KOMISJA EUROPEJSKA

Bruksela, dnia 30.9.2020

SWD(2020) 312 final

DOKUMENT ROBOCZY SŁUŻB KOMISJI

Sprawozdanie na temat praworządności z 2020 r.






Rozdział dotyczący sytuacji w zakresie praworządności na Cyprze

Towarzyszący dokumentowi:

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

Sprawozdanie na temat praworządności z 2020 r.


Sytuacja w zakresie praworządności w Unii Europejskiej

{COM(2020) 580 final} - {SWD(2020) 300 final} - {SWD(2020) 301 final} - {SWD(2020) 302 final} - {SWD(2020) 303 final} - {SWD(2020) 304 final} - {SWD(2020) 305 final} - {SWD(2020) 306 final} - {SWD(2020) 307 final} - {SWD(2020) 308 final} - {SWD(2020) 309 final} - {SWD(2020) 310 final} - {SWD(2020) 311 final} - {SWD(2020) 313 final} - {SWD(2020) 314 final} - {SWD(2020) 315 final} - {SWD(2020) 316 final} - {SWD(2020) 317 final} - {SWD(2020) 318 final} - {SWD(2020) 319 final} - {SWD(2020) 320 final} - {SWD(2020) 321 final} - {SWD(2020) 322 final} - {SWD(2020) 323 final} - {SWD(2020) 324 final} - {SWD(2020) 325 final} - {SWD(2020) 326 final}

I.System wymiaru sprawiedliwości

System sądowy 1 składa się z sześciu sądów rejonowych, sześciu działających obecnie sądów assize 2 , sądu administracyjnego 3 , administracyjnego sądu ochrony międzynarodowej 4 oraz Sądu Najwyższego 5 . Ponadto istnieją sądy rodzinne, trybunały ds. kontroli najmu, trybunały ds. sporów pracowniczych oraz sąd wojskowy. Sędziów Sądu Najwyższego powołuje Prezydent Republiki z grona przedstawicieli zawodu prawniczego i po uzyskaniu rekomendacji Sądu Najwyższego. Sędziowie sądów pierwszej instancji są powoływani, przenoszeni i awansowani przez Najwyższą Radę Sądownictwa, w której skład wchodzą wszyscy członkowie Sądu Najwyższego (prezes i 12 sędziów) 6 . We wszystkich sądach pierwszej instancji zasiada 88 sędziów, a w Sądzie Najwyższym – 13. Prokuratura jest organem niezależnym i podlega Prokuratorowi Generalnemu państwa. Prokurator Generalny ma prawo, które wykonuje według własnego uznania w interesie publicznym, do wszczynania, prowadzenia, przejmowania i kontynuowania lub umarzania wszelkich postępowań karnych przeciwko dowolnej osobie (prawnej lub fizycznej) w Republice. Prokurator Generalny kieruje również Biurem Prawnym państwa – niezależnym biurem niepodlegającym żadnemu ministerstwu 7 . Prokurator Generalny pełni również rolę doradcy prawnego Republiki, Prezydenta, Rady Ministrów oraz poszczególnych ministrów. Pełni wszystkie inne funkcje i obowiązki powierzone mu na mocy konstytucji lub przepisów prawa 8 .

Niezależność

Trwają rozmowy w sprawie zmian strukturalnych w zakresie organizacji sądów i powoływania sędziów. W dniu 30 maja 2019 r. Ministerstwo Sprawiedliwości i Porządku Publicznego przedstawiło Izbie Reprezentantów 9 projekt ustawy o podziale obecnego Sądu Najwyższego na dwa różne sądy – nowy odrębny Najwyższy Trybunał Konstytucyjny i Wysoki Trybunał. Ten sam projekt ustawy, który jest przedmiotem rozważań Izby 10 , przewiduje utworzenie sądu apelacyjnego, w którego skład wejdzie 16 sędziów. W innym projekcie ustawy rozpatrywanym przez Izbę Reprezentantów 11 przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące powoływania sędziów nowego Najwyższego Trybunału Konstytucyjnego i Wysokiego Trybunału. Projekt ustawy opiera się na obecnym systemie, w którym sędziów Sądu Najwyższego powołuje Prezydent Republiki na wniosek sędziów dwóch najwyższych instancji. Projekt ustawy przewiduje również, że sędziowie nowego sądu apelacyjnego będą powoływani przez Najwyższą Radę Sądownictwa, w skład której wejdzie również Prokurator Generalny, przewodniczący Rady Palestry i prawnik o długim stażu pracy.

Poziom postrzeganej niezależności sądów jest przeciętny. Wśród ogółu społeczeństwa 55 % ocenia niezależność sądów jako „dość dobrą i bardzo dobrą”; odsetek ten nieznacznie się zmniejszył w 2020 r. Wśród przedsiębiorstw odsetek ten wynosi 48 % i w ostatnich latach wykazywał tendencję spadkową 12 .

