KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 17.3.2021
COM(2021) 123 final
2018/0331(COD)
KOMUNIKAT KOMISJI
DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
na podstawie art. 294 ust. 6 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
dotyczący
stanowiska Rady w sprawie przyjęcia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przeciwdziałania rozpowszechnianiu w internecie treści o charakterze terrorystycznym
KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
na podstawie art. 294 ust. 6 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
dotyczący
stanowiska Rady w sprawie przyjęcia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przeciwdziałania rozpowszechnianiu w internecie treści o charakterze terrorystycznym
1.Kontekst
|
Data przekazania wniosku Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (dokument COM/2018/640 final – 2018/0331 COD): |
12 września 2018 r. |
|
Data porozumienia Rady w sprawie mandatu negocjacyjnego |
6 grudnia 2018 r. |
|
Data uchwalenia stanowiska Parlamentu Europejskiego w pierwszym czytaniu: |
17 kwietnia 2019 r. |
|
Data posiedzenia trójstronnego nr 1 |
17 października 2019 r. |
|
Data posiedzenia trójstronnego nr 2 |
20 listopada 2019 r. |
|
Data posiedzenia trójstronnego nr 3 |
12 grudnia 2019 r. |
|
Data posiedzenia trójstronnego nr 4 |
24 września 2020 r. |
|
Data posiedzenia trójstronnego nr 5 |
29 października 2020 r. |
|
Data posiedzenia trójstronnego nr 6 (ostatniego) |
10 grudnia 2020 r. |
|
Data porozumienia politycznego w Komitecie Stałych Przedstawicieli |
16 grudnia 2020 r. |
|
Data głosowania Komisji LIBE w Parlamencie Europejskim nad wypracowanym kompromisem |
11 stycznia 2021 r. |
|
Data przyjęcia stanowiska Rady w pierwszym czytaniu |
16 marca 2021 r. |
2.Przedmiot wniosku Komisji
Ataki terrorystyczne na terenie UE pokazały, w jaki sposób terroryści wykorzystują internet do pozyskiwania zwolenników, przygotowywania i ułatwiania działalności terrorystycznej, do gloryfikowania swojego okrucieństwa, nakłaniania innych do pójścia w ich ślady i szerzenia strachu w społeczeństwie.
Treści o charakterze terrorystycznym zamieszczane w internecie do takich celów są rozpowszechniane za pośrednictwem dostawców usług hostingowych, którzy umożliwiają zamieszczanie treści pochodzących od osób trzecich. Terroryści i ich zwolennicy wykorzystują do swoich celów nie tylko duże platformy mediów społecznościowych, ale korzystają również coraz częściej z usług mniejszych dostawców, oferujących różne rodzaje usług hostingowych dostępnych w Unii Europejskiej. Takie niewłaściwe wykorzystywanie niektórych usług online uwydatnia szczególną odpowiedzialność społeczną dostawców usług hostingowych w zakresie ochrony użytkowników przed narażeniem na treści o charakterze terrorystycznym oraz poważne zagrożenia bezpieczeństwa, jakie niosą ze sobą te treści dla całego społeczeństwa.
Wniosek Komisji dąży do ustanowienia zharmonizowanych ram prawnych w celu zapobiegania wykorzystywaniu usług hostingowych do rozpowszechniania w internecie treści o charakterze terrorystycznym oraz zagwarantowania sprawnego funkcjonowania jednolitego rynku cyfrowego, przy jednoczesnym zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego i ochrony praw podstawowych.
Celem proponowanego rozporządzenia jest zapewnienie jasności co do odpowiedzialności dostawców usług hostingowych za podejmowanie wszelkich stosownych, rozsądnych i proporcjonalnych działań niezbędnych do zapewnienia bezpieczeństwa świadczonych przez nich usług oraz do sprawnego i skutecznego wykrywania i usuwania treści o charakterze terrorystycznym w internecie. Działania takie obejmują usuwanie treści w ciągu jednej godziny od otrzymania nakazu usunięcia, a także konkretne środki, które dostawcy usług hostingowych powinni wdrożyć w proaktywny sposób w celu ochrony swoich usług.
