KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 12.8.2021
COM(2021) 476 final
SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY
dotyczące realizacji i wyników programu „Perykles 2020” w dziedzinie ochrony euro przed fałszowaniem w 2020 r.
SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY
dotyczące realizacji i wyników programu „Perykles 2020” w dziedzinie ochrony euro przed fałszowaniem w 2020 r.
1.Uwagi ogólne
Program „Perykles 2020” (zwany dalej „programem”) jest programem wymiany, pomocy i szkoleń w dziedzinie ochrony euro przed fałszowaniem. Zastępuje on program „Perykles” ustanowiony w 2001 r. i realizowany w latach 2002–2013. Program ustanowiono na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 331/2014 z dnia 11 marca 2014 r. Zakres jego stosowania rozszerzono na nieuczestniczące państwa członkowskie rozporządzeniem Rady (UE) 2015/768 z dnia 11 maja 2015 r. Rozporządzenie (UE) nr 331/2014 stanowi, że program będzie obowiązywał do dnia 31 grudnia 2020 r. W art. 13 ust. 3 rozporządzenia zobowiązano Komisję do corocznego dostarczania Parlamentowi Europejskiemu i Radzie informacji o wynikach programu. Przedstawiając niniejsze sprawozdanie roczne, Komisja spełnia ten wymóg w odniesieniu do 2020 r.
Globalna pandemia COVID-19 i związane z nią utrzymywanie dystansu fizycznego i ograniczenia związane z podróżą poważnie wpłynęły na realizację programu Perykles w 2020 r. Program Perykles promuje współpracę transnarodową i transgraniczną między bankiem centralnym a organami ścigania w UE, a także na arenie międzynarodowej, aby zapewnić globalną ochronę euro przed fałszowaniem. Program jest realizowany głównie poprzez takie działania jak konferencje, szkolenia techniczne i wymiany pracowników, w których bierze udział szerokie grono uczestników z państw członkowskich UE i państw trzecich, co oznacza, biorąc pod uwagę wrażliwą i techniczną tematykę, że z reguły wymagane jest uczestnictwo osobiste, a koszty podróży, zakwaterowania i utrzymania są zwracane. Ograniczenia dotyczące podróży i zgromadzeń nałożone w związku z pandemią od marca 2020 r. oznaczały, że bezpieczna realizacja tych działań nie była już możliwa, co doprowadziło do przeniesienia terminów niemal wszystkich działań na 2021 r. W związku z tym większość działań, o których mowa w niniejszym sprawozdaniu, nadal nie została zrealizowana. W zakresie, w jakim jest to możliwe i konieczne ze względu na rozwój pandemii, niektóre planowane wydarzenia mogą zostać zamienione w wydarzenia cyfrowe lub hybrydowe.
2.Roczny program prac na 2020 r.
a.Wdrażanie rocznego programu prac w 2020 r.
Roczny budżet na realizację programu w 2020 r. ustalono na poziomie 1 100 000 EUR i sfinansowano z linii budżetowej 01.020400 budżetu ogólnego Unii Europejskiej na 2020 r. W 2020 r. wykorzystano środki w wysokości 1 095 203 EUR. Program jest realizowany poprzez działania współfinansowane (dotacje) zgłaszane przez właściwe organy państw członkowskich i w ramach „działań Komisji” organizowanych bezpośrednio przez Komisję. W 2020 r. z budżetu na działania Komisji dokonano przesunięcia kwoty 121 046 EUR do budżetu na dotacje, aby dodatkowo wesprzeć wdrażanie działań państw członkowskich.
Program odzwierciedla zaangażowanie państw członkowskich i Komisji w ochronę euro przed fałszowaniem. Dzięki dyskusjom na temat wieloletniej strategii na posiedzeniach Grupy Ekspertów ds. Fałszowania Euro (ECEG) w 2020 r. możliwe było zaciągnięcie zobowiązań na 99,56 % łącznego budżetu. Program zapewnił finansowanie łącznie dziewięciu projektów. W sumie na podstawie wniosków złożonych przez właściwe organy państw członkowskich udzielono 7 dotacji, co stanowi spadek w porównaniu z 10 dotacjami w 2019 r. Jeden wniosek złożony w drugim terminie nie otrzymał dotacji, ponieważ nie spełniał kryteriów kwalifikowalności. Ponadto sfinansowano dwa działania Komisji, z których jedno musiało zostać anulowane ze względu na pandemię COVID-19, a drugie stanowi zobowiązanie do pokrycia kosztów włączenia przyszłego programu Perykles IV (2021–2027) do narzędzia eGrants - w pełni elektronicznego (bez dokumentów papierowych) systemu zarządzania dotacjami.