Sędziowie powoływani są na podstawie nowych kryteriów szczegółowych. W lipcu 2019 r. 13 Sąd Najwyższy wprowadził nowe szczegółowe kryteria dotyczące wyboru, powoływania, oceny i awansowania sędziów. Celem jest zharmonizowanie tych procedur z najlepszymi praktykami stosowanymi w UE. Te nowe kryteria stosuje się przy rekrutacji nowych sędziów, jak również w odniesieniu do awansów 14 . Wyboru i mianowania dokonuje się na podstawie zaproszenia do składania zgłoszeń na stanowisko, które to zaproszenie jest powszechnie publikowane, również w cypryjskim dzienniku urzędowym. Najwyższa Rada Sądownictwa podejmuje decyzję w sprawie wyboru kandydatów po przeprowadzeniu procedury mającej na celu zapewnienie, aby kandydaci spełniali obiektywne kryteria oraz wykazywali się odpowiednią wiedzą i posiadali odpowiednie cechy osobowości.

Trwa reforma Biura Prawnego państwa. Prokuratura podlega Prokuratorowi Generalnemu państwa. Przepisy prawa zakazują jakiejkolwiek osobie wydawania poleceń Prokuratorowi Generalnemu czy ingerowania w jego obowiązki 15 . Wszyscy prokuratorzy zajmują się sprawami karnymi na polecenie oraz w imieniu Prokuratora Generalnego 16 . Ponadto Prokurator Generalny kieruje Biurem Prawnym 17 i pełni funkcję doradcy prawnego Republiki. Ta złożona rola może budzić obawy co do zdolności poszczególnych funkcjonariuszy prawa i prokuratorów do wykonywania swoich obowiązków w sposób niezależny 18 . W 2019 r. niezależni eksperci przeprowadzili przegląd funkcjonowania Biura Prawnego. Na podstawie sprawozdania sporządzonego w wyniku przeglądu opracowano plan działania, który Rada Ministrów zatwierdziła w dniu 15 października 2019 r. Plan ten przewiduje kompleksową reformę Biura Prawnego państwa. Reforma obejmuje między innymi restrukturyzację i utworzenie odrębnych, samodzielnych dyrekcji w ramach Biura Prawnego, utworzenie nowych stanowisk, racjonalizację procedur oraz rozdzielenie funkcji i procedur rekrutacji. Prokurator Generalny i Ministerstwo Finansów rozpatrują projekt ustawy dotyczącej niezależności budżetowej Biura Prawnego 19 .

Jakość

Problemem systemu wymiaru sprawiedliwości jest niemal całkowity brak cyfryzacji. Dostępność informacji dotyczących systemu sądowego w internecie dla ogółu społeczeństwa jest bardzo ograniczona 20 . Ponadto brak jest elektronicznych informacji o postępach w sprawach oraz elektronicznego systemu zarządzania sprawami 21 . Kwestię tę poruszono również w kontekście europejskiego semestru w 2020 r. w zaleceniu dotyczącym poprawy w zakresie cyfryzacji systemu sądowego 22 . Wprowadzenie elektronicznego systemu administracji sądowej jest jednym z głównych celów trwających reform. Jego wdrożenie oraz powiązane procedury udzielania zamówień publicznych są jednak opóźniane od 2017 r. W międzyczasie do czasu pełnego wdrożenia elektronicznego systemu sądownictwa opracowano i zainstalowano elektroniczny mini-rejestr we wszystkich urzędach stanu cywilnego i w Sądzie Najwyższym, aby umożliwić bardziej efektywne rozpatrywanie wniosków 23 . W tym kontekście należy zauważyć, że Sąd Najwyższy ogłosił zawieszenie postępowań sądowych, z wyjątkiem spraw niecierpiących zwłoki, w ramach środków nadzwyczajnych w związku z pandemią COVID-19. Od dnia 4 maja 2020 r. postępowania sądowe są stopniowo wznawiane.

Przyjęto ustawę ustanawiającą szkołę dla sędziów (oferującą kursy w ramach szkolenia ustawicznego). Ustawę o ustanowieniu szkoły dla sędziów przyjęto w dniu 14 sierpnia 2020 r. 24 . Szkoła dla sędziów będzie funkcjonowała w ramach Sądu Najwyższego, a do jej zadań będzie należało szkolenie kadr wymiaru sprawiedliwości i kształcenie sędziów 25 oraz rozwój badań naukowych związanych z kwestiami sądowymi.

