KOMISJA EUROPEJSKA

Bruksela, dnia 29.9.2021

COM(2021) 609 final

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

w sprawie misji europejskich

Komunikat Komisji w sprawie misji UE

1.Wprowadzenie

Reakcja Europejczyków na ekstremalne zdarzenia pogodowe, jakie miały miejsce tego lata w kilku krajach UE, dowiodła siły i znaczenia europejskiej solidarności i współpracy. Kraje europejskie pospieszyły z pomocą w walce z pożarami środowiskowymi, odbudowywaniu zniszczeń spowodowanych przez powodzie i zapewnianiu wsparcia finansowego osobom, które straciły dach nad głową. Te klęski żywiołowe po raz kolejny potwierdzają pilny charakter kwestii związanych z klimatem i uwypuklają kryzys bioróżnorodności w Europie i na świecie.

Pandemia COVID-19, która przyniosła wyzwania zdrowotne i społeczno-gospodarcze, wyraźnie pokazała, że najlepszymi narzędziami w walce z kryzysami są solidarność, skoordynowane działania i nadanie kluczowej roli niezależnej nauce. Pandemia przypomniała nam również w dobitny sposób, że żaden kryzys nie jest odosobnionym zjawiskiem. Mimo że miała ona pozytywny wpływ na przykład na jakość powietrza w miastach lub lokalne zaangażowanie sąsiadów służących pomocną dłonią, przyczyniła się również do zwiększenia innych zagrożeń zdrowia, takich jak nowotwory, z powodu ograniczenia działań w zakresie profilaktyki, wczesnego wykrywania, diagnozowania i leczenia.

Te kryzysy klimatyczne i zdrowotne wymagają podjęcia działań przez wszystkie podmioty społeczne i połączenia sił w nowy i innowacyjny sposób. Nie możemy sobie pozwolić na utrzymanie obecnego stanu. Europejczycy są świadomi pilnej potrzeby działania i wyrażają zdecydowane poparcie dla wykorzystania nauki do znalezienia rozwiązań. Daje to niepowtarzalny impuls do opracowania nowego rodzaju polityki w zakresie badań naukowych i innowacji. Z takim samym duchem zespołowym i gotowością do współpracy, jakie okazano w tych trudnych chwilach, możemy odważnie i ambitnie kształtować przyszłość, w której chcemy żyć.

Mając powyższe na uwadze, Parlament Europejski i Rada upoważniły Komisję do wprowadzenia nowego sposobu pracy w różnych obszarach polityki, dziedzinach wiedzy i nauki, przy bezpośrednim zaangażowaniu przedsiębiorstw, społeczności lokalnych i środowiska innowacyjnego – poprzez misje UE 1 . Misje UE są głęboko zakorzenione w badaniach naukowych i innowacjach 2 i mają na celu stawienie czoła wyzwaniom społecznym i odnowienie więzi obywateli z Unią Europejską poprzez inspirowanie ich i stworzenie im warunków sprzyjających poprawie jakości życia własnego i innych.

To nasza szansa na współpracę na rzecz zdrowej, zielonej i cyfrowej przyszłości. To nasza misja.

2.Misje UE

Podstawą misji UE jest przekonanie, że złożone wyzwania społeczne wymagają skoordynowanych wysiłków w całej Europie w celu wywarcia wpływu. Misje te wspierają ambitne priorytety obecnej Komisji i opierają się na założeniu, że musimy wyjść poza istniejące instrumenty. Misje przyniosą rezultaty dzięki nowej roli badań naukowych i innowacji w ramach programu „Horyzont Europa”, w połączeniu ze skoordynowanym, kompleksowym podejściem oraz nowymi relacjami z obywatelami. Misje UE wyznaczyły śmiałe, konkretne i wymierne cele w dobrze określonych ramach czasowych, w których można realistycznie oczekiwać rezultatów. Monitorowanie i ocena będą miały charakter ciągły. Misje będą stanowiły skoordynowany wysiłek Komisji na rzecz połączenia niezbędnych zasobów w zakresie programów finansowania, strategii politycznych i przepisów, usług i źródeł danych 3 , a także innych działań służących osiągnięciu zakreślonych w nich celów. W pełni zmobilizują i zaangażują podmioty publiczne i prywatne – takie jak: państwa członkowskie UE, władze regionalne i lokalne, instytuty badawcze, przedsiębiorcy oraz inwestorzy publiczni i prywatni – aby doprowadzić do rzeczywistych i trwałych efektów.

Szczególnie istotnym elementem misji UE będzie dotarcie do społeczności lokalnych i nakłonienie obywateli Europy, jej mieszkańców, do współudziału w upowszechnieniu w społeczeństwie tych nowych rozwiązań i podejść.

Misje te bezpośrednio przyczynią się do realizacji priorytetów, takich jak Europejski Zielony Ład, europejski plan walki z rakiem, Gospodarka, która służy ludziom, nowy europejski Bauhaus 4 , jak również odnowiony unijny program konkurencyjności przemysłu oraz program kosmiczny Unii, wspierając jednocześnie cele zrównoważonego rozwoju ONZ. Współustawodawcy określili i uzgodnili pięć obszarów misji 5 , które następnie zostały rozwinięte przez specjalne rady ds. misji zrzeszające ekspertów w oparciu o szeroko zakrojone konsultacje z zainteresowanymi stronami i obywatelami 6 . Obecnie Komisja rozpoczyna realizację pięciu misji UE:

Przystosowanie się do zmiany klimatu: wsparcie co najmniej 150 europejskich regionów i społeczności, aby do 2030 r. stały się odporne na zmianę klimatu.