Jednocześnie proponowane rozporządzenie wprowadza szereg niezbędnych gwarancji, których celem jest zapewnienie pełnego poszanowania praw podstawowych, takich jak wolność wypowiedzi i informacji w demokratycznym społeczeństwie. Gwarancje te obejmują obowiązek przejrzystości oraz mechanizmy rozpatrywania skarg w celu zapewnienia, by dostawcy treści mogli kwestionować usunięcie ich treści lub uniemożliwienie dostępu do nich, a także sądowe środki odwoławcze zgodnie z art. 19 TUE i art. 47 Karty praw podstawowych UE.
Obowiązki państw członkowskich zawarte w proponowanym rozporządzeniu przyczynią się do osiągnięcia tych celów, poprzez wzmocnienie uprawnień właściwych organów, zwiększenie przewidywalności i przejrzystości, zagwarantowanie odpowiednich zabezpieczeń oraz zapewnienie możliwości nakładania kar za nieprzestrzeganie przepisów przez dostawców usług hostingowych przy pomocy skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji.
3.Uwagi dotyczące stanowiska Rady
Stanowisko Rady odzwierciedla porozumienie polityczne osiągnięte przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 10 grudnia 2020 r. Najważniejsze różnice między wnioskiem Komisji a tekstem uzgodnionym na szczeblu politycznym są następujące:
–Zakres: Wyjaśnienie, że materiały rozpowszechniane w celach edukacyjnych, dziennikarskich, artystycznych lub badawczych lub do celów zapobiegania terroryzmowi lub zwalczania go nie będą uznawane za treści o charakterze terrorystycznym oraz że przeprowadzana będzie ocena rzeczywistego celu rozpowszechniania.
–Wyjaśnienie, że rozporządzenie pozostaje bez uszczerbku dla dyrektywy o handlu elektronicznym 1 i dyrektywy o audiowizualnych usługach medialnych 2 oraz że w przypadku audiowizualnych usług medialnych pierwszeństwo ma ta ostatnia dyrektywa, jeżeli ich przepisy są ze sobą sprzeczne. W jednym z motywów wyjaśniono, że nie będzie to miało wpływu na obowiązki dostawców platform udostępniania wideo wynikające z rozporządzenia.
–Doprecyzowanie, że rozporządzenie ma zastosowanie wyłącznie do dostawców usług hostingowych, którzy publicznie rozpowszechniają informacje, tj. kierują je do potencjalnie nieograniczonej liczby osób.
–Definicje: Definicja „treści o charakterze terrorystycznym” wyklucza materiały, które „promują” działalność grup terrorystycznych i są ściślej powiązane z odnośnymi przestępstwami określonymi w dyrektywie w sprawie zwalczania terroryzmu 3 .
–Nakazy usunięcia: Utrzymano termin maksymalnie jednej godziny dla dostawców usług hostingowych na usunięcie/zablokowanie dostępu do treści o charakterze terrorystycznym, ale właściwy organ musi poinformować dostawcę usług hostingowych z co najmniej 12-godzinnym wyprzedzeniem w przypadku pierwszego nakazu usunięcia, z wyjątkiem pilnych przypadków. Ponadto, jeżeli wystąpią obiektywnie uzasadnione przyczyny techniczne lub operacyjne uniemożliwiające wykonanie nakazu usunięcia, bieg terminu zostanie zawieszony.
