KOMISJA EUROPEJSKA

Bruksela, dnia 27.9.2023

COM(2023) 570 final

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

Sprawozdanie dotyczące stanu cyfrowej dekady w 2023 r.

{SWD(2023) 570 final} - {SWD(2023) 571 final} - {SWD(2023) 572 final} - {SWD(2023) 573 final} - {SWD(2023) 574 final}

Spis treści

1. Wprowadzenie: wdrażanie cyfrowej dekady    

2. Główne czynniki transformacji cyfrowej Europy w 2022 r.    

3. Transformacja cyfrowa na rzecz suwerennej i konkurencyjnej Europy    

3.1 Główny kierunek: infrastruktura cyfrowa    

3.1.1 Cel: sieci gigabitowe i ultraszybkie sieci bezprzewodowe dla wszystkich    

3.1.2 Cel: półprzewodniki    

3.1.3 Cel: węzły brzegowe    

3.1.4 Cel: obliczenia kwantowe    

3.2 Główny kierunek: transformacja cyfrowa przedsiębiorstw    

3.2.1 Cel: wykorzystanie technologii cyfrowych    

3.2.2 Cel: wskaźnik wykorzystania technologii cyfrowych przez MŚP    

3.2.3 Cel: jednorożce    

3.3 Cel cyfrowej dekady: cyberbezpieczeństwo    

3.4 Cel cyfrowej dekady: odporność    

4. Transformacja cyfrowa w celu wzmocnienia pozycji obywateli i społeczeństwa UE    

4.1 Główny kierunek: umiejętności cyfrowe    

4.1.1 Cel: podstawowe umiejętności cyfrowe    

4.1.2 Cel: specjaliści w dziedzinie ICT    

4.2 Główny kierunek: transformacja cyfrowa usług publicznych    

4.2.1 Cel: kluczowe usługi publiczne    

4.2.2 Cel: identyfikacja elektroniczna    

4.2.3 Cel: elektroniczna dokumentacja medyczna    

4.3 Cel cyfrowej dekady: ochrona praw podstawowych i wzmocnienie życia demokratycznego    

4.4 Cel cyfrowej dekady: promowanie środowiska ukierunkowanego na człowieka – nacisk na ochronę dzieci    

5. Transformacja cyfrowa w celu wsparcia Europejskiego Zielonego Ładu    

6. Wymiar międzynarodowy    

7. Wnioski    

1. Wprowadzenie: wdrażanie cyfrowej dekady

W pierwszym sprawozdaniu na temat stanu cyfrowej dekady podsumowano postępy UE na drodze do skutecznej transformacji cyfrowej dla obywateli, przedsiębiorstw i środowiska, jak określono w decyzji ustanawiającej program polityki „Droga ku cyfrowej dekadzie” do 2030 r. 1 („decyzja w sprawie cyfrowej dekady”). W sprawozdaniu dokonano przeglądu rozwoju polityki cyfrowej i opisano, w jaki sposób UE zdąża do uzgodnionych celów, a tym samym przedstawiono sytuację UE na początku realizacji programu polityki „Droga ku cyfrowej dekadzie” do 2030 r. 

Ogólną analizę postępów UE w realizacji celów cyfrowej dekady przedstawiono poniżej na rys. 1, a bardziej szczegółowy obraz sytuacji zaprezentowano w sprawozdaniach krajowych znajdujących się w załączniku do niniejszego sprawozdania.

Rys. 1: Podsumowanie postępów w realizacji celów cyfrowej dekady wyznaczonych na 2030 r. 2

Na rys. 1 podkreślono potrzebę przyspieszenia i pogłębienia wspólnych działań, w tym za pośrednictwem środków z zakresu polityki i inwestycji 3 w technologie, umiejętności i infrastruktury cyfrowe, które są zasadniczymi czynnikami geopolitycznymi, społecznymi, gospodarczymi i środowiskowymi umożliwiającymi osiąganie celów. Na tej podstawie w niniejszym sprawozdaniu zawarto konkretne zalecenia dla państw członkowskich przed przyjęciem krajowych strategicznych planów działania i na potrzeby przyszłych dostosowań tych planów. Zawarte w załączniku do sprawozdania zalecenia dla poszczególnych krajów opierają się na wynikach państw członkowskich i potencjale każdego z nich, jeżeli chodzi o wniesienie wkładu we wspólne wysiłki na rzecz osiągnięcia celów cyfrowej dekady.

Niniejsze sprawozdanie obejmuje również monitorowanie Europejskiej deklaracji praw i zasad cyfrowych w cyfrowej dekadzie, która przekłada unijną wizję transformacji cyfrowej na zasady i zobowiązania 4 . Za pośrednictwem tej deklaracji UE stawia ludzi na pierwszym miejscu transformacji cyfrowej, wspierając solidarność i włączenie społeczne za pośrednictwem łączności, potwierdzając znaczenie wolności wyboru i sprawiedliwego środowiska cyfrowego, wspierając udział w cyfrowej przestrzeni publicznej oraz zwiększając bezpieczeństwo i zrównoważony rozwój. Deklaracja stanowi wyraźny punkt odniesienia, jeżeli chodzi o rodzaj transformacji cyfrowej, do której dąży UE, w szczególności zapewniając wytyczne dla decydentów i przedsiębiorstw w zakresie postępowania z nowymi technologiami.

Program polityki „Droga ku cyfrowej dekadzie” do 2023 r. opiera się na ścisłej współpracy z państwami członkowskimi w celu zapewnienia wspólnych postępów i zaangażowania wszystkich zainteresowanych stron na szczeblu unijnym, krajowym, regionalnym i lokalnym. Stanowi on uzupełnienie europejskiego semestru na rzecz koordynacji polityki społecznej i gospodarczej, a także realizacji Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF), który obejmuje silny wymiar cyfrowy: obecnie 26 % całkowitej alokacji w ramach planów odbudowy i zwiększania odporności (130 mld EUR z 502 mld EUR) przeznacza się na transformację cyfrową 5 .

2. Główne czynniki transformacji cyfrowej Europy w 2022 r.

W 2022 r. miało miejsce dalsze przyspieszenie głównych tendencji wpływających na transformację cyfrową UE: coraz szybsze zmiany technologiczne, na przykład w zakresie generatywnej sztucznej inteligencji (AI), zmiana klimatu oraz powiązane problemy społeczne i gospodarcze, rosnący popyt na szybką łączność 7 , wzrost wewnętrznych i zewnętrznych zagrożeń dla demokracji i wartości UE oraz wielobiegunowość świata w obliczu nasilającego się wyścigu technologicznego 8 . Potencjalny wpływ zmian technologicznych jest znaczący i będzie wymagał od UE szybkiej i sprawnej transformacji.

W 2022 r. wzrosło znaczenie geopolityki w kontekście rosyjskiej wojny napastniczej przeciwko Ukrainie, a także zwiększonego ryzyka fragmentacji gospodarczej w niektórych dziedzinach w świetle konkurencyjnych interesów i wartości strategicznych. Geopolityka wkroczyła w sposób spektakularny w codzienne działania obywateli i przedsiębiorstw, powodując wzrost kosztów utrzymania, stały i wyraźny wzrost liczby cyberataków w Europie oraz zakłócenia w łańcuchach dostaw produktów i usług 9 .

Technologie cyfrowe znajdują się w centrum tych napięć geopolitycznych i nasilającego się wyścigu technologicznego, w którym w zdobywaniu i utrzymywaniu pozycji lidera w przyszłej światowej gospodarce kluczową rolę odgrywają tempo i skala 10 . Systemowe innowacje cyfrowe mogą wywołać skutki uboczne w różnych sektorach gospodarki. Zapewni to dodatkową przewagę liderom biznesowym o ugruntowanej pozycji w globalnym ekosystemie cyfrowym, co będzie miało znaczący wpływ na konkurencyjność, wzrost gospodarczy i suwerenność UE.

Rys. 2: Struktura działań w podziale na obszary transformacji cyfrowej na wybranych obszarach geograficznych (2009–2022)

Źródło: Calza i in., „Analytical insights into the global digital ecosystem (DGTES)” [Analiza globalnego ekosystemu cyfrowego (DGTES)], 2023 11 .

Światowy rynek ICT, uznawany za jedną z największych branż na świecie, ma według prognoz osiągnąć w 2023 r. wartość 6 bln EUR. Istnieje jednak możliwość znacznej poprawy przedstawionej na rys. 2 pozycji UE w globalnym ekosystemie. Co ważniejsze, w ostatnim dziesięcioleciu udział UE w światowych przychodach na rynku ICT drastycznie spadł z 21,8 % w 2013 r. do 11,3 % w 2022 r., podczas gdy udział USA wzrósł z 26,8 % do 36 % 12 . UE jest obecnie uzależniona od innych krajów w przypadku ponad 80 % cyfrowych produktów, a także usług, infrastruktury i własności intelektualnej. USA i UE są na przykład w 75–90 % uzależnione od produkcji półprzewodników w Azji 13   14 .

W tym kontekście w ciągu ostatniego roku UE zintensyfikowała działania na rzecz przywrócenia swojej wiodącej pozycji technologicznej i ułatwienia transformacji cyfrowej, przy jednoczesnym wspieraniu odporności 15 . Opierając się na największym na świecie zintegrowanym rynku 16 , UE zintensyfikowała działania mające na celu rozwiązanie problemu strategicznych zależności, w szczególności w zakresie surowców krytycznych, półprzewodników, oprogramowania informatycznego (oprogramowania w chmurze i przetwarzania brzegowego) oraz technologii i zdolności w zakresie cyberbezpieczeństwa 17 . W tym celu wprowadzono zarówno reformy, jak i inwestycje, które stanowią wkład w realizację celów cyfrowej dekady. Na przykład od czasu jego prezentacji w lutym ubiegłego roku unijny akt w sprawie czipów dał rynkowi właściwe sygnały i zapowiedziano już kwotę 100 mld EUR w ramach planowanych inwestycji publicznych i prywatnych 18 . UE zainwestowała także w wysokowydajne komputery, i obecnie posiada dwa spośród pięciu najlepszych na świecie 19 . Co więcej, ukierunkowane działania w zakresie badań naukowych i innowacji, na przykład w ramach programu „Horyzont Europa” i Europejskiego Funduszu Obronnego, również mają zasadnicze znaczenie dla wzmocnienia pozycji UE w dziedzinie badań naukowych i innowacji w porównaniu ze światowymi konkurentami, a tym samym przyczyniają się do długoterminowej konkurencyjności i odporności UE oraz do zmniejszenia strategicznych zależności 20 .

Przedstawiając tę kwestię bardziej szczegółowo, UE wspiera już wdrażanie cyfrowej dekady za pośrednictwem szeregu programów, w szczególności Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności 21 , w ramach finansowania unijnego kwotą 165 mld EUR, która ma bezpośrednio przyczynić się do osiągnięcia celów cyfrowej dekady. Jak pokazano jednak na rys. 1 powyżej („Podsumowanie postępów w realizacji celów na 2030 r.”), daleko jest do zapewnienia pomyślnego osiągnięcia transformacji cyfrowej UE i konieczne będą dodatkowe środki z zakresu polityki, działań i inwestycji, co wskazuje na znaczenie, jakie ma połączenie sił, w szczególności w ramach projektów wielokrajowych. Będzie to tym bardziej konieczne ze względu na złożony kontekst geopolityczny i globalny wyścig technologiczny.

Istotnym elementem cyfrowej dekady będzie przyspieszenie realizacji nowych wspólnych przemysłowych projektów cyfrowych. Utworzenie i realizacja projektów wielokrajowych łączących zasoby UE, państw członkowskich i zasoby prywatne staną się szybsze i bardziej elastyczne dzięki konsorcjom na rzecz europejskiej infrastruktury cyfrowej (EDIC), czyli nowemu mechanizmowi wdrożeniowemu wprowadzonemu decyzją w sprawie cyfrowej dekady. Świadczy o tym znacząca liczba projektów, w odniesieniu do których państwa członkowskie zaproponowały już realizację za pośrednictwem EDIC 22 .

Jednocześnie Komisja zaktualizowała swój zestaw narzędzi dotyczący pomocy państwa, a w szczególności zatwierdziła zmiany w ogólnym rozporządzeniu w sprawie wyłączeń grupowych (GBER) 23 , dzięki czemu wsparcie publiczne dla transformacji cyfrowej UE może zostać usprawnione, uproszczone i przyspieszone, co ułatwi inwestycje w technologie cyfrowe i łączność. Obejmuje to nowe możliwości w zakresie testowania centrów innowacji cyfrowych i ośrodków doświadczalnych, ambitne projekty dotyczące łączności na rzecz wdrażania stałych sieci szerokopasmowych, sieci telefonii ruchomej, takich jak sieci 5G, a także sieci dosyłowych, w celu zapewnienia wysokiej jakości infrastruktury na obszarach o niewystarczającym zasięgu łączności szerokopasmowej, w szczególności na obszarach wiejskich i w regionach oddalonych. Zmienione GBER sprzyja również udzielaniu pomocy na rzecz określonych projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania, finansowanych w ramach instrumentu „Łącząc Europę” – technologie cyfrowe lub projektów, którym przyznano pieczęć doskonałości w ramach instrumentu „Łącząc Europę” – technologie cyfrowe, szczególnie istotnych w odniesieniu do transgranicznych korytarzy 5G oraz niektórych sieci szkieletowych i kabli podmorskich. W zmienionym GBER przewidziano również zwolnienie ze zgłoszenia niektórych środków pomocy w formie bonów dla konsumentów w celu ułatwienia telepracy, e-edukacji, usług szkoleniowych lub dla MŚP, o ile spełnione zostaną określone warunki.

3. Transformacja cyfrowa na rzecz suwerennej i konkurencyjnej Europy

Cyfrowa dekada UE opiera się na ambicji dotyczącej wzmocnienia cyfrowej suwerenności, odporności i konkurencyjności UE. W tym kontekście infrastruktura cyfrowa, w szczególności łączność, stanowi trzon transformacji cyfrowej UE, a transformacja cyfrowa przedsiębiorstw ma zasadnicze znaczenie w zakresie wspierania silnych europejskich systemów cyfrowych oraz zwiększenia cyfrowych zdolności i wiedzy fachowej w UE. Postępy w odniesieniu do tych głównych kierunków 25 mają zasadnicze znaczenie dla wspierania rozwoju europejskich światowych graczy na arenie technologii cyfrowych, którzy będą projektować przyszłe modele biznesowe oraz kształtować technologie i aplikacje cyfrowe uwzględniające europejskie wartości i stanowiące wkład w interesy UE.

Poniższe sekcje poświęcono monitorowaniu postępów w odniesieniu do tych dwóch głównych kierunków. Analizę uzupełnia monitorowanie postępów również w zakresie celów cyfrowej dekady związanych z cyberbezpieczeństwem i odpornością, z uwzględnieniem ich wagi i znaczenia w obecnym kontekście.

3.1 Główny kierunek: infrastruktura cyfrowa

W decyzji w sprawie cyfrowej dekady wyznaczono cztery cele w odniesieniu do infrastruktury cyfrowej. Po pierwsze, zasięg sieci gigabitowej powinien obejmować całą populację i na wszystkich obszarach zaludnionych powinny być dostępne wydajne sieci 5G. Po drugie, UE powinna produkować co najmniej 20 % najnowocześniejszych półprzewodników na świecie. Po trzecie, UE powinna wdrożyć co najmniej 10 000 neutralnych dla klimatu węzłów brzegowych oferujących wysoki stopień bezpieczeństwa. Po czwarte, do 2025 r. UE powinna wyposażyć się w pierwszy komputer z przyspieszeniem kwantowym.

3.1.1 Cel: sieci gigabitowe i ultraszybkie sieci bezprzewodowe dla wszystkich

Łączność stacjonarna i ruchoma są warunkiem wstępnym i niezbędnym czynnikiem umożliwiającym transformację cyfrową i włączenie cyfrowe, co znajduje odzwierciedlenie w deklaracji praw i zasad cyfrowych w cyfrowej dekadzie. UE zbliża się do decydującego momentu, w którym w wyniku rozwoju technologicznego i synergii między infrastrukturą lądową, kosmiczną i morską szybko powstaną nowe usługi łączności. Stawka jest wysoka, ponieważ szacuje się, że do 2030 r. możliwa dzięki wykorzystaniu sieci 5G i 6G działalność przyczyni się do wygenerowania wzrostu gospodarczego na poziomie 3 bln EUR w skali globalnej 26 . Urzeczywistnienie tego celu będzie wymagało znacznych starań w ramach kombinacji różnych dziedzin polityki obejmującej zachęty regulacyjne, współpracę przy projektach wielokrajowych i finansowanie.

Na początku cyfrowej dekady UE jest nadal daleko od osiągnięcia celów cyfrowej dekady dotyczących łączności. Sieci światłowodowe, które mają zasadnicze znaczenie w kontekście zapewnienia połączenia gigabitowego, są dostępne jedynie dla 56 % gospodarstw domowych. Chociaż odsetek ludności objętej zasięgiem sieci 5G wynosi 81 % 27 , wdrażanie samodzielnych sieci 5G pozostaje w tyle. Jakość sieci 5G jest nadal niewystarczająca w odniesieniu do oczekiwań użytkowników końcowych i potrzeb przemysłu, jak również pod względem eliminowania podziału między obszarami wiejskimi a miejskimi 28 . UE pozostaje w tyle, jeżeli chodzi o zasięg, w porównaniu z USA, gdzie 96 % ludności jest objęte siecią 5G 29 .