W ramach tej misji pilne wyzwanie, jakim jest przystosowanie się do zmiany klimatu, zostanie przekute w szansę na uczynienie Europy odporną, sprawiedliwą i przygotowaną do radzenia sobie z zakłóceniami klimatu, takimi jak ekstremalne zdarzenia pogodowe, pożary środowiskowe i choroby zakaźne. Misja ta zapewni wsparcie regionom europejskim przygotowanie na nieuchronne zmiany i ekstremalne zdarzenia oraz dzielenie się doświadczeniami i rozwiązaniami w kontekście zapobiegania utracie życia oraz źródeł utrzymania.

Walka z rakiem: poprawa warunków życia ponad 3 mln osób do 2030 r. dzięki profilaktyce i leczeniu oraz pomoc tym, którzy cierpią na raka, jak również ich rodzinom, aby żyć dłużej i lepiej.

Misja ta będzie wspierać państwa członkowskie, regiony i społeczności w walce z rakiem, szczególnie w świetle niszczących skutków pandemii COVID-19. Przyczyni się ona do zwiększenia wiedzy na temat nowotworów, poprawy profilaktyki, optymalizacji diagnostyki i leczenia, poprawy jakości życia pacjentów i ich rodzin oraz zapewnienia równego dostępu do opieki w całej Europie. Misja ta sprawi, że obywatele, w tym pacjenci, znajdą się w centrum badań naukowych i innowacji, a badania i innowacje w centrum rozwoju polityki.

Odbudowa naszych oceanów i zasobów wodnych do 2030 r. 

Zmiana klimatu spowodowana działalnością człowieka stanowi poważne zagrożenie dla naszych oceanów i zasobów wodnych, a w konsekwencji dla naszych społeczeństw. W ramach nowego, systemowego podejścia tej misji oceany i zasoby wodne będą traktowane jako całość i odegrają kluczową rolę w osiągnięciu neutralności klimatycznej i odbudowie zasobów przyrodniczych. Misja ta przyczyni się do osiągnięcia celów UE polegających na ochronie 30 % powierzchni mórz UE, odbudowie ekosystemów morskich i swobodnego przepływu na 25 000 km rzek, zapobieganiu zanieczyszczeniu i jego wyeliminowaniu poprzez ograniczenie ilości śmieci z tworzyw sztucznych w morzach, utraty składników odżywczych i stosowania pestycydów chemicznych o 50 % oraz na uczynieniu niebieskiej gospodarki neutralną dla klimatu oraz charakteryzującą się obiegiem zamkniętym i zerową emisją netto z obszarów morskich.

 
100 neutralnych dla klimatu i inteligentnych miast do 2030 r. 

Miasta, które wytwarzają ponad 70 % światowych emisji CO2, odgrywają kluczową rolę w osiągnięciu neutralności klimatycznej do 2050 r. Co najmniej 100 miast zostanie objętych wsparciem na rzecz osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2030 r. W ścisłej współpracy z obywatelami opracują one „umowy w sprawie miast neutralnych dla klimatu”, w których zostaną szczegółowo określone strategie wdrażania i monitorowania innowacyjnych i cyfrowych rozwiązań na rzecz osiągnięcia neutralności klimatycznej. Będą liderami innowacji klimatycznych i zademonstrują rozwiązania umożliwiające redukcję emisji dwutlenku węgla, które pozwolą wszystkim innym miastom podjąć podobne działania do 2050 r.

Pakt na rzecz zdrowych gleb w Europie: 100 żywych laboratoriów i sztandarowych projektów ma nadać impuls do przejścia na zdrowe gleby do 2030 r.

Życie na Ziemi jest uzależnione od zdrowych gleb. Na całym świecie są one jednak zagrożone. Uważa się, że stan 60–70 % gleb w Europie jest zły, przez co jesteśmy bardziej narażeni na brak bezpieczeństwa żywnościowego i ekstremalne zjawiska pogodowe. Misja ta będzie angażować obywateli, a w jej ramach tworzone będą skutecznie działające partnerstwa między sektorami i terytoriami w celu ochrony i odbudowy gleb w Europie i poza nią. Przyczyni się ona do realizacji celów Zielonego Ładu dotyczących zrównoważonego rolnictwa, odporności na zmianę klimatu, bioróżnorodności i zerowego poziomu emisji zanieczyszczeń.