Efektywność

System wymiaru sprawiedliwości boryka się z poważnymi wyzwaniami w zakresie efektywności. Czas potrzebny na rozstrzygnięcie spraw cywilnych, handlowych i administracyjnych w sądach pierwszej instancji (737 dni w 2018 r. w porównaniu z 1 118 dniami w 2017 r.) nadal jest jednym z najdłuższych w UE. W sądach administracyjnych zwiększenie efektywności w sądach pierwszej instancji przejawia się skróceniem czasu trwania postępowań (487 dni w 2018 r. w porównaniu z 2 162 dniami w 2017 r.) oraz wyższym wskaźnikiem zamykanych spraw (około 219 % w 2018 r. w porównaniu z około 74 % w 2017 r.). Postępowania prowadzone w sądach ostatniej instancji nadal jednak trwają bardzo długo (2 156 dni w 2018 r.) 26 . Kwestę konieczności poprawy efektywności systemu sądowego poruszono również w wspomnianym powyżej zaleceniu wydanym w kontekście europejskiego semestru w 2020 r. 27  

Plan działania na potrzeby sprostania tym wyzwaniom w zakresie efektywności został przyjęty i jest obecnie realizowany, choć z pewnym opóźnieniem. Istotnym krokiem w planie reformy było zakończone w marcu 2018 r. badanie obejmujące przegląd funkcjonowania sądów na Cyprze 28 , w którym przedstawiono szereg zaleceń dotyczących funkcjonowania Sądu Najwyższego i sądów pierwszej instancji, a także zarządzania sądami. Na podstawie tych zaleceń rząd przygotował szczegółowy plan działania dotyczący reformy sądownictwa 29 . Utworzono komisję ds. reformy sądów, w której uczestniczą odpowiednie zainteresowane strony 30 , aby ułatwić i wspierać realizację planu działania. Chociaż władze zobowiązały się do usunięcia tych niedociągnięć w systemie wymiaru sprawiedliwości, wdrażanie większości planowanych działań opóźnia się, ponieważ wciąż oczekują na zatwierdzenie przez Izbę Reprezentantów.

W ramach reform przewiduje się ustanowienie nowych sądów. Zaproponowano nową ustawę dotyczącą utworzenia sądu gospodarczego 31 . Zawiera one przepisy dotyczące spraw, które będą podlegały jurysdykcji sądu, oraz kwalifikacji sędziów. Ustawa ma na celu zapewnienie odpowiedniego forum do orzekania w głośnych sprawach handlowych. W oczekiwaniu na przyjęcie tej ustawy zatwierdzono już pięć stanowisk sędziowskich i uwzględniono je w budżecie państwa. Ponadto w innym projekcie ustawy przewidziano utworzenie nowej jurysdykcji w ramach sądów rejonowych; projekt ten również jest rozpatrywany przez Izbę Reprezentantów. Zgodnie z projektem ustawodawstwa każdy sędzia sądu rejonowego zyska właściwość do rozpoznawania i orzekania w sprawie wszelkich wniosków dotyczących sporów wynikających z kredytów lub z nimi związanych, niezależnie od kwoty będącej przedmiotem sporu i wartości majątku. W czerwcu 2019 r. pracę rozpoczął nowy administracyjny sąd ochrony międzynarodowej (ang. Administrative Court of International Protection) 32 . Zgodnie z ustawą o ustanowieniu tego sądu sprawy związane z ochroną międzynarodową będą przekazywane do tego sądu z sądu administracyjnego, aby przyspieszyć postępowania prowadzone w sprawach tej kategorii, a jednocześnie zapewnić sądowi administracyjnemu więcej czasu na rozpatrzenie wszystkich innych spraw. W dniu 1 września zwiększono zdolność sądu poprzez zatrudnienie dwóch nowych dodatkowych sędziów (stosowną nowelizację uchwalono w styczniu 2020 r.) oraz dziesięciu urzędników administracyjnych, którzy zapewnią wsparcie sędziom (pięciu z nich już zajmuje stanowiska)  33 .

Rozpatrzenie zaległych spraw, które nagromadziły się w sądach, jest zadaniem priorytetowym w procesie reformy. Prezes sądu rejonowego został wyznaczony przez Sąd Najwyższy do pełnienia funkcji „kierownika ds. spraw” w celu monitorowania i nadzorowania terminowego rozpatrywania zaległych spraw. Proces utworzenia grupy zadaniowej składającej się z sędziów rozpoczęto wraz z zatrudnieniem dodatkowych sędziów, co też jest obecnie w toku, oraz zatrudnieniem personelu pomocniczego. W następstwie wydanego w lutym 2019 r. orzeczenia Sądu Najwyższego w sprawie powierzenia rozpatrywania sporów finansowych dotyczących kredytów zagrożonych sześciu obecnym sędziom sądu rejonowego zorganizowano specjalistyczne szkolenie w grudniu 2019 r. 34 .

Przegląd kodeksu postępowania cywilnego, który miał zostać ukończony do czerwca 2020 r., został przełożony na październik 2020 r. Jest to ważna reforma, która powinna przyczynić się do poprawy efektywności systemu wymiaru sprawiedliwości. Celem zmian w prawie procesowym cywilnym jest ułatwienie wykonywania orzeczeń sądowych o zajęciu majątku ruchomego. Ponadto oczekuje się, że zmienione przepisy kodeksu postępowania cywilnego pozwolą usprawnić wykonywanie wyroków.