Inwestycje w UE są ponadto mniejsze w porównaniu z jej najważniejszymi partnerami handlowymi. Inwestycje publiczne w USA osiągnęły ostatnio kwotę 90 mld USD jedynie w kontekście ustawy o inwestycjach infrastrukturalnych i miejscach pracy oraz amerykańskiego planu naprawczego 30 . Dla porównania w UE, chociaż udostępniono bezprecedensowe fundusze na rzecz wsparcia postępów w realizacji celów w zakresie łączności do 2030 r., środki te obejmują kwotę w wysokości nieco ponad 23 mld EUR w postaci dostępnych dotacji, w ramach programów UE na okres programowania 2021–2027, w tym około 16 mld EUR w ramach RRF 31 . Co więcej, w latach 2014–2021 Komisja zatwierdziła pomoc państwa na rzecz sieci szerokopasmowych w wysokości 53,71 mld EUR lub została o niej powiadomiona. Jeśli chodzi o całkowite inwestycje w środki trwałe w odniesieniu do światłowodów i sieci 5G na mieszkańca dostosowane do PKB, w UE zainwestowano jedynie 104 EUR w porównaniu z kwotą 260 EUR w Japonii, 150 EUR w USA i 110 EUR w Chinach 32 . Podobny obraz przedstawia badanie JRC dotyczące międzynarodowej analizy porównawczej inwestycji cyfrowych, w którym stwierdzono, że w latach 2014–2020 prywatne inwestycje amerykańskiego sektora ICT (nakłady brutto na środki trwałe) w sprzęt telekomunikacyjny osiągnęły poziom 590 mld EUR, co stanowi kwotę dwa razy większą od zainwestowanej przez sektor ICT w UE (277 mld EUR) i 1,8 razy większą od zainwestowanej przez UE po korekcie PKB 33 .

Sytuację tę należy przeanalizować także z uwzględnieniem skali osiągniętej przez poszczególnych operatorów działających w UE w porównaniu z operatorami w USA. Chociaż kilku europejskich operatorów jest aktywnych w wielu państwach członkowskich, skali działalności żadnego z nich nie można porównywać ze skalą osiągniętą przez operatorów na rynku USA, na którym pięciu operatorów oferuje sieci telefonii stacjonarnej lub ruchomej obejmujące cały kraj.

Inwestowanie w łączność, w tym na obszarach wiejskich i w regionach oddalonych, ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia równego dostępu do możliwości i działań cyfrowych, które wymagają coraz większej szybkości, w szczególności zgodnie z deklaracją praw i zasad cyfrowych w cyfrowej dekadzie. Mimo postępów we wprowadzaniu technologii „światłowód do lokalu”, obecnie ponad połowa wiejskich gospodarstw domowych (55 %) nadal nie jest obsługiwana przez żadną stacjonarną sieć o bardzo dużej przepustowości. 65,3 % zaludnionych obszarów wiejskich nie jest objętych siecią 5G, a 9 % wiejskich gospodarstw domowych nie ma w ogóle dostępu do żadnej sieci stacjonarnej 34 . W oparciu o Europejski filar praw socjalnych 35  odpowiednie inwestycje muszą zapewnić łączność również osobom wymagającym szczególnego traktowania i osobom bardziej zagrożonym wykluczeniem lub o mniejszej sile ekonomicznej, takim jak osoby starsze i osoby z niepełnosprawnościami.

Utrzymująca się luka między całkowitym zasięgiem a zasięgiem na obszarach wiejskich wskazuje, że potrzebne są większe inwestycje, aby zapewnić pełny zasięg sieci gigabitowej na całym jednolitym rynku i zasięg sieci 5G na obszarach zaludnionych, co przyczyni się do zmniejszenia regionalnych dysproporcji. Osiągnięcie celów cyfrowej dekady w zakresie połączenia gigabitowego i sieci 5G może wymagać inwestycji o łącznej wartości sięgającej 148 mld EUR, jeżeli sieci telefonii stacjonarnej i ruchomej będą wdrażane niezależnie i jeżeli zostanie wdrożona „pełna sieć 5G” – oferująca obywatelom i przedsiębiorstwom w UE pełne możliwości, które mogą być oferowane w ramach sieci ruchomych 5G. Mogą być konieczne dalsze inwestycje w wysokości 26–79 mld EUR, aby zapewnić pełne objęcie zasięgiem szlaków transportowych, w tym dróg, linii kolejowych i dróg wodnych, co oznacza, że wymagane łączne inwestycje wyniosą ponad 200 mld EUR 36 . W miarę zbliżania się 2030 r. zintensyfikowane przemysłowe zastosowanie łączności przewidziane w scenariuszach dotyczących internetu 4.0 i rosnące wymogi w zakresie bezpieczeństwa prawdopodobnie doprowadzą do powstania jeszcze większych potrzeb inwestycyjnych. W określonych przypadkach niezbędne może okazać się finansowanie publiczne w celu uzupełnienia inwestycji prywatnych, aby odpowiednio zaradzić niedoskonałościom rynku zgodnie z obowiązującymi zasadami pomocy państwa 37 . Te inwestycje publiczne muszą zapewnić łączność również osobom wymagającym szczególnego traktowania i osobom bardziej zagrożonym wykluczeniem lub o mniejszej sile ekonomicznej, takim jak osoby starsze i osoby z niepełnosprawnościami.

W kontekście suwerenności UE i jej wiodącej pozycji w dziedzinie technologii coraz większe znaczenie zyskuje łączność kosmiczna. Szerokopasmowa łączność satelitarna może zapewnić usługi w zakresie sieci szerokopasmowych o prędkości pobierania danych do 100 Mb/s w miejscach, w których przeważają obszary wiejskie, i w regionach oddalonych, gdzie nie są dostępne stacjonarne ani ruchome sieci o bardzo dużej przepustowości, nawet jeżeli dla ułatwienia ich wykorzystania na tych obszarach istotnym czynnikiem pozostaje przystępność cenowa. Mogą one również zagwarantować stabilne usługi ratunkowe na wypadek klęski żywiołowej lub kryzysu. Wraz z uruchomieniem w 2022 r. programu na rzecz odporności, interkonektywności i bezpieczeństwa (IRIS2) UE potwierdza swoją gotowość, aby stać się poważnym graczem w polityce kosmicznej. Dzięki wstępnemu budżetowi UE obejmującemu kwotę 2,4 mld EUR IRIS² umożliwia wzmocnienie naszej autonomii, łączności i odporności. Konstelacja satelitów w ramach IRIS² zapewni rządom UE bezpieczną sieć, która dzięki kwantowemu szyfrowaniu klucza będzie bardziej odporna na cyberataki.

UE musi również zintensyfikować działania na rzecz poprawy bezpieczeństwa swojej krytycznej infrastruktury łączności. Zapewnienie odporności i bezpieczeństwa sieci 5G ma zasadnicze znaczenie ze względu na istotną rolę infrastruktury łączności dla gospodarki cyfrowej oraz zależność wielu usług krytycznych od sieci 5G w państwach trzecich. Ważne będzie pełne zastosowanie zestawu narzędzi na potrzeby sieci 5G i ewentualne zastosowanie ograniczeń w stosunku do dostawców wysokiego ryzyka w odniesieniu do kluczowych aktywów w UE 38 . Niedawne wydarzenia pokazały również podatność kluczowej infrastruktury UE, w tym sieci podmorskich, na zagrożenia. 99 % światowej komunikacji cyfrowej odbywa się za pośrednictwem globalnej sieci kablowej i za pośrednictwem tych kabli codziennie dokonuje się transakcji finansowych o wartości około 10 bln USD 39 . UE musi przyspieszyć starania na rzecz zapewnienia suwerenności cyfrowej, bezpieczeństwa dostaw i konkurencji na tym rynku.

Ogólnie rzecz biorąc, istotne zmiany rynkowe i technologiczne w zakresie łączności oznaczają, że konieczne są dodatkowe znaczące inwestycje i ukierunkowane środki regulacyjne, aby zwiększyć wykorzystanie sieci, zapewnić równe warunki działania i uwolnić pełny potencjał jednolitego rynku. W tym kontekście Komisja przeprowadziła w dniach 23 lutego – 19 maja 2023 r. rozpoznawcze konsultacje z zainteresowanymi stronami dotyczące przyszłości sektora łączności i jego infrastruktury. Celem tych konsultacji było zebranie opinii na temat zmian w krajobrazie technologicznym i rynkowym oraz ich potencjalnego wpływu na sektor łączności elektronicznej, a także na temat rodzajów infrastruktury, których UE potrzebuje, aby przewodzić transformacji cyfrowej w nadchodzących latach.

3.1.2 Cel: półprzewodniki

Półprzewodniki mają zasadnicze znaczenie dla wszystkich technologii cyfrowych, a ich łańcuchy dostaw mają charakter globalny. Wysoka koncentracja produkcji półprzewodników w krajach azjatyckich pogłębiła niestabilność łańcucha dostaw półprzewodników. Rosnąca konkurencja o pozycję lidera w sektorze półprzewodników doprowadziła we wszystkich wysoko uprzemysłowionych gospodarkach do znacznych inwestycji w rozwój krajowych zdolności wytwórczych 40 . Z uwagi na fakt, że nowe zakłady produkcyjne oraz szeroko zakrojone programy badań i rozwoju wymagają miliardowych inwestycji, żaden region ani gracz sam nie posiada jednak pełnych zdolności w zakresie projektowania i produkcji półprzewodników 41 .

Wzmocnienie pozycji UE w sektorze półprzewodników i budowanie odpornego łańcucha produkcji półprzewodników stanowią poważne wyzwanie wymagające ogromnych inwestycji 42 . UE dysponuje jednak istotnym potencjałem pod względem badań i rozwoju oraz sprzętu produkcyjnego. Oprócz zaawansowanej produkcji UE musi jednak wyeliminować obecne słabe strony w obszarach projektowania czipów oraz pakowania i montażu, które to procesy stanowią znaczącą część wartości dodanej w łańcuchu dostaw. Wszystkie podmioty europejskie będą musiały podjąć znacząc wysiłek, aby osiągnąć bardzo ambitny cel cyfrowej dekady. W rzeczywistości, aby osiągnąć ten cel, wartość przychodów UE w sektorze półprzewodników może wymagać czterokrotnego zwiększenia do 2030 r., ponieważ popyt na czipy będzie szybko rósł i oczekuje się, że do 2030 r. przekroczy 1 bln USD, zatem jego wartość w ciągu tego dziesięciolecia wzrośnie dwukrotnie.

W tym kontekście unijny akt w sprawie czipów ma na celu wykorzystanie mocnych stron Europy i zajęcie się pozostałymi słabymi stronami przy jednoczesnym ustanowieniu środków mających na celu przygotowanie się na przyszłe zakłócenia w łańcuchu dostaw, przewidywanie ich oraz reagowanie na takie zakłócenia. Aktowi temu towarzyszą ukierunkowane i dobrze opracowane ramy pomocy państwa 43 , które już zapewniły szybkie uruchomienie środków przeznaczonych na wsparcie realizacji celów przewidzianych w akcie w sprawie czipów 44 . Unijny akt w sprawie czipów przyczyni się do zwiększenia ogromnego potencjału UE w zakresie opracowywania i produkcji czipów w istotnych dziedzinach, takich jak pojazdy samochodowe, automatyzacja przemysłowa, internet rzeczy, lotnictwo i kosmonautyka, obronność, centra danych, telekomunikacja i opieka zdrowotna.

Zasadniczym krokiem w tym względzie jest również ważny projekt stanowiący przedmiot wspólnego europejskiego zainteresowania dotyczący mikroelektroniki i technologii komunikacyjnych (IPCEI ME/CT) zatwierdzony przez Komisję w czerwcu 2023 r. W tym projekcie IPCEI bierze udział 19 państw członkowskich, 56 przedsiębiorstw oraz ponad 40 stowarzyszonych uczestników i uruchomiono w jego ramach inwestycje prywatne i publiczne w kwocie 21 mld EUR na rzecz 68 projektów wielokrajowych w dziedzinie badań naukowych, innowacji i pierwszego wdrożenia przemysłowego. Projekt ten przyczyni się do postępu technologicznego w wielu sektorach, w tym w sektorze komunikacji (sieci 5G i 6G), jazdy autonomicznej, AI i obliczeń kwantowych 45 .

3.1.3 Cel: węzły brzegowe

Rozwój węzłów brzegowych będzie stanowił zmianę paradygmatu w odniesieniu do przechowywania i przetwarzania danych, zakładającą przejście na znacznie bardziej zdecentralizowany model (tj. bliższy użytkownikom, na ich urządzeniach mobilnych, komputerach, urządzeniach samochodowych lub lokalnych w miastach) przy zmniejszeniu ilości danych, które muszą być przesyłane za pośrednictwem sieci, oraz poprawie ogólnych wyników przetwarzania w chmurze. Globalne wydatki związane z przetwarzaniem brzegowym stale rosną: w 2023 r. wyniosły 190 mld EUR, co stanowi wzrost o 13,1 % w porównaniu z 2022 r., i oczekuje się, że w 2026 r. osiągną kwotę prawie 289 mld EUR 46 . Do 2025 r. przetwarzanie brzegowe będzie stanowić uzupełnienie przetwarzania w chmurze w niemal każdym przedsiębiorstwie 47 .

Rozwój węzłów brzegowych w UE jest na bardzo wczesnym etapie i w 2022 r. miały w Europie miejsce jedynie trzy przypadki wdrożenia przetwarzania brzegowego do celów komercyjnych wraz z zapowiedziami partnerstw i projektów pilotażowych w 18 państwach członkowskich 48 , co jest bardzo dalekie od celu zakładającego 10 000 bezpiecznych i zrównoważonych węzłów brzegowych do 2030 r. Osiągnięcie tego celu będzie wymagało wspólnego skupienia się na utworzeniu całego ekosystemu w oparciu o połączenie umiejętności, infrastruktury, bezpieczeństwa, innowacji oraz współpracy publicznej i prywatnej.

Na początek UE ustanowiła kompleksowy pakiet środków, w szczególności przy wsparciu w ramach ważnego projektu stanowiącego przedmiot wspólnego europejskiego zainteresowania dotyczącego infrastruktury i usług chmury nowej generacji (IPCEI-CIS), aby zapewnić szybki i zrównoważony rozwój z zamiarem uniknięcia podziałów. Podział oznaczałby nierówny rozkład możliwości gospodarczych dla przedsiębiorstw i ograniczyłby transgraniczne wykorzystanie zastosowań o krytycznym znaczeniu dla opóźnień, takich jak jazda autonomiczna, co miałoby wpływ na konkurencyjność UE.

3.1.4 Cel: obliczenia kwantowe

Technologie kwantowe mają dla UE strategiczne znaczenie z uwagi na ich zasadniczą rolę w przyszłych ekosystemach cyfrowych oraz daleko idące skutki gospodarcze i społeczne, w tym w wyniku zastosowania w dziedzinie bezpieczeństwa, obronności i kosmonautyki. Z całą pewnością rozwój technologii kwantowych stoi w obliczu tych samych poważnych wyzwań geoekonomicznych i wyzwań związanych z bezpieczeństwem co półprzewodniki.

Pod względem inwestycji publicznych w technologie kwantowe Europa plasuje się tuż za Chinami z łączną kwotą prawie 7 mld EUR 49 . Krajowe inicjatywy mają na celu przekształcenie doskonałości badawczej Europy w kompleksowe ekosystemy kwantowe. Od 2021 r. co najmniej osiem państw członkowskich uruchomiło krajowe programy na rzecz technologii kwantowych w formie konsorcjów (np. Węgry i Portugalia) albo w ramach programów bezpośrednich inwestycji w badania i rozwój poświęconych technologiom kwantowym (np. Austria), przy czym uruchamiano często znaczne środki finansowe w krajach takich jak Niemcy (2 mld EUR w 2021 r.) 50 , Francja (1,8 mld EUR w 2021 r.) 51 i Niderlandy (615 mln EUR w 2021 r.) 52 .

Konieczne są jednak bardziej skoordynowane działania, w szczególności w celu utworzenia dynamicznego ekosystemu organizacji badawczych i przedsiębiorstw typu start-up. Mimo uruchomienia w 2018 r. sztandarowego programu na rzecz technologii kwantowych 53 można zaobserwować znaczną lukę między UE a szeregiem innych ważnych regionów świata w odniesieniu do inwestycji sektora prywatnego w technologie kwantowe (np. USA), w sytuacji gdy około 25 % uczestników przemysłu kwantowego na świecie ma siedzibę w Europie, ale inwestycje stanowią mniej niż 5 % światowego finansowania.

3.2 Główny kierunek: transformacja cyfrowa przedsiębiorstw

Transformacja cyfrowa przedsiębiorstw jest obecnie jednym z najważniejszych czynników sukcesu i wzrostu gospodarczego w bardzo zmiennym środowisku. W kontekście zmiennego środowiska gospodarczego i niepewności w odniesieniu do łańcuchów dostaw transformacja cyfrowa ma zasadnicze znaczenie dla rozwoju modeli biznesowych przedsiębiorstw, osiągnięcia większej wydajności i zwiększenia odporności tych przedsiębiorstw, a także dla badania nowych możliwości i generowania nowych strumieni przychodów, w szczególności dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Pod względem konkurencyjności transformacja cyfrowa w znacznym stopniu przyczynia się do wzrostu gospodarczego i zwiększonej wydajności, poprawiając zarazem zdolność do dywersyfikacji oraz pomagając w ograniczaniu obciążeń administracyjnych i powiązanych kosztów.

W decyzji w sprawie cyfrowej dekady wyznaczono trzy cele w odniesieniu do transformacji cyfrowej przedsiębiorstw. Po pierwsze, co najmniej 75 % unijnych przedsiębiorstw ma korzystać z usług przetwarzania w chmurze, dużych zbiorów danych lub AI. Po drugie, ponad 90 % unijnych MŚP ma osiągnąć co najmniej podstawowy poziom wskaźnika wykorzystania technologii cyfrowych. Po trzecie, UE ułatwia rozwój innowacyjnych przedsiębiorstw scale-up i poprawia ich dostęp do finansowania, dzięki czemu co najmniej podwoiła się liczba jednorożców.