3.Wywarcie wpływu

Nowa rola badań naukowych i innowacji

Badania naukowe i innowacje stanowią wyraźny punkt wyjścia misji UE: w oparciu o konkretne cele każdej z nich działania w zakresie badań naukowych i innowacji wyznaczają kierunek dla osiągnięcia wyników. Zakres misji wykracza daleko poza zakres pojedynczego projektu badawczo-naukowego. Cel każdej misji stanowi podstawę zestawu działań w zakresie badań naukowych i innowacji, który będzie obejmował badania podstawowe i badania stosowane w różnych sektorach i dziedzinach. Misje kładą nacisk na prezentowanie, skalowanie i powielanie istniejących i nowych rozwiązań, w tym innowacji społecznych. Zapewni to dostosowane do potrzeb podejście do innowacji uwzględniające innowacje społeczne, w ramach którego rozwiązania będą w pełni dostosowane do warunków lokalnych. Stopniowe zmiany nie wystarczą. Obecne wyzwania wymagają przełomowych rozwiązań, nowych pomysłów i podejmowania ryzyka. Misje UE w pełni wykorzystują nieszablonowe myślenie, wspierając eksperymenty i oddolne, wielopostaciowe rozwiązania, aby osiągnąć założone cele, a także angażują instytucje edukacyjne i szkoleniowe ze względu na ich kluczową rolę w rozwijaniu talentów, wiedzy i umiejętności obywateli. To właśnie ta otwarta, inkluzywna i innowacyjna współpraca, skupiająca się również na skutkach i przemianach społecznych oraz potrzebie realizacji inwestycji społecznych i opracowania nowych programów nauczania, zwiększa szanse na znalezienie rozwiązań złożonych wyzwań społecznych, których dotyczą misje, a także wspiera tworzenie przedsiębiorstw typu spin-off, przyciąga inwestycje prywatne oraz rozwija umiejętności i zwiększa możliwości kariery naukowców. Misje UE będą stanowiły wyjątkową okazję do połączenia zdolności sektora publicznego do wspierania eksperymentów i akceptowania niepowodzeń, przy jednoczesnym wykorzystaniu innowacyjnych i przełomowych zdolności sektora prywatnego.

Przykłady misji

·W ramach misji w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu przeprowadzonych zostanie 75 wielkoskalowych demonstracji transformacji systemowych pozwalających przygotować się na poważne zagrożenia związane z klimatem, takie jak powodzie, w sposób dostosowany do lokalnych warunków oraz łączący środki techniczne z rozwiązaniami opartymi na zasobach przyrody.

·Misja w zakresie walki z rakiem i europejski plan walki z rakiem przyczynią się do utworzenia nowych kompleksowych infrastruktur onkologicznych, mających na celu poprawę dostępu pacjentów do wysokiej jakości opieki onkologicznej i badań klinicznych. Ich utworzenie wymaga wysoce ukierunkowanego podejścia UE, które odzwierciedla specyfikę każdego systemu opieki zdrowotnej, jak również uwzględnia istniejące nierówności. Kluczowym elementem tych działań jest ścisła współpraca między decydentami, naukowcami, pracownikami służby zdrowia i pacjentami.

·Celem misji w zakresie odbudowy naszych oceanów i zasobów wodnych jest wspieranie cyfrowego systemu wiedzy o oceanach i zasobach wodnych, co obejmuje opracowanie cyfrowego bliźniaka oceanu, który zostanie zintegrowany z inicjatywą „Kierunek Ziemia” w ramach programu „Cyfrowa Europa”. W ramach tej misji prowadzone będą działania pilotażowe i testowane będą przełomowe badania naukowe i innowacje w zakresie mapowania, monitorowania, przewidywania i odbudowy oceanów i zasobów wodnych oraz zarządzania nimi w warunkach niekorzystnej zmiany klimatu i presji antropogenicznej. Podstawą tej misji będą istniejące i planowane europejskie infrastruktury i usługi, takie jak Copernicus 7 lub EMODNET 8 , a jej celem ich dalszy rozwój. 

·Celem misji w zakresie neutralnych dla klimatu i inteligentnych miast będzie wspieranie wielkoskalowych działań w zakresie badań naukowych i innowacji na potrzeby opracowania, testowania, demonstrowania i zwiększania skali innowacyjnych rozwiązań na rzecz neutralności klimatycznej w miastach we wszystkich sektorach. Pozwoli to przyspieszyć proces rozwijania zdolności miast do realizacji celów w zakresie neutralności klimatycznej i pomoże im stać się ośrodkami skupiającymi się na zwiększaniu skali innowacyjnych rozwiązań.

·Dzięki misji w zakresie paktu na rzecz zdrowych gleb w Europie społeczności i zainteresowane strony znajdą się w centrum procesu innowacji. W jej ramach po raz pierwszy i na szeroką skalę wprowadzonych zostanie 100 żywych laboratoriów i sztandarowych projektów, dzięki którym przedstawiciele wszystkich środowisk i przedsiębiorstw będą mogli współtworzyć wiedzę i rozwiązania w warunkach rzeczywistych oraz demonstrować ich wartość.

Kompleksowe podejście

Inicjatorzy misji UE uznają, że wyzwania społeczne wymagają kompleksowego, wszechstronnego podejścia, które przekracza granice polityki, programów i różnych poziomów zarządzania. Misje ułatwią wdrożenie tego podejścia, ponieważ ich punktem wyjścia są jasne cele i wspólne uzgadnianie terminu ich realizacji. Realny wpływ będzie wynikał ze zdolności misji do zaangażowania wszystkich podmiotów – samorządów różnego szczebla, naukowców i innowatorów, instytucji edukacyjnych, małych i dużych przedsiębiorstw, inwestorów i społeczeństwa obywatelskiego – w działania na rzecz realizacji tych konkretnych i osiągalnych celów. Od samego początku stwarza to możliwość identyfikacji niezbędnych podmiotów, strategii politycznych i instrumentów oraz zapewnienia wspólnej odpowiedzialności i określenia zobowiązań wszystkich zaangażowanych stron. Aby nadać kierunek procesowi opracowywania planów realizacji misji UE, stworzono specjalny model zarządzania Komisji, który ma zapewnić koordynację i umożliwić określenie synergii wspierających cele tych misji. Ścisła współpraca państw członkowskich i krajów stowarzyszonych będzie miała kluczowe znaczenie dla osiągnięcia celów misji i pozwoli dostosować je do strategii krajowych. Zidentyfikowane zostaną obszary komplementarności ze strategiami regionalnymi i strategiami inteligentnej specjalizacji, aby pomóc zlikwidować przepaść innowacyjną między państwami członkowskimi i regionami przy wsparciu Komitetu Regionów oraz europejskich sieci wsparcia na rzecz MŚP i innowacji.

