KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 16.3.2023
COM(2023) 165 final
KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW
Bezpieczne i zrównoważone dostawy surowców krytycznych jako wsparcie dwojakiej transformacji
I.Wprowadzenie
UE rozpoczęła ambitną przebudowę struktury przemysłowej w Europie, której celem jest realizacja ekologicznej i cyfrowej transformacji. Zapewnienie bezpiecznych i zrównoważonych dostaw surowców krytycznych jest jednym z głównych priorytetów politycznych UE w ramach tej dwojakiej transformacji. Ma to również zasadnicze znaczenie dla zwiększenia zdolności w zakresie bezpieczeństwa w sektorze obrony i sektorze kosmicznym 1 .
W opublikowanym przez Komisję badaniu perspektywicznym oceniono przyszłe potrzeby UE w zakresie surowców krytycznych oraz potencjalne wąskie gardła w łańcuchu dostaw w kluczowych technologiach i sektorach strategicznych. Prognozuje się w nim bezprecedensowy wzrost popytu na kluczowe surowce niezbędne do realizacji dwojakiej transformacji. Przykładowo, jeśli chodzi o lądowe i morskie turbiny wiatrowe, oczekuje się, że zapotrzebowanie na metale ziem rzadkich wzrośnie 4,5-krotnie do 2030 r. i 5,5-krotnie do 2050 r. Z kolei popyt na lit do akumulatorów w naszych pojazdach elektrycznych ma wzrosnąć 11-krotnie do 2030 r. i 17-krotnie do 2050 r. Analiza ujawnia również silne uzależnienie UE od wąskiego grona dostawców wszystkich strategicznych technologii na różnych etapach łańcucha dostaw, a w przypadku niektórych technologii – nawet od całego łańcucha wartości.
Popyt na surowce krytyczne jest najwyższy w historii i może wzrosnąć dziesięciokrotnie w kolejnej dekadzie, a podaż stoi w obliczu większych zagrożeń i wyzwań geopolitycznych, środowiskowych i społecznych.
Przemysł surowców krytycznych ma złożony charakter i niektóre rodzaje projektów uznaje się za inwestycje wysokiego ryzyka, w szczególności projekty na etapie poszukiwania i wydobycia. Oprócz czynników geologicznych rynek charakteryzuje się wysokimi barierami wejścia i wysokimi kosztami kapitałowymi oraz związanym z tym ryzykiem. Długotrwałe i niepewne procedury wydawania pozwoleń są istotnym czynnikiem zniechęcającym do inwestycji. Między rozpoczęciem projektu a udostępnieniem surowców na rynku może upłynąć dużo czasu.
W przypadku większości surowców krytycznych produkcja opiera się w dużej mierze na kilku dostawcach, a UE w znacznym stopniu korzysta z przywozu. Nadmierne uzależnienie od indywidualnych dostawców może zakłócić cały łańcuch dostaw, zwłaszcza że ograniczenia wywozowe i inne środki ograniczające handel są coraz powszechniej stosowane w związku z rosnącą konkurencją na świecie. Nielegalna agresja Rosji na Ukrainę pokazała, w jaki sposób niewiarygodni dostawcy mogą wykorzystywać takie zależności na swoją korzyść i używać ich jako narzędzia walki.
UE nie stoi w obliczu tych wyzwań sama. Dążenie do gospodarki neutralnej emisyjnie i cyfrowej leży we wspólnym interesie społeczności międzynarodowej. Kraje takie jak Chiny, Japonia, Stany Zjednoczone czy Korea Południowa podjęły kroki w celu zabezpieczenia dostaw, przetwarzania i rafinacji surowców krytycznych w celu ograniczenia swoich strategicznych zależności. Kraje produkujące surowce krytyczne, bogate w zasoby, również próbują przyciągnąć partnerów, z którymi mogą współpracować na miejscu w rozwijaniu swoich łańcuchów wartości surowców krytycznych w sposób zrównoważony.
W ramach inicjatywy Komisji na rzecz surowców z 2008 r. 2 określono już strategię rozwiązania kwestii dostępu do surowców w UE. Na jej podstawie w planie działania z 2020 r. 3 przedstawiono konkretne kroki mające na celu zwiększenie odporności i otwartej strategicznej autonomii UE 4 . W planie REPowerEU w ramach zewnętrznej strategii energetycznej UE zaproponowano konkretne działania mające zapewnić dostęp do surowców krytycznych w celu przyspieszenia transformacji energetycznej 5 .
Sytuacja uległa jednak zmianie i musimy zrobić jeszcze więcej. Komisja proponuje więc dziś kompleksowe podejście, które zwiększy skalę dostaw i przyspieszy dostawy surowców pierwotnych i wtórnych do UE. Dzięki wzmocnieniu strategii międzynarodowej będziemy współpracować z naszymi partnerami, aby zdywersyfikować i zintegrować zrównoważone łańcuchy dostaw i wartości. Budując wzajemnie korzystne długoterminowe stosunki z krajami bogatymi w zasoby, UE będzie dążyć do zawierania partnerstw korzystnych dla obu stron, które są uzupełnieniem strategii Global Gateway. Partnerstwa te powinny przyczyniać się do dywersyfikacji łańcucha dostaw surowców do UE, ale również powinny w takim samym stopniu zwiększyć zrównoważony charakter i wartość dodaną produkcji w tych bogatych w zasoby, rozwijających się i wschodzących krajach.
UE powinna jak najlepiej wykorzystać swoje zasoby i rozwijać działania związane z poszukiwaniem, wydobyciem, rafinacją, przetwarzaniem i recyklingiem na własnym terenie, przy pełnym poszanowaniu naszych ekosystemów środowiskowych. Umożliwi to Europie zwiększenie zdolności przemysłowych w sposób otwarty i przyjazny dla handlu, z zachowaniem wysokich standardów środowiskowych i społecznych, przy równoczesnym tworzeniu wysokiej jakości miejsc pracy, pobudzaniu wzrostu gospodarczego i zwiększeniu naszej otwartej strategicznej autonomii.
Zgodnie z Planem działania dotyczącym gospodarki o obiegu zamkniętym z 2020 r. 6 UE nasila działania na rzecz poprawy zasobooszczędności i przejścia od gospodarki linearnej do gospodarki o obiegu zamkniętym, koncentrując się przy tym na ekoprojekcie, recyklingu i zastępowaniu surowców, tak aby produkty były jak najbardziej zasobooszczędne i energooszczędne. Pomoże to zmniejszyć zapotrzebowanie na surowce krytyczne bez negatywnego wpływu na dostępność, jakość i przystępność cenową produktów oraz umożliwi recykling i ponowne wykorzystanie surowców krytycznych w nowych produktach.
Jednak UE nigdy nie będzie samowystarczalna pod względem zaopatrzenia w surowce krytyczne i będzie nadal polegać na przywozie większości zużywanych surowców.
W związku z tym UE musi wzmocnić swoje globalne zaangażowanie, aby rozwijać i dywersyfikować inwestycje, produkcję i handel z wiarygodnymi partnerami, a jednocześnie działać na rzecz zmniejszenia zależności od wysokiej koncentracji dostaw i wyeliminowania wynikających z tego słabych punktów. UE będzie realizować te cele we współpracy z państwami trzecimi, budując wzajemnie korzystne partnerstwa umożliwiające tym państwom wspieranie ich własnego rozwoju gospodarczego w zrównoważony sposób, a jednocześnie tworząc bezpieczne, odporne, przystępne cenowo i wystarczająco zróżnicowane łańcuchy wartości dla UE. Leży to również w interesie partnerów UE, ponieważ zwiększa wartość dodaną UE w partnerstwie. Przykładowo, w przypadku zakłóceń w krajach partnerskich zwiększone zdolności UE pozwoliłyby jej lepiej wspierać kraje partnerskie i łagodzić globalne problemy w dostawach.
Nasze inicjatywy w zakresie surowców krytycznych odzwierciedlają te ambicje i opierają się na trzech filarach, które wzajemnie się wspierają:
(1)Rozwój łańcucha wartości surowców krytycznych w UE
(2)Większa dywersyfikacja dostaw i partnerstwa przynoszące obopólne korzyści we wspieraniu produkcji globalnej
(3)Wspieranie zrównoważoności dostaw i promowanie obiegu zamkniętego
II.Rozwój łańcucha wartości surowców krytycznych w UE
II.1. A. Rozporządzenie dotyczące surowców krytycznych
W proponowanym rozporządzeniu 7 wskazano ogólny cel, jakim jest zapewnienie UE dostępu do bezpiecznych i zrównoważonych dostaw surowców krytycznych. Przewidziano w nim również środki mające wzmocnić zdolności UE w całym łańcuchu wartości. Środki określone w rozporządzeniu powinny koncentrować się na najistotniejszych surowcach, w związku z czym stworzono wykaz surowców strategicznych. Rozporządzenie zawiera środki obejmujące cały łańcuch wartości, tak aby do 2030 r. zdolności UE mogły zbliżyć się do co najmniej 10 % unijnego zapotrzebowania na surowce strategiczne w zakresie górnictwa i wydobycia (jeżeli pozwalają na to unijne rezerwy), co najmniej 40 % w zakresie przetwarzania i rafinacji oraz co najmniej 15 % w zakresie recyklingu. Jeżeli wartości te zostaną osiągnięte, pomoże to w znacznym stopniu w niezbędnej dywersyfikacji, tak aby do 2030 r. z jednego państwa trzeciego pochodziło nie więcej niż 65 % rocznego zużycia każdego ze strategicznych surowców w Unii na dowolnym etapie przetwarzania.