W zależności od rozwoju sytuacji epidemiologicznej wszystkie działania będą realizowane z osobistym udziałem uczestników w 2021 r. i w późniejszym okresie albo Komisja będzie zachęcać organy krajowe do przekształcenia ich w działania wirtualne lub hybrydowe, o ile jest to możliwe.
Wykresy I i II: Rodzaj finansowanych działań i liczba planowanych działań w podziale na państwa członkowskie (działania, na które przeznaczono środki w 2020 r. – zob. załącznik I)
Warto zauważyć, że Francja, Włochy i Hiszpania, tj. państwa członkowskie najbardziej narażone na fałszowanie euro, w tym roku ponownie otrzymały dotacje w ramach programu „Perykles”. Ponadto Niderlandy i Rumunia otrzymały również dotacje w ramach programu w 2020 r. Na szczególną uwagę zasługuje policja Niderlandów, która po raz pierwszy uczestniczy w programie „Perykles 2020”, co świadczy o rosnącym udziale większej liczby właściwych organów krajowych w charakterze beneficjentów programu. Ich starania przyczyniają się do poprawy ochrony euro, co przynosi korzyść wszystkim pozostałym państwom członkowskim.
Działania, na które przeznaczono środki w 2020 r., obejmują dwie konferencje, dwa szkolenia techniczne, dwie wymiany pracowników, jedno badanie oraz projekt dotyczący migracji do portalu eGrants. Działania mają odbywać się zarówno w UE, jak i poza granicami UE, w zależności od konkretnych potrzeb w zakresie ochrony euro przed fałszowaniem. Od czasu powstania program przyczynił się do ugruntowania podejścia regionalnego dzięki realizacji działań obejmujących regiony świata szczególnie ważne dla walki z fałszowaniem pieniądza. Za 2020 r. przyznano dotacje na działania, które mają się odbyć w Ameryce Łacińskiej (jeśli pozwolą na to ograniczenia epidemiologiczne, Hiszpania zorganizuje seminarium szkoleniowe w Urugwaju z udziałem uczestników z 19 państw Ameryki Łacińskiej) i Europie Południowo-Wschodniej (jeśli pozwolą na to ograniczenia epidemiologiczne, Rumunia zorganizuje w Bukareszcie trzydniową konferencję z udziałem przedstawicieli 13 państw, w tym zarówno państw członkowskich UE, jak i krajów regionu).
Dalsze informacje na temat pochodzenia i doświadczenia zawodowego uczestników, którzy mają wziąć udział w realizacji zobowiązań w ramach programu na 2020 r., zostaną przedstawione w kolejnym rocznym sprawozdaniu programu Perykles, pod warunkiem że pandemia COVID-19 pozwoli na realizację tych działań.
b.Przegląd działań w ramach rocznego programu prac na 2020 r.
Kompleksowy przegląd działań w ramach programu Perykles, na które przeznaczono środki w ramach rocznego programu prac na 2020 r., znajduje się w załączniku I. Bardziej szczegółowy przegląd tych działań zostanie przedstawiony w kolejnym wydaniu rocznego sprawozdania programu Perykles, pod warunkiem że pandemia COVID-19 pozwoli na ich realizację.
3.Realizacja działań w 2020 r., na które przeznaczono środki w ramach poprzednich budżetów programu
W 2020 r. zrealizowano jedno działanie zlecone przez Komisję, na które przeznaczono środki w ramach poprzednich budżetów programu. Zlecone działanie polegało na szkoleniu technicznym w zakresie ochrony monet euro przeprowadzonym w Belgradzie (Serbia) w dniach 3–5 marca 2020 r. Działanie to miało na celu zwiększenie świadomości na temat fałszowania monet euro w Serbii i krajach sąsiadujących, zwiększenie zdolności technicznych Serbii, a także zacieśnienie współpracy między Serbią a Czarnogórą oraz między Serbią a UE. Działanie to odzwierciedla stały priorytet programu Perykles, jakim jest wspieranie lepszej współpracy regionalnej w Europie Południowo-Wschodniej w celu zwalczania fałszowania pieniędzy.