3.2.1 Cel: wykorzystanie technologii cyfrowych

Poziom wdrożenia technologii cyfrowych przez europejskie przedsiębiorstwa utrzymuje się nadal znacznie poniżej celów cyfrowej dekady, w szczególności celów dotyczących wykorzystania AI i dużych zbiorów danych. W świetle aktualnych tendencji oraz bez dalszych inwestycji i zachęt cele nie zostaną osiągnięte do 2030 r.: prognozowana trajektoria bazowa pokazuje, że jedynie 66 % przedsiębiorstw będzie korzystać z usług w chmurze, 34 % z dużych zbiorów danych, a 20 % z AI, co jest dalekie od celu 75 % ustalonego na 2030 r. 54 . Kolejnym poważnym problemem jest sektor dostawców usług w zakresie danych, w którym w coraz większym stopniu dominują podmioty spoza Europy. Nawet w kontekście znacznego wzrostu rynku udział w rynku europejskich dostawców usług w chmurze zmniejszył się z 26 % w 2017 r. do 16 % w 2020 r. 55

Komisja skoncentrowała się na połączeniu adekwatnych przepisów i sposobów sprawowania rządów z inwestycjami w normy, narzędzia, infrastrukturę, zdolności w zakresie innowacji oraz w umiejętności, aby zapewnić dostępność danych. Akt w sprawie zarządzania danymi przyczynia się do utworzenia korzystnego otoczenia regulacyjnego za pośrednictwem środków promujących dobrowolną wymianę danych dzięki zwiększeniu zaufania do wymiany danych, poprawie dostępności danych oraz pokonywaniu technicznych barier utrudniających ponowne wykorzystanie danych. Akt w sprawie danych uzupełnia te przepisy w drodze wyjaśnienia legalnego dostępu do danych i ich wykorzystywania, co prowadzi do powstania prawdziwie europejskiego rynku danych o rocznym wzroście wydajności i produktywności szacowanym na 196,7 mld EUR do 2028 r. 56  Utworzenie przestrzeni danych w strategicznych sektorach gospodarki, takich jak zdrowie, rolnictwo, energetyka, transport i środowisko, zapewni ponadto dostęp do większej ilości danych w bezpiecznym i zaufanym środowisku oraz przyczyni się do rozwoju innowacji dzięki wsparciu w ramach programu „Cyfrowa Europa”. Co więcej, przyjęcie aktu w sprawie sztucznej inteligencji powinno zapewnić niezbędną pewność prawa, aby zwiększyć wdrażanie AI przez przedsiębiorstwa w Europie 57 .

Niektóre państwa członkowskie uruchomiły inicjatywy mające na celu wspieranie wykorzystania technologii cyfrowych przez przedsiębiorstwa 58 , ale należy podjąć dalsze działania, aby wspólnie osiągnąć cel cyfrowej dekady.

3.2.2 Cel: wskaźnik wykorzystania technologii cyfrowych przez MŚP

Postępy w transformacji cyfrowej MŚP są nadal niewystarczające i dość nierównomierne w całej UE 59 . Postępy te są również na niższym poziomie niż w USA 60 . Jak wynika z najnowszego badania przeprowadzonego przez Europejski Bank Inwestycyjny (EBI), w USA istnieje dwa razy więcej MŚP posiadających międzynarodowy portfel tzw. „patentów w zakresie czwartej rewolucji przemysłowej” (IoT, chmura, sieć 5G, AI) niż w UE 61 . Bardziej ambitne i skoordynowane ramy polityki mają zasadnicze znaczenie dla promowania cyfryzacji w drodze eliminowania luk w infrastrukturze, poprawy umiejętności cyfrowych, rozwoju środowiska innowacji (zwłaszcza przy wykorzystaniu europejskich centrów innowacji cyfrowych) oraz skutecznego uregulowania.

3.2.3 Cel: jednorożce

Wydaje się, że UE poczyniła w ostatnim czasie znaczne postępy w realizacji tego celu, przy czym analitycy 62 wskazują również na wyraźny wzrost liczby jednorożców mających siedzibę w UE w ostatnim dziesięcioleciu. Jeżeli tendencja ta utrzyma się 63 , UE prawdopodobnie osiągnie cel cyfrowej dekady dotyczący liczby jednorożców w ciągu dwóch lat.

Mimo to konieczne są dalsze działania w celu osiągnięcia wiodącej pozycji na arenie światowej, ułatwiające rozwój innowacyjnych przedsiębiorstw scale-up w Unii i poprawiające ich dostęp do finansowania. Na początku 2023 r. jedynie 249 jednorożców miało siedzibę w UE 64 , w porównaniu ze 1 444 jednorożcami w USA i 330 w Chinach. Konieczne są również dalsze znaczące starania na rzecz pobudzenia ekosystemu przedsiębiorstw scale-up. Żaden unijny ekosystem przedsiębiorstw typu start-up nie znajduje się obecnie w pierwszej dziesiątce świata 65 . Najlepszy ekosystem UE – Berlin – znalazł się na 13 miejscu w skali światowej, a za nim uplasował się Amsterdam (14 miejsce) i Paryż (18 miejsce). Sytuacja jest jeszcze bardziej krytyczna, jeżeli chodzi o najbardziej zaawansowane technologie, w tym AI, w przypadku których unijny kapitał wysokiego ryzyka nadal pozostaje daleko za USA 66 .

3.3 Cel cyfrowej dekady: cyberbezpieczeństwo

Globalny krajobraz zagrożeń cyberbezpieczeństwa jest nadal niestabilny w sytuacji wzrostu cyberzagrożeń wynoszącego 150 % w ciągu roku 69 , w szczególności rozproszonych ataków typu „odmowa usługi” (DDoS) i ataków z wykorzystaniem oprogramowania szantażującego, których liczbę szacuje się na 280 incydentów miesięcznie 70 . W 2021 r. 22,2 % unijnych przedsiębiorstw doświadczyło incydentu związanego z bezpieczeństwem ICT, który doprowadził do niedostępności, zniszczenia lub uszkodzenia danych lub do ujawnienia danych poufnych 71 . Wzrost zależności i rozwój nowych technologii, takich jak obliczenia kwantowe i AI, przyczyniają się do zwiększenia złożoności krajobrazu zagrożeń i do wprowadzenia nowych zagrożeń, w odniesieniu do których konieczne jest dalsze zwiększanie gotowości.

Chociaż cyberbezpieczeństwo nie zostało uwzględnione jako cel na 2030 r., jednym z ogólnych celów określonych w decyzji w sprawie cyfrowej dekady 72 jest poprawa odporności na cyberataki, przyczynianie się do zwiększenia świadomości ryzyka oraz szerzenia wiedzy na temat procedur cyberbezpieczeństwa, przy intensyfikacji wysiłków organizacji publicznych i prywatnych na rzecz osiągnięcia co najmniej podstawowego poziomu cyberbezpieczeństwa. W decyzji w sprawie cyfrowej dekady wskazano ponadto na opracowanie ewentualnego celu szczegółowego w ramach przeglądu tej decyzji planowanego na 2026 r. 73

Sygnatariusze deklaracji praw i zasad cyfrowych w cyfrowej dekadzie zobowiązali się ponadto do wprowadzenia dalszych środków w celu promowania identyfikowalnych i bezpiecznych produktów na jednolitym rynku cyfrowym oraz do ochrony osób, przedsiębiorstw i instytucji publicznych przed ryzykiem w cyberprzestrzeni i cyberprzestępczością, w tym za pośrednictwem wymogów cyberbezpieczeństwa dotyczących produktów skomunikowanych, wprowadzanych na jednolity rynek 74 .

Od 2020 r. UE znacznie wzmocniła swój krajobraz polityczny w celu zapobiegania cyberatakom na UE, ich wykrywania, powstrzymywania i reagowania na nie, w szczególności za pośrednictwem dyrektywy NIS 2 75 i w drodze otwarcia Europejskiego Centrum Kompetencji w dziedzinie Cyberbezpieczeństwa w Bukareszcie, którego rolą jest dalsze zwiększanie zdolności UE w zakresie cyberbezpieczeństwa i współpracy między państwami członkowskimi w tej dziedzinie. Wraz z przyjęciem w tym roku pakietu dotyczącego elektronicznego materiału dowodowego organy państw członkowskich dysponują obecnie skutecznymi narzędziami w celu nakazania ujawnienia cyfrowych dowodów cyberataków o charakterze przestępczym, a drugi protokół dodatkowy do Konwencji o cyberprzestępczości z 2022 r., który Komisja wynegocjowała w imieniu Unii, wzmacnia naszą współpracę z państwami trzecimi w tych kwestiach. Jeżeli chodzi o przykład działań sektorowych, w strategii w zakresie finansów cyfrowych 76 , a w szczególności w rozporządzeniu w sprawie operacyjnej odporności cyfrowej 77 , określono środki mające na celu zapewnienie, aby instytucje finansowe dysponowały odpowiednimi zabezpieczeniami przed ryzykiem w cyberprzestrzeni.

Należy jednak uczynić o wiele więcej w celu poprawy orientacji sytuacyjnej, gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej i reagowania kryzysowego, a także bezpieczeństwa łańcucha dostaw w kontekście gwałtownego wzrostu liczby złożonych ataków na łańcuchy dostaw mających znaczące skutki, w których nieuczciwe podmioty wykorzystują słabe punkty w produktach dostawców, aby zyskać pozycję wewnątrz organizacji. Proponowany akt dotyczący cyberodporności 78 , który ma wprowadzić wymogi cyberbezpieczeństwa w odniesieniu do sprzętu i oprogramowania wprowadzanego na europejski rynek, ma stać się głównym czynnikiem przełomowym w naszych staraniach na rzecz zwalczania tego rodzaju ataków. Proponowany akt w sprawie cybersolidarności 79 przyczyni się do poprawy wykrywania zagrożeń cyberbezpieczeństwa, gotowości i reagowanie na nie. Istnieje ponadto pilna potrzeba rozwiązania problemu braku specjalistów w dziedzinie cyberbezpieczeństwa w UE, przy czym szacunki dotyczące tego niedoboru wahają się od 260 000 do 500 000 osób. Aby temu przeciwdziałać, należy oprzeć się na uruchomieniu Akademii Umiejętności w dziedzinie Cyberbezpieczeństwa 80 .

3.4 Cel cyfrowej dekady: odporność

Pandemia COVID-19, rosyjska wojna napastnicza przeciwko Ukrainie i ogólnie obecne zagrożenia geopolityczne uwypuklają fakt, jak ważne jest zapewnienie, aby transformacja cyfrowa UE była zarówno bezpieczna, jak i odporna. Wzmocnienie zbiorowej odporności państw członkowskich jest jednym z ogólnych celów określonych w decyzji w sprawie cyfrowej dekady 82 .

Wiąże się to przede wszystkim z identyfikacją i lepszym monitorowaniem łańcuchów wartości i dostaw, które mają strategiczne znaczenie dla UE, w celu bezzwłocznego zajęcia się kwestią zależności wysokiego ryzyka. Działania mające na celu identyfikację strategicznych zależności i zaradzenie im podejmuje się za pośrednictwem kilku środków. Po pierwsze, Komisja zintensyfikowała działania na rzecz określenia strategicznych zależności we wrażliwych ekosystemach przemysłowych 83 . Kontynuuje ona swoje działania, na przykład za pośrednictwem obserwatorium technologii krytycznych, a także za pośrednictwem zaktualizowanych i udoskonalonych analiz strategicznych zależności 84 . Po drugie, wdrożono szeroki wachlarz działań w ramach polityki w celu zaradzenia zidentyfikowanym zależnościom za pośrednictwem dostosowanych ram regulacyjnych (np. unijnego aktu w sprawie czipów) i innych instrumentów polityki (m.in. w kontekście zaktualizowanej strategii przemysłowej i planu działania na rzecz synergii między przemysłem cywilnym, obronnym i kosmicznym). Niedawny wniosek dotyczący aktu w sprawie surowców krytycznych 85 również ma na celu sprostanie tym wyzwaniom oraz zapewnienie bezpiecznych i zrównoważonych dostaw surowców krytycznych, aby zaspokoić potrzeby UE i zachować odporność. Po trzecie, ważne projekty stanowiące przedmiot wspólnego europejskiego zainteresowania, a także sojusze przemysłowe 86 nadal odgrywają ważną rolę w eliminowaniu znanych strategicznych zależności oraz zwiększaniu odporności łańcucha wartości i dostaw leżącego u podstaw technologii cyfrowych.

Podatność środowiska cyfrowego jako całości na zagrożenia nadal nie podlega jednak kompleksowemu monitorowaniu na wzór makroostrożnościowych testów warunków skrajnych stosowanych w sektorze finansowym. Chociaż cyfrowa dekada jest pierwszym krokiem w kierunku takiego kompleksowego monitorowania, szeroko zakrojone testy warunków skrajnych wymagałyby nowej infrastruktury analitycznej i obszernych zbiorów danych w celu symulacji potencjalnych zakłóceń.

4. Transformacja cyfrowa w celu wzmocnienia pozycji obywateli i społeczeństwa UE

Postawienie obywateli w centrum transformacji cyfrowej naszych społeczeństw i gospodarek stanowi główny element unijnej wizji cyfrowej dekady. UE i jej państwa członkowskie uzgodniły, że zapewnią, aby technologie cyfrowe przyczyniały się do poprawy dobrostanu i jakości życia wszystkich Europejczyków, poszanowania ich praw i wolności oraz promowania demokracji i równości. Znajduje to odzwierciedlenie w Europejskiej deklaracji praw i zasad cyfrowych w cyfrowej dekadzie, którą państwa członkowskie powinny brać pod uwagę w trakcie współpracy na rzecz osiągnięcia i pomiaru postępów w realizacji ogólnych celów. Zostało to również uwzględnione w ogólnych celach określonych w decyzji w sprawie cyfrowej dekady, koncentrujących się na dwóch kolejnych głównych kierunkach: umiejętnościach cyfrowych i transformacji cyfrowej usług publicznych.

Poniższe sekcje poświęcono monitorowaniu postępów w odniesieniu do tych dwóch głównych kierunków. Analizę uzupełnia monitorowanie postępów również w odniesieniu do celów cyfrowej dekady związanych z ochroną praw podstawowych, wzmocnieniem życia demokratycznego i ochroną dzieci z uwagi na szczególną rolę tych kwestii w kontekście obecnych głównych wyzwań.

4.1 Główny kierunek: umiejętności cyfrowe

W decyzji w sprawie cyfrowej dekady określono konkretne cele na 2030 r., aby zapewnić obywatelom i ogółowi społeczeństwa odpowiednie umiejętności cyfrowe umożliwiające pełne korzystanie z obecnych i przyszłych możliwości w przestrzeni informacyjnej oraz wnoszenie w nie wkładu. Zgodnie ze wspomnianymi celami co najmniej 80 % osób w wieku 16–74 lat powinno posiadać co najmniej podstawowe umiejętności cyfrowe i co najmniej 20 mln specjalistów w dziedzinie ICT powinno zostać zatrudnionych w UE z uwzględnieniem celu osiągnięcia równowagi płci.

4.1.1 Cel: podstawowe umiejętności cyfrowe

Zwiększanie umiejętności cyfrowych wśród ludności jest jednym z największych wyzwań dla UE dotyczącym wszystkich celów. W tym kontekście deklaracja praw i zasad cyfrowych w cyfrowej dekadzie stanowi, że każdy powinien mieć możliwość nabycia wszystkich podstawowych i zaawansowanych umiejętności cyfrowych, których potrzebuje. Nadal 46 % Europejczyków, w szczególności zaliczających się do osób starszych, nie posiada jednak podstawowych umiejętności cyfrowych, co utrudnia im korzystanie z technologii cyfrowych na potrzeby codziennych czynności i dostęp do usług oferowanych online 89 . Chociaż w ostatnich latach zmalała luka w umiejętnościach cyfrowych między mężczyznami a kobietami 90 , nadal jest ona znacząca w przypadku osób starszych, osób, które odebrały mniej formalne wykształcenie lub które mieszkają na obszarze wiejskim lub w regionie najbardziej oddalonym. Wyraźne różnice utrzymują się również między państwami członkowskimi. Jak wynika z zaobserwowanych w przeszłości danych, jeżeli nie zostaną podjęte dalsze działania, do 2030 r. co najmniej podstawowe umiejętności cyfrowe będzie prawdopodobnie posiadać jedynie 59 % ludności 91 .

Aby rozwiązać te problemy, UE znacznie zintensyfikowała swoje działania w ramach zorganizowanego dialogu na temat edukacji cyfrowej i umiejętności cyfrowych 92 w celu wspierania państw członkowskich w stosowaniu zintegrowanego, spójnego i bardziej ambitnego podejścia obejmującego całą administrację rządową. Doprowadziło to do przyjęcia w kwietniu 2023 r. dwóch wniosków dotyczących zaleceń Rady, które mają na celu wspieranie państw członkowskich oraz sektora kształcenia i szkolenia w zapewnianiu sprzyjającego włączeniu społecznemu i dostępnego kształcenia i szkolenia cyfrowego wysokiej jakości, ukierunkowanego na rozwijanie umiejętności cyfrowych obywateli UE 93 . Komisja uruchamia ponadto kilka programów finansowania w celu rozwijania umiejętności cyfrowych, które to programy obejmują łączną kwotę 26,9 mld EUR, w szczególności w ramach programu „Cyfrowa Europa”, programu Erasmus+ i Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, oraz około 18 % wydatków na kwestie cyfrowe w ramach RRF (tj. 23 mld EUR) 94 . Z uwagi na pilną potrzebę zwiększenia umiejętności, w tym umiejętności cyfrowych na wszystkich poziomach, podczas orędzia o stanie Unii w 2022 r. przewodnicząca Ursula von der Leyen poinformowała 95 , że rok 2023 zostanie ogłoszony Europejskim Rokiem Umiejętności 96 .

Osiągnięcie celu cyfrowej dekady w zakresie umiejętności podstawowych do 2030 r. wymaga jednak znacznych inwestycji i ukierunkowanych interwencji politycznych.