II.Ramy antykorupcyjne

Cypr dokonał zmiany swoich antykorupcyjnych ram prawnych oraz krajowego horyzontalnego planu działania, wdrażając najistotniejsze elementy krajowej strategii antykorupcyjnej, którą Rada Ministrów zatwierdziła w maju 2019 r. Prowadzenie postępowań w sprawach karnych, w tym w sprawach dotyczących korupcji, wchodzi w zakres ogólnych kompetencji Prokuratora Generalnego. Prokuratura świadczy usługi doradztwa prawnego na rzecz organów ścigania prowadzących dochodzenia w sprawie przestępstw korupcyjnych. Na przyjęcie czeka szereg środków prawnych, na przykład projekt ustawy o ustanowieniu niezależnego organu antykorupcyjnego, projekt ustawy o lobbingu oraz projekt ustawy o zawiadamianiu o popełnieniu przestępstw korupcyjnych, zawierający przepisy dotyczące ochrony sygnalistów.

W publikowanym przez Transparency International wskaźniku postrzegania korupcji w 2019 r. Cypr uzyskał wynik 58/100 i uplasował się na 12. miejscu w UE i 41. na świecie 35 . 95 % respondentów badania Eurobarometr z 2020 r. uważa, że korupcja jest powszechna (średnia UE wynosi 71 %), a 60 % badanych osób czuje się bezpośrednio dotkniętych tym procederem w swoim codziennym życiu (średnia UE – 26 %) 36 . Jeżeli chodzi o przedsiębiorstwa, 88 % respondentów uznaje korupcję za powszechne zjawisko (średnia UE – 63 %), a 48% uważa, ze korupcja stanowi problem przy prowadzeniu działalności gospodarczej (średnia UE – 37 %). 24 % respondentów uważa, że ściganie korupcji jest wystarczająco skuteczne, aby odstraszyć ludzi od takich praktyk (średnia UE – 36 %), a 11 % przedsiębiorstw uważa natomiast, że osoby fizyczne i przedsiębiorstwa przyłapane na próbie przekupstwa urzędnika wyższego szczebla podlegają odpowiedniej karze (średnia UE – 31 %) 37 .

Cypr wprowadził już w dużej mierze przepisy prawa karnego w dziedzinie walki z korupcją. Aspekty prawa karnego i procesowego wraz z odpowiednimi definicjami przestępstw oraz przepisy o przedawnieniu obowiązują i są w dużej mierze zgodne ze normami międzynarodowymi 38 . Sankcje dla osób prawnych skazanych za korupcję obejmują również wykluczenie ich z udziału w przetargach publicznych. Projekt ustawy przewiduje wyższe kary pieniężne i tymczasowe zamknięcie działalności gospodarczej za przestępstwa korupcyjne popełnione przez osoby prawne. W dniu 15 grudnia 2017 r. uchwalono ustawę o zwalczaniu manipulowania zawodami sportowymi mającą na celu przeciwdziałanie zachowaniom korupcyjnym w sporcie, w której określono również definicje nowych przestępstw korupcyjnych w tej dziedzinie. Ustanowiono jurysdykcję eksterytorialną sądów Republiki Cypryjskiej w odniesieniu do wszystkich przestępstw związanych z korupcją.

Trwa wdrażanie krajowego planu działania przeciwko korupcji. Krajowy horyzontalny plan działania przeciwko korupcji, w ramach którego wdrażane są najistotniejsze elementy krajowej strategii antykorupcyjnej 39 , został zatwierdzony przez Radę Ministrów w maju 2019 r. Niektóre główne środki określone w planie działania jeszcze nie zostały przyjęte, w szczególności projekt ustawy ustanawiającej niezależny organ antykorupcyjny. Ponadto projekt ustawy – Prawo o zgłaszaniu aktów korupcji, zawierający przepisy dotyczące sygnalistów oraz projekt ustawy o przejrzystości w publicznych procedurach decyzyjnych i kwestiach powiązanych, zawierający przepisy dotyczące działalności lobbingowej, czekają na przyjęcie w Izbie Reprezentantów odpowiednio od maja 2017 r. i od maja 2019 r. W oczekiwaniu na ustanowienie niezależnego organu 40 – jako rozwiązanie tymczasowe – zadania w zakresie monitorowania realizacji krajowego horyzontalnego planu działania powierzono Urzędowi ds. Zapewniania Przejrzystości i Zapobiegania Korupcji (ang. Supreme Constitutional Court). Podmioty publiczne wyznaczyły punkty kontaktowe, lecz urząd boryka się z niedoborem pracowników 41 .

