KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 10.12.2021
SWD(2021) 370 final
DOKUMENT ROBOCZY SŁUŻB KOMISJI
STRESZCZENIE SPRAWOZDANIA Z OCENY SKUTKÓW
Towarzyszący dokumentowi:
Wniosek dotyczący zalecenia Rady
w sprawie indywidualnych rachunków szkoleniowych
{COM(2021) 773 final} - {SEC(2021) 417 final} - {SWD(2021) 368 final} - {SWD(2021) 369 final}
A. Zasadność działań na szczeblu UE
Dlaczego należy podjąć działania? Na czym polega problem?
Umiejętności i szkolenia mają kluczowe znaczenie dla wzmocnienia trwałej konkurencyjności UE, wspierania odbudowy gospodarczej sprzyjającej zatrudnieniu po pandemii COVID-19 oraz zapewnienia sprawiedliwej społecznie transformacji cyfrowej i ekologicznej. W Planie działania w ramach Europejskiego filaru praw socjalnych, który został z zadowoleniem przyjęty przez Radę Europejską, uznano ten fakt, ustanawiając główny cel, zgodnie z którym do 2030 r. co roku co najmniej 60 % wszystkich dorosłych powinno uczestniczyć w szkoleniach.
Wskaźnik udziału dorosłych w uczeniu się wyniósł zaledwie 37,4 % w 2016 r. 1 , w związku z czym niemożliwe będzie osiągnięcie celu na 2030 r., jeśli ostatnie tendencje się utrzymają. Udział dorosłych w uczeniu się różni się ponadto w zależności od państwa członkowskiego i grup dorosłych, co zwiększa podatność osób, które w mniejszym stopniu uczestniczą w uczeniu się, na zagrożenia w kontekście przyspieszających zmian na rynku pracy. Dwa główne problemy prowadzą do niskiego i nierównego udziału dorosłych w uczeniu się:
-brak wystarczającego wsparcia finansowego na szkolenia. Wynika to głównie z niskiego poziomu inwestycji, luk w uwzględnianiu niektórych grup dorosłych i rodzajów szkoleń, barier w poświęcaniu czasu na szkolenia i fragmentacji wsparcia, oraz
-brak wystarczających zachęt i motywacji osób do podejmowania szkoleń. Jest to związane z ograniczoną świadomością własnych potrzeb w zakresie umiejętności, ograniczoną przejrzystością ofert szkoleniowych, niepewnością co do jakości i uznawalności programu szkoleniowego oraz niewystarczającym dostosowaniem dostępnych ofert do indywidualnych potrzeb.
Jaki jest cel inicjatywy?
Ogólnym celem inicjatywy jest wspieranie państw członkowskich w przeprowadzaniu reform mających na celu umożliwienie osobom dorosłym uczestnictwa w szkoleniach, aby zwiększyć wskaźniki uczestnictwa i zmniejszyć niedobory kwalifikacji. Inicjatywa ta przyczynia się tym samym do realizacji celu UE, jakim jest propagowanie społecznej gospodarki rynkowej o wysokiej konkurencyjności zmierzającej do pełnego zatrudnienia i postępu społecznego. W szczególności ma ona na celu:
-zlikwidowanie luk w istniejących systemach wsparcia, tak aby wszyscy dorośli mieli dostęp do wsparcia w zakresie szkoleń, w tym w zakresie przekwalifikowania zawodowego, niezależnie od ich statusu na rynku pracy lub statusu zatrudnienia;
-zwiększenie motywacji osób do poszukiwania szkoleń oraz wspierających ich w tym zachęt. Jest to osadzone w szerszym zakresie działań w ramach europejskiego programu na rzecz umiejętności.
Na czym polega wartość dodana podjęcia działań na poziomie UE?
Działanie UE jest uzasadnione celem polityki UE, jakim jest posiadanie wykwalifikowanej siły roboczej na rzecz konkurencyjności przedsiębiorstw oraz innowacyjności na rzecz zrównoważonego wzrostu gospodarczego i odporności naszej gospodarki w kontekście coraz szybciej zachodzącej transformacji ekologicznej i cyfrowej. Inicjatywa UE wspiera, koordynuje i przyspiesza działania krajowe przez wymianę dobrych praktyk i propagowanie nowatorskiego podejścia do wspólnych wyzwań. Pomaga ona w ustaleniu oczekiwań, że wszystkie zainteresowane strony przyczynią się do osiągnięcia wspólnego kapitału, jakim jest wykwalifikowana siła robocza UE, i będą czerpać korzyści z osiągnięcia tego celu. Inicjatywa ta może poprawić jakość i przejrzystość rynków szkoleniowych w całej UE, z korzyścią dla poszczególnych osób i przedsiębiorstw na jednolitym rynku oraz swobody przemieszczania się.
B. Warianty strategiczne
Jakie warianty legislacyjne i nielegislacyjne rozważono? Czy wskazano preferowany wariant? Jak uzasadniono ten wybór lub jego brak?
W ocenie uwzględniono warianty strategiczne, które różnią się pod względem sposobów zapewnienia uprawnień do szkoleń (bony szkoleniowe lub rachunki osobiste), wielkości grupy docelowej oraz swobody wyboru możliwości szkoleniowych przez poszczególne osoby.