4.1.2 Cel: specjaliści w dziedzinie ICT

Zapewnienie odpowiedniej liczby specjalistów w dziedzinie ICT ma zasadnicze znaczenie dla udanej transformacji cyfrowej 97 . Wraz ze wzrostem zależności od technologii cyfrowych siła robocza musi dotrzymać kroku zmieniającemu się popytowi na umiejętności i celowi zakładającemu odzyskanie wiodącej pozycji. Chociaż wzrasta liczba specjalistów w dziedzinie ICT zatrudnionych w UE, podobnie wzrasta liczba przedsiębiorstw działających w sektorze ICT i większość przedsiębiorstw poszukujących specjalistów w dziedzinie ICT nadal zgłasza poważne trudności w ich rekrutowaniu 98 . Brak dostępnych pracowników dysponujących odpowiednim zestawem umiejętności utrudnia inwestycje w przypadku 85 % unijnych przedsiębiorstw 99 , przy czym MŚP częściej doświadczają trudności w obsadzeniu wolnych miejsc pracy w dziedzinie ICT 100 .

UE musi zintensyfikować działania w globalnym wyścigu o talenty, w szczególności w dziedzinie nauk przyrodniczych, technologii, inżynierii i matematyki (STEM). Mimo licznych inicjatyw i programów finansowania unijnego, które odgrywają znaczącą rolę w rozwijaniu, przyciąganiu i utrzymywaniu umiejętności, w ramach dotychczasowego scenariusza postępowania do 2030 r. liczba specjalistów w dziedzinie ICT w UE wyniesie blisko 12 mln 101 . W związku z tym państwa członkowskie powinny wspólnie zwiększyć ponad dwukrotnie średni wzrost liczby specjalistów w dziedzinie ICT, aby wyeliminować lukę w odniesieniu do celu cyfrowej dekady. Innowacyjność zależy od skutecznego wspierania rozwoju, przyciągnięcia i zatrzymania talentów oraz od zróżnicowanego wachlarza umiejętności. Wysokiej jakości edukacja już od wczesnych etapów i atrakcyjne warunki pracy mają zasadnicze znaczenie w kontekście przyciągania i zapewniania napływu wysoko wykwalifikowanych i utalentowanych osób, które mogą pomóc w przyczynieniu się do transformacji cyfrowej i zapewnić UE przewagę konkurencyjną w strategicznych łańcuchach wartości 102 .

Zwiększanie wkładu kobiet ma zasadnicze znaczenie dla rozwiązania problemu niedoboru specjalistycznych umiejętności w dziedzinie ICT i budowania cyfrowej Europy sprzyjającej włączeniu społecznemu. Znaczące i utrzymujące się różnice w traktowaniu kobiet i mężczyzn w sektorze ICT są niekorzystne dla sposobu projektowania i wdrażania rozwiązań cyfrowych, a przy tym udowodniono negatywne skutki tych różnic dla równości społecznej i ogólnego dobrobytu. W 2021 r. 81 % osób zatrudnionych jako specjaliści w dziedzinie ICT stanowili mężczyźni 103 . Aby zwiększyć liczbę kobiet w sektorze ICT, wszystkie państwa członkowskie UE muszą podjąć działania promujące dostęp kobiet do tej dziedziny od najmłodszych lat.

4.2 Główny kierunek: transformacja cyfrowa usług publicznych

Dostęp do cyfrowych usług publicznych, identyfikacji elektronicznej i elektronicznej dokumentacji medycznej jest istotnym elementem transformacji cyfrowej ukierunkowanej na człowieka. W decyzji w sprawie cyfrowej dekady przewidziano konkretne cele, aby zapewnić dostępność usług publicznych, zdrowotnych i opiekuńczych oraz możliwość korzystania z nich online dla wszystkich, w szczególności dla osób znajdujących się w niekorzystnej sytuacji, w tym osób starszych i osób z niepełnosprawnościami, a także dla osób zamieszkujących obszary wiejskie i regiony oddalone. W szczególności cyfrowe cele zakładają 100 % internetowej dostępności głównych kluczowych usług publicznych oraz, w stosownych przypadkach, możliwość internetowej interakcji obywateli i przedsiębiorstw w Unii z organami administracji publicznej, internetowy dostęp do elektronicznej dokumentacji medycznej dla 100 % obywateli Unii oraz dostęp do bezpiecznej identyfikacji elektronicznej dla 100 % obywateli Unii. Dążąc do cyfrowej transformacji cyfrowych usług publicznych i ich dostępności online, państwa członkowskie muszą zapewnić, aby oferowane przez nie usługi były dostępne dla wszystkich osób, bez dyskryminacji, i były zgodne z prawami podstawowymi UE.

4.2.1 Cel: kluczowe usługi publiczne

Sytuacja pod względem dostępu do internetowych usług publicznych uległa nieznacznej poprawie z punktu widzenia przedsiębiorstw i obywateli, ale mimo to mogłaby poprawić się w jeszcze większym stopniu. Wiele państw członkowskich jest stosunkowo dobrze przygotowanych do osiągnięcia celu zakładającego 100 % dostępności online usług publicznych dla przedsiębiorstw 104  i ogólnie rzecz biorąc, 88 % usług instytucji rządowych na szczeblu centralnym jest dostępnych całkowicie online, w porównaniu z 76 % w przypadku usług instytucji rządowych i samorządowych na szczeblu regionalnym i 62 % usług władz lokalnych 105 . Nadal istnieją jednak poważne wyzwania związane z osiągnięciem ogólnych celów, takich jak odporność, suwerenność i środowisko cyfrowe skoncentrowane na człowieku.

Państwa członkowskie inwestują w reformę swojego sektora publicznego i w transformację cyfrową: łączne planowane inwestycje w transformację cyfrową usług publicznych i rozwiązania w zakresie administracji elektronicznej w ramach krajowych planów odbudowy izwiększania odpornościwynoszą 48 mld EUR 106 . Z tej kwoty 33,6 mld EUR można bezpośrednio powiązać z celami dotyczącymi cyfrowych usług publicznych. Wdrożenie jednolitego portalu cyfrowego 107 i zasady jednorazowości będzie miało zasadnicze znaczenie dla dalszego stymulowania transformacji cyfrowej usług publicznych, przy czym skutkiem będzie zwiększenie konkurencyjności UE i osiągnięcie równych warunków działania na jednolitymrynku.

Mimo stałych postępów we wdrażaniu cyfrowych usług publicznych inwestycje w zamówienia publiczne na innowacyjne rozwiązania cyfrowe (np. oparte na sztucznej inteligencji lub dużych zbiorach danych) są niewystarczające i należałoby znacznie zwiększyć ich kwotę z 118 mld EUR do 295 mld EUR, aby osiągnąć pełne tempo przyjmowania innowacyjnych rozwiązań cyfrowych w usługach użyteczności publicznej 108 . Istnieje potrzeba znacznie większych inwestycji nie tylko w usługi publiczne i opiekę zdrowotną, ale także we wszystkich obszarach działalności sektora publicznego, na przykład związanych z transportem, bezpieczeństwem, edukacją i kulturą, budownictwem, energią, wodą i środowiskiem.

Konieczne są ponadto ukierunkowane działania w celu poprawy transgranicznej dostępności online i ogólnych wyników internetowych usług publicznych 109 . Kluczowym czynnikiem umożliwiającym podjęcie tych działań jest interoperacyjność. Komisja przedstawiła wniosek dotyczący aktu w sprawie Interoperacyjnej Europy 110 , aby wzmocnić interoperacyjność i współpracę transgraniczną w sektorze publicznym w całej UE. Transgraniczna interoperacyjność może prowadzić do rocznych oszczędności kosztów w wysokości od 5,5 do 6,3 mln EUR w odniesieniu do obywateli oraz od 5,7 do 19,2 mld EUR w odniesieniu do przedsiębiorstw mających styczność z administracją publiczną 111 .

Państwa członkowskie muszą ponadto zapewnić, aby oferowane przez nie cyfrowe usługi publiczne były dostępne dla wszystkich, w tym dla osób starszych i osób z niepełnosprawnościami, oraz dla obywateli pozostałych państw członkowskich, bez dyskryminacji, i aby usługi te były zgodne z podstawowymi prawami, wartościami i zasadami UE, takimi jak zasada jednorazowości i ukierunkowanie na użytkownika. Deklaracja praw i zasad cyfrowych w cyfrowej dekadzie stanowi, że każdy powinien mieć dostęp online do kluczowych usług publicznych w UE. W szczególności UE i państwa członkowskie zobowiązały się do ułatwiania i wspierania niezakłóconego, bezpiecznego i interoperacyjnego dostępu w całej UE do cyfrowych usług publicznych zaprojektowanych z zamiarem skutecznego zaspokajania potrzeb obywateli, w tym w szczególności do cyfrowych usług zdrowotnych i opiekuńczych, zwłaszcza dostępu do elektronicznej dokumentacji medycznej.

4.2.2 Cel: identyfikacja elektroniczna

Ten cel cyfrowej dekady można osiągnąć dzięki terminowemu wdrożeniu europejskiego portfela tożsamości cyfrowej przez państwa członkowskie 112 . Dzięki europejskiemu portfelowi tożsamości cyfrowej obywatele i przedsiębiorstwa w Europie będą mieli do dyspozycji wygodną, bezpieczną i interoperacyjną usługę identyfikacji. Należy ograniczyć formalności i biurokrację dla obywateli i przedsiębiorstw we wszystkich ich transakcjach online, zarówno z organami sektora publicznego, jak i prywatnymi dostawcami usług cyfrowych.

W następstwie zaproszenia do składania wniosków z 2022 r. w kwietniu 2023 r. uruchomiono cztery projekty pilotażowe współfinansowane w ramach programu „Cyfrowa Europa”, mające na celu przetestowanie portfela w wielu codziennych sytuacjach oraz jego integrację z krajowym systemem identyfikacji elektronicznej w 26 państwach członkowskich oraz Islandii, Norwegii i Ukrainie. Państwa członkowskie zaplanowały już projekty dotyczące wdrożenia europejskiego portfela tożsamości cyfrowej w swoich krajowych planach odbudowy i zwiększania odporności.

Aby mieć pewność, że nasza waluta, euro, będzie dostosowana do wymogów przyszłości, w czerwcu 2023 r. Komisja Europejska zaproponowała ramy prawne regulujące zasadnicze elementy cyfrowego euro 113 , które umożliwiłyby Europejskiemu Bankowi Centralnemu wprowadzenie powszechnie użytecznego i dostępnego cyfrowego euro. Cyfrowe euro umożliwi przedsiębiorstwom i obywatelom dodatkowy wybór sposobu płatności, za pomocą którego będą mogli płacić powszechnie innym obywatelom, w sklepach lub na stronach internetowych handlu elektronicznego, nawet bez połączenia z internetem i przy zachowaniu wysokiego poziomu ochrony danych. Celem jest zapewnienie pełnej interoperacyjności cyfrowego euro z europejskim portfelem tożsamości cyfrowej.

4.2.3 Cel: elektroniczna dokumentacja medyczna

Transformacja cyfrowa zdrowia może zmienić krajobraz opieki zdrowotnej dzięki poprawie dostępu do opieki, zwiększeniu zaangażowania pacjentów, a ostatecznie doprowadzeniu do lepszych efektów zdrowotnych w odniesieniu do obywateli i społeczeństw, zwłaszcza na obszarach wiejskich i w regionach oddalonych. Poprawa dostępu do danych dotyczących zdrowia stanowi również pierwszy krok w kierunku możliwości kontroli przepływu danych dotyczących zdrowia i ich bezpiecznego udostępniania: na przykład w celu uzyskania drugiej opinii lub leczenia u innego świadczeniodawcy.

Ogólnie rzecz biorąc, UE osiąga dobre wyniki w zakresie wskaźnika dostępu do elektronicznej dokumentacji medycznej i jest na dobrej drodze do osiągnięcia unijnego celu, zgodnie z którym 100 % obywateli UE ma dostęp do swojej elektronicznej dokumentacji medycznej 114 . Przykładem takich dobrych wyników jest unijne cyfrowe zaświadczenie COVID 115 jako główne narzędzie cyfrowe przyczyniające się do realizacji celów zdrowotnych, podróży transgranicznych i ułatwienia życia obywateli, wprowadzone w rekordowym czasie na początku lata 2021 r. W samej UE wydano już unijne cyfrowe zaświadczenia COVID na kwotę w wysokości ponad 2,3 mld EUR. Do tego ważnego osiągnięcia przyczyniło się kilka elementów: (i) silna wola polityczna wszystkich instytucji Unii i państw członkowskich; (ii) znakomita współpraca i koordynacja między państwami członkowskimi; (iii) środki finansowe dla państw członkowskich. W czerwcu 2023 r. Światowa Organizacja Zdrowia wykorzystała unijną cyfrową certyfikację COVID, aby stworzyć globalny system, który umożliwi usprawnienie globalnej mobilności i ochronę ludzi na całym świecie przed obecnymi i przyszłymi zagrożeniami dla zdrowia, w tym pandemiami 116 .

Pozostają jednak nadal kwestie, którymi należy się zająć i które obejmują zwiększenie liczby podłączonych świadczeniodawców, zakres dostępnych danych oraz korzystanie z uwierzytelniania eIDAS na potrzeby usług dostępu do danych dotyczących zdrowia. W celu poprawy dostępności danych dotyczących zdrowia Komisja przedstawiła wniosek ustawodawczy w sprawie europejskiej przestrzeni danych dotyczących zdrowia 117 . W szczególności wniosek ten ma na celu poprawę dostępu obywateli do ich elektronicznych danych dotyczących zdrowia, wspieranie wymiany danych dotyczących zdrowia między świadczeniodawcami oraz zachęcanie do ponownego wykorzystywania danych dotyczących zdrowia, aby wspierać badania naukowe, kształtowanie polityki i do innych powiązanych celów.

4.3 Cel cyfrowej dekady: ochrona praw podstawowych i wzmocnienie życia demokratycznego

Technologie i usługi cyfrowe mogą kształtować sposób, w jaki żyjemy razem i pełnimy nasze role jako obywatele. Tworzą one nowe sposoby wykonywania podstawowych praw i wolności oraz korzystania z nich, a także uczestnictwa w życiu demokratycznym, ale również nowe sposoby naruszania tych praw i wolności. Dotyczy to w szczególności AI i systemów algorytmicznych, które mogą stanowić poważne zagrożenie dla godności, równości, wolności i bezpieczeństwa ludzi oraz ryzyko ingerencji w ich prywatność, w tym możliwość niewłaściwego wykorzystywania danych osobowych 118 . Technologie są wykorzystywane jako narzędzie przez reżimy autorytarne 119 , co powoduje nowe wyzwania dla demokracji i praworządności 120 oraz narastającą polaryzację i mowę nienawiści w internecie, zarówno w UE, jak i w skali globalnej.

Jednym z ogólnych celów określonych w decyzji w sprawie cyfrowej dekady jest promowanie skoncentrowanego na człowieku i opartego na prawach podstawowych, inkluzywnego, przejrzystego i otwartego środowiska cyfrowego, w którym bezpieczne i interoperacyjne technologie i usługi cyfrowe są zgodne z zasadami, prawami i wartościami Unii i je wzmacniają oraz są dostępne dla wszystkich i na całym terytorium Unii 121 . Deklaracja praw i zasad cyfrowych w cyfrowej dekadzie zawiera ponadto zasady i zobowiązania dotyczące dostępu do godnego zaufania, zróżnicowanego i wielojęzycznego środowiska cyfrowego, z myślą o przyczynieniu się do pluralistycznej debaty publicznej oraz skutecznego i niedyskryminacyjnego uczestnictwa w demokracji. Podkreślono w niej w szczególności rolę bardzo dużych platform internetowych w ograniczaniu ryzyka wynikającego z funkcjonowania i korzystania z ich usług, w tym w odniesieniu do dezinformacji. UE i państwa członkowskie zobowiązały się również do wspierania rozwoju i optymalnego wykorzystania technologii cyfrowych w celu stymulowania zaangażowania obywatelskiego i demokratycznego uczestnictwa obywateli.

W tym kontekście, dzięki pionierskim przepisom UE ustanawia globalny standard zakładający tworzenie bardziej ukierunkowanych na człowieka środowisk internetowych i technologii cyfrowych w tym i w kolejnych dziesięcioleciach.

Aktem o usługach cyfrowych UE wprowadziła bezprecedensowe i kompleksowe nowe ramy regulacyjne, aby zaradzić społecznym skutkom usług cyfrowych w UE i zapewnić najwyższy poziom ochrony praw podstawowych obywateli UE w internecie w sposób niedyskryminacyjny. 25 kwietnia 2023 r. Komisja wyznaczyła 17 bardzo dużych platform internetowych i 2 bardzo duże wyszukiwarki internetowe 122 . W dniu sporządzenia niniejszego komunikatu weszły w życie rygorystyczne obowiązki dotyczące tych platform. W odniesieniu do wspomnianych platform i wyszukiwarek należało przyjąć w cyklu rocznym ocenę ryzyka i środki zmniejszające ryzyko w celu wyeliminowania zagrożeń, jakie usługi tych platform i wyszukiwarek stwarzają dla naszych demokratycznych społeczeństw i praw człowieka, w tym w odniesieniu do wpływu na prawa podstawowe, dezinformacji i negatywnych skutków dla dobrostanu fizycznego i psychicznego oraz dla małoletnich, sprzedaży nielegalnych produktów i wysokiego poziomu ochrony konsumentów. Jako organ nadzorujący i organ odpowiedzialny za egzekwowanie przepisów Komisja kontroluje środki wprowadzane przez bardzo duże platformy internetowe i bardzo duże wyszukiwarki internetowe, w tym ich algorytmy moderowania treści, praktyki reklamowe i projektowanie ich systemów rekomendacji 123   124 . Deklaracja praw i zasad cyfrowych w cyfrowej dekadzie zapewnia decydentom politycznym, a także przedsiębiorstwom i ekspertom jasny punkt odniesienia przy przeprowadzaniu oceny. 