Szereg organów posiada kompetencje w zakresie zapobiegania korupcji oraz prowadzenia dochodzeń i postępowań w sprawach związanych z korupcją. Ministerstwo Sprawiedliwości i Porządku Publicznego jest odpowiedzialne za koordynację polityki w zakresie walki z korupcją. Prokurator Generalny ponosi ogólną odpowiedzialność za prowadzenie postępowań karnych i ma m.in. prawo do umarzania takich postępowań. Prokuratura (Służba Prokuratorska Biura Prokuratora Generalnego) świadczy bezpośrednie usługi doradztwa prawnego na rzecz śledczych policji. Doradza im w kwestiach dotyczących korupcji, prawa karnego, postępowania karnego i dowodów. Stanowi punkt kontaktowy między policją a Prokuraturą (Biurem Prokuratora Generalnego). Organy poinformowały, że w latach 2013–2018 przeprowadzono lub prowadzono dochodzenia łącznie w 120 sprawach dotyczących korupcji, z czego 98 spraw zostało zamkniętych, 22 sprawy są nadal w toku. 47 spraw oczekuje na skierowanie do sądu lub jest w toku. 37 osób skazano za korupcję w 26 sprawach; 12 z tych osób skazano za korupcję na dużą skalę, w tym zastępcę Prokuratora Generalnego, członków Izby Reprezentantów i byłych ministrów. W ramach Policji działa specjalny zespół zajmujący się dochodzeniami finansowymi. Zespół ten składa się z pięciu analityków finansowych będących biegłymi rewidentami lub audytorami oraz dwóch doświadczonych śledczych policji. Jego celem jest zapewnienie wsparcia i wiedzy fachowej śledczym policji prowadzącym dochodzenia w poważnych sprawach karnych związanych z przestępstwami finansowymi, w tym w sprawach dotyczących korupcji. Istnieje również wydział spraw wewnętrznych zajmujący się prowadzeniem dochodzeń w sprawie zarzutów dotyczących korupcji w policji. Wydział ten bada wszystkie zarzuty i skargi, również te anonimowe, dotyczące praktyk korupcyjnych lub zaniechań, jakich dopuszczają się funkcjonariusze policji. Wydział spraw wewnętrznych funkcjonuje i przeprowadził dochodzenia w 12 sprawach o korupcję, z których jedna zakończyła się wyrokiem skazującym 42 .

Prawo nie zapewnia jeszcze ochrony sygnalistów. W gestii pracodawcy leży zapewnienie ochrony sygnalistów za pośrednictwem regulaminów wewnętrznych. Projekt ustawy o zgłaszaniu aktów korupcji jest rozpatrywany przez Izbę Reprezentantów. Jego celem jest zapewnienie przepisów uzupełniających dotyczących ochrony sygnalistów 43 .

Działalność lobbingowa nie jest regulowana przepisami. Projekt ustawy regulującej działalność lobbingową oczekuje na przyjęcie przez parlament od maja 2019 r. 44 . Zawiera on wymóg, aby wszystkie grupy lobbingowe były zarejestrowane i dokumentowały swoje posiedzenia. Przewiduje się, że przyjęcie tej ustawy będzie towarzyszyć ustanowieniu Niezależnego Organu Przeciwdziałania Korupcji (ang. Independent Authority against Corruption), który będzie odpowiedzialny za prowadzenie rejestru lobbystów. Obecnie nie istnieje samoregulacja działalności lobbystów, a Cypr nie posiada samorządu zawodowego lobbystów.

Kwestia konfliktów interesów wymaga uwagi. Jeśli chodzi o konflikty interesów, w projekcie ustawy dotyczącej działalności lobbingowej przewidziano przepisy regulujące kwestie konfliktu interesów w odniesieniu do urzędników służby cywilnej wyższego szczebla. Wprowadzono również okres karencji, w którym urzędnicy służby cywilnej wyższego szczebla nie mogą dokonać swojej rejestracji w rejestrze, chyba że od momentu zakończenia pełnienia służby cywilnej minęły dwa lata. Chociaż istnieją kodeksy postępowania dla członków rządu, urzędników publicznych i prokuratorów, nie ma podobnych przepisów obowiązujących członków Izby Reprezentantów. Procedurę dotyczącą opracowania i przyjęcia kodeksu postępowania dla członków parlamentu rozpoczęto pod koniec 2019 r. Kodeks miałby na celu zapewnienie wytycznych w zakresie sposobów zapobiegania konfliktom interesów dotyczącym członków parlamentu oraz zarządzania takimi konfliktami.

Przepisy dotyczące ujawniania informacji majątkowych obowiązują, a ich nieprzestrzeganie podlega sankcjom. Prezydent, ministrowie, członkowie Izby Reprezentantów, niektórzy urzędnicy Republiki, wysokiej rangi urzędnicy publiczni i inne osoby zajmujące eksponowane stanowiska publiczne muszą złożyć szczegółowe oświadczenia o stanie majątkowym, a także stosowne oświadczenia ich małżonków oraz niepełnoletnich dzieci. Oświadczenia takie należy złożyć w ciągu trzech miesięcy od objęcia urzędu, co trzy lata w okresie pełnienia urzędu i w ciągu trzech miesięcy po odejściu ze stanowiska. Oświadczenia o stanie majątkowym Prezydenta państwa, ministrów i członków Izby Reprezentantów zostały przedłożone specjalnej komisji parlamentarnej i opublikowane w 2019 r. Organem, któremu powierzono weryfikację oświadczeń pozostałych urzędników i osób zajmujących eksponowanie stanowiska polityczne, jest specjalna rada składająca się z trzech członków powołanych przez Radę Ministrów w 2017 r. Te dwa organy, którym powierzono zadanie związanie z weryfikacją oświadczeń (tj. specjalna komisja parlamentarna i wspomniana rada), mogą przydzielać dochodzenia biegłym rewidentom 45 . Chociaż w sprawozdaniu dotyczącym europejskiego semestru w 2020 r. stwierdzono, że przepisy obowiązują, pojawiły się zastrzeżenia w odniesieniu do weryfikacji stanu majątkowego. Rada, której powierzono zadanie związane z weryfikacją, nałożyła szereg grzywien za niezłożenie oświadczeń. Ponadto istnieją obawy co do rzetelności oświadczeń 46 .