Proponowane wykazy surowców krytycznych i strategicznych 8 załączone do rozporządzenia będą poddawane przeglądowi i w razie potrzeby aktualizowane co najmniej co cztery lata. Wykazy te będą wyznacznikiem dla działań UE. Pierwszym krokiem w rozwoju wewnętrznego potencjału UE jest lepsze zrozumienie dostępności zasobów przez opracowywanie programów poszukiwawczych w UE co najmniej raz na 5 lat i aktualizowanie wiedzy geologicznej.
Strategiczny łańcuch wartości surowców UE zostanie wzmocniony przez wybór i realizację projektów strategicznych, które obejmą cały łańcuch wartości, w tym recykling, i które przyczynią się do zwiększenia zdolności UE. Projekty strategiczne skorzystają w szczególności z usprawnienia procedur wydawania pozwoleń. Projekty strategiczne mogą również być prowadzone w państwach trzecich.
Niektóre państwa członkowskie dokonały już przeglądu i modernizacji swoich ram dotyczących wydawania pozwoleń, surowców i górnictwa. Komisja zachęca wszystkie państwa członkowskie do oceny, czy ich ramy krajowe i regionalne wymagają aktualizacji, aby wspierać bezpieczny i zrównoważony łańcuch wartości surowców krytycznych. Państwa członkowskie zachęca się również do usprawnienia procedury zezwoleń dla innych niż strategiczne projektów dotyczących surowców krytycznych. Wzywa się również państwa członkowskie do przyjęcia krajowych programów mających na celu poprawę obiegu zamkniętego w łańcuchach wartości surowców krytycznych, w tym przez odzyskiwanie surowców krytycznych z odpadów wydobywczych.
Państwa członkowskie mogą również prowadzić działania polegające na podnoszeniu kwalifikacji i szkoleniu personelu administracyjnego na potrzeby usprawniania procedur wydawania pozwoleń, wykorzystując przy tym możliwości wsparcia z UE w zakresie zdolności administracyjnych, takie jak Instrument Wsparcia Technicznego 9 . Rozważyć można również inne środki służące poprawie zdolności administracyjnych, takie jak narzędzia cyfrowe i usprawnienie przepływu zadań. Państwa członkowskie mogłyby rozważyć utworzenie dobrowolnych platform dla organów wydających pozwolenia, które służyłyby ułatwieniu wymiany informacji o najlepszych praktykach lub wsparciu technicznemu.
Konieczne są dalsze wysiłki w celu rozwiązania problemów związanych ze świadomością i akceptacją społeczną. Skuteczne i kompleksowe procesy konsultacji społecznych oraz przejrzysta i ciągła komunikacja z zainteresowanymi stronami, w stosownych przypadkach również z ludnością rdzenną i z ogółem społeczeństwa, mogą przyczynić się do sprostania tym wyzwaniom.
Rozporządzenie ustanawia również mechanizm koordynacji monitorowania łańcuchów dostaw surowców krytycznych. Komisja wraz z państwami członkowskimi przeprowadzi testy warunków skrajnych dotyczące strategicznych łańcuchów dostaw surowców.
W rozporządzeniu przewidziano środki mające ograniczyć ryzyko dotyczące dostaw, które mogłoby mieć wpływ na prawidłowe funkcjonowanie jednolitego rynku, w tym przez koordynację strategicznych zapasów surowców strategicznych i ułatwienia dla unijnych przedsiębiorstw, na przykład wspólne zakupy surowców strategicznych. Proces ten będzie ściśle skoordynowany z analizami prognostycznymi i szczegółowymi ocenami łańcucha dostaw technologii przeprowadzanymi przez Komisję.
Rada, skupiająca najlepszą wiedzę fachową Komisji Europejskiej i państw członkowskich, będzie odpowiedzialna za analizę i monitorowanie rynków, ocenę ryzyka, doradztwo w zakresie strategii łagodzenia ryzyka, pomoc w realizacji projektów strategicznych, ułatwianie gromadzenia zapasów strategicznych oraz okresowe omawianie partnerstw strategicznych.
II.2 Wsparcie finansowe
Projekty strategiczne będą również wymagały odpowiednich środków finansowych. Zgodnie z zasadami konkurencji w rozporządzeniu proponuje się, aby państwa członkowskie i Komisja wspólnie z odpowiednimi instytucjami finansowymi omawiały prywatne źródła finansowania i wykorzystanie istniejących instrumentów finansowych i funduszy UE oraz ułatwiały zawieranie umów offtake.
Komisja będzie współpracować z partnerami wykonawczymi InvestEU, poszukując sposobów na większe wsparcie dla inwestycji zgodnie ze wspólnymi celami określonymi w rozporządzeniu (UE) 2021/523 10 i w omawianym rozporządzeniu, również przez tworzenie działań łączonych. Centrum Doradztwa InvestEU może pomóc w przygotowaniu rentownych projektów. Kluczowe znaczenie mają prywatne inwestycje dokonywane przez przedsiębiorstwa, inwestorów finansowych i odbiorców.
Na mocy rozporządzenia w sprawie systematyki 11 Komisja jest uprawniona do sporządzenia wykazu rodzajów działalności zrównoważonej środowiskowo przez określenie technicznych kryteriów kwalifikacji dla każdego celu środowiskowego w drodze aktów delegowanych. W ramach działań następczych w związku z planowanym aktem delegowanym dotyczącym środowiska, który obejmie recykling, Komisja zwróci się do platformy ds. zrównoważonego finansowania 2.0 o opracowanie kryteriów systematyki dotyczących górnictwa i rafinacji, w oparciu o prace rozpoczęte w ramach platformy 1.0; kryteria te zostaną następnie przeanalizowane i przyjęte przez Komisję.
Samo finansowanie prywatne może nie być wystarczające – skuteczne wdrożenie projektów w całym łańcuchu wartości surowców krytycznych może wymagać wsparcia publicznego, również w formie pomocy państwa. Jeśli chodzi o zasoby krajowe, ramy pomocy państwa zapewniają szerokie możliwości przyciągnięcia inwestycji prywatnych i skutecznego wdrożenia projektów dotyczących surowców krytycznych. Ponadto Komisja dostosowała niedawno zasady pomocy państwa, który mają dać państwom członkowskim większą elastyczność w przyznawaniu pomocy, w tym w odniesieniu do produkcji i recyklingu surowców krytycznych związanych z najważniejszymi technologiami neutralnymi emisyjnie. Celem jest dalsze przyspieszenie i uproszczenie procesu przez ułatwienie obliczeń, uproszczenie procedur i przyspieszenie zatwierdzania pomocy, przy jednoczesnym ograniczeniu zakłóceń na jednolitym rynku i zachowaniu celów spójności.
Komisja:
Øbędzie współpracować z EBI i innymi partnerami wykonawczymi InvestEU w celu opracowania sposobów na zwiększenie wsparcia dla inwestycji w łańcuchy dostaw surowców krytycznych, w tym przez tworzenie działań łączonych, zachęcanie ich do rozwoju własnych kompetencji w celu wspierania finansowania inwestycji w surowce oraz przeprowadzania ocen barier inwestycyjnych w sektorze,
Øzwróci się do platformy ds. zrównoważonego finansowania 2.0 o opracowanie kryteriów systematyki dla górnictwa i rafinacji.
II.3 Normalizacja
W lutym 2023 r. Komisja przyjęła roczny program prac Unii w zakresie normalizacji europejskiej. Jednym ze strategicznych priorytetów jest opracowanie europejskich norm w zakresie poszukiwania, wydobycia, rafinacji i recyklingu surowców krytycznych, co ma wzmocnić łańcuch wartości w UE i odporność UE. Ponadto wymogi techniczne dotyczące przetwarzania, w tym odzysku, recyklingu i przygotowania surowców krytycznych do ponownego wykorzystania, muszą opierać się na normach. Zapewni to spójne stosowanie przepisów technicznych w całej UE.
Na szczeblu międzynarodowym normalizacja europejska funkcjonuje w coraz bardziej konkurencyjnym kontekście globalnym. Eksperci europejscy i krajowe organy normalizacyjne już teraz wnoszą istotny wkład w prace Międzynarodowej Organizacji Normalizacyjnej (ISO). Powinni oni odgrywać jeszcze aktywniejszą rolę w pracach nad normami, aby w międzynarodowych normach technicznych dotyczących surowców krytycznych odzwierciedlone były zasady i wartości UE leżące u podstaw przepisów UE oraz zobowiązania międzynarodowe. Komisja będzie ułatwiać wymianę informacji i koordynację między państwami członkowskimi, unijnymi organami normalizacyjnymi i przemysłem UE w celu dzielenia się zasobami wspierającymi międzynarodowe procesy normalizacyjne.
Zgodnie ze strategią UE w zakresie normalizacji i programem prac Unii w zakresie normalizacji europejskiej Komisja:
Øzadba o to, by Forum Wysokiego Szczebla ds. Normalizacji Europejskiej (HLF) objęło również oddzielny obszar prac dotyczący surowców krytycznych, które mają zasadnicze znaczenie dla odporności jednolitego rynku,
Øbędzie wspierać opracowywanie europejskich norm dotyczących procesów przemysłowych związanych z surowcami krytycznymi wykorzystywanymi w dwojakiej transformacji, w tym również procesów zamkniętego obiegu gospodarki.