Dzięki aktowi w sprawie sztucznej inteligencji UE jest pionierem w zakresie regulacji mających na celu ograniczenie zagrożeń stwarzanych przez AI i systemy algorytmiczne oraz zapewnienie, aby systemy sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka były projektowane, wdrażane i wykorzystywane z pełnym uwzględnieniem i poszanowaniem praw podstawowych i wartości demokratycznych. Komisja proponuje sklasyfikowanie niektórych systemów jako systemy wysokiego ryzyka w oparciu o ich przeznaczenie i potencjalny wpływ. Systemy te musiałyby spełniać szczególne wymogi, na przykład opierać się na odpowiednich zbiorach danych w celu uniknięcia bezprawnej dyskryminacji i umożliwienia kontroli wyników przez człowieka. W tym kontekście opracowywane obecnie normy w zakresie AI 125 odegrają zasadniczą rolę poprzez określenie rozwiązań technicznych w celu spełnienia podstawowych wymogów dotyczących wiarygodności AI określonych w tekście prawnym. Wniosek dotyczący aktu w sprawie sztucznej inteligencji ma ponadto na celu zapewnienie odpowiedniego poziomu przejrzystości i świadomości wraz z obowiązkiem oznaczania przypadków tzw. „deepfake” i informowania osób fizycznych o interakcji z systemem sztucznej inteligencji, co stanowi dwa kluczowe elementy w świetle nowych zagrożeń i możliwości związanych z generatywną AI. W związku z przyspieszeniem rozwoju technologicznego i powszechnym wdrażaniem technologii opartych na AI Komisja rozpoczęła również dyskusje na temat paktu na rzecz AI. Inicjatywa ta ma na celu dobrowolne zobowiązanie przemysłu do wcześniejszego przygotowania się na akt w sprawie sztucznej inteligencji i do rozpoczęcia wdrażania jego głównych wymogów przed upływem ustawowego terminu.

Przeciwdziałanie rozprzestrzenianiu się informacji wprowadzających w błąd i dezinformacji w internecie ma zasadnicze znaczenie dla stworzenia ukierunkowanego na człowieka środowiska cyfrowego, które wzmacnia życie demokratyczne. Przeciwdziałanie temu zagrożeniu staje się coraz pilniejsze, ponieważ technologie oparte na generatywnej AI zapewniają nowe narzędzia nieuczciwym podmiotom na niespotykaną dotąd skalę 126 . Oprócz narzędzi oferowanych w ramach aktu o usługach cyfrowych kodeks postępowania w zakresie zwalczania dezinformacji 127 , podpisany przez wielu sygnatariuszy, w tym kilka dużych platform internetowych, zawiera istotne zobowiązania do ograniczenia rozprzestrzeniania się dezinformacji w internecie i ma stać się kodeksem postępowania na podstawie aktu o usługach cyfrowych 128 .

Wzmocnienie pozycji niezależnych podmiotów medialnych, aby dostarczały wiarygodne informacje w internecie i nakłonienie obywateli, aby poszukiwali oni takich informacji, ma zasadnicze znaczenie dla zwiększenia ogólnej odporności naszych demokratycznych społeczeństw w erze cyfrowej. Obecnie negocjowany przez Komisję wniosek dotyczący europejskiego aktu o wolności mediów ma na celu poprawę funkcjonowania jednolitego rynku z punktu widzenia usług medialnych, ponieważ stają się one coraz bardziej cyfrowe i z natury transgraniczne. Gdy akt ten zostanie przyjęty, doprowadzi do zwiększenia inwestycji i konkurencji i w ten sposób zapewni konsumentom dostęp do bardziej zróżnicowanego wyboru wysokiej jakości treści medialnych oraz przyczyni się do pluralistycznych debat publicznych, zgodnie z deklaracją praw i zasad cyfrowych w cyfrowej dekadzie.

W komunikacie w sprawie światów wirtualnych 129 Komisja proponuje działania wspierające rozwój i wykorzystanie światów wirtualnych w UE oparte na celach zawartych w decyzji w sprawie cyfrowej dekady. Celem Komisji jest wdrożenie technologii Web 4.0 i światów wirtualnych opartych na unijnych wartościach i zasadach oraz prawach podstawowych, których użytkownicy będą mogli czuć się bezpiecznie i pewnie i będą dysponowali określonymi uprawnieniami, w których prawa osób będących użytkownikami, konsumentami, pracownikami lub twórcami będą szanowane i w których europejskie przedsiębiorstwa będą mogły opracowywać najlepsze na świecie aplikacje, rozszerzać skalę prowadzonej przez siebie działalności i się rozwijać.

4.4 Cel cyfrowej dekady: promowanie środowiska ukierunkowanego na człowieka – nacisk na ochronę dzieci

Transformacja cyfrowa Europy ukierunkowana na człowieka musi przyczyniać się do ochrony szczególnie wrażliwych członków społeczeństwa przed niebezpieczeństwami w internecie. Internet przyspieszył pojawianie się i rozwój nowych zagrożeń i tendencji, a liczby są alarmujące: dane zgromadzone przez infolinie centrum bezpieczniejszego internetu finansowanego przez UE wskazują, że w latach 2021–2022 znacznie wzrosła liczba osób poszukujących pomocy lub porad w zakresie szantażu przy użyciu treści pornograficznych (wzrost o 60 %), reputacji w internecie (wzrost o 32 %) i cyberprzestępczości (wzrost o 30 %). W 2022 r. 60 % wszystkich kontaktów nawiązywały dzieci w wieku od 12 do 18 lat, a prawie 7,5 % dzieci w wieku od 5 do 11 lat, co jest odzwierciedleniem faktu, że dzieci korzystają z internetu i doświadczają trudności w coraz młodszym wieku.

Jednym z głównych priorytetów cyfrowej dekady jest bezpieczniejsze środowisko cyfrowe i bardziej odpowiednie treści dla dzieci i osób młodych. Deklaracja praw i zasad cyfrowych w cyfrowej dekadzie stanowi, że dzieci i osoby młode powinny być chronione przed przestępstwami popełnianymi za pośrednictwem technologii cyfrowych lub ułatwianymi dzięki wykorzystaniu tych technologii. Deklaracja zawiera szereg zobowiązań w tym względzie, począwszy od zapewnienia edukacji po poruszanie się w środowisku cyfrowym, ochronę dzieci i osób młodych przed szkodliwymi i nielegalnymi treściami, a także profilowanie do celów reklamowych, oraz zaangażowanie samych dzieci w opracowywanie polityki cyfrowej, która ich dotyczy.

Zobowiązanie UE do transformacji cyfrowej służącej dzieciom zostało wzmocnione w akcie o usługach cyfrowych, który zawiera szczegółowe przepisy dotyczące ochrony małoletnich. Praca centrów bezpieczniejszego internetu oraz działania podejmowane w ramach strategii na rzecz lepszego internetu dla dzieci 130 będą wspierać wdrażanie odpowiednich przepisów aktu o usługach cyfrowych. Dla Komisji priorytetem jest weryfikacja wieku online: dzięki przyczynieniu się do realizacji celu w zakresie dostępu do identyfikacji elektronicznej Komisja będzie promować korzystanie w tym celu z unijnego portfela tożsamości cyfrowej.

Kluczowym priorytetem da UE pozostaje również walka z niegodziwym traktowaniem dzieci w celach seksualnych i wykorzystywaniem seksualnym dzieci. W maju 2022 r. Komisja przyjęła wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie zapobiegania niegodziwemu traktowaniu dzieci w celach seksualnych i jego zwalczania 131 , w którym określono jasne obowiązki dostawców usług online w zakresie zapobiegania ryzyku niegodziwego traktowania dzieci w celach seksualnych i wykorzystywania seksualnego dzieci w ramach ich usług oraz w zakresie wykrywania, zgłaszania i eliminowania tych przestępstw w przypadku ich wystąpienia.

5. Transformacja cyfrowa w celu wsparcia Europejskiego Zielonego Ładu

Sektor ICT jest znaczącym źródłem emisji i odpadów. Obecnie odpowiada on za około 7–9 % światowego zużycia energii elektrycznej, przy czym prognozuje się, że do 2030 r. udział ten wzrośnie do 13 % 132 , oraz za 2–4 % całkowitych emisji gazów cieplarnianych i zwiększanie ilości e-odpadów 133 . Sytuację tę spotęgują prawdopodobnie szybko zmieniający się charakter technologii cyfrowych i możliwy gwałtowny wzrost liczby usług cyfrowych.

Jednocześnie transformacja cyfrowa jest istotnym sojusznikiem w naszych wysiłkach na rzecz zmniejszenia śladu środowiskowego 134 . W decyzji w sprawie cyfrowej dekady wyznaczono cel polegający na zapewnieniu, by cyfrowe infrastruktury i technologie, w tym ich łańcuchy dostaw, stały się bardziej zrównoważone, odporne oraz energo- i zasobooszczędne, co pozwoliłoby minimalizować ich negatywne skutki środowiskowe i społeczne 135 . Decyzja ta zawiera szereg odniesień do celów dotyczących zrównoważoności infrastruktury, w szczególności węzłów brzegowych i półprzewodników. Deklaracja praw i zasad cyfrowych w cyfrowej dekadzie promuje produkty i usługi cyfrowe o minimalnym negatywnym wpływie środowiskowym i społecznym, a także technologie cyfrowe, które pomagają walczyć ze zmianami klimatu. Deklaracja ta stanowi ponadto, że każdy powinien mieć dostęp do dokładnych i łatwych do zrozumienia informacji na temat wpływu na środowisko i zużycia energii w odniesieniu do produktów i usług cyfrowych. W konkluzjach Rady z grudnia 2020 r. „Cyfryzacja na rzecz środowiska” uznano ponadto, że transformacja cyfrowa zapewnia doskonałą możliwość przyspieszenia przejścia na neutralną dla klimatu, odporniejszą gospodarkę o obiegu zamkniętym.

Jak wynika ze sprawozdania dotyczącego prognozy strategicznej z 2022 r., wdrożone w odpowiednich warunkach rozwiązania cyfrowe wykazały znaczne ograniczenie emisji gazów cieplarnianych, zwiększoną zasobooszczędność i ulepszony monitoring środowiska 136 . Szacuje się, że do 2030 r. całkowity potencjał redukcji emisji za pomocą rozwiązań cyfrowych opartych na istniejących technologiach wyniesie 15 %–20 % łącznej emisji gazów cieplarnianych, pod warunkiem że rozwiązania te będą podlegały właściwemu wykorzystaniu i zarządzaniu 137 .

UE prowadzi aktywne działania na rzecz maksymalizacji synergii transformacji ekologicznej i transformacji cyfrowej:

-W strategii „Europa na miarę ery cyfrowej” 138 Komisja wyznaczyła ambitne cele, takie jak neutralność klimatyczna centrów danych w UE do 2030 r. Środki mające na celu poprawę obiegu zamkniętego urządzeń cyfrowych i zmniejszenie ilości e-odpadów obejmują dyrektywę w sprawie prawa do naprawy 139 oraz niedawno wydane kryteria dotyczące ekoprojektów telefonów komórkowych i tabletów 140 . W ramach europejskiej inicjatywy dotyczącej procesorów podejmuje się również działania na rzecz opracowania niskoenergetycznych czipów 141 . Co więcej, także inicjatywy na rzecz umiejętności cyfrowych uznano za mające kluczowe znaczenie dla zapewnienia siły roboczej posiadającej umiejętności cyfrowe niezbędne do przyczynienia się do dwojakiej transformacji (zob. sekcja 4.1).

-W planie działania UE dotyczącym transformacji cyfrowej systemu energetycznego 142 Komisja wskazała sektor ICT jako siłę napędową inwestycji w odnawialne źródła energii i efektywność energetyczną w całym łańcuchu wartości. Podpisana w grudniu 2022 r. deklaracja intencji 143 dotycząca utworzenia cyfrowego bliźniaka europejskiej sieci elektroenergetycznej przyczyni się do stymulowania i koordynowania inwestycji w transformację cyfrową infrastruktury elektrycznej.

-Za pośrednictwem strategii na rzecz zrównoważonej i inteligentnej mobilności 144 Komisja dąży do uczynienia mobilności i systemów transportu bardziej ekologicznymi i wydajnymi. UE zamierza wykorzystać transformację cyfrową i automatyzację do poprawy nie tylko naszej globalnej konkurencyjności za pośrednictwem wydajnych i odpornych łańcuchów logistycznych, ale także do poprawy zrównoważonego charakteru sektora transportu.

-W ramach unijnego programu działań w zakresie środowiska 145  Komisja dąży do przyspieszenia transformacji ekologicznej w kierunku neutralnej dla klimatu, zrównoważonej, nietoksycznej, zasobooszczędnej, opartej na energii odnawialnej, odpornej i konkurencyjnej gospodarki o obiegu zamkniętym w sposób sprawiedliwy, równy i sprzyjający włączeniu społecznemu. Wykorzystanie potencjału technologii cyfrowych i technologii danych uznaje się za warunek podstawowy osiągnięcia priorytetowych celów i wspierania polityki środowiskowej przy jednoczesnym zwiększeniu starań na rzecz zminimalizowania śladu środowiskowego transformacji cyfrowej.

-Aby zapewnić synergię między inwestycjami a politykami ekologicznymi i cyfrowymi, w zawiadomieniu Komisji w sprawie wytycznych dla państw członkowskich dotyczących aktualizacji krajowych planów w dziedzinie energii i klimatu na lata 2021–2030 146 zachęca się państwa członkowskie do stosowania istniejących narzędzi i do pełnego wykorzystania potencjału dwojakiej transformacji – ekologicznej i cyfrowej przy jednoczesnym unikaniu powielania działań oraz zapewnia się państwom wsparcie w tym zakresie.

Konieczne są jednak dalsze działania, a inwestycje mają zasadnicze znaczenie dla zachęcania do przechodzenia na bardziej zasobooszczędne technologie cyfrowe. W akcie delegowanym dotyczącym rozporządzenia w sprawie systematyki 147 w sprawie łagodzenia zmiany klimatu i przystosowania się do niej określono jasne kryteria, które pomogą ukierunkować inwestycje na bardziej ekologiczne centra danych i sprawdzone ekologiczne rozwiązania cyfrowe jako zrównoważoną działalność gospodarczą. Jednocześnie tymczasowe ramy pomocy państwa w sytuacjach kryzysowych i w okresie transformacji 148 umożliwią wykorzystanie technologii cyfrowych na rzecz bardziej ekologicznej i zrównoważonej gospodarki, w szczególności cyfrowego komponentu produkcji czystych technologii, podczas gdy zmiany GBER mogą usprawnić, uprościć i przyspieszyć wsparcie dla transformacji ekologicznej i cyfrowej UE przy ułatwieniu inwestycji w technologie cyfrowe i łączność 149 . Przegląd planów odbudowy i zwiększania odporności w świetle REPowerEU, w którym to przeglądzie można uwzględnić m.in. potencjał rozwiązań cyfrowych na rzecz transformacji energetycznej, stanowi ponadto okazję do wsparcia cyfryzacji systemu energetycznego.

Istnieje ponadto potrzeba opartej na podstawach naukowych metodyki oceny „wpływu netto na środowisko” w odniesieniu do zwiększonej transformacji cyfrowej, która to metodyka uwzględniałaby zarówno korzyści, jak i możliwe efekty odbicia. Wiąże się to również z gromadzeniem dowodów na wpływ transformacji cyfrowej netto na środowisko w całej UE, aby zapewnić jej pozytywny wkład w realizację celów Europejskiego Zielonego Ładu. Komisja uruchomiła specjalne inicjatywy w zakresie badań naukowych i innowacji, w tym w ramach programu „Horyzont Europa”, aby wesprzeć ten ambitny cel, i zintensyfikuje prace nad opracowaniem wspólnych wskaźników służących do pomiaru śladu środowiskowego usług łączności elektronicznej.

6. Wymiar międzynarodowy

Działania w ramach współpracy międzynarodowej mają na celu aktywne promowanie naszego modelu opartego na wartościach ukierunkowanych na człowieka oraz propagowanie interesów UE na arenie międzynarodowej. W deklaracji praw i zasad cyfrowych w cyfrowej dekadzie UE i państwa członkowskie zobowiązały się do promowania swojej wizji transformacji cyfrowej wśród partnerów międzynarodowych. Stało się to inspiracją dla deklaracji w sprawie przyszłości internetu 151 oraz deklaracji OECD w sprawie godnej zaufania, zrównoważonej i sprzyjającej włączeniu społecznemu przyszłości cyfrowej 152 , a także stanowi wkład w prace, które doprowadzą do uzgodnienia Globalnego porozumienia cyfrowego Organizacji Narodów Zjednoczonych 153 . W następstwie przyjęcia konkluzji Rady w sprawie dyplomacji cyfrowej UE 154 w lipcu 2022 r. UE stworzyła solidne podstawy swojego zewnętrznego zaangażowania w kwestie cyfrowe. W późniejszych konkluzjach Rady w sprawie dyplomacji cyfrowej UE 155 z czerwca 2023 r. zaproponowano pakiet priorytetowych działań niezbędnych w kontekście silniejszej, bardziej strategicznej, spójnej i skutecznej polityki i działalności UE w globalnych sprawach cyfrowych. Wzmocniono koordynację Drużyny Europy, w tym rolę delegatur Unii w komunikowaniu i promowaniu zmian legislacyjnych i politycznych UE wśród rządów i zainteresowanych stron w krajach partnerskich.

Celem dyplomacji cyfrowej UE jest zabezpieczenie globalnej roli UE w świecie cyfrowym. Na poziomie dwustronnym międzynarodowe działania informacyjne polegają na wykorzystaniu partnerstw cyfrowych w oparciu o nasze silne więzi z partnerami o podobnych poglądach, takimi jak Japonia, Republika Korei i Singapur, we wszystkich czterech głównych kierunkach. Współpraca międzynarodowa jest również usystematyzowana w ramach rad ds. handlu i technologii (TTC UE–USA, TTC UE–Indie), sojuszy regionalnych (Ameryka Łacińska, Afryka) oraz dialogów cyfrowych z Ameryką Łacińską i Azją. UE znacznie zwiększyła też wsparcie dla transformacji cyfrowej Ukrainy, koncentrując się zarówno na środkach nadzwyczajnych, jak i długoterminowych, w szczególności na roamingu. Na szczeblu wielostronnym, w szczególności grupy G-20 i G-7, zgodnie z koncepcją konektywności opartej na zaufaniu 156 , UE promuje podejście, w którym uznaje rolę regulacji cyfrowych w budowaniu zaufania do gospodarki cyfrowej i ułatwianiu przepływu danych.

