenia 2016/794 (łącznie „przestępstwa”). W szczególności współpraca powinna mieć na celu zapobieganie terroryzmowi i jego zwalczanie, przeciwdziałanie przestępczości zorganizowanej, zwalczanie nielegalnego obrotu środkami odurzającymi oraz zwalczanie cyberprzestępczości. W umowie zostanie określony jej zakres i cele, w jakich Europol może przekazywać dane właściwym organom Republiki Peru.
3)Umowa będzie określać w sposób jasny i precyzyjny niezbędne zabezpieczenia i mechanizmy kontrolne w odniesieniu do ochrony danych osobowych, poszanowania podstawowych praw i wolności osób fizycznych, niezależnie od ich przynależności państwowej i miejsca zamieszkania, w przypadku wymiany danych osobowych między Europolem a właściwymi organami Peru. Oprócz zabezpieczeń określonych poniżej, ujęty będzie wymóg, by przekazywanie danych osobowych podlegało zasadzie poufności oraz by dane osobowe nie były wykorzystywane do żądania, orzekania lub wykonania kary śmierci ani do żadnego innego okrutnego lub nieludzkiego traktowania, bez uszczerbku dla dodatkowych zabezpieczeń, które mogą być wymagane.
W szczególności:
a)Umowa będzie zawierać definicje najważniejszych terminów zgodnych z art. 3 ust. 1 dyrektywy (UE) 2016/680.
b)Umowa będzie respektować zasadę ograniczonego celu, zapewniając, że dane nie będą przetwarzane do celów innych niż cele przekazania. Dlatego należy w sposób jasny i precyzyjny określić cele przetwarzania przez strony danych osobowych w ramach umowy. Cele te nie powinny wykraczać poza działanie, które jest konieczne w poszczególnych przypadkach, aby zapobiegać terroryzmowi i przestępstwom, o których mowa w umowie, i je zwalczać.
c)Dane osobowe przekazywane przez Europol zgodnie z umową będą przetwarzane w sposób rzetelny, na uzasadnionej podstawie i wyłącznie do celów, do których zostały przekazane. Umowa będzie przewidywać wymóg wskazania przez Europol, w momencie przekazywania danych, wszelkich ograniczeń dotyczących dostępu lub wykorzystywania, w tym w zakresie przekazywania, usuwania, niszczenia lub dalszego przetwarzania tych danych. Umowa będzie zobowiązywać właściwe organy Republiki Peru do przestrzegania tych ograniczeń i określać, w jaki sposób przestrzeganie tych ograniczeń będzie egzekwowane w praktyce. Dane osobowe będą adekwatne, stosowne i ograniczone do tego, co jest niezbędne do osiągnięcia tego celu. Dane te będą prawidłowe i uaktualniane. Nie mogą one być przetrzymywane przez okres dłuższy niż jest to konieczne do celów, dla których zostały przekazane. Umowie będzie towarzyszyć załącznik zawierający wyczerpujący wykaz właściwych organów w Republice Peru, którym Europol może przekazywać dane osobowe, oraz krótki opis ich kompetencji.
d)Przekazywanie przez Europol danych osobowych ujawniających pochodzenie rasowe lub etniczne, poglądy polityczne, przekonania religijne lub światopoglądowe, przynależność do związków zawodowych, danych genetycznych, danych biometrycznych w celu jednoznacznego zidentyfikowania osoby fizycznej oraz danych dotyczących stanu zdrowia lub danych dotyczących życia seksualnego i orientacji seksualnej osoby fizycznej będzie dozwolone jedynie wtedy, gdy jest to absolutnie niezbędne oraz uzasadnione i proporcjonalne w indywidualnych przypadkach w celu zapobieżenia przestępstwu lub zwalczenia go oraz jeżeli takie dane, z wyjątkiem danych biometrycznych, uzupełniają inne dane osobowe. Umowa powinna także zawierać szczegółowe zabezpieczenia dotyczące przekazywania danych osobowych w odniesieniu do ofiar przestępstw, świadków lub innych osób, które mogą dostarczyć informacji na temat przestępstw, oraz małoletnich.