II.2. Niezbędne umiejętności
W programie na rzecz umiejętności z 2020 r. zaznaczono, że warunkiem utrzymania przez UE konkurencyjności jest siła robocza posiadająca odpowiednie umiejętności odpowiadające potrzebom transformacji ekologicznej i cyfrowej. Warunkiem powstania rentownych łańcuchów wartości surowców krytycznych w Europie jest odpowiedni rozwój umiejętności (np. kształcenie geologów, metalurgów, mechaników, pracowników kopalni, specjalistów od sortowania i recyklingu, a także od zaawansowanych technologii stosowanych w sektorze). Biorąc pod uwagę transformację w dziedzinie umiejętności i coraz większe znaczenie obiegu zamkniętego, na przykład w łańcuchu wartości i przetwarzaniu baterii, potrzeby w zakresie przekwalifikowania stają się coraz bardziej widoczne. Oprócz środków horyzontalnych określonych w programie na rzecz umiejętności z 2020 r. sukces unijnych łańcuchów wartości surowców krytycznych będzie wymagał specjalnych strategii politycznych w zakresie umiejętności w tym sektorze.
Zdecydowanie zachęca się państwa członkowskie do korzystania z dostępnych unijnych instrumentów finansowania, takich jak Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+), Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR) i mechanizm sprawiedliwej transformacji, aby wspierać działania w zakresie kształcenia i szkolenia podnoszące kwalifikacje pracowników w całym łańcuchu wartości surowców krytycznych, niwelując w ten sposób niedobory umiejętności stwierdzone w regionach UE 12 . Inicjatywa na rzecz talentów w dziedzinie zaawansowanych technologii, zapisana w budżecie w kontekście Nowego europejskiego planu na rzecz innowacji, przyczyni się również do niezbędnej transformacji umiejętności dzięki pionierskiemu programowi zakładającemu przeszkolenie miliona osób w europejskich dziedzinach zaawansowanych technologii w ciągu najbliższych trzech lat.
Komisja:
Øw ramach Europejskiego paktu na rzecz umiejętności będzie budować partnerstwa na rzecz umiejętności na dużą skalę w zakresie surowców krytycznych, z zainteresowanymi stronami i organami publicznymi, w celu realizacji skutecznych działań w zakresie kształcenia i szkolenia w całym łańcuchu wartości,
Øzaproponuje utworzenie akademii surowców w ramach akademii przemysłu neutralnego emisyjnie w celu opracowania i oferowania programów szkoleniowych i edukacyjnych na potrzeby przekwalifikowania i podnoszenia kwalifikacji siły roboczej, co pozwoli na rozbudowę łańcucha wartości surowców krytycznych w Europie.
II.6 Badania naukowe i innowacje
Badania naukowe i innowacje w łańcuchu wartości surowców krytycznych mają zasadnicze znaczenie dla rozwoju wiedzy, innowacyjnych rozwiązań i wysoce zrównoważonych procesów w zakresie poszukiwania, wydobycia, przetwarzania, rafinacji, recyklingu, zasobooszczędnego projektowania, wykorzystywania i zastępowania surowców. Przykładowo magnesy trwałe wykonane z ziem rzadkich używane w turbinach wiatrowych można zastąpić innymi komponentami, takimi jak wielobiegunowe prądnice synchroniczne. Podobnie platynowce wykorzystywane jako katalizatory w ogniwach paliwowych mogą być częściowo lub całkowicie zastąpione innymi metalami, takimi jak azotki, węgliki czy chalkogenki. Rozwój zaawansowanych materiałów odgrywa ważną rolę, zwłaszcza w zastępowaniu surowców krytycznych. Wyniki badań w tych dziedzinach należy również uwzględnić w przyszłych normach.
Każdy z etapów łańcucha wartości ma własne wyzwania związane z dostępnością geologiczną surowca, charakterystyką mineralizacji, właściwościami chemicznymi, zastosowaniami oraz efektywnością energetyczną, środowiskową i społeczną. Niezbędne są w związku z tym badania nad surowcami krytycznymi i niekrytycznymi, aby rozwiązać problemy związane z podażą, a także ograniczyć wzrost popytu w UE. Działania na wszystkich powyższych etapach łańcucha wartości pozwolą zdywersyfikować źródła zaopatrzenia UE i zapewnią ich zrównoważony charakter.
W ramach programu prac „Horyzont Europa” (2021–2024) UE przeznaczyła 470 mln EUR na projekty dotyczące poszukiwania, wydobycia, przetwarzania, ponownego wykorzystania, recyklingu i odzysku surowców.
Komisja:
Øpoprawi wykorzystanie i absorpcję istniejących i nowych przełomowych odkryć naukowych za pośrednictwem Europejskiej Rady ds. Innowacji i Europejskiego Instytutu Innowacji i Technologii zgodnie z Nowym europejskim planem na rzecz innowacji,
Øprzedstawi wraz z państwami członkowskimi skoordynowany plan działania w zakresie materiałów zaawansowanych, w tym zastępowania surowców krytycznych, w celu zapewnienia inwestycji w badania naukowe i innowacje na poziomie współmiernym do wyzwań,
Øopracuje strategiczny plan wdrażania za pośrednictwem istniejącego forum zainteresowanych stron, który w nadchodzących latach będzie wyznacznikiem priorytetów UE w zakresie badań naukowych i innowacji.
III.Większa dywersyfikacja dostaw i partnerstwa przynoszące obopólne korzyści we wspieraniu produkcji globalnej
Realizacja dwojakiej transformacji i zwiększenie zdolności obronnych w UE będzie nadal zależeć od przywozu surowców. Już teraz UE aktywnie pracuje nad szerokim wachlarzem narzędzi ułatwiających handel, inwestycje i współpracę w celu otwarcia możliwości na całym świecie, co zwiększa bezpieczeństwo i przystępność cenową surowców krytycznych. Biorąc pod uwagę obecne wyzwania, narzędzia te muszą być wdrażane równocześnie z zainteresowanymi krajami partnerskimi, aby okazały się faktycznie skuteczne. Należy poszukiwać synergii między różnymi dostępnymi narzędziami, aby zapewnić spójne podejście i skutecznie osiągnąć rezultaty w jak najkrótszym czasie, w szczególności przez strategię Global Gateway i jej wdrożenie oraz przez wykorzystanie instrumentów finansowych i politycznych UE i państw członkowskich UE. Wzmocniona koordynacja wszystkich działań międzynarodowych UE zostanie zapewniona przez utworzenie specjalnej grupy roboczej ds. działań zewnętrznych w zakresie surowców krytycznych we współpracy z istniejącymi odpowiednimi strukturami, w szczególności strukturami związanymi ze strategią Global Gateway.
III.1. Klub Surowców Krytycznych: Współpraca z zainteresowanymi partnerami
Dostęp do bezpiecznych, przystępnych cenowo i zrównoważonych dostaw surowców krytycznych jest wspólnym problemem wielu partnerów i kluczowym tematem na wielu forach międzyrządowych (takich jak G7, G20, Międzynarodowa Agencja Energetyczna i Międzynarodowa Agencja Energii Odnawialnej) oraz w ramach inicjatyw takich jak partnerstwo na rzecz bezpieczeństwa surowców mineralnych 13 lub partnerstwa strategiczne z państwami trzecimi. Ponadto współpraca międzynarodowa ma zasadnicze znaczenie dla przeciwdziałania dominacji rynkowej niektórych państw i rozwiązania problemów związanych ze zrównoważonością.
UE powinna uzupełniać te różnorodne działania i opierać się na nich, tworząc Klub Surowców Krytycznych skupiający kraje konsumujące i bogate w zasoby w celu promowania bezpiecznych i zrównoważonych dostaw surowców krytycznych. UE powinna wspólnie z partnerami propagować niezawodne, oparte na zasadach handlu, przejrzyste i przyjazne dla środowiska dostawy surowców krytycznych. W szczególności Klub Surowców Krytycznych powinien wspierać zrównoważone inwestycje w krajach produkujących i umożliwiać im uczestnictwo w wyższych etapach łańcucha wartości.
Klub byłby otwarty dla stron o zbieżnych poglądach, chętnych do opracowania następujących działań w oparciu o uzgodniony zestaw zasad:
·Poprawa monitorowania rozwoju sytuacji rynkowej i wymiany wiedzy
·Intensyfikacja działań poszukiwawczych
·Rozwój otoczenia sprzyjającego zrównoważonym inwestycjom
·Skrócenie czasu wprowadzania projektów inwestycyjnych na rynek
·Ułatwianie dostępu do rynku przez współpracę regulacyjną
·Współpraca na rzecz propagowania praw pracowniczych i społecznie odpowiedzialnych praktyk w łańcuchach dostaw surowców krytycznych
·Propagowanie zrównoważonej gospodarki o obiegu zamkniętym, która działa ponad granicami i służy rozszerzeniu wysokiej jakości zdolności w zakresie recyklingu
·Pobudzanie innowacji w sektorze w celu stworzenia nowych źródeł dostaw
·Opracowanie skutecznego i skoordynowanego podejścia do przygotowania na sytuacje kryzysowe i reagowania na nie
Komisja zaangażuje się w dyskusje z potencjalnymi partnerami zainteresowanymi utworzeniem klubu. Negocjacje między UE a USA w sprawie ukierunkowanego porozumienia w sprawie krytycznych surowców mineralnych, zapowiedzianego 10 marca 2023 r., stanowią podstawę do działań na rzecz poszerzenia Klubu Surowców Krytycznych.