Strategia Global Gateway 157 wzmacnia kontakty międzyludzkie między Europą a jej partnerami dzięki ukierunkowanym inwestycjom w infrastrukturę cyfrową mającym na celu rozwiązanie problemu globalnej przepaści cyfrowej oraz wzmocnienie bezpiecznych i wiarygodnych połączeń cyfrowych. Komisja pracuje nad wzmocnieniem europejskiej infrastruktury szkieletowej i łączności terytoriów UE z państwami trzecimi o podobnych poglądach, wykorzystując globalną i bezpieczną sieć kabli podmorskich w celu wsparcia odporności cyfrowej UE i zmniejszenia zależności w drodze promowania dywersyfikacji międzynarodowych szlaków.

Inwestycje zagraniczne i handel zagraniczny są niezbędne dla naszego wzrostu gospodarczego, konkurencyjności, zatrudnienia i innowacji. Obecnie jednak, bardziej niż kiedykolwiek, należy zrównoważyć otwartość UE za pośrednictwem odpowiednich narzędzi, aby chronić jej kluczowe aktywa strategiczne i zapewnić ogólnounijną koordynację. Strategia bezpieczeństwa gospodarczego UE 158 umożliwi maksymalizację korzyści płynących z otwartości gospodarczej przy jednoczesnym zminimalizowaniu ryzyka współzależności gospodarczych, wzmocnieniu odporności łańcuchów dostaw UE i pomocy w przeciwdziałaniu wyciekom technologii lub możliwemu wykorzystaniu zależności gospodarczych jako broni, w tym wymuszenia ekonomicznego. UE wdrożyła również asertywne środki gospodarcze, takie jakunijne ramy monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) 159 , umożliwiające państwom członkowskim i Komisji monitorowanie i wpływanie na skutki BIZ dla infrastruktury krytycznej, technologii krytycznych i produktów podwójnego zastosowania, dostawy krytycznych czynników produkcji, dostępu do informacji szczególnie chronionych oraz wolności i pluralizmu mediów. Unijne rozporządzenie w sprawie subsydiów zagranicznych, które weszło w życie w lipcu 2023 r., umożliwia ponadto Komisji badanie i odwoływanie subsydiów otrzymanych od państw spoza UE, zakłócających rynek wewnętrzny UE. Obecnie UE może również polegać na wzmocnionym zestawie narzędzi do celów kontroli eksportu, aby skutecznie reagować na zmieniające się zagrożenia dla bezpieczeństwa i powstające technologie. Nowe rozporządzenie w sprawie kontroli eksportu ustanawia unijny system kontroli eksportu, pośrednictwa, pomocy technicznej, tranzytu i transferu produktów podwójnego zastosowania, który obejmuje wykaz technologii cyfrowych 160 .

7. Wnioski

Sukces cyfrowej dekady będzie miał kluczowe znaczenie dla przyszłego dobrobytu UE. Realizacja planu dotyczącego cyfrowej dekady UE może spowodować odblokowanie ponad 2,8 bln EUR w wartości gospodarczej 161 , co odpowiada 21 % obecnej gospodarki UE.

Aktualna sytuacja przedstawiona w niniejszym sprawozdaniu pokazuje, że powodzenie transformacji cyfrowej UE będzie wymagało znacznego przyspieszenia i zintensyfikowania działań UE i państw członkowskich w celu przeprowadzenia reform, poprawy otoczenia działalności gospodarczej, stworzenia zachęt i pobudzenia inwestycji w technologie i umiejętności cyfrowe oraz infrastrukturę cyfrową. Wdrożenie przekrojowego podejścia cyfrowej dekady oraz wykorzystanie synergii między głównymi kierunkami, obszarami docelowymi i celami będzie miało zasadnicze znaczenie dla postępów na drodze do udanej transformacji cyfrowej. 

Aktualna sytuacja przedstawiona w niniejszym sprawozdaniu wskazuje również na konieczność podjęcia bardziej skoordynowanych wspólnych działań na rzecz transformacji cyfrowej UE. Zachęca się państwa członkowskie do poczynienia dalszych postępów we wdrażaniu projektów wielokrajowych i EDIC ze względu na ich potencjalny wkład w niwelowanie różnic między obecną sytuacją a celami na 2030 r.

Monitorowanie postępów w realizacji wspólnych celów za pośrednictwem mechanizmu zarządzania cyfrową dekadą ma kluczowe znaczenie dla lepszego zrozumienia współzależności między polityką regulacyjną a polityką finansowania oraz dla znalezienia wspólnych atutów i synergii, aby osiągnąć strategiczne cele UE. W związku z tym zasadnicze znaczenie ma to, aby krajowe plany działania, które mają zostać przyjęte przez państwa członkowskie do początku października 2023 r., oraz dalsze dostosowania na późniejszym etapie odzwierciedlały to zintegrowane podejście i uwzględniały zalecane polityki, środki i działania zawarte w niniejszym sprawozdaniu.

Komisja zaangażuje się teraz w dyskusje z państwami członkowskimi, Parlamentem Europejskim i zainteresowanymi stronami na temat sposobu osiągnięcia wspólnych postępów przy wykorzystaniu mechanizmu zarządzania cyfrową dekadą. Równolegle będzie również współpracować z zainteresowanymi stronami i partnerami spoza UE.

(1)

Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2481 z dnia 14 grudnia 2022 r. ustanawiająca program polityki „Droga ku cyfrowej dekadzie” do 2030 r., Dz.U. L 323 z 19.12.2022, s. 4.

(2)

Źródło: Analiza Komisji w SWD(2023) 571 „Główne kierunki cyfrowej dekady: umiejętności cyfrowe, infrastruktura cyfrowa, transformacji cyfrowej przedsiębiorstw i cyfryzacja usług publicznych”. Zob. C(2023) 7500 „Komunikat Komisji ustanawiający prognozowane trajektorie na szczeblu unijnym służące osiągnięciu celów cyfrowych”.

(3)

Odniesienia w niniejszym komunikacie, załączniku do niego i towarzyszących mu dokumentach roboczych służb Komisji, które wspierają środki mogące stanowić pomoc państwa, pozostają bez uszczerbku dla oceny pomocy państwa.

(4)

Europejska deklaracja praw i zasad cyfrowych w cyfrowej dekadzie, Dz.U. C 23 z 23.1.2023, s. 1. Podstawą deklaracji jest pierwotne prawo Unii, w szczególności Traktat o Unii Europejskiej, Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, jak również prawo wtórne i orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

(5)

W każdym planie odbudowy i zwiększania odporności na transformację cyfrową należy przeznaczyć co najmniej 20 % całkowitej alokacji w ramach planu.W tym celu w planach należało uwzględnić i uzasadnić cyfrowy wkład każdego środka przy użyciu metody określonej w załączniku VII do rozporządzenia w sprawie RRF.

(6)

Specjalne badanie Eurobarometru 532 „Cyfrowa dekada”, marzec 2023 r., zwane dalej Eurobarometrem 2023.

(7)

Według danych Eurostatu za 2023 r. (kod danych online: ISOC_CI_IFP_FU) w 2022 r. 84 % osób w UE korzystało z internetu codziennie, a kolejne 5 % co najmniej raz w tygodniu.

(8)

Sprawozdanie dotyczące prognozy strategicznej z 2021 r. (COM(2021) 750 final) i z 2022 r. (COM(2022) 289 final).

(9)

McKinsey, „Taking the pulse of shifting supply chains” [Analiza zmian w łańcuchach dostaw], 2022.

(10)

  SWD(2023) 570 final „Realizacja celów cyfrowej dekady oraz cyfrowych praw i zasad”.

(11)

Calza, E., Dalla Benetta, A., Kostić, U., Mitton, I., Moraschini, M., Vazquez-Prada Baillet, M., Cardona, M., Papazoglou, M., Righi, R., Torrecillas Jodar, J., Lopez Cobo, M., Cira, P. and De Prato, G., „Analytical insights into the global digital ecosystem (DGTES)” [Analiza globalnego ekosystemu cyfrowego (DGTES)], EUR 31538 EN, Urząd Publikacji Unii Europejskiej, Luksemburg, 2023, ISBN 978-92-68-04045-4, doi:10.2760/811932, JRC132991. Zob. https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC132991

(12)

„ICT global market share by country 2022” [Udział w światowym rynku ICT w 2022 r. w podziale na kraje] | Statista.

(13)

Center on Regulation in Europe (CERRE), Digital Industrial Policy for Europe [Cyfrowa polityka przemysłowa dla Europy], grudzień 2022.

(14)

W kontekście pakietu dotyczącego polityki przemysłowej z 2021 r. Komisja zaproponowała metodę mapowania strategicznych produktów, od których UE jest uzależniona we wszystkich wrażliwych ekosystemach. W ramach ekosystemów cyfrowych najnowsza analiza wskazuje na zależność między innymi w przypadku laptopów, telefonów komórkowych i odbiorników radiowych, które posiadają również pojedyncze punkty awarii. Aby zyskać więcej informacji, zob. SWD(2021) 352 final i Single Market Economics Papers (dokument roboczy 14, 2023): „An enhanced methodology to monitor the EU’s strategic dependencies and vulnerabilities” [Udoskonalona metoda monitorowania strategicznych zależności i słabych punktów UE].

(15)

Zob. deklaracja przywódców, spotkanie szefów państw i rządów, Wersal, 10–11 marca 2022 r.

(16)

Komunikat Komisji „30-lecie jednolitego rynku”, (COM(2023) 162 final); według parytetu siły nabywczej, światowa prognoza gospodarcza MFW.

(17)

Strategiczne zależności i zdolności UE: drugi etap szczegółowych przeglądów (SWD(2022) 41 final).

(18)

  Commission welcomes political agreement on the European Chips Act (europa.eu) [Komisja z zadowoleniem przyjmuje porozumienie polityczne w kwestii europejskiego aktu w sprawie czipów].

(19)

  SWD(2023) 570 final „Realizacja celów cyfrowej dekady oraz cyfrowych praw i zasad”.

(20)

  Tabela wyników dotyczących badań i rozwoju z 2022 r. pokazuje, że inwestycje przedsiębiorstw prywatnych w USA są od trzech do dziesięciu razy większe niż w Europie. Na przykład w USA i Chinach łącznie ponad 80 % z kwoty 25 mld EUR rocznych inwestycji kapitałowych jest inwestowane w technologie AI i blockchain, podczas gdy w UE-27 inwestuje się około 1,75 mld, co stanowi jedynie 7 % tej globalnej kwoty. 

(21)

Oczekuje się, że około 70 % wkładu będzie pochodzić z RRF. Kompleksowy przegląd przedstawiono w dokumencie SWD(2023) 570 final „Realizacja celów cyfrowej dekady oraz deklaracja praw i zasad cyfrowych”, rozdział 5 „Wdrażanie cyfrowej dekady za pośrednictwem unijnych inwestycji”.

(22)

SWD(2023) 573 final „Realizacja projektów wielokrajowych”, sekcja 1.1. Nowy mechanizm realizacji projektów wielokrajowych.

(23)

Rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu, Dz.U. L 187 z 26.6.2014, s. 1, i jego aktualizacje wprowadzone ostatnio rozporządzeniem Komisji (UE) 2023/1315 z dnia 23 czerwca 2023 r., Dz.U. L 167 z 30.6.2023, s. 1.

(24)

Zalecenie Rady (UE) 2021/2122 z dnia 26 listopada 2021 r. w sprawie Paktu na rzecz badań naukowych i innowacji w Europie, Dz.U. L 431 z 2.12.2021, s. 1.

(25)

W decyzji w sprawie cyfrowej dekady określono cele cyfrowe podzielone na cztery główne kierunki zidentyfikowane po raz pierwszy w komunikacie w sprawie cyfrowego kompasu (COM(2021) 118 final) jako kluczowe dziedziny wymagające transformacji cyfrowej w Unii: umiejętności cyfrowe, infrastruktura cyfrowa, transformacja cyfrowa przedsiębiorstw i transformacja cyfrowa usług publicznych.

(26)

McKinsey Global Institute, „Connected world: An evolution in connectivity beyond the 5G revolution” [Podłączony świat: ewolucja łączności wykraczającej poza rewolucję 5G], 2020.

(27)

Zob. https://5gobservatory.eu/observatory-overview/interactive-5g-scoreboard/

(28)

Obecny kluczowy wskaźnik wykonania zadania w odniesieniu do celu związanego z siecią 5G nie uwzględnia jakości usług świadczonych w warunkach szczytowego obciążenia sieci. Kluczowym wyzwaniem jest zapewnienie, aby instalowane sieci zaspokajały przyszłe potrzeby, w szczególności w obszarze wspierania najważniejszych sektorów przemysłu i kluczowych rozwiązań, które przyniosą korzyści konsumentom i przedsiębiorstwom we wszystkich sektorach. Aby określić gotowość państw członkowskich do sprostania temu wyzwaniu, konieczne są dalsze badania w celu wzmocnienia i poszerzenia ram pomiaru w odniesieniu do sieci 5G. Zob. C(2023) 7500 „Komunikat Komisji ustanawiający prognozowane trajektorie na szczeblu unijnym służące osiągnięciu celów cyfrowych”. 

(29)

Stowarzyszenie Europejskich Operatorów Sieci Telekomunikacyjnych, „State of Digital Communications 2023. 5G coverage is approaching 96% in the USA, 95% in South Korea, 90% in Japan and 86% in China” [Sytuacja w dziedzinie komunikacji cyfrowej w 2023 r. Zasięg sieci 5G zbliża się do 96 % w USA, 95 % w Korei Południowej, 90 % w Japonii i 86 % w Chinach].

(30)

Zob. odpowiedź USA pod tym adresem  . 

(31)

SWD(2023) 570 final „Realizacja celów cyfrowej dekady oraz deklaracja praw i zasad cyfrowych”, rozdział 5 „Wdrażanie cyfrowej dekady za pośrednictwem unijnych inwestycji”. Oprócz finansowania w ramach RRF szacunkowa kwota w formie dotacji w wysokości ponad 23 mld EUR obejmuje finansowanie w ramach polityki spójności wynoszące ponad 4 mld EUR, około 1 mld EUR w ramach „Horyzontu 2020” lub „Horyzontu Europa” i finansowanie w ramach instrumentu CEF w wysokości około 1 mld EUR. Przyznano dodatkowe środki finansowe w formie instrumentów finansowych (mianowicie za pośrednictwem InvestEU i funduszu na rzecz sieci szerokopasmowych w ramach instrumentu „Łącząc Europę”).

(32)

Stowarzyszenie Europejskich Operatorów Sieci Telekomunikacyjnych, „State of Digital Communications 2023” [Sytuacja w dziedzinie komunikacji cyfrowej w 2023 r.], s. 31.

(33)

  International benchmarking of investments in Digital Decade thematic areas, JRC, 2023 [Międzynarodowa analiza porównawcza inwestycji w obszarach tematycznych związanych z cyfrową dekadą]. 

(34)

  SWD(2023) 571 final „Główne kierunki cyfrowej dekady: umiejętności cyfrowe, infrastruktura cyfrowa, transformacja cyfrowa przedsiębiorstw i transformacja cyfrowa usług publicznych”.

(35)

Zgodnie z zasadą 20 dotyczącą dostępu do podstawowych usług każdy powinien mieć dostęp do łączności cyfrowej, a osoby potrzebujące powinny otrzymać wsparcie w zakresie dostępu do tych usług.

(36)

Zob. WIK Consult , op. cit.

(37)

Zob. w szczególności zmienione wytyczne w sprawie pomocy państwa na sieci szerokopasmowe, Dz.U. C 36 z 31.1.2023, s. 1, oraz możliwości wynikające z GBER, które przedstawiono w sekcji 2.

(38)

Drugie sprawozdanie z postępów państw członkowskich we wdrażaniu unijnego zestawu narzędzi dotyczących cyberbezpieczeństwa sieci 5G, czerwiec 2023 r., i komunikat Komisji w sprawie wdrożenia zestawu narzędzi na potrzeby cyberbezpieczeństwa sieci 5G, C(2023) 4049 final, 15 czerwca 2023 r.

(39)

Parlament Europejski, Dyrekcja Generalna ds. Polityki Zewnętrznej Unii, Bueger, C., Liebetrau, T., Franken, J., „Security threats to undersea communications cables and infrastructure:consequences for the EU: in-depth analysis” [Zagrożenia bezpieczeństwa w odniesieniu do podmorskich kabli komunikacyjnych i podmorskiej infrastruktury komunikacyjnej: konsekwencje dla UE: szczegółowa analiza], Urząd Publikacji Unii Europejskiej, 2022, doi:10.2861/35332.

(40)

Komisja Europejska, Wspólne Centrum Badawcze, Carrara, Carrara, S., Bobba, S., Blagoeva, D. i in., „Supply chain analysis and material demand forecast in strategic technologies and sectors in the EU: a foresight study” [Analiza łańcucha dostaw i prognoza popytu na materiały w technologiach i sektorach strategicznych w UE – prognoza], Urząd Publikacji Unii Europejskiej, 2023, doi:10.2760/386650.

(41)

McKinsey, „Semiconductor design and manufacturing: Achieving leading-edge capabilities” [Projektowanie i produkcja półprzewodników: osiągnięcie zaawansowanych zdolności wytwórczych], sierpień 2020.

(42)

  SWD(2023) 570 final „Realizacja celów cyfrowej dekady oraz cyfrowych praw i zasad”.

(43)

 COM(2022) 45 final, Komunikat „Akt w sprawie czipów dla Europy”.