III.Pluralizm mediów

Na Cyprze prawną i formalną ochronę wolności wypowiedzi i prawa dostępu do informacji zapewniono w art. 19 konstytucji Republiki Cypryjskiej. Przepisy wykonawcze zapewniają wyraźną ochronę prawa dziennikarzy do ochrony ich źródeł 47 i wspierają pluralizm mediów w sektorze radiowo-telewizyjnym 48 . Przewiduje się dokonanie przeglądu ustawy o prasie w celu transpozycji zmienionej dyrektywy o audiowizualnych usługach medialnych. Zapowiadane zmiany doprowadziłyby do wyraźnego uregulowania po raz pierwszy elektronicznych mediów informacyjnych, a także do wprowadzenia dodatkowych przepisów dotyczących praw dziennikarzy. Ustawa o prawie dostępu do danych publicznych (2017 r.) ma wejść w życie w grudniu 2020 r. Cypr dokonał depenalizacji zniesławienia w 2003 r. 49  

Niezależność organu regulacyjnego ds. audiowizualnych usług medialnych, cypryjskiego Urzędu ds. Radiofonii i Telewizji (ang. Radio-Television Authority), jest prawnie zagwarantowana. Jego kompetencje i obowiązki określono w art. 3 zmienionej ustawy o nadawcach radiowych i telewizyjnych nr 7(I)/1998. Obejmują one m.in. kontrolowanie rzeczywistego statusu własnościowego dostawców usług medialnych w celu zapewnienia ich niezależności, a także eliminowania koncentracji, oligopolu lub monopolu; zapewnienie dziennikarskiej i twórczej niezależności pracowników dostawców usług medialnych oraz sporządzanie co trzy lata sprawozdania dotyczącego rozwoju pluralizmu i koncentracji udziałów w przedsiębiorstwach będących dostawcami usług medialnych.

W tych ramach prawnych ustanowiono prawnie niezależny organ posiadający wyraźnie określone uprawnienia, któremu zapewniono odpowiednie zasoby finansowe. W monitorze pluralizmu mediów (MPM) zwrócono uwagę, że decyzje Urzędu są regularnie publikowane i podlegają kontroli sądowej, a rząd nie może ich uchylić. W związku z tym w MPM oceniono, że ogólne ryzyko dla niezależności pod względem niezależności funkcjonalnej, uprawnień wykonawczych i adekwatności zasobów Urzędu jest niskie. Poziom ryzyka dla rzeczywistej niezależności Urzędu oceniono jednak jako średni. Wynika to z obaw dotyczących kryteriów wyboru stosowanych przy powoływaniu członków Urzędu przez rząd, niezależności w praktyce oraz kwestii przejrzystości i rozliczalności 50 .

Na Cyprze funkcjonuje niezależna rada prasowa – komisja ds. skarg dotyczących mediów (ang. Media Complaints Commission) 51 . W jej skład wchodzi 13 członków i odpowiada ona za samoregulację mediów informacyjnych, zarówno drukowanych, jak i elektronicznych, oraz jest całkowicie niezależna od wpływów rządu i nadzoru sądu. Jest finansowana wyłącznie przez jej założycieli i zajmuje się wdrażaniem kodeksu praktyk 52 , w którym określono prawa i obowiązki dziennikarzy. Komisja ds. skarg przyjmuje od obywateli skargi dotyczące wielu kwestii, w tym rzetelności informacji, prawa do obalenia, prawa do prywatności, praw autorskich, domniemania niewinności, dyskryminacji, tajemnicy zawodowej i interesu publicznego. W monitorze pluralizmu mediów przedstawiono zalecenie, zgodnie z którym w celu sprostania ostatnim wyzwaniom, przed jakimi stoją media na Cyprze, dziennikarze zrzeszeni i niezrzeszeni w związkach zawodowych oraz wszystkie zainteresowane strony działające w mediach powinni umocnić swoją rolę i odzyskać status, aby odbudować zaufanie społeczeństwa 53 .