Komisja:
Øutworzy Klub Surowców Krytycznych z partnerami w celu wzmocnienia łańcuchów dostaw, dywersyfikacji źródeł zaopatrzenia oraz dotarcia do wszystkich potencjalnych partnerów zainteresowanych utworzeniem tego sojuszu.
III.2. Ramowe umowy handlowe i inwestycyjne i wprowadzenie drugiej generacji umów o ułatwieniach w zrównoważonych inwestycjach
9 grudnia 2022 r. UE zakończyła negocjacje w sprawie modernizacji obowiązującego układu o stowarzyszeniu UE-Chile. Układ zawiera specjalny rozdział dotyczący energii i surowców, który przyczyni się do zapewnienia lepszego dostępu do zrównoważonych inwestycji w surowce krytyczne, takie jak lit, przy jednoczesnym wspieraniu Chile w rozwoju gospodarki ekologicznej, w szczególności w odniesieniu do energii odnawialnej i wodoru.
Biorąc pod uwagę kapitałochłonny charakter działalności wydobywczej i rafinacyjnej, podmioty gospodarcze potrzebują otoczenia biznesowego w krajach bogatych w zasoby, które będzie przyjazne dla inwestorów, przewidywalne i stabilne. W oparciu o wielostronne, fakultatywne i dwustronne ramy UE będzie dalej opracowywać środki służące osiągnięciu tego celu.
Po pierwsze, Światowa Organizacja Handlu (WTO) w swoich wielostronnych i fakultatywnych umowach określa ogólne ramy, stanowiące punkt odniesienia gwarantujący przejrzystość, przewidywalność i pewność prawa, na przykład dzięki postanowieniom dotyczącym taryf celnych, niedyskryminacji czy też zakazu ograniczeń wywozowych. Obecnie negocjowane jest fakultatywne porozumienie w sprawie „ułatwiania inwestycji na rzecz rozwoju”. Pobudzi ono inwestycje w krajach rozwijających się, również w sektorze surowców krytycznych, w szczególności przez upublicznienie informacji na temat zasad inwestowania i łatwy dostęp do tych informacji oraz przez zmniejszenie opóźnień w uzyskiwaniu rządowych zezwoleń.
Po drugie, UE wykorzystuje swoje umowy dwustronne do pogłębienia powiązań handlowych i inwestycyjnych na całym świecie oraz do dywersyfikacji łańcuchów dostaw, w tym w kontekście łańcuchów dostaw surowców krytycznych, zwiększając tym samym odporność gospodarki UE.
UE posiada już największą sieć umów handlowych na świecie. Ostatnie umowy z Meksykiem, Zjednoczonym Królestwem, Nową Zelandią i Chile 14 zawierają specjalny rozdział dotyczący energii i surowców. Trwają również negocjacje z Australią i Indonezją, które to kraje posiadają znaczące zasoby surowców niezbędnych do transformacji energetycznej, takich jak metale ziem rzadkich i nikiel.
Komisja wraz z partnerami zbada, w jaki sposób może wesprzeć ich ambicje w zakresie rozwoju zdolności wydobycia, przetwarzania i recyklingu. W trwających negocjacjach Komisja zajmie się kwestiami związanymi z surowcami, takimi jak przewidywalne procedury oceny skutków czy też niedyskryminacyjne traktowanie inwestorów w państwach trzecich. Komisja przeanalizuje również, czy należy renegocjować niektóre obowiązujące umowy w celu wzmocnienia dyscypliny w zakresie handlu surowcami i inwestycji. Szczególna uwaga zostanie zwrócona na kraje afrykańskie, które mają olbrzymi potencjał w zakresie dostaw surowców i integracji w łańcuchach wartości surowców krytycznych z obopólną korzyścią dla obu stron; dotyczy to również krajów wdrażających umowy o partnerstwie gospodarczym.
Komisja zwróci również szczególną uwagę na zrównoważone inwestycje i będzie nadal pracować nad umowami o ułatwieniach w zrównoważonych inwestycjach 15 . Druga generacja umów o ułatwieniach w zrównoważonych inwestycjach będzie również zawierać postanowienia dotyczące zrównoważonego rozwoju i dodatkowe postanowienia dotyczące energii i surowców; nawiązany za ich pomocą zostanie dialog w celu wspierania projektów przemysłowych i tworzenia wartości na szczeblu lokalnym przez określenie priorytetów sektorowych i warunków zaangażowania sektora prywatnego. UE zakończyła niedawno negocjacje z Angolą w sprawie umowy o ułatwieniach w zrównoważonych inwestycjach 16 . Trwają wstępne rozmowy z Nigerią na temat takiej umowy; w przyszłości rozmowy mogą zostać podjęte z kolejnymi krajami.
Na koniec należy przypomnieć, że zdecydowana większość przywozu surowców krytycznych do UE (92 % wartości) nie jest obciążona należnościami celnymi przywozowymi ze względu na zerowe stawki celne stosowane względem kraju najbardziej uprzywilejowanego lub dzięki obowiązującym umowom handlowym. Pozostały przywóz surowców krytycznych jest objęty stawką celną w wysokości 2–7 % w przypadku surowców nieprzetworzonych (np. nieprzetworzony magnez: 5 %) oraz 3–9 % w przypadku niektórych towarów przetworzonych (np. przetworzony gal: 3 %). Komisja będzie uważnie śledzić wpływ ceł na zdolność do przywozu surowców krytycznych i analizować wnioski o zawieszenie ceł w kontekście celów, jakimi są ułatwienie dywersyfikacji surowców krytycznych i ograniczenie naszych zależności.
Komisja:
Øbędzie nadal działać na rzecz wspierania i wzmacniania WTO, również w ramach negocjacji fakultatywnego porozumienia w sprawie „ułatwiania inwestycji na rzecz rozwoju”,
Øbędzie korzystać z coraz szerszej sieci umów o ułatwieniach w zrównoważonych inwestycjach i umów o wolnym handlu do wspierania ambicji partnerów handlowych UE w zakresie rozwijania zdolności przetwórczych i tworzenia partnerstw korzystnych dla wszystkich stron, z krajami takimi jak Chile i Australia,
Øbędzie uważnie śledzić wpływ ceł na zdolność do przywozu surowców krytycznych oraz rozpatrywać wnioski o zawieszenie ceł.
III.3. Dwustronne partnerstwa strategiczne umożliwiające przekształcenie możliwości inwestycyjnych w realia gospodarcze
Ze względu na pilną potrzebę zwiększenia produkcji surowców krytycznych na świecie UE zacieśni współpracę z państwami trzecimi przez pobudzanie zrównoważonych inwestycji w łańcuchy wartości surowców krytycznych i inne elementy w łańcuchu wartości oraz przez przekształcanie możliwości gospodarczych w realia korzystne dla obu stron. Partnerstwa strategiczne w łańcuchach wartości surowców są ważnym narzędziem zacieśniania tej współpracy.
Partnerstwa strategiczne promują zrównoważony wzrost gospodarczy i przyczyniają się do tworzenia odpornych łańcuchów wartości surowców i produkcji przemysłowej. Przyczyniają się do integracji łańcuchów wartości surowców i produkcji przemysłowej między UE a krajem partnerskim. Cele tych partnerstw są następujące:
(i) integracja unijnych łańcuchów wartości surowców z łańcuchami wartości krajów partnerskich, w tym współpraca w określaniu projektów strategicznych kwalifikujących się na potrzeby rozporządzenia, współpraca w zakresie badań naukowych i innowacji oraz wymiana wiedzy i technologii w zakresie zrównoważonego poszukiwania, wydobycia, przetwarzania i recyklingu surowców krytycznych, zastępowania surowców krytycznych i monitorowania ryzyka dotyczącego dostaw;
(ii) poprawa ram regulacyjnych w UE i kraju partnerskim, a także poprawa zdolności do egzekwowania odpowiednich przepisów;
(iii) promowanie wzajemnych korzyści przemysłowych i gospodarczych przez zwiększenie wartości dodanej w produkcji w państwach trzecich;
(iv) opracowanie i poprawa norm międzynarodowych, w tym uwzględnienie w nich wysokiego poziomu ochrony środowiska i ochrony socjalnej oraz wsparcia zobowiązań w dziedzinie klimatu i środowiska;
(v) mobilizowanie środków finansowych na rozwój infrastruktury wymaganej na potrzeby łańcucha wartości surowców;
(vi) współpraca na rzecz zwiększenia odporności i zrównoważonego charakteru łańcuchów dostaw surowców krytycznych;
(vii) intensyfikacja szkoleń i budowania umiejętności w zakresie łańcucha wartości surowców krytycznych.
W przypadku krajów rozwijających się partnerstwa opierają się na tworzeniu wartości w danym kraju oraz wspieraniu uczestnictwa tego kraju w wyższych etapach łańcucha wartości, z wykorzystaniem ram strategii Global Gateway.
Każde partnerstwo opiera się na planie działania, w którym uzgodniono konkretne działania w ramach każdego filaru. Realizacja planu działania jest co roku monitorowana i w stosownych przypadkach plan może być aktualizowany o nowe działania. Partnerstwa i związane z nimi plany działania są opracowywane i wdrażane w ramach podejścia „Drużyna Europy”, czyli z udziałem państw członkowskich oraz ich przemysłu i instytucji.