(44)

Zob. decyzja z dnia 4 października 2022 r. w sprawie SA.103083 – RRF – STMICROELECTRONICS S.R.L (ST) – NOWY ZAKŁAD PRODUKCJI PŁYTEK Z WĘGLIKA KRZEMU W KATANII i decyzja z dnia 27 kwietnia 2023 r. w sprawie SA.102430 – FR – Project Liberty – Nowy zakład przedsiębiorstw STMicroelectronics i GlobalFoundries produkujący półprzewodniki.

(45)

Zob. decyzja z dnia 8 czerwca 2023 r. w sprawach SA.101202 (Austria), SA.101141 (Czechy), SA.101143 (Finlandia), SA.101193 (Francja), SA.101129 (Niemcy), SA.101210 (Grecja), SA.101151 (Irlandia), SA.101186 (Włochy), SA.101201 (Malta), SA.101171 (Niderlandy), SA.101175 (Polska), SA.101192 (Rumunia), SA.101200 (Słowacja) i SA.101150 (Hiszpania).

(46)

Zob. IDC Worldwide Edge Spending Guide (Przewodnik po wydatkach związanych z technologiami brzegowymi na świecie).

(47)

Zob. https://www.gartner.com/en/doc/750789-infographic-understanding-edge-computing.

(48)

Stowarzyszenie Europejskich Operatorów Sieci Telekomunikacyjnych, „State of Digital Communications 2023” [Sytuacja w dziedzinie komunikacji cyfrowej 2023], luty 2023.

(49)

McKinsey, „Quantum computing funding remains strong, but talent gap raises concerns” [Finansowanie obliczeń kwantowych utrzymuje się na wysokim poziomie, ale obawy budzi niedobór talentów], 15 czerwca 2022 r.

(50)

Zob. „Quantum technologies – from basic research to market” [Technologie kwantowe – od podstawowych badań do rynku] (quantentechnologien.de) .

(51)

Zob. Investir dans la France de 2030 | Strategie quantique : lancement d’une plateforme nationale de calcul quantique (gouvernement.fr). 

(52)

Zob. „Quantum technologies and value chains: Why and how Europe must act now” [Technologie kwantowe i łańcuchy wartości: dlaczego Europa musi działać teraz i w jaki sposób] (epc.eu) .

(53)

Zob. „Quantum Technology | The future is Quantum” [Technologia kwantowa | Rozwiązania kwantowe to przyszłość] (qt.eu) .

(54)

  C(2023) 7500 „Komunikat Komisji ustanawiający prognozowane trajektorie na szczeblu unijnym służące osiągnięciu celów cyfrowych” .

(55)

Synergy Research Group, „European Cloud Providers Double in Size but Lose Market Share” [Działalność europejskich dostawców usług w chmurze zwiększa się dwukrotnie, ale tracą oni udział w rynku], 21 września 2021 r.

(56)

  Badanie uzupełniające ocenę skutków wniosku dotyczącego aktu w sprawie danych  

(57)

Akty te uzupełniają ogólne rozporządzenie o ochronie danych, które określa zasady dotyczące swobodnego przepływu danych osobowych.

(58)

Hiszpania uruchomiła na przykład inicjatywę „Cyfrowe zestawy” w celu promowania skalowalnych, wywierających duży wpływ publiczno-prywatnych mechanizmów współpracy, aby przyspieszyć transformację cyfrową MŚP, oraz program „Podmioty zmian” w celu udzielania MŚP dotacji na zatrudnianie ekspertów w dziedzinie transformacji cyfrowej.

(59)

  SWD(2023) 570 final „Realizacja celów cyfrowej dekady oraz cyfrowych praw i zasad”.

(60)

Europejski Bank Inwestycyjny, badanie EBI dotyczące inwestycji w latach 2019–2022.

(61)

Europejski Bank Inwestycyjny, badanie EBI dotyczące inwestycji w 2023 r.

(62)

  Dealroom.co

(63)

Zob. C(2023) 7500 „Komunikat Komisji ustanawiający prognozowane trajektorie na szczeblu unijnym służące osiągnięciu celów cyfrowych” w odniesieniu do zmienności tendencji w ciągu ostatnich kilku lat.

(64)

Podane liczby unijnych jednorożców dotyczą przedsiębiorstw założonych w UE, które nadal mają w niej swoją siedzibę.

(65)

Startup Genome, „The Global Startup Ecosystem Report 2023” [Sprawozdanie dotyczące globalnego ekosystemu przedsiębiorstw typu start-up za 2023 r.].

(66)

DealRoom, „The European Deep Tech Report 2023 edition” [Sprawozdanie dotyczące najbardziej zaawansowanych europejskich technologii, edycja 2023].W latach 2020–2022 kapitał wysokiego ryzyka wydany przez przedsiębiorstwa typu start-up z główną siedzibą w UE był warty 30 mld EUR w porównaniu z kwotą 166 mld EUR w przypadku USA.

(67)

  „Launch of New Fund of Funds to Support European Tech Champions” [Uruchomienie nowego funduszu funduszy w celu wsparcia europejskich liderów w dziedzinie technologii]. 

(68)

  Podczas Dnia Technologii Cyfrowych 24 państwa członkowskie UE zobowiązały się do podjęcia działań na rzecz wspierania wzrostu przedsiębiorstw typu start-up w UE  

(69)

Thales, „A year of cyber conflict in Ukraine” [Rok cyberkonfliktu w Ukrainie], luty 2023.

(70)

ENISA, „Threat landscape for ransomware attacks” [Krajobraz zagrożeń w odniesieniu do ataków z wykorzystaniu oprogramowania szantażującego], lipiec 2022.

(71)

Zob. artykuł Eurostatu „ICT security measures used by EU enterprises in 2022” [Środki bezpieczeństwa w zakresie ICT stosowane przez unijne przedsiębiorstwa w 2022 r.], z którego wynika, że duże przedsiębiorstwa zgłosiły znacznie większą liczbę incydentów niż MŚP.

(72)

Zob. art. 3 ust. 1 lit. k) decyzji w sprawie cyfrowej dekady.

(73)

Zob. motyw 20.

(74)

  SWD(2023) 570 final „Realizacja celów cyfrowej dekady oraz cyfrowych praw i zasad”.

(75)

  Dyrektywa (UE) 2022/2555 w sprawie środków na rzecz wysokiego wspólnego poziomu cyberbezpieczeństwa na terytorium Unii.

(76)

  Strategia w zakresie finansów cyfrowych

(77)

  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2554 z dnia 14 grudnia 2022 r. w sprawie operacyjnej odporności cyfrowej sektora finansowego

(78)

COM(2022) 454 final, Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie horyzontalnych wymogów cyberbezpieczeństwa w odniesieniu do produktów z elementami cyfrowymi i zmieniającego rozporządzenie (UE) 2019/1020  

(79)

  COM(2023) 209 final, Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego środki mające na celu zwiększenie solidarności i zdolności w Unii w zakresie wykrywania zagrożeń cyberbezpieczeństwa i incydentów w cyberbezpieczeństwie oraz przygotowywania się i reagowania na takie zagrożenia i incydenty

(80)

COM(2023) 207 final, Wyeliminowanie niedoboru talentów w dziedzinie cyberbezpieczeństwa w celu zwiększenia konkurencyjności, wzrostu gospodarczego i

odporności UE („Akademia Umiejętności w dziedzinie Cyberbezpieczeństwa”).

(81)

Europejska sieć organizacji łącznikowych do spraw kryzysów cyberbezpieczeństwa (EU-CyCLONe) jest siecią współpracy dla organów krajowych państw członkowskich odpowiedzialnych za zarządzanie kryzysowe w cyberbezpieczeństwie.

(82)

Zob. art. 3 ust. 1 lit. k) decyzji w sprawie cyfrowej dekady.

(83)

Zob. na przykład SWD(2021) 352 final i SWD(2022) 41 final.

(84)

Zob. na przykład Single Market Economics Papers (dokument roboczy 14, 2023): „An enhanced methodology to monitor the EU’s strategic dependencies and vulnerabilities” [Udoskonalona metoda monitorowania strategicznych zależności i słabych punktów UE].

(85)

COM(2023) 160 final, Wniosek dotyczący rozporządzenia ustanawiającego ramy na potrzeby zapewnienia bezpiecznych i zrównoważonych dostaw surowców krytycznych oraz zmieniającego rozporządzenia (UE) nr 168/2013, (UE) 2018/858, (UE) 2018/1724 i (UE) 2019/1020.

(86)

Takie jak europejski sojusz na rzecz baterii ,   europejski sojusz na rzecz danych, technologii przetwarzania brzegowego i rozwiązań chmurowych w przemyśle i sojusz przemysłowy na rzecz procesorów i technologii półprzewodnikowych .

(87)

COM(2023) 335 final, Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Platformę na rzecz technologii strategicznych dla Europy („STEP”) oraz zmieniającego dyrektywę 2003/87/WE i rozporządzenia (UE) 2021/1058, (UE) 2021/1056, (UE) 2021/1057, (UE) nr 1303/2013, (UE) nr 223/2014, (UE) 2021/1060, (UE) 2021/523, (UE) 2021/695, (UE) 2021/697 i (UE) 2021/241.

(88)

JOIN(2023) 20 final, Strategia bezpieczeństwa gospodarczego.

(89)

Takich jak uzyskiwanie informacji od organów publicznych, korzystanie z elektronicznych usług bankowych, zakupy online lub inne wybrane działania związane z wykorzystaniem internetu lub oprogramowania. Więcej informacji na temat wskaźników umiejętności cyfrowych publikowanych przez Eurostat: https://ec.europa.eu/eurostat/web/digital-economy-and-society/data/database .

(90)

  SWD (2023) 571 final „Główne kierunki cyfrowej dekady: umiejętności cyfrowe, infrastruktura cyfrowa, transformacja cyfrowa przedsiębiorstw i transformacja cyfrowa usług publicznych”.

(91)

Zob. C(2023) 7500 „Komunikat Komisji ustanawiający prognozowane trajektorie na szczeblu unijnym służące osiągnięciu celów cyfrowych”.

(92)

Wyszukiwarka dostępna pod adresem: https://education.ec.europa.eu/focus-topics/digital-education/action-plan/action-1 .

(93)

COM(2023) 205 final/2, Wniosek dotyczący zalecenia Rady w sprawie kluczowych czynników sprzyjających skuteczności kształcenia i szkolenia cyfrowego i COM(2023) 206 final, Wniosek dotyczący zalecenia Rady w sprawie poprawy oferty kształcenia i szkolenia w zakresie umiejętności cyfrowych.

(94)

Zgodnie z załącznikiem VII do rozporządzenia w sprawie RRF.

(95)

  Orędzia o stanie Unii (europa.eu)  

(96)

  Europejski Rok Umiejętności (europa.eu)

(97)

  SWD(2023) 571 final „Główne kierunki cyfrowej dekady: umiejętności cyfrowe, infrastruktura cyfrowa, transformacja cyfrowa przedsiębiorstw i transformacja cyfrowa usług publicznych”.

(98)

Zob. również Khan, J. (2021), „European academic brain drain: A meta-synthesis” [Europejski akademicki drenaż mózgów: Metasynteza]. European Journal of Education, 56(2), s. 265–278.

(99)

Europejski Bank Inwestycyjny, „Investment Report 2022/2023: Resilience and renewal in Europe” [Sprawozdanie dotyczące inwestycji 2022/2023: odporność i odnowa w Europie], 2023.

(100)

  „Eurostat survey on the skills gap” [Badanie Eurostatu dotyczące niedoboru kwalifikacji] | Platforma na rzecz umiejętności cyfrowych i zatrudnienia (europa.eu)

(101)

Zob. C(2023) 7500 „Komunikat Komisji ustanawiający prognozowane trajektorie na szczeblu unijnym służące osiągnięciu celów cyfrowych”.

(102)

COM(2022) 332 final, Nowy europejski plan na rzecz innowacji.

(103)

Zob. „ICT specialists in employment - Statistics Explained” [Zatrudnienie wśród specjalistów w dziedzinie ICT – Statistics Explained] (europa.eu) .

(104)

Jeżeli chodzi o przedsiębiorstwa, dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1151 z dnia 20 czerwca 2019 r. zmieniająca dyrektywę (UE) 2017/1132 w odniesieniu do stosowania narzędzi i procesów cyfrowych w prawie spółek, Dz.U. L 186 z 11.7.2019, s. 80, była istotnym krokiem na drodze do zmniejszenia obciążeń. Zapewnia ona przedsiębiorstwom i ich oddziałom w innych państwach członkowskich możliwość rejestrowania się i umieszczania swoich informacji w rejestrach przedsiębiorców w pełni przez internet. W drugiej kolejności wniosek dotyczący modernizacji prawa spółek na potrzeby cyfryzacji (COM(2023) 177 final) pomoże przedsiębiorstwom w prowadzeniu działalności gospodarczej w UE w drodze zwiększenia dostępności informacji o przedsiębiorstwach i wyeliminowania obciążeń administracyjnych w przypadkach, gdy przedsiębiorstwa wykorzystują swoje informacje o spółkach w sytuacjach transgranicznych.

(105)

  „e-Government Benchmark 2023” [„Studium porównawcze dotyczące administracji elektronicznej z 2023 r.”], Capgemini, Sogeti, IDC oraz Politecnico di Milano dla Komisji Europejskiej .

(106)

  SWD(2023) 571 final „Główne kierunki cyfrowej dekady: umiejętności cyfrowe, infrastruktura cyfrowa, transformacja cyfrowa przedsiębiorstw i transformacja cyfrowa usług publicznych”.

(107)

Aby uzyskać więcej informacji, zob. Jednolity portal cyfrowy (europa.eu) .

(108)

Zob. wyniki „Analizy porównawczej innowacyjnych inwestycji w zamówienia publiczne i ram polityki w całej Europie” przeprowadzonej przez Komisję, marzec 2023 .

(109)

  „e-Government Benchmark 2023” [„Studium porównawcze dotyczące administracji elektronicznej z 2023 r.”], Capgemini, Sogeti, IDC oraz Politecnico di Milano dla Komisji Europejskiej .

(110)

  COM(2022) 720 final, Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego środki na rzecz zapewnienia wysokiego poziomu interoperacyjności sektora publicznego w całej Unii (akt w sprawie Interoperacyjnej Europy)  

(111)

SWD(2022) 721 final, „Impact Assessment Report Accompanying the Proposal for a Interoperable Europe Act” [Sprawozdanie z oceny skutków dołączone do wniosku w sprawie Interoperacyjnej Europy], s. 54.

(112)

W następstwie zmiany rozporządzenia w sprawie identyfikacji elektronicznej i usług zaufania w odniesieniu do transakcji elektronicznych (rozporządzenie eIDAS) państwa członkowskie będą zobowiązane do wydania portfeli tożsamości cyfrowej w ciągu 12 miesięcy od wejścia w życie tego rozporządzenia.

(113)

  Pakiet jednowalutowy: nowe przepisy ułatwią korzystanie z gotówki i stworzą ramy prawne dla cyfrowego euro  

(114)

„Digital Decade e-Health indicators development” [„Badanie dotyczące opracowania wskaźników e-zdrowia w ramach cyfrowej dekady”] przygotowane przez Empirica GmbH i PredictBy dla Komisji Europejskiej .

(115)

  Unijne cyfrowe zaświadczenie COVID  

(116)

Zob. oświadczenie: „The European Commission and WHO launch landmark digital health initiative to strengthen global health security” [Komisja Europejska i WHO uruchamiają przełomową inicjatywę w dziedzinie e-zdrowia z myślą o poprawie bezpieczeństwa zdrowotnego na świecie]. 

(117)

COM(2022) 197 final, Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie europejskiej przestrzeni danych dotyczących zdrowia, 3 maja 2022 r.

(118)

Zob. AccessNow (2023): „What you need to know about generative AI and human rights” [Co należy wiedzieć o generatywnej AI i prawach człowieka?]; Marina Escobar-Planas, Emilia Gómez i Carlos Martínez Honarejos, „Guidelines to Develop Trustworthy Conversational Agents for Children” [Wytyczne dotyczące opracowania godnych zaufania wirtualnych rozmówców dla dzieci], Ethicomp, 2022; i https://www.ohchr.org/en/stories/2022/01/web-was-created-everyone-regardless-their-gender.

(119)

  „Democracy Report 2022 Autocratisation Changing Nature?”  [Sprawozdanie na temat demokracji z 2022 r.: zmieniający się charakter autokratyzacji?] V-DEM institute  

(120)

  Sprawozdanie na temat praworządności z 2023 r.  

(121)

Zob. art. 3 ust. 1 lit. a) decyzji w sprawie cyfrowej dekady.

(122)

Wykaz wyznaczonych bardzo dużych platform internetowych i bardzo dużych wyszukiwarek internetowych znajduje się pod tym adresem .

(123)

Zrealizuje to z pomocą ekspertów z nowo utworzonego Europejskiego Centrum Przejrzystości Algorytmicznej .

(124)

Kilka innych inicjatyw sektorowych na szczeblu UE ma na celu zwalczanie określonych rodzajów nielegalnych lub szkodliwych treści przy jednoczesnym zagwarantowaniu ochrony praw podstawowych. Na przykład dyrektywa o audiowizualnych usługach medialnych , kodeks postępowania dotyczący nielegalnego nawoływania do nienawiści w internecie , zalecenie w sprawie bezpieczeństwa dziennikarzy , rozporządzenie w sprawie w sprawie przeciwdziałania rozpowszechnianiu w internecie treści o charakterze terrorystycznym , wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie reklamy politycznej i rozporządzenie w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów .

(125)

Zob. Repozytorium publikacji JRC, „Analysis of the preliminary AI standardisation work plan in support of the AI Act” [Analiza wstępnego planu prac dotyczącego standaryzacji AI na potrzeby aktu w sprawie sztucznej inteligencji].

