Streszczenie oceny skutków

Ocena skutków przeglądu dyrektywy 2002/65/WE dotyczącej sprzedaży konsumentom usług finansowych na odległość.

A. Zasadność działań

Na czym polega problem i dlaczego jest to problem na szczeblu UE?

Nadrzędnymi problemami są: 1) brak spójności i mniejsza adekwatność dyrektywy ze względu na pokrywanie się jej przepisów z przepisami dotyczącymi poszczególnych produktów i przepisami horyzontalnymi; 2) konsumenci korzystający z usług finansowych za pośrednictwem środków porozumiewania się na odległość nie są wystarczająco chronieni i są narażeni na szkody (ograniczona wiedza konsumentów o kluczowych elementach i kosztach niektórych usług finansowych, nieoptymalne korzystanie z prawa do odstąpienia od umowy, nowe praktyki rynkowe wykorzystujące wzorce zachowań konsumentów) oraz 3) nie osiągnięto w pełni konkurencyjności jednolitego rynku usług finansowych sprzedawanych za pośrednictwem środków porozumiewania się na odległość.

Przyczyny tych problemów są następujące: ramy regulacyjne, które nie zapewniają pewności prawa; błędy poznawcze, które są wykorzystywane przez dostawców usług finansowych oraz bariery utrudniające potencjalny rozwój w zakresie oferowania produktów finansowych w wymiarze transgranicznym. Konsekwencje tych problemów dla konsumentów są następujące: szkody ponoszone przez konsumentów, jeśli kupią niezadowalający produkt; brak wystarczającego zaufania jako podstawy do korzystania z usług finansowych, zarówno w kraju pochodzenia konsumenta w UE, jak i za granicą oraz wynikający z tego spadek dobrobytu. Konsekwencje dla przedsiębiorstw są następujące: nierówne warunki działania; dodatkowe koszty przestrzegania przepisów i spadek dobrobytu z powodu niewykorzystania potencjału jednolitego rynku. Jeśli nie zostaną podjęte żadne działania, taki stan rzeczy będzie się utrzymywał.

Co należy osiągnąć?

Ogólne cele przeglądu dyrektywy są następujące: 1) uproszczenie ram prawnych oraz zapewnienie większej przejrzystości dla wszystkich zainteresowanych stron i wysokiego poziomu ochrony konsumentów; 2) ograniczenie szkód oraz zapewnienie wysokiego i spójnego poziomu ochrony konsumentów nabywających usługi finansowe na odległość oraz 3) ułatwienie transgranicznego świadczenia usług finansowych i konkurencyjności na jednolitym rynku. Jest to zgodne z pierwotnymi celami dyrektywy.

Na czym polega wartość dodana podjęcia działań na poziomie UE (zasada pomocniczości)? 

Dzięki zmianom powstaną bardziej przejrzyste ramy legislacyjne, które zapewnią pewność prawa, przy jednoczesnym zachowaniu funkcji „siatki bezpieczeństwa”. Zapewnienie horyzontalnych praw konsumentów obejmujących zarówno obecne usługi finansowe, jak i usługi, które w przyszłości pojawią się na rynku, jest możliwe tylko na szczeblu UE.

B. Rozwiązania

Jakie są różne warianty działań służących osiągnięciu celów? Czy wskazano preferowany wariant? Jeżeli nie, dlaczego?

Oceniono następujące warianty: wariant 0: scenariusz zakładający brak zmian w polityce; wariant 1: uchylenie dyrektywy i wprowadzenie środków nieregulacyjnych; wariant 2: kompleksowy przegląd; wariant 3a: wprowadzenie odpowiednich przepisów do prawodawstwa horyzontalnego oraz wariant 3b: wprowadzenie odpowiednich przepisów do prawodawstwa dotyczącego poszczególnych produktów. Po przeprowadzeniu oceny skutków za wariant preferowany uznano wariant 3a: uchylenie, unowocześnienie odpowiednich praw i włączenie do prawodawstwa horyzontalnego, a mianowicie dyrektywy 2011/83/UE w sprawie praw konsumentów (dyrektywa w sprawie praw konsumentów).

Jakie są opinie poszczególnych zainteresowanych stron? Jak kształtuje się poparcie dla poszczególnych wariantów?