–Prawo do kontroli/procedura w przypadku transgranicznych nakazów usunięcia: Wszystkie państwa członkowskie są uprawnione do wydawania nakazów usunięcia każdemu dostawcy usług hostingowych, niezależnie od jego miejsca prowadzenia działalności, jednak nowy artykuł dotyczący procedur stosowanych w przypadku transgranicznych nakazów usunięcia (art. 4) umożliwia właściwemu organowi państwa członkowskiego prowadzenia działalności (tj. państwa członkowskiego, w którym siedzibę ma dostawca usług hostingowych lub jego przedstawiciel prawny) przeprowadzenie kontroli nakazu usunięcia w celu ustalenia, czy zawiera on oczywiste lub poważne naruszenia praw podstawowych lub przepisów rozporządzenia. Dostawcy usług hostingowych i dostawcy treści mają prawo zwrócić się do tego właściwego organu o dokonanie przeglądu nakazu usunięcia, w którym to przypadku organ ten jest zobowiązany przeprowadzić kontrolę i przedstawić swoje ustalenia w decyzji. Jeżeli kontrola doprowadzi do stwierdzenia oczywistych lub poważnych naruszeń, nakaz usunięcia przestaje wywoływać skutki prawne, a dostawca usług hostingowych nie ma już obowiązku usunięcia przedmiotowego materiału i zasadniczo powinien go przywrócić.
–Środki szczególne: Treść art. 3, 6 i 9 wniosku dostosowano i połączono w jeden artykuł określający obowiązki dostawców usług hostingowych w zakresie wprowadzania szczególnych środków w celu przeciwdziałania rozpowszechnianiu treści o charakterze terrorystycznym. Obowiązki te mają zastosowanie wyłącznie do tych dostawców usług hostingowych, co do których właściwy organ stwierdził, że są narażeni na treści o charakterze terrorystycznym. Właściwe organy mogą wymagać od dostawców usług hostingowych wprowadzenia dodatkowych środków, jednak wybór konkretnych środków służących rozwiązaniu problemu treści o charakterze terrorystycznym pozostaje w gestii dostawców usług hostingowych, którzy nie mogą być zobowiązani do stosowania zautomatyzowanych narzędzi.
–Zgłoszenia: Artykuł dotyczący zgłoszeń (tj. mechanizm powiadamiania dostawców usług hostingowych o informacjach, które mogą być uznawane za treści o charakterze terrorystycznym, w celu dobrowolnego rozważenia przez dostawcę zgodności z jego własnymi warunkami korzystania z usług) zawarty we wniosku Komisji został skreślony. W jednym z motywów wyjaśniono jednak, że instrument zgłaszania pozostaje do dyspozycji państw członkowskich i Europolu.
–Właściwe organy: Państwa członkowskie wyznaczają właściwe organy zgodnie z wymogami rozporządzenia, w tym dopilnowują, by organy te nie zwracały się o instrukcje ani ich nie otrzymywały oraz działały w sposób obiektywny i niedyskryminacyjny, zapewniając pełne poszanowanie praw podstawowych.
–Sankcje: Artykuł dotyczący sankcji przewiduje wyraźną możliwość decydowania przez państwa członkowskie o ewentualnym nałożeniu sankcji w indywidualnych przypadkach, z uwzględnieniem takich elementów, jak charakter i wielkość danego dostawcy usług hostingowych, stopień jego winy za naruszenie oraz środki techniczne i organizacyjne, które mógł on wprowadzić w celu zapewnienia zgodności z wymogami rozporządzenia.
–Przepisy końcowe: Termin rozpoczęcia stosowania rozporządzenia przedłużono do 12 miesięcy po jego wejściu w życie, natomiast okres oceny rozporządzenia skrócono do dwóch lat po jego wejściu w życie.
Komisja uważa, że w ogólnym ujęciu osiągnięte porozumienie polityczne, odzwierciedlone w stanowisku Rady, zachowuje główne cele wniosku Komisji wymienione powyżej. W szczególności uzgodniony tekst odzwierciedla zrównoważone podejście zapewniające skuteczne zwalczanie treści o charakterze terrorystycznym w internecie, ustanowienie kompleksowego zestawu gwarancji w celu ochrony praw podstawowych oraz zagwarantowanie, by dostawcy usług hostingowych działający na rynku wewnętrznym podlegali jednolitym i proporcjonalnym przepisom.
4.Wniosek
Komisja przyjmuje stanowisko Rady.