Przykłady misji

·W ramach misji w zakresie neutralnych dla klimatu i inteligentnych miast zastosowane zostanie podejście oparte na zapotrzebowaniu, a platforma misji zapewni miastom niezbędną wiedzę techniczną, regulacyjną i finansową, dzięki której będą mogły dążyć do osiągnięcia neutralności klimatycznej. Misja ta zapewni również wsparcie zestawu projektów demonstracyjnych i pilotażowych w zakresie badań naukowych i innowacji, odpowiadających na potrzeby wskazane przez miasta, przy pełnym zaangażowaniu wszystkich właściwych podmiotów na szczeblu krajowym i lokalnym.

·W ramach misji w zakresie walki z rakiem zapoczątkowana zostanie wyjątkowa współpraca z państwami członkowskimi i zainteresowanymi stronami na szczeblu regionalnym, krajowym i unijnym. Nowy model wspólnego zarządzania 9 , obejmujący zorganizowany dialog, zapewni systematyczną i skuteczną integrację badań naukowych, innowacji i rozwoju polityki w dziedzinie nowotworów w Europie.

·Misja w zakresie odbudowy naszych oceanów i zasobów wodnych zgromadzi wszystkie zainteresowane podmioty dzięki kartom realizacji. Poprzez te karty partnerzy zostaną zobowiązani do opracowania sztandarowych projektów w obszarze basenów morskich w celu stawienia czoła wspólnym, transgranicznym wyzwaniom, takim jak odbudowa ekosystemów morskich i słodkowodnych, zanieczyszczenie oraz wspieranie neutralnej dla klimatu niebieskiej gospodarki w całej UE.

Nowe relacje z obywatelami

Kolejnym istotnym nowym elementem podejścia stosowanego w ramach misji jest sposób, w jaki angażują one obywateli, a w szczególności młodzież, społeczności i partnerów społecznych. Nowe możliwości demokracji uczestniczącej w całej Europie, obejmujące technologie cyfrowe opracowane tak, aby były odporne na działanie podmiotów działających w złej wierze, powodują, że ponowne przemyślenie sposobu, w jaki obywatele mogą pomóc w kształtowaniu, wdrażaniu i monitorowaniu polityki, która może pozytywnie wpłynąć na ich życie, jest możliwe, a nawet konieczne.

W ramach misji UE proponuje się nowy sposób poszukiwania rozwiązań, zaprojektowany z myślą o ułatwieniu i uatrakcyjnieniu zaangażowania obywateli. Koncentrują się one na jasnych i konkretnych celach, dzięki czemu wartość dodana działań na poziomie Unii Europejskiej staje się o wiele bardziej namacalna, interesująca i łatwo dostępna. Innowacje społeczne i działalność naukowa obywateli mają ogromny potencjał, aby przyczynić się do osiągnięcia celów misji. W latach 2019 i 2020 zorganizowano dyskusje i wymiany między radami ds. misji a obywatelami w całej Europie 10 w celu przedstawienia informacji i uwag w sprawie ich wniosków; będą one kontynuowane na etapie realizacji i monitorowania misji za pomocą środków opracowanych dla każdej misji i wspierających dialog między misjami. Panele Konferencji w sprawie przyszłości Europy 11 mają odpowiednie narzędzia wspierania dialogu z obywatelami; stworzone zostaną również specjalne środki w celu wspierania tego dialogu w trakcie cyklu życia misji.

Przykłady misji:

·Misja w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu będzie wspierać uczestniczące regiony w konsultacjach i bezpośredniej współpracy z obywatelami (w tym poprzez panele lub najbardziej dostępne środki), władzami i przedsiębiorstwami w celu przygotowania regionalnych planów ryzyka klimatycznego i działań transformacyjnych.

·W ramach misji w zakresie neutralnych dla klimatu i inteligentnych miast wybrane miasta zaangażują swoich mieszkańców w opracowanie celów „umów w sprawie miast neutralnych dla klimatu”, aby pomóc do 2030 r. osiągnąć neutralność klimatyczną. Aktywne angażowanie obywateli w organizowane na szczeblu lokalnym rozwiązania będzie kontynuowane w trakcie realizacji misji, przy jednoczesnym zwiększaniu poczucia odpowiedzialności za działania podejmowane przez władze lokalne oraz wzmacnianiu ich legitymacji.

·Misja w zakresie paktu na rzecz zdrowych gleb w Europie ma na celu zachęcenie obywateli do przyjęcia roli „zarządców gleb”. Obywatele skorzystają z możliwości praktycznego przekonania się, w jaki sposób zdrowie gleby wpływa na ich życie, i będą zachęcani do udziału w inicjatywach z zakresu nauki obywatelskiej, np. do pomocy w zbieraniu danych do celów monitorowania stanu gleb.