Ramy prawne na Cyprze zapewniają pewien stopień przejrzystości w zakresie własności mediów w sektorze mediów audiowizualnych. Przejrzystość gwarantuje Urząd ds. Radiofonii i Telewizji, a działania związane z jej zapewnianiem realizowane są głównie poprzez szczegółowe procedury wydawania zezwoleń i rejestracji ustanowione we wspomnianej wyżej ustawie 54 . Jeżeli chodzi o systematyczną kontrolę prowadzoną przez Urząd, w MPM z 2020 r. wyrażono obawy co do skuteczności jej wdrażania w praktyce. Ponadto nie ma ram gwarantujących przejrzystość własności w sektorze prasy drukowanej i mediów cyfrowych, co utrudnia identyfikację i weryfikację ostatecznych właścicieli lub powiązań właścicielskich w tych sektorach. W związku z tym w MPM poziom ryzyka w zakresie przejrzystości własności mediów oceniono jako wysoki (81 %). Czynnik ten, w połączeniu z innymi czynnikami – takimi jak znaczna koncentracja mediów informacyjnych i nieuregulowany rynek mediów internetowych – spowodował, że ocena ryzyka w MPM w zakresie pluralizmu rynku zmieniła się z poziomu niskiego średniego ryzyka (34 %) w 2017 r. na wysokie w 2020 r. (74 %). W MPM zwrócono jednak uwagę, że sektor telewizji charakteryzuje się znacznym pluralizmem, zważywszy, że cztery z siedmiu komercyjnych kanałów telewizyjnych oraz nadawca publiczny przyciągają prawie równe odsetki widowni.

Wdrożone są mechanizmy mające na celu ochronę niezależności politycznej oraz zapobieganie konfliktom interesów. Jeżeli chodzi o niezależność polityczną, progi i ograniczenia dotyczące własności określone w ustawie o niepołączalności stanowisk w przypadku osób pełniących funkcje publiczne 55 są skutecznie egzekwowane przez właściwe organy regulacyjne, co sprzyja pluralizmowi. W MPM zwrócono jednak uwagę, że presja korporacyjna wydaje się sprzyjać praktykom autocenzury wśród pracowników redakcji. Obecnie nie ma żadnych ram prawnych regulujących dystrybucję reklam państwowych, chociaż w MPM zauważono, że system w praktyce wydaje się działać sprawiedliwie. Organy poinformowały Komisję, że do końca 2020 r. ma zostać wprowadzony nowy mechanizm sprawiedliwego przydziału reklam dotyczących kampanii politycznych.

Zagrożenia dla bezpieczeństwa dziennikarzy pojawiają się bardzo rzadko. W 2019 r. na platformie Rady Europy propagującej ochronę dziennikarstwa i bezpieczeństwo dziennikarzy nie opublikowano żadnych wpisów dotyczących Cypru. W 2020 r. opublikowano jeden wpis dotyczący skonstruowanej w warunkach domowych bomby rurowej, która w dniu 4 marca 2020 r. wybuchła przy wejściu do biura agencji informacyjnej MC Digital Media (prowadzącej lokalny internetowy portal informacyjny Cyprustimes.com oraz inne portale internetowe poświęcone tematyce sportowej, finansowej i rozrywkowej), powodując rozległe zniszczenia budynku. Rząd natychmiast potępił zamach i oświadczył, że państwo podejmie wszelkie niezbędne działania, aby wykryć sprawców 56 .

IV.Inne kwestie instytucjonalne związane z mechanizmami kontroli i równowagi

Republika Cypryjska jest przedstawicielską republiką prezydencką. Prezydent Cypru jest jednocześnie głową państwa i szefem rządu. Izba Reprezentantów jest parlamentem i posiada uprawnienia ustawodawcze. Zarówno reprezentanci, jak i ministrowie mają prawo inicjatywy ustawodawczej. Sąd Najwyższy jest właściwy w zakresie konstytucyjności prawa 57 . Istnieje szereg niezależnych organów, organizacji i instytucji krajowych, których celem jest ochrona i zabezpieczenie praw człowieka.

Trwają działania mające na celu poprawę procesów konsultacji z zainteresowanymi stronami podczas opracowywania przepisów. W kontekście projektu lepszego stanowienia prawa 58 oraz stosownych okólników Ministerstwa Finansów i służby prawnej istnieje obowiązek przeprowadzenia konsultacji publicznych ze wszystkimi zainteresowanymi stronami przed przystąpieniem do prac nad rządowym projektem ustawy. Do każdego projektu przedkładanego Radzie Ministrów do zatwierdzenia, a następnie przedstawianego Izbie Reprezentantów do uchwalenia, dołączony jest w pełni wypełniony kwestionariusz, w którym wyjaśnione są wszystkie aspekty proponowanych przepisów oraz przeprowadzonych konsultacji 59 . Istnieje szereg problemów w zakresie ram oceny skutków regulacji dotyczących zarówno prawa pierwotnego, jak i przepisów wykonawczych, wprowadzonych przez Cypr w 2017 r. Problemy te można by wyeliminować poprzez rozważenie szerszego zakresu kosztów i korzyści oraz ustanowienie organu nadzoru do spraw kontroli jakości oceny skutków 60 .

Rząd został uprawniony do przyjęcia środków mających na celu stawienie czoła pandemii COVID-19. Nie ogłoszono przewidzianego w konstytucji stanu nadzwyczajnego 61 , lecz rząd za podstawę swoich działań przyjął ustawę o działaniach na rzecz kontroli epidemii (ustawę o kwarantannie), która uprawnia Radę Ministrów, Ministra Zdrowia i innych ministrów do wydawania rozporządzeń w celu reagowania na tę sytuację nadzwyczajną 62 .