Preferowanym wariantem jest zapewnienie wszystkim osobom dorosłym w wieku produkcyjnym uprawnień do szkoleń w formie rachunków osobistych oraz dostosowanie kwot do potrzeb w zakresie wsparcia i zapewnienie, aby poszczególne osoby mogły swobodnie wybierać spośród możliwości szkoleniowych widniejących w rejestrze publicznym, przy czym uwzględnienie w rejestrze publicznym stanowi potwierdzenie ich jakości, znaczenia dla rynku pracy i uznawania. Wariant ten jest najskuteczniejszy, jeżeli chodzi o osiągnięcie celów inicjatywy, gdyż w ramach tego wariantu:
-w sposób kompleksowy ogranicza się luki;
-zapewnia się możliwość przenoszenia uprawnień do szkoleń oraz
-zwiększa się dostosowanie szkoleń do indywidualnych potrzeb.
W świetle celów inicjatywy, podstawy prawnej i zasady pomocniczości preferowanym instrumentem jest wniosek dotyczący zalecenia Rady. Dzięki zastosowaniu tego instrumentu możliwe jest zalecenie indywidualnych uprawnień do szkoleń w połączeniu z poradnictwem zawodowym i ramami wspomagającymi (publiczny rejestr uznanych szkoleń, możliwości walidacji i poradnictwa zawodowego, płatne urlopy szkoleniowe i skuteczne zarządzanie w celu ciągłego doskonalenia), a jednocześnie pozostawienie państwom członkowskim decyzji co do wdrażania środków zgodnie z uwarunkowaniami krajowymi.
Jak kształtuje się poparcie dla poszczególnych wariantów?
Podczas konsultacji publicznych większość respondentów ze wszystkich głównych grup zainteresowanych stron poparła przyznanie uprawnień do szkoleń wszystkim osobom dorosłym w wieku produkcyjnym oraz umożliwienie poszczególnym osobom swobodnego wyboru spośród kwalifikujących się możliwości szkoleniowych. W ramach ukierunkowanych konsultacji partnerzy społeczni starali się uzyskać zapewnienie, że wdrożenie któregokolwiek z wariantów strategicznych nie odbędzie się kosztem wsparcia dla szkoleń organizowanych przez pracodawców. Przedstawiciele krajowych organów publicznych i partnerzy społeczni zwrócili uwagę na konieczność uwzględnienia różnych tradycji krajowych w zakresie organizacji szkoleń.
C. Skutki wdrożenia preferowanego wariantu
Jakie korzyści przyniesie wdrożenie preferowanego wariantu?
Z analiz scenariuszy wynika, że w wyniku wdrożenia wariantu preferowanego udział w szkoleniach w 2030 r. mógłby wzrosnąć do poziomów przekraczających cel UE na poziomie 60 % oraz mogłoby dojść do ograniczenia różnic pod względem uczestnictwa między państwami członkowskimi. Głównymi oczekiwanymi skutkami są wyższe wynagrodzenia osób, większa produktywność przedsiębiorstw oraz wzrost PKB i spójności społecznej na poziomie ogólnospołecznym.
Jakie są koszty wdrożenia preferowanego wariantu?
W ramach analizy scenariuszy bezpośredni roczny koszt związany z uprawnieniami do szkoleń oszacowano na około 17,6–24,5 mld EUR. Dodatkowe koszty wynikają ze wzrostu wykorzystania płatnego urlopu szkoleniowego oraz obejmują koszty wprowadzenia i koszty administracyjne, które mają jednak być ograniczone, ponieważ w wielu państwach członkowskich istotna odpowiednia infrastruktura już istnieje.
Jakie będą skutki dla przedsiębiorstw i MŚP?
Oczekiwaną korzyścią dla przedsiębiorstw będzie lepiej wykwalifikowana siła robocza oraz spadek niedoborów wykwalifikowanej siły roboczej, przy czym szczególnych korzyści oczekuje się w przypadku MŚP, których pracownicy obecnie w mniejszym stopniu uczestniczą w szkoleniach.
Czy przewiduje się znaczące skutki dla budżetów i administracji krajowych?
W związku z różnymi tradycjami krajowymi wybór mechanizmów finansowania pozostawia się państwom członkowskim. Z obliczeń kosztów i korzyści wynika, że w przypadku udanego wdrożenia wyżej wymienione korzyści związane z indywidualnymi rachunkami szkoleniowymi znacząco przewyższają koszty, w związku z czym odpowiednie mechanizmy finansowania i podziału kosztów mogą sprzyjać stabilności finansów publicznych.
Czy wystąpią inne znaczące skutki?
Oczekuje się znaczącego pozytywnego wpływu na prawa podstawowe w kontekście art. 14 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej („prawo do nauki i dostępu do kształcenia zawodowego i ustawicznego”).
D. Działania następcze
Kiedy nastąpi przegląd przyjętej polityki?
Komisja będzie monitorować i oceniać postępy w realizacji zalecenia we współpracy z państwami członkowskimi i po konsultacjach z zainteresowanymi stronami oraz złoży Radzie sprawozdanie w ciągu 5 lat od daty przyjęcia zalecenia.
Źródło: Badanie dotyczące edukacji dorosłych z 2016 r. (najnowsze), z wyłączeniem osób kierowanych na szkolenia w miejscu pracy zgodnie z unijnymi ramami analizy porównawczej w zakresie edukacji dorosłych.