·Młodzi ludzie zostaną zaproszeni do udziału w ochronie planety za pośrednictwem planowanej inicjatywy na rzecz klimatu w ramach Europejskiego Korpusu Solidarności.

4.Podsumowanie

Misje UE opracowano tak, aby umożliwiały zmianę sposobu działania. Stanowią one nową i innowacyjną formę współpracy na rzecz stawienia czoła wyzwaniom i poprawy jakości życia ludzi mieszkających w Europie i poza nią. Konkretne cele misji i termin osiągnięcia rezultatów do 2030 r. zapewniają prosty sposób pomiaru sukcesu i pomagają połączyć poparcie Europejczyków z różnych krajów, sektorów i dyscyplin.

Komisja uruchomi odpowiednie instrumenty i zasoby na potrzeby realizacji celów misji. Aby rozpocząć realizację tych pięciu misji, Komisja udostępni 1,89 mld EU z programu „Horyzont Europa” na lata 2021–2023. Pierwsza i główna transza zostanie uruchomiona do końca 2021 r. Nie później niż w 2023 r. Komisja dokona oceny pięciu misji i przyszłych potrzeb finansowych.

Misje te muszą umożliwiać wspólne uczenie się i przeprowadzanie eksperymentów w całej Europie w celu wprowadzania innowacji służących osiągnięciu założonych celów poprzez angażowanie społeczności i rządów. Kluczowym czynnikiem decydującym o sukcesie jest aktywne angażowanie państw członkowskich, regionów, władz lokalnych, naukowców, innowatorów, sektora prywatnego, obywateli, społeczeństwa obywatelskiego i inwestorów. Równie istotnymi elementami będą wsparcie i wkład Parlamentu Europejskiego, na przykład poprzez prace jego Komisji Specjalnej ds. Walki z Rakiem. W dalszym ciągu należy rozwijać profil międzynarodowy. W najbliższych miesiącach zorganizowane zostaną rozmowy ze wszystkimi właściwymi podmiotami w celu określenia współpracy i ustalenia oczekiwań dotyczących ich udziału w realizacji celów misji.

Ambitne zobowiązania podjęte na przestrzeni niemal dziesięciolecia stanowią śmiałe i konieczne odejście od tradycyjnych sposobów kształtowania polityki. Charakter wyzwań i potencjalne korzyści wymagają podjęcia zdecydowanych działań. Nadszedł czas, aby wykazać się odwagą.

Załącznik – zestawienie informacji na temat misji

Przystosowanie się do zmiany klimatu na rzecz wsparcia co najmniej 150 europejskich regionów i społeczności, aby do 2030 r. stały się odporne na zmianę klimatu.

Dlaczego właśnie misja UE?

Zmiana klimatu stanowi bezpośrednie zagrożenie dla naszego zdrowia i naszej gospodarki z powodu rosnącej częstotliwości i intensywności ekstremalnych zjawisk pogodowych, takich jak:

·powodzie,

·huragany,

·pożary lasów,

·fale upałów,

·susze.

W UE skutki zmiany klimatu już teraz powodują koszty w wysokości co najmniej 12 mld EUR rocznie. Według szacunków straty te będą szybko rosły, jeśli nie podejmiemy działań już teraz.

Możliwości

Wspieranie regionów w budowaniu odporności na zmianę klimatu, pomaga im:

·przygotować się na nieuniknione zmiany i ekstremalne zdarzenia;

·dzielić się doświadczeniami i rozwiązaniami przynoszącymi wielorakie korzyści;

·zapobiegać znacznym stratom gospodarczym.

Cele

Misja:

·będzie wspierać regiony w lepszym zrozumieniu zagrożeń i możliwości związanych z klimatem oraz pomagać im w lepszym przygotowaniu się na te zagrożenia i zarządzaniu nimi;

·zapewni regionom wsparcie w opracowywaniu ścieżek i działań w zakresie transformacji;

·będzie wspierać innowacyjne rozwiązania w zakresie odporności na zmianę klimatu i pomagać regionom w znalezieniu dodatkowych inwestycji;

·przyczyni się do przyspieszenia transformacji ≥150 regionów w kierunku osiągnięcia odporności na zmianę klimatu w przyszłości;

·ma na celu przeprowadzenie co najmniej 75 wielkoskalowych demonstracji transformacji systemowych w kierunku osiągnięcia odporności na zmianę klimatu.

Działania

·Ustanowiona zostanie platforma służąca realizacji misji w celu wsparcia i koordynacji realizacji misji i wsparcia uczestniczących w nich regionów.

·W ramach programu „Horyzont Europa” Komisja zainwestuje 368,36 mln EUR w okresie 2021–2023 na wsparcie realizacji misji.

·Początkowo w misji będzie uczestniczyć 60–100 regionów, a pierwsze działania zostaną wdrożone w okresie 2021–2023.

·Później misja będzie wspierać rozwój innowacyjnych rozwiązań w zakresie odporności na zmianę klimatu i ich wdrażanie w praktyce w kolejnych 50–100 regionach.

Walka z rakiem, poprawa warunków życia ponad 3 mln osób do 2030 r. dzięki profilaktyce i leczeniu oraz pomoc tym, którzy cierpią na raka, jak również ich rodzinom, aby żyć dłużej i lepiej.