Pierwsze partnerstwo strategiczne powstało w 2021 r. w ramach kompleksowej umowy gospodarczo-handlowej między UE a Kanadą (CETA). Zaowocowało ono już inwestycjami UE w Kanadzie w dziedzinie aktywnych materiałów katodowych oraz umowami offtake na lit, nikiel i kobalt do baterii, a także kanadyjskimi inwestycjami w zakresie surowców krytycznych w UE.
W 2021 r. podpisano również partnerstwo z Ukrainą. Ukraina jest dużym globalnym dostawcą tytanu i jest potencjalnym źródłem zaopatrzenia w ponad dwadzieścia surowców krytycznych dla UE. W ramach partnerstwa w 2022 r. podpisano protokół ustaleń między Europejskim Bankiem Odbudowy i Rozwoju (EBOR) a Ukraińską Służbą Geologiczną.
W listopadzie 2022 r. Komisja podpisała partnerstwa strategiczne z Kazachstanem i Namibią.
Do tej pory partnerstwa strategiczne zawierano z krajami, z którymi UE wynegocjowała lub zawarła umowę handlowo-inwestycyjną. Takie umowy i partnerstwa strategiczne wzajemnie się uzupełniają, oferując ramy polityczne i konkretną współpracę dwustronną w dziedzinie surowców krytycznych. W przypadku krajów, które nie mają umów handlowych i inwestycyjnych z UE, podczas negocjacji protokołu ustaleń stanowiącego podstawę takiego partnerstwa Komisja będzie promować cel niezakłóconego handlu i inwestycji. W rozporządzeniu przewidziano, że Europejska Rada ds. Surowców Krytycznych będzie okresowo omawiać partnerstwa strategiczne we współpracy ze strukturami Global Gateway.
Komisja:
Øbędzie dążyć do rozszerzenia sieci partnerstw strategicznych w dziedzinie surowców,
Øpromować cel, jakim jest niezakłócony handel i inwestycje w partnerstwa strategiczne na rzecz surowców.
III.4. Strategia Global Gateway – podejście korzystne dla obu stron, które wyróżnia UE
UE będzie wspierać inwestycje w projekty infrastrukturalne istotne z punktu widzenia naszych łańcuchów dostaw surowców krytycznych, aby zwiększyć globalną podaż i integrację międzynarodowego łańcucha wartości oraz pomóc w dywersyfikacji dostaw. Strategia Global Gateway będzie narzędziem wsparcia krajów partnerskich w realizacji konkretnych projektów w zakresie infrastruktury i łączności, w tym przez pobudzanie i pozyskiwanie konkretnych inwestycji sektora prywatnego w całym łańcuchu wartości surowców krytycznych.
Wiele bogatych źródeł surowców krytycznych znajduje się w krajach rynków wschodzących i rozwijających się gospodarek. Sektor surowców jest ważny dla wielu krajów partnerskich UE zarówno z punktu widzenia gospodarki, jak i zatrudnienia, a UE jest zaangażowana we wspieranie naszych krajów partnerskich w przechodzeniu na wyższy etap łańcucha wartości. Dzięki podejściu „Drużyna Europy” z udziałem UE, jej państw członkowskich i innych podmiotów (takich jak instytucje finansowania rozwoju, Europejski Bank Inwestycyjny, Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju) oraz tworzeniu synergii z europejskim sektorem prywatnym, pewne projekty dotyczące surowców krytycznych zostaną wskazane jako priorytety w ramach strategii Global Gateway 17 . W ramach współpracy z tymi partnerami projekty dotyczące surowców zostaną opracowane w taki sposób, aby zwiększyć wartość dodaną dla danego kraju. Dla docelowych krajów partnerskich będzie to wysokiej jakości rozszerzona oferta ze strony UE, która dopasuje interesy partnerów do interesów UE, a także przyczyni się do zmniejszenia globalnej luki inwestycyjnej w światowych łańcuchach dostaw surowców krytycznych, przy jednoczesnej poprawie konkurencyjności, zrównoważoności i bezpieczeństwa. Zakłada się, że priorytetowo traktowane będą kraje, z którymi UE zawarła partnerstwa strategiczne.
W kontekście propagowania zrównoważoności i działań na rzecz klimatu w łańcuchu dostaw surowców nadrzędnymi celami strategii Global Gateway są tworzenie zrównoważonych miejsc pracy i promowanie godnej pracy – inwestycje muszą aktywnie przyczyniać się do realizacji tych celów. Chodzi między innymi o zwrócenie uwagi na grupy szczególnie wrażliwe, które napotykają różne wyzwania przy wejściu na rynek pracy, oraz na poważne problemy, takie jak praca dzieci. Biorąc pod uwagę znane newralgiczne kwestie i wyzwania w przemyśle wydobywczym, UE zwróci szczególną uwagę na zapewnienie niezbędnego wsparcia organom państw trzecich, w których prowadzone są projekty dotyczące surowców krytycznych, w celu wzmocnienia ich zdolności do dobrego zarządzania i utrwalenia przejrzystych praktyk biznesowych w tym sektorze. UE będzie starała się w ten sposób pomóc im w zacieśnieniu ram prawnych i poprawie egzekwowania przepisów, aby wprowadzane były środki minimalizujące negatywne skutki działalności wydobywczej, rafineryjnej lub przetwórczej dla społeczności lokalnych oraz dla klimatu i środowiska. Kolejnym ważnym filarem działań UE jest ukierunkowanie programów kształcenia i szkolenia zawodowego na rozwój umiejętności potrzebnych do wykorzystania możliwości zatrudnienia powstających w związku z projektami dotyczącymi surowców krytycznych.
Komisja:
Øbędzie wspierać projekty w ramach strategii Global Gateway dotyczące zrównoważonych łańcuchów wartości surowców we współpracy z krajami partnerskimi, ze szczególnym uwzględnieniem norm z zakresu ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego oraz lokalnej wartości dodanej.
III.5. Ograniczanie ryzyka w inwestycjach zagranicznych
Oprócz gwarancji inwestycyjnych udzielanych w ramach Europejskiego Funduszu na rzecz Zrównoważonego Rozwoju Plus Unia Europejska będzie również dążyć do uproszczenia dostępu do finansowania handlu dla inwestycji w globalnych łańcuchach dostaw surowców krytycznych. Szereg agencji kredytów eksportowych 18 w państwach członkowskich dysponuje programami i narzędziami ograniczania ryzyka, służącymi wsparciu ryzyka inwestycji zagranicznych i zabezpieczającymi przywóz surowców krytycznych przez odbiorców w danym państwie członkowskim.
Trwające prace nad kompleksową strategią UE w zakresie kredytów eksportowych mogą wzmocnić działania państw członkowskich przez zwiększenie wpływu UE i skuteczności oficjalnego wsparcia, w szczególności w przypadku, gdy podmioty unijne konkurują z podmiotami z państw trzecich.
Poprawi to koordynację między zewnętrznymi narzędziami finansowymi zarządzanymi na szczeblu UE, w szczególności w dziedzinie finansowania działań na rzecz klimatu i rozwoju oraz w odniesieniu do narzędzi instytucji finansowych państw członkowskich, w tym agencji kredytów eksportowych, w szczególności w kontekście strategii Global Gateway.
Ewentualny unijny instrument kredytów eksportowych mógłby uzupełniać działania istniejących agencji kredytów eksportowych w państwach członkowskich, zwiększyć ogólny wpływ UE w tej dziedzinie i umożliwić korzystanie z oficjalnego wsparcia kredytów eksportowych jako narzędzia realizacji kluczowych strategii politycznych UE, m.in. w dziedzinie surowców krytycznych. Ponadto UE wspiera prace polegające na tworzeniu zachęt w międzynarodowych ramach regulujących oficjalne wsparcie kredytów eksportowych w prowadzonej obecnie na forum OECD modernizacji postanowień Porozumienia w sprawie oficjalnie wspieranych kredytów eksportowych. Zachęty takie umożliwiłyby agencjom kredytów eksportowych wspieranie na korzystniejszych warunkach transakcji dotyczących surowców krytycznych wykorzystywanych w technologiach, które w znacznym stopniu przyczyniają się do łagodzenia zmiany klimatu.
Komisja:
Øbędzie wspierać ściślejszą koordynację między instytucjami finansowania rozwoju a agencjami kredytów eksportowych w odniesieniu do projektów dotyczących surowców w celu wdrożenia nowych połączonych narzędzi i zapewnienia synergii, począwszy od projektów pilotażowych w strategicznych krajach partnerskich,
Øbędzie prowadzić na forum OECD prace nad udoskonaleniem porozumień i współpracować z państwami członkowskimi UE w celu utworzenia unijnego instrumentu kredytów eksportowych, który umożliwiłby m.in. wspieranie łańcuchów dostaw surowców krytycznych za granicą.
III.6. Zwalczanie nieuczciwych praktyk handlowych i skuteczniejsze egzekwowanie przepisów
Obecnie wiele rządów zwraca uwagę na rozwój sektora surowców krytycznych, często kierując się celami przemysłowymi i geopolitycznymi. OECD zidentyfikowała ponad 18 tys. problematycznych środków, które mają wpływ na handel surowcami krytycznymi na różnych etapach 19 . Ponieważ zapotrzebowanie na surowce krytyczne wzrośnie, częstotliwość i wpływ takich środków prawdopodobnie również odpowiednio wzrosną w przypadku braku globalnych działań na rzecz poprawy sytuacji.