e)Umowa będzie gwarantować możliwe do wyegzekwowania na drodze prawnej prawa osób, których dane osobowe są przetwarzane, poprzez określenie zasad dotyczących prawa do dostępu, poprawienia i usuwania danych, w tym konkretne powody, z uwagi na które można stosować wszelkie niezbędne i proporcjonalne ograniczenia. Umowa będzie zapewniać także możliwość wyegzekwowania praw do administracyjnych i sądowych środków odwoławczych dla osób, których dane są przetwarzane w ramach umowy, oraz gwarancję skutecznych środków odwoławczych.
f)Umowa będzie określać przepisy dotyczące przechowywania, przeglądania, poprawiania i usuwania danych osobowych oraz prowadzenia ewidencji do celów rejestracji i dokumentacji, jak również przepisy dotyczące informacji udostępnianych osobom prywatnym. Powinna również uwzględniać zabezpieczenia odnoszące się do zautomatyzowanego przetwarzania danych osobowych.
g)Umowa będzie określać kryteria, na podstawie których wskazuje się wiarygodność źródła i dokładność danych.
h)Umowa będzie obejmować zobowiązanie do zapewnienia bezpieczeństwa danych osobowych poprzez odpowiednie środki techniczne i organizacyjne, w tym przez umożliwienie dostępu do danych osobowych tylko osobom upoważnionym. Umowa będzie uwzględniać również zobowiązanie do zgłoszenia naruszenia ochrony danych osobowych, które dotyczy danych przekazywanych na mocy tej umowy.
i)Dalsze przekazywanie informacji przez właściwe organy Republiki Peru innym organom Peru, w tym do wykorzystania w postępowaniu sądowym, będzie dozwolone wyłącznie z zagwarantowaniem odpowiednich warunków i zabezpieczeń, łącznie z wydaniem przez Europol uprzedniego zezwolenia.
j)Takie same warunki jak w lit. i) będą mieć zastosowanie do dalszego przekazywania informacji przez właściwe organy Republiki Peru organom w państwie trzecim, przy spełnieniu dodatkowego wymogu, zgodnie z którym takie dalsze przekazywanie danych będzie dozwolone wyłącznie w odniesieniu do państw trzecich, którym Europol ma prawo przekazywać dane osobowe na podstawie art. 25 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2016/794.
k)Umowa będzie zapewniać system kontroli przez co najmniej jeden niezależny podmiot sektora publicznego odpowiedzialny za ochronę danych, posiadający skuteczne uprawnienia do przeprowadzania dochodzenia i interwencji w celu sprawowania nadzoru nad tymi organami publicznymi Republiki Peru, które wykorzystują dane osobowe/wymieniane informacje, oraz do wszczynania postępowań sądowych. W szczególności niezależne organy będą posiadać uprawnienia do rozpatrywania skarg osób fizycznych dotyczących wykorzystania ich danych osobowych. Organy publiczne, które wykorzystują dane osobowe, będą odpowiadać za przestrzeganie przepisów dotyczących ochrony danych osobowych na mocy umowy.
4)Umowa będzie przewidywać skuteczny mechanizm rozstrzygania sporów w zakresie jej wykładni i stosowania, aby zapewnić przestrzeganie przez strony wspólnie uzgodnionych zasad.
5)Umowa będzie zawierać postanowienia dotyczące monitorowania i okresowej oceny umowy.
6)Umowa będzie zawierać postanowienia dotyczące jej wejścia w życie i stosowania oraz postanowienie, na mocy którego każda ze stron może wypowiedzieć umowę lub ją zawiesić, zwłaszcza w przypadku gdy dane państwo trzecie nie zapewnia już skutecznej ochrony podstawowych praw i wolności na poziomie wymaganym na mocy tej umowy. Umowa będzie również określać, czy dane osobowe objęte jej zakresem i przekazane przed jej zawieszeniem lub wypowiedzeniem dalej mogą być przetwarzane. Dalsze przetwarzanie danych osobowych, jeżeli miałoby być dozwolone, będzie w każdym przypadku zgodne z postanowieniami umowy w momencie zawieszenia lub wypowiedzenia.
7)Umowa będzie na równi autentyczna w języku angielskim, bułgarskim, chorwackim, czeskim, duńskim, estońskim, fińskim, francuskim, greckim, hiszpańskim, irlandzkim, litewskim, łotewskim, maltańskim, niderlandzkim, niemieckim, polskim, portugalskim, rumuńskim, słowackim, słoweńskim, szwedzkim, węgierskim i włoskim i będzie zawierać odpowiednią klauzulę językową.