Dlaczego właśnie misja UE?

Walka z rakiem stanowi poważne i coraz większe wyzwanie społeczne i wywołuje ogromną, rosnącą presję na systemy opieki zdrowotnej, ograniczając liczbę osób, które mają dostęp do terminowych diagnostyki lub leczenia:

·co roku raka diagnozuje się u 2,7 mln osób w UE (i liczba ta wzrośnie);

·co roku z powodu raka umiera 1,3 mln osób w UE (i liczba ta wzrośnie);

·całkowity koszt walki z rakiem w Europie w 2018 r., szacuje się na 199 mld EUR.

Nie można sprostać tym wyzwaniom za pomocą istniejących, często rozproszonych działań na szczeblu unijnym, krajowym i regionalnym, szczególnie w świetle niszczących skutków pandemii COVID-19.

Możliwości

Wspomniane wyzwania stanowią wyjątkową okazję dla misji w zakresie walki z rakiem do tego, aby:

·usprawnić walkę z rakiem w całej Europie;

·ukierunkować badania naukowe i innowacje na obywateli, w tym pacjentów;

·zapewnić systematyczne uwzględnianie badań naukowych i innowacji w kształtowaniu polityki w celu wspierania wdrożenia europejskiego planu walki z rakiem.

Cele

Misja, wraz z europejskim planem walki z rakiem:

·przyczyni się do wdrożenia strategicznego programu badań i innowacji na rzecz lepszego zrozumienia chorób nowotworowych;

·pozwoli opracowywać skuteczne strategie zapobiegania im;

·pozwoli opracowywać nowe metody kontroli i wczesnego wykrywania tych chorób;

·umożliwi optymalną diagnozę i lepsze leczenie;

·poprawi jakość życia pacjentów i ich rodzin;

·zapewni dostosowane do potrzeb wsparcie dla krajów, regionów i społeczności;

·przyczyni się do ustanowienia współpracy środowisk onkologicznych na szeroką skalę .

Działania

·W ramach programu „Horyzont Europa” Komisja zapewni 378,2 mln EUR w okresie 2021–2023 na wsparcie realizacji misji.

·Utworzenie unijnej platformy UNCAN.eu (ang. UNderstanding CANcer.eu, „zrozumieć raka”) i Europejskiego cyfrowego centrum pacjenta onkologicznego.

Odbudowa naszych oceanów i zasobów wodnych do 2030 r. 

Dlaczego właśnie misja UE?

Życie na Ziemi zależy od dobrego stanu połączonego systemu oceanów, mórz i wód śródlądowych, obejmującego około 75 % powierzchni Ziemi. System ten reguluje nasz klimat i zapewnia tlen, wodę pitną, czystą energię i żywność. Zmiany spowodowane działalnością człowieka stanowią jednak poważne zagrożenie dla naszych oceanów i zasobów wodnych, prowadząc do:

·zanieczyszczenia;

·utraty różnorodności biologicznej; 

·ekstremalnych zdarzeń pogodowych, takich jak powodzie, susze i fale upałów.

Aby odwrócić degradację naszych oceanów i zasobów wodnych, musimy działać już teraz.

Możliwości

Przywrócenie dobrego stanu oceanów i zasobów wodnych może mieć kluczowe znaczenie dla osiągnięcia:

·neutralności klimatycznej  Oceany i zasoby wodne są głównymi pochłaniaczami dwutlenku węgla i odgrywają kluczową rolę w przystosowaniu się do zmiany klimatu;

·różnorodności biologicznej  Oceany i zasoby wodne są domem dla wielu rozmaitych gatunków.

·dobrobytu gospodarczego  Szacuje się, że do 2030 r. oceany będą generowały przychody w wysokości 2,5 bln EUR rocznie.

Cele

Misja:

·pozwoli chronić i odbudowywać ekosystemy wodne i różnorodność biologiczną: 

oochrona ≥30 % obszarów morskich UE;

ościsła ochrona ≥10 % obszarów morskich UE;

oprzywrócenie ≥25 000 km nieuregulowanych rzek;

oodbudowa ekosystemów morskich i przybrzeżnych 12 ;

·będzie zapobiegać zanieczyszczeniu oraz eliminować zanieczyszczenie: 

oo ≥50 % mniej odpadów z tworzyw sztucznych w morzu;

oo ≥30 % mniej uwalnianych do środowiska mikrodrobin plastiku;

oo ≥50 % mniej strat składników pokarmowych;

oo ≥50 % mniejsze stosowanie pestycydów chemicznych i związanego z tym ryzyka;

·sprawi, by niebieska gospodarka UE była neutralna pod względem emisji dwutlenku węgla i charakteryzowała się obiegiem zamkniętym: 

ozerowe emisje netto z transportu morskiego;

oakwakultura bezemisyjna i o niewielkim wpływie na środowisko;

owykorzystanie przestrzeni morskiej i wodnej niskoemisyjne, o obiegu zamkniętym i wielozadaniowe.

Działania

·W okresie 2021–2023 na wsparcie realizacji misji Komisja przeznaczy 344,16 mln EUR z programu „Horyzont Europa”, a także z innych funduszy, w tym Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, InvestEU oraz innych programów, np. unijnego programu kosmicznego.