Może to zagrozić bezpieczeństwu dostaw lub stworzyć nierówne warunki działania, które utrudniają przedsiębiorstwom konkurencyjność, nie tylko dla UE, ale dla wszystkich krajów zależnych od przywozu tych surowców. Jednak ograniczenia w handlu również prowadzą do niższej efektywności. Przykładowo nieopłacalne są ograniczenia wywozowe używane jako narzędzie stymulowania lokalnego przetwórstwa surowców mineralnych 20 .
W związku z tym Komisja zdecydowanie działa na rzecz zapewnienia przejrzystości w zakresie zakłóceń konkurencji w dziedzinie surowców, finansując bazę OECD zawierającą informacje o ograniczeniach wywozowych 21 . Jest to ważny pierwszy krok, jeśli chodzi o podnoszenie globalnej świadomości na temat obaw politycznych związanych z tą kwestią, zwłaszcza w odniesieniu do surowców krytycznych niezbędnych do transformacji energetycznej, na drodze do rozwiązania tych problemów na forum WTO.
UE korzystała już z systemu rozstrzygania sporów w dziedzinie surowców krytycznych. Na przykład w 2012 r. UE odniosła sukces w postępowaniu arbitrażowym przeciwko Chinom, które musiały znieść ograniczenia wywozowe dotyczące metali ziem rzadkich 22 . Niedawno UE wygrała również spór w ramach WTO przeciwko Indonezji dotyczący ograniczeń wywozowych na nikiel 23 .
Osiągnięcia UE w walce z nieuczciwymi praktykami są jednoznaczne. Komisja zintensyfikuje egzekwowanie przepisów, aby sprostać coraz większym wyzwaniom w tym sektorze, i w zdecydowany sposób zajmie się ograniczeniami wywozowymi wprowadzanymi przez partnerów handlowych w odniesieniu do rud metali, surowców wtórnych i surowców krytycznych zawierających odpady. Ponadto Komisja będzie również nadal chronić rynek UE, korzystając ze swoich instrumentów ochrony handlu, jeżeli uzasadniają to fakty, przy pełnym poszanowaniu międzynarodowych i wewnętrznych zobowiązań prawnych.
W przypadku otrzymania przez Komisję należycie uzasadnionych skarg możliwe jest wszczęcie dochodzeń i zbadanie, czy konieczne jest wprowadzenie środków ochrony handlu chroniących przemysł wydobywczy i przetwórczy, któremu przywóz towarów na nieuczciwych zasadach uniemożliwia prowadzenie działalności w UE. W takich przypadkach konieczne byłoby dokładne przeanalizowanie szerszego interesu gospodarczego UE, żeby środki ochrony handlu nie zaszkodziły w sposób nieproporcjonalny interesom innych sektorów przemysłu korzystającym z towarów na dalszym etapie produkcji i nie spowodowały zakłóceń w łańcuchach dostaw surowców krytycznych.
Ponadto w niektórych przypadkach bezpośrednie inwestycje zagraniczne dokonywane przez inwestorów spoza UE mogą stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego w UE właśnie dlatego, że mogą mieć wpływ na dostawy towarów krytycznych, w tym surowców. Unijne ramy monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych 24 określają ogólnounijne zasady, dzięki którym Komisja Europejska i państwa członkowskie mogą koordynować działania w zakresie ochrony bezpieczeństwa lub porządku publicznego w UE, jeżeli bezpośrednie inwestycje zagraniczne stanowią dla nich zagrożenie. Może to obejmować monitorowanie potencjalnego wpływu takich inwestycji na dostawy towarów krytycznych, w tym surowców.
Za pośrednictwem głównego urzędnika ds. egzekwowania przepisów handlowych Komisja:
Øbędzie nadal intensywnie wdrażać i egzekwować odpowiednie zasady WTO i umowy handlowe UE, ze szczególnym naciskiem na środki ograniczające dostęp do surowców krytycznych,
Øzbada, czy należy podjąć działania w zakresie ochrony handlu chroniące przemysł wydobywczy, przetwórczy i recyklingowy.
IV.Promowanie zrównoważoności i obiegu zamkniętego w całym łańcuchu wartości
Poprawa w zakresie bezpieczeństwa dostaw i przystępności cenowej surowców krytycznych musi iść w parze z większym zaangażowaniem w łagodzenie wszelkich negatywnych skutków, zarówno w UE, jak i w państwach trzecich, w dziedzinie praw pracowniczych, praw człowieka i ochrony środowiska. Działania w dziedzinie zrównoważonego rozwoju łańcuchów wartości surowców krytycznych stanowią również okazję do propagowania praw człowieka, rozwiązywania konfliktów i stabilizacji sytuacji w regionach. Jest to element zobowiązania UE do opracowywania wspólnie z partnerami wzajemnie korzystnych rozwiązań i wspierania ich własnych zrównoważonych transformacji. Większość surowców krytycznych to metale, więc można je poddawać recyklingowi. Stwarza to potencjał przejścia na gospodarkę o prawdziwie zamkniętym obiegu w kontekście transformacji ekologicznej. Recykling może zyskiwać na znaczeniu, przynosząc znaczne korzyści pod względem bezpieczeństwa dostaw, zmniejszenia negatywnych skutków związanych z wydobyciem i tworzenia wartości gospodarczej. Współczynniki recyklingu większości surowców krytycznych pozostają jednak na niskim poziomie, a zdolności, systemy i technologie recyklingu są często nieodpowiednie do specyfiki tych materiałów.
UE powinna zatem przyspieszyć własne działania w zakresie zasobooszczędności, w szczególności przez wymogi dotyczące ekoprojektu i szybkie przyjęcie rozporządzenia w sprawie ekoprojektu dla zrównoważonych produktów.
Należy również zintensyfikować działania na rzecz zapewnienia obiegu zamkniętego surowców krytycznych w szerokim znaczeniu – zarówno w UE, jak i w kontekście globalnym. W wymiarze wewnętrznym UE powinna dążyć do poziomu recyklingu umożliwiającego produkcję materiałów wtórnych pokrywającą co najmniej 15 % jej rocznego zużycia, jak określono w rozporządzeniu.
IV.1. Kontynuacja bieżących prac UE na rzecz zrównoważonego rozwoju
W ciągu ostatnich kilku lat UE odgrywała coraz ważniejszą rolę we wspieraniu przedsiębiorstw i zachęcaniu ich do odpowiedzialnego prowadzenia działalności. UE wprowadziła obszerny pakiet dobrowolnych i obowiązkowych działań promujących społeczną odpowiedzialność przedsiębiorstw i odpowiedzialne prowadzenie działalności gospodarczej oraz wdrażających wytyczne ONZ dotyczące biznesu i praw człowieka oraz Agendę ONZ na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030.
W tym celu w lipcu 2021 r. UE przyjęła wytyczne dotyczące należytej staranności, które mają pomóc unijnym przedsiębiorstwom w przeciwdziałaniu ryzyku pracy przymusowej w ich działalności i łańcuchach dostaw, zgodnie z normami międzynarodowymi. 25 Dyrektywa w sprawie sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju 26 (dyrektywa CSRD) zobowiązuje wszystkie duże i notowane na giełdzie spółki, a także niektóre przedsiębiorstwa spoza UE, które przekraczają określone progi przychodów generowanych w UE, do składania sprawozdań na temat ryzyka dla zrównoważonego rozwoju i wpływu na zrównoważony rozwój zgodnie z unijnymi standardami sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju, które mają zostać przyjęte przez Komisję.
Innymi kluczowymi przykładami odpowiednich środków UE są unijne zasady dotyczące zrównoważonych surowców oraz rozporządzenie w sprawie baterii 27 . Ponadto w rozporządzeniu w sprawie minerałów z regionów ogarniętych konfliktami 28 propaguje się obowiązek należytej staranności w łańcuchu dostaw jako narzędzie identyfikacji ryzyka przyczynienia się do konfliktów zbrojnych i innych poważnych naruszeń praw człowieka w łańcuchach wartości cyny, tantalu, wolframu i złota (tzw. 3TG). Rozporządzenie opiera się na międzynarodowych normach określonych w wytycznych OECD dotyczących należytej staranności 29 i obejmuje unijnych importerów 3TG. Wymogi należytej staranności mają również pośredni wpływ na huty i rafinerie (w UE), które działają w łańcuchach dostaw unijnych importerów 3TG.
Komisja przedłożyła również kilka wniosków ustawodawczych dotyczących zrównoważonych dostaw surowców krytycznych. Są to m.in.: dyrektywa w sprawie należytej staranności przedsiębiorstw w obszarze zrównoważonego rozwoju 30 , rozporządzenie w sprawie pracy przymusowej 31 , rozporządzenie w sprawie ekoprojektu dla zrównoważonych produktów, rozporządzenie w sprawie baterii 32 , dyrektywa zmieniająca dyrektywę ramową wodną, dyrektywa w sprawie wód podziemnych, dyrektywa w sprawie środowiskowych norm jakości 33 oraz zmiana dyrektywy w sprawie emisji przemysłowych 34 .