Ze względu na pandemię COVID-19 łącznie pięć działań zaplanowanych przez właściwe organy Chorwacji, Bułgarii, Portugalii oraz Włoch i finansowanych w ramach zaproszenia do składania wniosków na 2019 r., które miały się odbyć w 2020 r., zostało przesuniętych na 2021 r. lub późniejszy termin. Bardziej szczegółowy przegląd tych działań zostanie przedstawiony w kolejnym rocznym sprawozdaniu programu Perykles, pod warunkiem że pandemia COVID-19 pozwoli na ich realizację.
4.Wnioski i plany na przyszłość
Program „Perykles 2020” jest nadal znaczącym i skutecznym instrumentem służącym zwalczaniu fałszowania pieniądza. Program stanowi podstawę wsparcia badań, utrzymania i rozwoju współpracy oraz wymiany najlepszych praktyk między wszystkimi podmiotami zaangażowanymi w walkę z fałszowaniem euro. Potwierdza to również fakt, że w 2020 r. zaciągnięto zobowiązania na 99,56 % łącznego budżetu, co odzwierciedla zainteresowanie państw członkowskich programem, a także kontynuowanie uczestnictwa w programie przez coraz większą liczbę właściwych organów krajowych jako beneficjentów. W związku z tym zobowiązania podjęte w ramach rocznego programu prac na 2020 r. uwzględniają zalecenie zawarte w ocenie śródokresowej programu, aby zachęcić właściwe organy krajowe do większego udziału w programie.
Komisja na bieżąco przekazuje ekspertom z ECEG wyniki działań objętych wsparciem w ramach programu. W 2020 r. grupa ta odbyła dwa posiedzenia. Program charakteryzuje się wysokim stopniem spójności i komplementarności względem innych właściwych programów i działań na szczeblu Unii, ponieważ skupia się na zapobieganiu konkretnym formom przestępczości zorganizowanej, mianowicie fałszowaniu euro, oraz ich zwalczaniu, i jest poświęcony wyłącznie tym działaniom. Dotyczy to instrumentu pomocy technicznej i wymiany informacji (TAIEX) w ramach DG NEAR, który jest najczęściej wykorzystywanym instrumentem jako wsparcie negocjacji akcesyjnych, oraz Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego DG HOME w części dotyczącej współpracy policyjnej, która obejmuje ogólnie pojęte zapobieganie przestępczości i jej zwalczanie.
Komisja, Parlament Europejski i Rada rozpoczęły procedurę ustawodawczą w celu kontynuowania programu po 2020 r. jako programu „Perykles IV” w ramach kolejnych wieloletnich ram finansowych.
Na podstawie wyników realizacji programu i ciągłej analizy pojawiających się zagrożeń, które są przedmiotem dyskusji na forum ECEG, na 2021 r. określono następujące priorytety:
·wspieranie działań mających na celu poprawę współpracy między państwami członkowskimi, które są najbardziej narażone na problem produkcji i dystrybucji fałszywych pieniędzy;
·wspieranie współpracy z organami państw trzecich, w przypadku których istnieje podejrzenie produkcji fałszywych euro lub istnieją na to dowody;
·utrzymanie skutecznych ram ochrony euro w Europie Południowo-Wschodniej;
·bieżące wyzwania/kwestie:
ozabezpieczenia monet euro;
odystrybucja fałszywych pieniędzy i wysokiej jakości komponentów przez ciemną sieć oraz sprzedawanie przez internet produktów z oznaczeniami „movie money” i „prop copy” (w tym banknotów o zmienionym wzorze);
owdrożenie rozporządzenia (UE) nr 1210/2010 w sprawie weryfikacji autentyczności monet euro oraz postępowania z monetami euro nienadającymi się do obiegu;
owsparcie dla ustanawiania/wzmacniania krajowych centralnych urzędów do walki z fałszowaniem pieniędzy.
Biorąc pod uwagę ciągły wpływ COVID-19 na program Perykles 2020 i przyszły program Perykles IV (2021–2027), Komisja zastosuje w 2021 r. politykę elastyczności i uproszczenia w odniesieniu do realizacji programu, a w szczególności zachęci obecnych beneficjentów i przyszłych wnioskodawców do zbadania możliwości przekształcenia planowanych działań w wydarzenia cyfrowe lub hybrydowe.