·W głównych basenach morskich i dorzeczach uruchomione zostaną sztandarowe projekty w celu przeprowadzenia pilotażu, zademonstrowania i wdrożenia rozwiązań służących realizacji celów misji.

·Opracowane zostaną karty realizacji sztandarowych projektów w celu zapewnienia zarządzania i zaangażowania politycznego.

·W całej Unii powstaną „Niebieskie parki” zapewniające nowe możliwości odbudowy i ochrony, a także rozszerzone zostaną sieci chronionych obszarów morskich.

·Wprowadzony zostanie cyfrowy system wiedzy o oceanach i zasobach wodnych, w ramach którego opracowany zostanie cyfrowy bliźniak oceanu, który przyczyni się do realizacji inicjatywy „Kierunek Ziemia”, oraz usprawnione zostanie środowiskowe monitorowanie stanu oceanów, co pomoże zapewnić efektywne gospodarowanie zasobami wodnymi.

·Zapewnione zostanie łączenie, mobilizowanie i wzmacnianie pozycji obywateli Unii i społeczności lokalnych w celu podjęcia działań na rzecz odnowy oceanów i zasobów wodnych w sposób bardziej sprzyjający włączeniu społecznemu.

100 neutralnych dla klimatu i inteligentnych miast do 2030 r. 

Dlaczego właśnie misja UE?

Miasta odgrywają kluczową rolę w osiągnięciu neutralności klimatycznej do 2050 r. Miasta:

·zajmują zaledwie 4 % obszaru lądowego UE;

·są miejscem zamieszkania 75 % obywateli Unii;

·odpowiadają za >65 % światowego zużycia energii;

·wytwarzają >70 % światowych emisji CO2.

Choć wiele miast zobowiązało się do redukcji emisji gazów cieplarnianych, zaledwie garstka z nich zobowiązała się do osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2030 r.

Możliwości

Neutralne dla klimatu i inteligentne miasta:

·znacznie przyczynią się do osiągnięcia celów w zakresie redukcji emisji w UE o 55 %;

·zapewnią obywatelom czystsze powietrze, bezpieczniejszy transport i mniejsze zatory komunikacyjne;

·będą przewodzić rozwojowi innowacyjnych rozwiązań klimatycznych i cyfrowych, zwiększając atrakcyjność Europy pod względem inwestycji ze strony innowacyjnych przedsiębiorstw i wykwalifikowanej siły roboczej;

·będą miejscami, w których „polityka wychodzi naprzeciw ludziom”, a założenia Europejskiego Zielonego Ładu stają się codzienną rzeczywistością Europejczyków;

·zainspirują pozostałe miasta w Europie i poza nią do osiągnięcia neutralności klimatycznej.

Cele

Misja będzie realizowana z udziałem władz lokalnych, obywateli, przedsiębiorstw, inwestorów oraz organów regionalnych i krajowych i będzie obejmowała:

1.utworzenie do 2030 r. 100 neutralnych dla klimatu i inteligentnych miast;

2.zapewnienie, aby miasta te działały jako centra działań eksperymentalnych i innowacji, w celu umożliwienia wszystkim europejskim miastom podjęcia podobnych działań do 2050 r. 

Działania

·W ramach programu „Horyzont Europa” Komisja zainwestuje 359,29 mln EUR w okresie 2021–2023 na wsparcie realizacji misji.

·Platforma misji zapewni miastom wsparcie techniczne, regulacyjne i finansowe (2021 r.).

·Miasta opracują, podpiszą i wdrożą umowy w sprawie miast neutralnych dla klimatu, które będą tworzone z udziałem obywateli i lokalnych zainteresowanych stron i zostaną podpisane przez burmistrzów tych miast lub ich politycznych przedstawicieli:

o2021 r.: zaproszenie do wyrażenia zainteresowania;

o2022 r.: wybór miast i przygotowanie pierwszych umów w sprawie miast neutralnych dla klimatu;

·Uruchomione zostanie portfolio projektów w zakresie badań naukowych i innowacji (2023 r.).

·Globalne centrum wymiany wiedzy ułatwi wymianę wiedzy między miastami w Europie i poza nią (2023 r.).

·Oznakowanie misji zapewni jej widoczność i przyczyni się do utworzenia możliwości w zakresie finansowania, np. we współpracy z Grupą Europejskiego Banku Inwestycyjnego.

·Sieć organów krajowych, lokalnych i regionalnych pomoże zwiększyć gotowość miast w ich państwach do transformacji w kierunku neutralności klimatycznej.

„Pakt na rzecz zdrowych gleb w Europie” – 100 żywych laboratoriów i sztandarowych projektów ma nadać impuls do przejścia na zdrowe gleby do 2030 r.

Dlaczego właśnie misja UE?

Życie na Ziemi jest uzależnione od zdrowych gleb. Zarówno w Europie, jak i na całym świecie są one jednak zagrożone:

·Gleby są podstawą 95 % naszej żywności i innych podstawowych usług ekosystemowych, takich jak czysta woda, różnorodność biologiczna i regulacja klimatu. Mimo to uważa się, że stan 60–70 % gleb w UE jest zły, przez co jesteśmy bardziej narażeni na brak bezpieczeństwa żywnościowego i ekstremalne zjawiska pogodowe.