Jeśli chodzi o zobowiązania wielostronne i fakultatywne, UE uznaje znaczenie norm uzgodnionych na szczeblu międzynarodowym na potrzeby zapewnienia przewidywalności dla przedsiębiorstw. Działania w zakresie odpowiedzialnego prowadzenia działalności gospodarczej są zawarte we wszystkich rozdziałach dotyczących handlu i zrównoważonego rozwoju przez odniesienie do norm międzynarodowych. UE aktywnie uczestniczy również w pracach na rzecz zrównoważonego rozwoju prowadzonych przez organy międzynarodowe, takie jak WTO, OECD, Międzynarodowa Organizacja Pracy (MOP) i Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ). Za pomocą odpowiednich środków UE będzie w miarę możliwości wspierać poszanowanie unijnych przepisów dotyczących zrównoważonego rozwoju w naszych krajach partnerskich.
W kontekście Klubu Surowców Krytycznych UE będzie współpracować z jego członkami nad opracowaniem międzynarodowych zasad dotyczących ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego. Zasady te mogłyby utorować drogę do opracowania międzynarodowych norm ochrony środowiska, polityki społecznej i ładu korporacyjnego, najlepiej na forum organów międzynarodowych takich jak ISO, MOP, ONZ lub OECD, w miarę możliwości w oparciu o istniejącą już inicjatywę międzynarodową. Zasady te obejmują prawa człowieka, w tym również prawa pracownicze, zgodnie z wytyczną 12 w wytycznych ONZ dotyczących biznesu i praw człowieka.
Istnieje również szereg inicjatyw międzynarodowych ukierunkowanych na przemysł w dziedzinie zrównoważonego górnictwa i produkcji surowców 35 .
Jeśli chodzi o surowce krytyczne, które charakteryzują się znacznym śladem środowiskowym, w rozporządzeniu przewidziano możliwość wprowadzenia w przyszłości wymogów dotyczących przejrzystości oznaczania śladu środowiskowego dla konkretnych surowców, jeżeli są one niezbędne do realizacji celów środowiskowych UE. Podlegałyby one szczegółowej ocenie skutków, w tym konsultacjom z zainteresowanymi stronami i państwami trzecimi, oraz uwzględniałyby naukowo uzasadnione metody oceny, odpowiednie normy międzynarodowe i ewentualny negatywny wpływ na przepływy handlowe.
IV.2. Proaktywne wykorzystywanie naszych umów handlowych na potrzeby wspierania zrównoważonego rozwoju
Na szczeblu dwustronnym wszystkie niedawno zawarte umowy handlowe i inwestycyjne zawierają ambitny rozdział dotyczący handlu i zrównoważonego rozwoju. Celem tych rozdziałów jest zapewnienie, aby wzrostowi gospodarczemu towarzyszyła ochrona praw człowieka, godnej pracy, klimatu i środowiska. Rozdziały dotyczące handlu i zrównoważonego rozwoju są wiążące dla partnerów handlowych w odniesieniu do porozumień i norm międzynarodowych, oraz budują ścisłą współpracę między partnerami w zakresie społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw i rozliczalności. Komisja opublikowała niedawno komunikat 36 określający sposoby dalszego uwzględniania zrównoważonego rozwoju w umowach handlowych. Ponadto w niektórych niedawno zawartych umowach o wolnym handlu w rozdziale dotyczącym energii i surowców zawarto szczegółowe postanowienia dotyczące zrównoważonego rozwoju. Jak zauważono już powyżej, celem partnerstw strategicznych jest również zrównoważony rozwój.
IV.3. Obieg zamknięty
W przypadku większości surowców krytycznych współczynniki recyklingu są obecnie na bardzo niskim poziomie. Zwiększenie wskaźników recyklingu odpadów zawierających surowce krytyczne, a także propagowanie efektywnego wykorzystania i zastępowania surowców krytycznych, oferuje przynajmniej w perspektywie średnioterminowej duży potencjał w zakresie zmniejszenia zależności, budowania łańcuchów wartości i tworzenia miejsc pracy na szczeblu lokalnym (np. w branży recyklingu, w badaniach nad zastępowaniem surowców, w warsztatach naprawczych).
Idąc za przykładem nowo powstającej w Europie branży recyklingu surowców z baterii, konieczne jest wsparcie innych technologii recyklingu surowców krytycznych w ramach programu „Horyzont Europa” oraz w synergii z programami państw członkowskich w zakresie badań naukowych i innowacji, oraz zwiększenie skali komercjalizacji technologii opracowanych w laboratoriach.
Chociaż istnieją różnice między poszczególnymi surowcami i ich zastosowaniami, pewne wyzwania są wspólne, np. fakt, że produkty często nie są zaprojektowane w sposób umożliwiający dostęp i łatwe usunięcie elementów bogatych w surowce krytyczne (takich jak magnesy trwałe z metali ziem rzadkich), oraz brak informacji na temat obecności i składu chemicznego komponentów. Ponadto brak jest ukierunkowanego zbierania, przetwarzania i recyklingu produktów i komponentów bogatych w surowce krytyczne. Aby sprostać tym wyzwaniom, na szczeblu UE opracowane zostaną wspólne rozwiązania.
Efektywność ekonomiczna jest kluczowym wyzwaniem dla niektórych procesów recyklingu, w szczególności w odniesieniu do recyklingu surowców krytycznych, gdzie procesy segregacji są na ogół bardziej złożone i ilości możliwe do odzyskania są mniejsze niż w przypadku metali nieszlachetnych. Rosnąca dostępność odpadów nadających się do recyklingu, postępy w zakresie technologii recyklingu i nowe modele biznesowe powinny w nadchodzących dziesięcioleciach obniżyć koszty, natomiast rosnące ceny surowców pierwotnych i gotowość do poniesienia kosztów obniżenia śladu środowiskowego powinny jeszcze bardziej zmniejszyć lukę w rentowności. Istnieje jednak potrzeba znacznego wsparcia finansowego dla projektów recyklingowych, biorąc pod uwagę ich innowacyjny charakter i ekologiczne efekty zewnętrzne zużycia surowców pierwotnych.
Ważne jest również, aby odpady i surowce wtórne mogły być przemieszczane w obrębie UE bez zbędnych obciążeń. Nowe przepisy dotyczące przemieszczania odpadów, zaproponowane przez Komisję w 2021 r., ułatwią przemieszczanie odpadów do recyklingu dzięki cyfryzacji i usprawnieniu procedur.
Inicjatywy na rzecz obiegu zamkniętego powinny być w coraz większym stopniu realizowane w skali międzynarodowej wraz z naszymi partnerami handlowymi, na przykład w ramach partnerstwa strategicznego lub umowy o wolnym handlu. Obszary współpracy obejmują współpracę regulacyjną oraz utworzenie zintegrowanego rynku materiałów przeznaczonych do recyklingu.
Komisja:
Øw czerwcu 2023 r. zaproponuje przegląd dyrektywy w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji w celu uwzględnienia szczegółowych wymogów dotyczących projektowania pojazdów i ich wycofywania z eksploatacji, ze szczególnym uwzględnieniem odzyskiwania surowców krytycznych,
Øprzedstawi państwom członkowskim zalecenia w sprawie środków ukierunkowanych na małą elektronikę użytkową bogatą w surowce krytyczne w celu poprawy zwrotu i odbioru używanych i zużytych telefonów komórkowych, tabletów i laptopów,
Øw 2024 r. zaproponuje włączenie kodów odpadów dla baterii litowo-jonowych i pośrednich strumieni odpadów do europejskiego wykazu odpadów, aby zapewnić ich odpowiedni recykling w UE,
Øw ramach wdrażania przepisów UE w zakresie ekoprojektu 37 będzie systematycznie uwzględniać wymogi dotyczące działania i informacji w nowych produktach i urządzeniach, co przyczyni się do zastępowania surowców krytycznych i zapewni możliwość ich demontażu, recyklingu lub ponownego wykorzystania,
Øbędzie harmonizować obowiązujące przepisy dotyczące gospodarowania odpadami w odniesieniu do niektórych strumieni odpadów o znacznym potencjale w zakresie odzysku surowców krytycznych oraz oceni włączenie do przepisów UE o odpadach produktów bogatych w surowce krytyczne, które obecnie nie są objęte tymi przepisami, takich jak turbiny wiatrowe,
Ødokona przeglądu dyrektywy w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego 38 w celu m.in. uwzględnienia urządzeń bogatych w surowce krytyczne w przepisach dotyczących wymogów informacyjnych i celów w zakresie odzysku,
Øpozyska do 200 mln EUR na uruchomienie dziesięciu dodatkowych inicjatyw „Hubs for Circularity” w celu znacznego zwiększenia odzysku i recyklingu surowców w całej Unii.
V.Podsumowanie
UE musi zapewnić zrównoważone, przystępne cenowo i zróżnicowane zaopatrzenie w surowce krytyczne, aby odnieść sukces w transformacji ekologicznej i cyfrowej, które idą w parze ze sprawiedliwą transformacją, a także aby zapewnić sobie bezpieczeństwo i zdolności obrony. Musi to robić z myślą o swojej długoterminowej konkurencyjności i utrzymaniu otwartej strategicznej autonomii w szybko zmieniającym się i coraz bardziej wymagającym środowisku geopolitycznym.