(126)

Analiza przeprowadzona przez Europejskie Obserwatorium Mediów Cyfrowych (niezależną sieć weryfikatorów faktów, ekspertów w dziedzinie umiejętności korzystania z mediów i pracowników naukowych współpracujących w celu wykrywania, analizowania i ujawniania kampanii dezinformacyjnych oraz badania środków łagodzących) pokazuje, że chociaż w marcu 2023 r. odsetek dezinformacji generowanych przez AI nadal utrzymywał się na stosunkowo niskim poziomie, były one szeroko rozpowszechnione w całej UE;zob. Europejskie Obserwatorium Mediów Cyfrowych, Monthly brief (miesięczne podsumowanie) nr 22.

(127)

  Wzmocniony kodeks postępowania w zakresie zwalczania dezinformacji z 2022 r.

(128)

Zob. Wytyczne Komisji dotyczące wzmocnienia kodeksu postępowania w zakresie zwalczania dezinformacji . 

(129)

COM(2023) 442 final, „Inicjatywa UE w sprawie technologii Web 4.0 i światów wirtualnych: dobra pozycja wyjściowa na drodze ku kolejnej transformacji technologicznej”.

(130)

Zob. strategia na rzecz lepszego internetu dla dzieci .

(131)

  Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego przepisy mające na celu zapobieganie niegodziwemu traktowaniu dzieci w celach seksualnych i jego zwalczanie  

(132)

 Zob. sprawozdanie dotyczące prognozy strategicznej z 2022 r. ,  plan działania na rzecz cyfryzacji systemu energetycznego  i  eWaste Monitor .

(133)

E-odpady (odpady elektroniczne) to wszelkie przestarzałe, energochłonne lub wycofane z eksploatacji urządzenia elektroniczne lub sprzęt elektroniczny, na przykład stare komputery, telefony komórkowe, tablety, inteligentne telewizory, sprzęt telekomunikacyjny i inne urządzenia elektroniczne; zob. GEM 2020 – E-Waste Monitor (ewastemonitor.info) .

(134)

Zob. Giec – Sprawozdanie podsumowujące szóste sprawozdanie oceniające IPCC (AR6), 2023.

(135)

Zob. art. 3 ust. 1 lit. h) decyzji w sprawie cyfrowej dekady.

(136)

Sprawozdanie dotyczące prognozy strategicznej: Powiązanie transformacji ekologicznej i cyfrowej w nowym kontekście geopolitycznym, COM(2022) 289 final.

(137)

Sprawozdanie IPCC z 2022 r. (B.4.3) dostępne pod tym adresem .

(138)

 COM(2020) 67 final, Kształtowanie cyfrowej przyszłości Europy.

(139)

  Prawo do naprawy: Komisja wprowadza nowe prawa konsumentów umożliwiające atrakcyjne rozwiązania w zakresie napraw i łatwy dostęp do nich  

(140)

  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=OJ:L:2023:214:FULL

Rozporządzenie Komisji (UE) 2023/1670 z dnia 16 czerwca 2023 r. ustanawiające wymogi dotyczące ekoprojektu dla smartfonów, telefonów komórkowych innych niż smartfony, telefonów bezprzewodowych i komputerów typu slate.

(141)

 Aby uzyskać więcej informacji, zob. https:// www.european-processor-initiative.eu.

(142)

 COM(2022) 552 final.

(143)

Zob. oświadczenie pod tym adresem .

(144)

  Strategia na rzecz zrównoważonej i inteligentnej mobilności  

(145)

Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/591 z dnia 6 kwietnia 2022 r. w sprawie ogólnego unijnego programu działań w zakresie środowiska do 2030 r., Dz.U. L 114 z 12.4.2022, s. 22.

(146)

C(2022) 9264 final.

(147)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852 z dnia 18 czerwca 2020 r. w sprawie ustanowienia ram ułatwiających zrównoważone inwestycje, zmieniające rozporządzenie (UE) 2019/2088, Dz.U. L 198 z 22.6.2020, s. 13.

(148)

Aby uzyskać więcej informacji, zob. https://competition-policy.ec.europa.eu/state-aid/temporary-crisis-and-transition-framework_pl.. 

(149)

Zob. sekcja 2 powyżej.

(150)

Dostępne pod adresem:

(151)

Dostępne pod tym adresem .

(152)

Dostępne pod adresem:

(153)

Dostępne pod adresem:

(154)

Dostępne pod adresem:

(155)

Dostępne pod adresem:

(156)

  Przemówienie przewodniczącej Ursuli von der Leyen podczas Szczytu Cyfrowego w Tallinie , 10 października 2022 r.

(157)

Wspólny komunikat do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, Komitetu Regionów i Europejskiego Banku Inwestycyjnego „Strategia Global Gateway” (JOIN(2021) 30 final).

(158)

JOIN(2023) 20 final, Strategia bezpieczeństwa gospodarczego.

(159)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/452 z dnia 19 marca 2019 r. ustanawiające ramy monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Unii, Dz.U. L 79 I z 21.3.2019, s. 1, obecnie poddawane ocenie, aby zapewnić jego adekwatność do celu.

(160)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/821 z dnia 20 maja 2021 r. ustanawiające unijny system kontroli wywozu, pośrednictwa, pomocy technicznej, tranzytu i transferu produktów podwójnego zastosowania (Dz.U. L 206 z 11.6.2021, s. 1).

(161)

PublicFirst, „Unlocking Europe’s Digital Potential” [Uwalnianie cyfrowego potencjału Europy], 2022. Zob. również sekcja 5.3 „Inwestycje niezbędne do osiągnięcia celów cyfrowej dekady” SWD (2023) 570 , „Realizacja celów cyfrowej dekady oraz cyfrowych praw i zasad”.

KOMISJA EUROPEJSKA

Bruksela, dnia 27.9.2023

COM(2023) 570 final

ZAŁĄCZNIK

do komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów

Sprawozdanie dotyczące stanu cyfrowej dekady w 2023 r.

{SWD(2023) 570 final} - {SWD(2023) 571 final} - {SWD(2023) 572 final} - {SWD(2023) 573 final} - {SWD(2023) 574 final}

Spis treści

Sprawozdanie krajowe dotyczące cyfrowej dekady za 2023 r.: Austria    

Sprawozdanie krajowe dotyczące cyfrowej dekady za 2023 r.: Belgia    

Sprawozdanie krajowe dotyczące cyfrowej dekady za 2023 r.: Bułgaria    

Sprawozdanie krajowe dotyczące cyfrowej dekady za 2023 r.: Cypr    

Sprawozdanie krajowe dotyczące cyfrowej dekady za 2023 r.: Chorwacja    

Sprawozdanie krajowe dotyczące cyfrowej dekady za 2023 r.: Czechy    

Sprawozdanie krajowe dotyczące cyfrowej dekady za 2023 r.: Dania    

Sprawozdanie krajowe dotyczące cyfrowej dekady za 2023 r.: Estonia    

Sprawozdanie krajowe dotyczące cyfrowej dekady za 2023 r.: Finlandia    

Sprawozdanie krajowe dotyczące cyfrowej dekady za 2023 r.: Francja    

Sprawozdanie krajowe dotyczące cyfrowej dekady za 2023 r.: Niemcy    

Sprawozdanie krajowe dotyczące cyfrowej dekady za 2023 r.: Grecja    

Sprawozdanie krajowe dotyczące cyfrowej dekady za 2023 r.: Węgry    

Sprawozdanie krajowe dotyczące cyfrowej dekady za 2023 r.: Irlandia    

Sprawozdanie krajowe dotyczące cyfrowej dekady za 2023 r.: Włochy    

Sprawozdanie krajowe dotyczące cyfrowej dekady za 2023 r.: Łotwa    

Sprawozdanie krajowe dotyczące cyfrowej dekady za 2023 r.: Litwa    

Sprawozdanie krajowe dotyczące cyfrowej dekady za 2023 r.: Luksemburg    

Sprawozdanie krajowe dotyczące cyfrowej dekady za 2023 r.: Malta    

Sprawozdanie krajowe dotyczące cyfrowej dekady za 2023 r.: Niderlandy    

Sprawozdanie krajowe dotyczące cyfrowej dekady za 2023 r.: Polska    

Sprawozdanie krajowe dotyczące cyfrowej dekady za 2023 r.: Portugalia    

Sprawozdanie krajowe dotyczące cyfrowej dekady za 2023 r.: Rumunia    

Sprawozdanie krajowe dotyczące cyfrowej dekady za 2023 r.: Słowacja    

Sprawozdanie krajowe dotyczące cyfrowej dekady za 2023 r.: Słowenia    

Sprawozdanie krajowe dotyczące cyfrowej dekady za 2023 r.: Hiszpania    

Sprawozdanie krajowe dotyczące cyfrowej dekady za 2023 r.: Szwecja    

Sprawozdanie krajowe dotyczące cyfrowej dekady za 2023 r.: Austria

Oczekuje się, że Austria wniesie pozytywny wkład we wspólne działania na rzecz osiągnięcia celów cyfrowej dekady UE. Austria osiąga dobre wyniki w zakresie głównych kierunków dotyczących umiejętności cyfrowych, integracji technologii cyfrowych i cyfrowych usług publicznych. Konieczne jest jednak podjęcie dalszych działań w dziedzinie infrastruktury cyfrowej. Wizja Austrii „Austria cyfrowa w latach 2040–2050” stanowi punkt wyjścia dla ogólnej strategii transformacji cyfrowej Austrii (cyfrowy plan działania Austrii), która jest dostosowana do programu polityki „Droga ku cyfrowej dekadzie”.

Austria współpracuje z innymi państwami członkowskimi w zakresie badania możliwości utworzenia konsorcjum na rzecz europejskiej infrastruktury cyfrowej (EDIC) na potrzeby ustanowienia Europejskiej Akademii Umiejętności w dziedzinie Cyberbezpieczeństwa.

UMIEJĘTNOŚCI CYFROWE

Nawet jeżeli Austria, w której 63 % społeczeństwa posiada co najmniej podstawowe umiejętności cyfrowe, znacznie przekracza wynoszącą 54 % średnią UE w odniesieniu do tego wskaźnika, istnieje znaczna możliwość poprawy w kierunku osiągnięcia celu na 2030 r., zgodnie z którym co najmniej 80 % społeczeństwa ma zdobyć podstawowy poziom umiejętności cyfrowych. Podnoszenie kwalifikacji siły roboczej w zakresie umiejętności cyfrowych przyczyniłoby się również do rozwiązania problemu znacznego niedoboru wykwalifikowanych pracowników („Fachkräftemangel”), z którym boryka się Austria. Umiejętności cyfrowe mają zasadnicze znaczenie dla umożliwienia ludziom uczestnictwa w życiu współczesnego świata, nie pomijając przy tym nikogo.

W Austrii brakuje specjalistów w dziedzinie ICT. Zgodnie z najnowszym austriackim sprawozdaniem w sprawie infrastruktury dwie trzecie osób na kierowniczych stanowiskach skarży się na brak specjalistów w dziedzinie informatyki w swoim przedsiębiorstwie. Dostępne dane potwierdzają takie postrzeganie sytuacji. Nawet jeśli w Austrii udział specjalistów w dziedzinie ICT w rynku pracy (5 %) przekracza średnią UE (4,6 %), jest on niski, mając na uwadze strukturę gospodarki austriackiej. Udział kobiet specjalistów w dziedzinie ICT, wynoszący 19,3 %, jest również nieznacznie wyższy niż średnia UE wynoszącej 18,9 %.

INFRASTRUKTURA CYFROWA

Jeżeli chodzi o cele cyfrowej dekady związane z łącznością, Austria prezentuje zróżnicowany obraz: kraj szybko zbliża się do osiągnięcia zasięgu sieci 5G na wszystkich zaludnionych obszarach (92 % w 2022 r.), ale nadal jest daleki od osiągnięcia stacjonarnego połączenia gigabitowego dla wszystkich (55 % w 2022 r.).

Austria aktywnie działa w obszarach mikroelektroniki i obliczeń kwantowych, przyczyniając się tym samym do osiągnięcia powiązanych celów. W szczególności Austria uczestniczy w ważnym projekcie stanowiącym przedmiot wspólnego europejskiego zainteresowania (IPCEI), dotyczącym mikroelektroniki i technologii komunikacyjnych, przy czym sześciu bezpośrednich uczestników koncentruje się na efektywności energetycznej, przemyśle motoryzacyjnym i sektorze opakowań.

TRANSFORMACJA CYFROWA PRZEDSIĘBIORSTW

Ponieważ zaledwie dwie trzecie małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) osiągnęło co najmniej podstawowy poziom wskaźnika wykorzystania technologii cyfrowych, Austria jest nadal daleka od celu cyfrowej dekady wynoszącego 90 %. Austria osiąga wyniki nieco poniżej średniej UE w odniesieniu do tego kluczowego wskaźnika efektywności. W Austrii istnieje niewykorzystany potencjał w zakresie poprawy wydajności w określonych sektorach poprzez zwiększenie wskaźnika wykorzystania technologii cyfrowych. Jednocześnie Austria wspiera MŚP za pośrednictwem krajowych i europejskich ośrodków innowacji cyfrowych i finansowania. Austria przedstawiła zróżnicowany obraz pod względem wykorzystania sztucznej inteligencji (AI), usług w chmurze i dużych zbiorów danych. Wykorzystanie w przedsiębiorstwach austriackich dużych zbiorów danych i usług w chmurze było, odpowiednio w 2020 r. i 2021 r., poniżej średniej UE, chociaż w 2021 r. wyniki tego kraju w zakresie wykorzystania sztucznej inteligencji były wyższe niż średnia UE. Austria aktywnie rozpowszechnia te nowe technologie, ale wydaje się, że nie przyniosło to jeszcze wymiernych postępów.

TRANSFORMACJA CYFROWA USŁUG PUBLICZNYCH

Jeżeli chodzi o dostępność cyfrowych usług publicznych w internecie dla obywateli i przedsiębiorstw, Austria osiąga dobre, zgodne ze średnią UE, wyniki w zakresie usług krajowych. Austria opracowała specjalną strategię w zakresie administracji elektronicznej i podjęła wiele innych działań. Ogólnie rzecz biorąc, Austria osiąga zadowalające postępy w zakresie zapewniania obywatelom rozwiązań w zakresie identyfikacji elektronicznej. Kraj ten jest również liderem w dziedzinie e-zdrowia, osiągając znacznie wyższe wyniki niż średnia UE, i jest na dobrej drodze do osiągnięcia celu cyfrowej dekady związanego z e-zdrowiem.

Aspekty cyfrowe w austriackim planie odbudowy i zwiększania odporności (RRP)

Na transformację cyfrową przeznaczono ponad połowę austriackiego Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF) (52,8 %, co odpowiada 1,8 mld EUR) 1 . W ramach pierwszej płatności wypłaconej w kwietniu 2023 r. Austria osiągnęła ponad dwanaście kamieni milowych i wartości docelowych w dziedzinie środków cyfrowych, w tym: – dostarczono urządzenia cyfrowe dla 5. i 6. klasy (pierwszy i drugi rok szkoły średniej I stopnia) w roku szkolnym 2021/2022; – stworzono podstawy dla działania programu „KMU.E-Commerce”, który pomaga MŚP zwiększyć zdolność do sprzedaży towarów i usług przez internet, oraz działania programu „KMU.DIGITAL”, który pomaga MŚP w zakresie transformacji cyfrowej; – podjęto działania przygotowawcze w odniesieniu do finansowania infrastruktury badawczej i współpracy w celu poszerzenia bazy wiedzy dla dalszego rozwoju obliczeń kwantowych i nauk przyrodniczych; – podjęto działania przygotowawcze w odniesieniu do ważnego projektu stanowiącego przedmiot wspólnego europejskiego zainteresowania (IPCEI) dotyczącego mikroelektroniki i technologii komunikacyjnych.

Sprawozdanie krajowe dotyczące cyfrowej dekady za 2023 r.: Belgia

Oczekuje się, że Belgia wniesie pozytywny wkład we wspólne działania na rzecz osiągnięcia celów cyfrowej dekady UE. Kraj ten poprawił swoje wyniki, zwłaszcza jeśli chodzi o transformację cyfrową usług publicznych, ale pozostaje w tyle pod względem infrastruktury cyfrowej, chociaż poczyniono postępy w zakresie wdrażania i ogólnego zasięgu sieci 5G. Belgia osiąga dobre wyniki pod względem transformacji cyfrowej przedsiębiorstw oraz czyni istotne postępy pod względem wykorzystywania narzędzi cyfrowych przez przedsiębiorstwa. Poszczególne strategie cyfrowe w kraju, koordynowane na szczeblu federalnym przez grupę roboczą ds. cyfrowej dekady, są dostosowane do programu polityki „Droga ku cyfrowej dekadzie”.

Belgia współpracuje z innymi państwami członkowskimi w zakresie badania możliwości utworzenia konsorcjów na rzecz europejskiej infrastruktury cyfrowej (EDIC) w dziedzinie genomu w celu umożliwienia skutecznego i bezpiecznego dostępu transgranicznego do repozytoriów zbiorów osobowych danych genomowych. Belgia jest jednym z państw członkowskich, które wspólnie złożyły formalny wniosek o ustanowienie europejskiego partnerstwa na rzecz blockchain oraz EDIC w obszarze europejskiej infrastruktury usług blockchain, aby wspierać ogólnounijne transgraniczne usługi publiczne.

UMIEJĘTNOŚCI CYFROWE

Blisko połowa społeczeństwa Belgii nie posiada podstawowych umiejętności cyfrowych. Poziom podstawowych umiejętności cyfrowych w Belgii jest na poziomie średniej UE wynoszącej 54 %, ale znacznie poniżej celu cyfrowej dekady wynoszącego 80 %. 

Pomimo liczby absolwentów kierunków związanych z ICT niższej od średniej (2,8 % w porównaniu z 4,2 %) odsetek specjalistów w dziedzinie ICT w belgijskiej sile roboczej wynosi 5,6 %, czyli powyżej średniej UE wynoszącej 4,6 %. Odsetek kobiet wśród specjalistów w dziedzinie ICT, wynoszący 18,7 %, utrzymuje się jednak poniżej średniej UE, wynoszącej 18,9%.