·Około 70 % gruntów rolnych w UE wykazuje nadmierne poziomy składników odżywczych, co ma szkodliwy wpływ na jakość wody i różnorodność biologiczną.

·Około 25 % terenów w Europie Południowej, Środkowej i Wschodniej narażonych jest na wysokie lub bardzo wysokie ryzyko pustynnienia.

·Szacuje się, że koszty związane z degradacją gleby w UE przekraczają 50 mld EUR rocznie.

Czas podjąć działania, aby pozostawić przyszłym pokoleniom czyste, produktywne i odporne gleby.

Możliwości

Wspomniane wyzwania stanowią wyjątkową okazję dla misji „Pakt na rzecz zdrowych gleb w Europie”, aby:

·angażować obywateli, a w ramach misji tworzyć skutecznie działające partnerstwa na rzecz ochrony i odnowy gleb w różnych sektorach i terytoriach;

·przyczynić się do zapewnienia zrównoważonego rolnictwa i leśnictwa, zdrowych i bezpiecznych systemów żywnościowych, odporności na zmianę klimatu, różnorodności biologicznej, zerowego poziomu emisji zanieczyszczeń, tętniących życiem obszarów wiejskich i realizacji innych celów Zielonego Ładu;

·wspierać ambicje UE, aby przewodzić działaniom na rzecz wypełnienia globalnych zobowiązań, szczególnie celów zrównoważonego rozwoju.

Cele

Aby nadać impuls do przejścia na zdrowe gleby do 2030 r., misja:

·pozwoli sfinansować ambitny program w zakresie badań naukowych i innowacji z silnym akcentem na nauki społeczne;

·przyczyni się do utworzenia efektywnej sieci 100 żywych laboratoriów i sztandarowych projektów w celu współtworzenia wiedzy, testowania rozwiązań i wykazania ich wartości w warunkach rzeczywistych;

·pozwoli opracować zharmonizowane ramy monitorowania gleby i sprawozdawczości w tym zakresie w Europie;

·pozwoli pogłębiać wiedzę obywateli na temat żywotnego znaczenia gleb.

Działania

·W ramach programu „Horyzont Europa” Komisja zainwestuje 320 mln EUR w okresie 2021–2023 na wsparcie realizacji misji.

·Pierwsza fala żywych laboratoriów w regionach w całej Europie zostanie uruchomiona w latach 2023–2024.

·Ustanowiona zostanie platforma koordynacyjna służąca nadzorowaniu sieci 100 żywych laboratoriów i sztandarowych projektów.

·Prowadzone będą działania wspierające ukierunkowane sieci współpracy z regionami i regionalnymi zainteresowanymi stronami, przedsiębiorstwami i obywatelami (2023–2027).

·Europejskie partnerstwo innowacyjne na rzecz wydajnego i zrównoważonego rolnictwa (EPI-AGRI) uruchomi kampanię dotyczącą zdrowia gleby ukierunkowaną na sektory rolnictwa i leśnictwa.

·Utworzone zostanie międzynarodowe konsorcjum badawcze zajmujące się tematyką sekwestracji dwutlenku węgla w glebie.

(1)

Podstawę prawną misji stanowi rozporządzenie w sprawie programu „Horyzont Europa” (art. 8, rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/695 z dnia 28 kwietnia 2021 r.).

(2)

Przedstawiono jedynie budżety na wsparcie misji programu „Horyzont Europa” w ramach jego filaru 2, bez uwzględnienia oczekiwanych znacznych środków finansowych z innych programów.

(3)

Np. program kosmiczny Unii, EMODNET, europejska platforma przystosowania się do zmiany klimatu.

(4)

Zakłada współpracę z misjami w zakresie wspólnych wyzwań, aby przyspieszyć proces transformacji miejsc, w których żyjemy, i naszych stylów życia, w kierunku bardziej zrównoważonej, inkluzywnej i lepszej jakości życia; https://europa.eu/new-european-bauhaus/system/files/2021-09/COM%282021%29_573_EN_ACT.pdf

(5)

https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?qid=1540387631519&uri=CELEX%3A52018PC0435

(6)

https://ec.europa.eu/info/research-and-innovation/funding/funding-opportunities/funding-programmes-and-open-calls/horizon-europe/missions-horizon-europe/citizen-events-and-specialised-missions-conferences_en

(7)

https://www.copernicus.eu/en

(8)

Europejska sieć informacji i obserwacji środowiska morskiego.

(9)

W ramach Grupy Sterującej ds. Promocji Zdrowia i Profilaktyki Chorób utworzono „wspólną podgrupę ds. walki z rakiem”, w skład której wchodzą ministrowie właściwi do spraw badań naukowych i zdrowia; w ramach prowadzonej przez Komisję platformy polityki zdrowotnej UE powołano również specjalną „grupę kontaktową zainteresowanych stron”, w której zarejestrowało się ponad 300 organizacji.

(10)

https://ec.europa.eu/info/research-and-innovation/funding/funding-opportunities/funding-programmes-and-open-calls/horizon-europe/missions-horizon-europe/citizen-events-and-specialised-missions-conferences_en

(11)

https://futureu.europa.eu/?locale=pl

(12)

 Misja przyczyni się także do osiągnięcia przyszłych celów w zakresie odbudowy zasobów przyrodniczych dotyczących środowiska morskiego, jak zapowiedziano w unijnej strategii na rzecz bioróżnorodności 2030.