Można to osiągnąć jedynie przez wspólne działania wewnętrzne i zewnętrzne: wzmocnienie środków krajowych oraz międzynarodowego zaangażowania na rzecz rozwijania partnerstw z państwami trzecimi korzystnych dla obu stron. Tylko w ten sposób możliwe będzie urzeczywistnienie dla wszystkich transformacji ekologicznej i cyfrowej.
Zostało to m.in. podkreślone w komunikacie Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów – Plan działania w zakresie technologii krytycznych dla bezpieczeństwa i obronności (COM(2022) 61 final).
Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady – Inicjatywa na rzecz surowców: zaspokajanie naszych kluczowych potrzeb w celu stymulowania wzrostu i tworzenia miejsc pracy w Europie (COM(2008) 699 final).
Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów – Odporność w zakresie surowców krytycznych: wytyczanie drogi do większego bezpieczeństwa i bardziej zrównoważonego rozwoju (COM(2020) 474 final).
Zob. również COM(2021) 750 „Sprawozdanie dotyczące prognozy strategicznej z 2021 r. – Zdolność i swoboda UE w zakresie podejmowania działań”, w którym „Zapewnienie i dywersyfikacja dostaw surowców krytycznych” to jeden z 10 filarów otwartej strategicznej autonomii Europy.
Wspólny komunikat do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów – „Zewnętrzne zobowiązania energetyczne UE w zmieniającym się świecie” (SWD(2022) 152 final).
Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów – Nowy plan działania UE dotyczący gospodarki o obiegu zamkniętym: na rzecz czystszej i bardziej konkurencyjnej Europy (COM(2020) 98 final).
Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego ramy na potrzeby zapewnienia bezpiecznych i zrównoważonych dostaw surowców krytycznych oraz zmieniającego rozporządzenia (UE) 168/2013, (UE) 2018/858, 2018/1724 i (UE) 2019/1020 (COM(2023) 160 final).
Surowce strategiczne mają duże znaczenie strategiczne i charakteryzują się potencjalnie znaczną różnicą między podażą globalną a przewidywanym popytem; są to surowce, w przypadku których zwiększenie produkcji jest stosunkowo trudno wykonalne.
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/240 z dnia 10 lutego 2021 r. (Dz.U. L 57 z 18.2.2021, s. 1).
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/523 z dnia 24 marca 2021 r. ustanawiające program InvestEU i zmieniające rozporządzenie (UE) 2015/1017 (Dz.U. L 107 z 26.3.2021, s. 30).
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852 z dnia 18 czerwca 2020 r. w sprawie ustanowienia ram ułatwiających zrównoważone inwestycje, zmieniające rozporządzenie (UE) 2019/2088 (Dz.U. L 198 z 22.6.2020, s. 13).
Wykorzystanie talentów w regionach europejskich – zob. https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_23_145
Partnerstwo na rzecz bezpieczeństwa surowców mineralnych powstało z inicjatywy Stanów Zjednoczonych w 2022 r. w formie grupy państw o zbieżnych poglądach, której celem jest wymiana informacji na temat rozwoju sytuacji w dziedzinie surowców krytycznych w państwach trzecich, wskazywanie możliwości inwestycyjnych i współinwestowanie w projekty w zakresie górnictwa, rafinacji i recyklingu, które są zgodne z wysokimi normami środowiskowymi, społecznymi i w zakresie zarządzania w krajach partnerskich, a także w „krajach docelowych”.
Chile jest jednym z największych producentów litu na świecie.
SIFA obejmuje ułatwianie wszelkiego rodzaju inwestycji we wszystkich sektorach gospodarki, na każdym etapie inwestycji – od powstania do etapu operacyjnego – i ma przynieść korzyści zarówno unijnym, jak i lokalnym przedsiębiorcom przez stworzenie przewidywalnych i przejrzystych ram regulacyjnych, usprawnienie procedur udzielania zezwoleń, ustanowienie punktów pierwszego kontaktu między inwestorami a administracją oraz przez zaangażowanie zainteresowanych podmiotów takich jak organizacje pozarządowe, organizacje przedsiębiorców i pracodawców oraz przedsiębiorstwa handlowe.
https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/pl/ip_22_6136
Zob. https://www.eeas.europa.eu/eeas/global-gateway_en .
Przykłady znanych programów: Niemcy (https://www.agaportal.de/en/ufk-garantien/grundlagen-ufk/grundzuege-ufk); Szwecja (https://www.ekn.se/en/magazine/guarantees/sweden-secures-supply-of-strategic-raw-materials/); Francja (https://www.bpifrance.com/products/strategic-project-insurance/); Finlandia (https://www.finnvera.fi/eng/products/export-credit-guarantees/raw-material-guarantee).
Zob. https://www.oecd.org/trade/topics/trade-in-raw-materials/
Fliess, B., E. Idsardi and R. Rossouw (2017), „Export controls and competitiveness in African mining and minerals processing industries” [„Kontrola wywozu i konkurencyjność w afrykańskim przemyśle wydobywczym i przetwórstwie surowców mineralnych”], OECD Trade Policy Papers, No. 204, OECD Publishing, Paris, https://doi.org/10.1787/1fddd828-en
https://qdd.oecd.org/subject.aspx?Subject=ExportRestrictions_IndustrialRawMaterials
Zob. WTO DS431 China – Measures Related to the Exportation of Rare Earths, Tungsten and Molybdenum [Chiny – środki dotyczące wywozu ziem rzadkich, wolframu i molibdenu]: https://www.wto.org/english/tratop_e/dispu_e/cases_e/ds431_e.htm
Zob. WTO DS 592 Indonesia – Measures Relating to Raw Materials [Indonezja – środki dotyczące surowców]: https://www.wto.org/english/tratop_e/dispu_e/cases_e/ds592_e.htm
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/452 z dnia 19 marca 2019 r. ustanawiające ramy monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Unii (Dz.U. L 79I z 21.3.2019, s. 1).
Guidance on due diligence for EU businesses to address the risk of forced labour in their operations and supply chains [Wytyczne dotyczące należytej staranności dla przedsiębiorstw UE dotyczące dochowania należytej staranności w celu przeciwdziałania ryzyku pracy przymusowej w ich działalności i łańcuchach dostaw] – https://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2021/july/tradoc_159709.pdf.
Dyrektywa (UE) 2022/2464 z dnia 14 grudnia 2022 r. w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) nr 537/2014, dyrektywy 2004/109/WE, dyrektywy 2006/43/WE oraz dyrektywy 2013/34/UE w odniesieniu do sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju (Dz.U. L 322 z 16.12.2022, s. 15).
Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie baterii i zużytych baterii, uchylającego dyrektywę 2006/66/WE i zmieniającego rozporządzenie (UE) 2019/1020 (COM(2020) 798 final).
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/821 z dnia 17 maja 2017 r. ustanawiające obowiązki w zakresie należytej staranności w łańcuchu dostaw unijnych importerów cyny, tantalu i wolframu, ich rud oraz złota pochodzących z obszarów dotkniętych konfliktami i obszarów wysokiego ryzyka, (Dz.U. L 130 z 19.5.2017, s. 1).
OECD Due Diligence Guidance for Responsible Supply Chains of Minerals from Conflict-Affected and High-Risk Areas [Wytyczne OECD dotyczące należytej staranności dla odpowiedzialnych łańcuchów dostaw minerałów z obszarów dotkniętych konfliktami i obszarów wysokiego ryzyka], https://www.oecd.org/daf/inv/mne/OECD-Due-Diligence-Guidance-Minerals-Edition3.pdf .
Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie należytej staranności przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju oraz zmieniającej dyrektywę (UE) 2019/1937 (COM(2022) 71 final).
Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zakazu produktów wytwarzanych z wykorzystaniem pracy przymusowej na rynku unijnym (COM/2022/453 final).
Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie baterii i zużytych baterii, uchylającego dyrektywę 2006/66/WE i zmieniającego rozporządzenie (UE) 2019/1020 (COM(2020) 798 final).
Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2000/60/WE ustanawiającą ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej, dyrektywę 2006/118/WE w sprawie ochrony wód podziemnych przed zanieczyszczeniem i pogorszeniem ich stanu oraz dyrektywę 2008/105/WE w sprawie środowiskowych norm jakości w dziedzinie polityki wodnej (COM(2022) 540 final).
Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie emisji przemysłowych (zintegrowane zapobieganie zanieczyszczeniom i ich kontrola) i dyrektywę Rady 1999/31/WE z dnia 26 kwietnia 1999 r. w sprawie składowania odpadów (COM(2022) 156 final).
Zob. przegląd inicjatyw w raporcie Międzynarodowej Agencji Energetycznej, I. (2021). The role of critical minerals in clean energy transitions. World Energy Outlook Special Report, [Rola krytycznych surowców mineralnych w czystej transformacji energetycznej – Raport specjalny na temat perspektyw energetycznych na świecie], s. 240.
Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego I Komitetu Regionów – Siła partnerstw handlowych: współpraca na rzecz zielonego i sprawiedliwego wzrostu (COM(2022) 409 final)
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/125/WE z dnia 21 października 2009 r. ustanawiająca ogólne zasady ustalania wymogów dotyczących ekoprojektu dla produktów związanych z energią oraz Wniosek Komisji dotyczący rozporządzenia w sprawie ekoprojektu dla zrównoważonych produktów (COM(2022) 142 final).
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/19/UE z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (WEEE) (Dz.U. L 197 z 24.7.2012, s. 38).