Organizacje konsumenckie skłaniają się ku kompleksowemu przeglądowi dyrektywy (wariant 2), ale mogą zaakceptować jej uchylenie i włączenie odpowiednich przepisów dyrektywy do prawodawstwa horyzontalnego (wariant 3a). Dostawcy usług finansowych i stowarzyszenia przedsiębiorców preferują scenariusz podstawowy lub wariant 3b (włączenie praw konsumentów do przepisów dotyczących poszczególnych produktów). Organy publiczne uważają, że najlepszym wariantem jest włączenie części dyrektywy do prawodawstwa horyzontalnego (wariant 3a).

C. Skutki wdrożenia preferowanego wariantu

Jakie korzyści przyniesie wdrożenie preferowanego wariantu lub – jeśli go nie wskazano – głównych wariantów? 

Wariant preferowany jest skutecznym sposobem osiągnięcia celów szczegółowych, a także jest efektywny, w szczególności w odniesieniu do konsumentów, i zapewnia wysoki poziom spójności. Oczekuje się, że wariant ten będzie miał ogólnie pozytywny wpływ na zaufanie konsumentów dzięki wprowadzeniu nowych przepisów dotyczących tego, w jaki sposób i kiedy należy przekazywać konsumentom informacje, oraz dzięki ograniczeniu praktyk wykorzystujących wzorce zachowań, takich jak stosowanie opcji domyślnych. Unowocześnione zostanie także prawo do odstąpienia od umowy poprzez uproszczenie korzystania z tego prawa. Wariant ten miałby również pozytywny wpływ na ograniczenie szkód ponoszonych przez konsumentów (co najmniej 170–210 mln EUR).

Jakie są koszty wdrożenia preferowanego wariantu lub – jeśli go nie wskazano – głównych wariantów? 

Przyjęcie preferowanego wariantu wiązałoby się z dodatkowymi jednorazowymi i stałymi kosztami dla przedsiębiorstw. Wynika to z faktu, że środki przewidziane w tym wariancie strategicznym wymagałyby od dostawców usług zapoznania się z udoskonaloną dyrektywą w sprawie praw konsumentów, dostosowania ich systemów informatycznych, przeszkolenia pracowników oraz zaktualizowania ich stron internetowych i umów. Po wstępnym wprowadzeniu zmian nie przewiduje się znaczącego wzrostu kosztów stałych. Wariant ten wiązałby się z kosztami dla przedsiębiorstw w wysokości około 19 mln EUR.

Jakie są skutki dla MŚP i konkurencyjności?

Jak wynika z analizy badania uzupełniającego oraz informacji zwrotnych otrzymanych od zainteresowanych stron, wpływ na małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) nie powinien być nieproporcjonalnie duży w porównaniu z wpływem na duże przedsiębiorstwa. Główne rodzaje wpływu zidentyfikowane w niniejszej ocenie będą miały proporcjonalne zastosowanie do MŚP.

Czy przewiduje się znaczące skutki dla budżetów i administracji krajowych? 

Wariant preferowany wiązałby się z pewnymi jednorazowymi i stałymi kosztami dla organów krajowych. Organy poniosłyby pewne koszty transpozycji i wdrożenia na etapie przyjmowania przepisów, ale nie byłyby one zbyt wysokie, ponieważ zakres nowych przepisów jest minimalny. Wprowadzenie nowych przepisów, takich jak zakaz stosowania opcji domyślnych i dostosowanie zasad prezentacji do różnych kanałów dystrybucji, wiązałoby się z dodatkowymi kosztami monitorowania i egzekwowania.

Czy wystąpią inne znaczące skutki? 

Oczekuje się, że inicjatywa uprości ramy prawne dzięki uchyleniu dyrektywy, przy jednoczesnym zachowaniu funkcji „siatki bezpieczeństwa” przez włączenie odpowiednich artykułów dyrektywy do istniejącego prawodawstwa dotyczącego konsumentów. Nowe przepisy dotyczące sprzedaży konsumentom usług finansowych na odległość uwzględnią również niektóre przepisy obecnej dyrektywy w sprawie praw konsumentów.

Proporcjonalność? 

Wariant preferowany nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celów. Inicjatywa obejmie tylko to, czego państwa członkowskie UE nie mogą osiągnąć samodzielnie, i jedynie te obszary, w których obciążenia i koszty administracyjne są współmierne do celów szczególnych i ogólnych, które mają zostać osiągnięte.

D. Działania następcze

Kiedy nastąpi przegląd przyjętej polityki?

Komisja będzie monitorować wdrażanie wybranego wariantu, jeśli zostanie on przyjęty, po jego przyjęciu. Wykaz wskaźników monitorowania zawarty w ocenie skutków posłuży za podstawę do następnej oceny.