W projekcie ustawy przewidziano utworzenie Trybunału Konstytucyjnego, który przejmie od Sądu Najwyższego zadania związane z kontrolą w zakresie konstytucjonalności przepisów prawa. Sąd Najwyższy jest właściwy w kwestii orzekania o zgodności danej ustawy z konstytucją lub o ewentualnym konflikcie kompetencji między organami lub władzami Republiki. Ponadto może rozpoznać wniosek Prezydenta Republiki dotyczący tego, czy dana ustawa przyjęta przez Izbę Reprezentantów jest niezgodna z Konstytucją. Zgodnie z konstytucją każda strona w postępowaniu sądowym może podnieść kwestię zgodności z konstytucją w odniesieniu do dowolnej ustawy lub dowolnego orzeczenia, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu. W tym przypadku sąd, przed którym podniesiono taką kwestię, zawiesza dalsze postępowanie do czasu wydania orzeczenia przez Sąd Najwyższy.

Celem reformy jest zapewnienie skuteczniejszego wykonywania orzeczeń sądów przez organy administracji publicznej. Zgodnie z konstytucją sąd administracyjny i Sąd Najwyższy są uprawnione do oceny, czy ich orzeczenia zostały wykonane, a jeżeli nie, do nałożenia odpowiednich sankcji przewidzianych w prawie. Nie uchwalono jeszcze jednak niezbędnej podstawy prawnej. Projekt ustawy przewidującej sankcje w przypadku naruszenia przez organ, urząd lub osobę obowiązku wykonywania orzeczeń sądowych jest rozpatrywany przez Izbę Reprezentantów.

Komisarz ds. Administracji, który przyczynia się do zapewniania ochrony praw podstawowych, mierzy się z pewnymi problemami. Urząd Komisarza ds. Administracji i Praw Człowieka (Rzecznik Praw Obywatelskich) jest krajową instytucją praw człowieka, którą w 2015 r. akredytował GANHRI 63 , nadając jej status „B”. Podkomitet ds. Akredytacji GANHRI w swoim sprawozdaniu z akredytacji przedstawił zalecenia dotyczące powołania Rzecznika Praw Obywatelskich, przydziału środków i kwestii zarządzania budżetem 64 . Ostatnio zwiększono zdolności Rzecznika Praw Obywatelskich i zwrócono się z wnioskiem o przydzielenie dodatkowego personelu na 2020 r. 65 Napotkano jednak trudności w związku z próbą zbadania przez Generalnego Rewidenta (ang. Auditor General) sposobu, w jaki rzecznik wykonuje swoje uprawnienia; komisarz uznał to za ingerencję w jego niezależność. Stanowisko to poparł Międzynarodowy Instytut Ombudsmana (IOI) 66 , a następnie Prokurator Generalny wstrzymał tę procedurę. Sugestie lub zalecenia komisarza nie mają wiążącego charakteru. Komisarz posiada zdolności w zakresie prowadzenia konsultacji z zainteresowanym organem, próbując znaleźć sposób, by dany organ mógł przyjąć stanowisko komisarza i zastosować się do niego na poziomie praktycznym 67 .

Przestrzeń społeczeństwa obywatelskiego na Cyprze uważa się za otwartą 68 . W 2013 r. ustanowiono Urząd Komisarza ds. Wolontariatu i Organizacji Pozarządowych (ang. Office of the Commissioner for Volunteering and NGOs). Jego celem jest zachęcanie do aktywniejszego uczestnictwa obywatelskiego na szczeblu lokalnym oraz propagowanie roli zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w opracowaniu polityki rządowej na wszystkich szczeblach. Ponadto Rada Ministrów Republiki Cypryjskiej zatwierdziła trzy dokumenty polityczne przygotowane przez komisarza: „Kartę aktywnych obywateli”, „Zorganizowane społeczeństwo obywatelskie Cypru” oraz „Kartę praw i obowiązków wolontariuszy”. Dom Wolontariuszy (ang. House of Volunteers) zapewnia bezpłatne biura dla organizacji pozarządowych. Rejestracja organizacji społeczeństwa obywatelskiego wydaje się jednak wzbudzać pewne obawy. Chociaż w przyjętej w 2017 r. nowej ustawie 69 wyjaśniono zasady procesu rejestracji i mimo że została ona ogólnie przyjęta z zadowoleniem przez zainteresowane strony 70 , wymóg, aby organizacje miały co najmniej 20 członków założycieli, wciąż uważa się za szczególnie uciążliwy 71 .

Załącznik I: Wykaz źródeł w porządku alfabetycznym*

* Wykaz odpowiedzi otrzymanych w kontekście konsultacji dotyczących sprawozdania na temat praworządności z 2020 r. można znaleźć na (stronie internetowej Komisji).

Agencja Praw Podstawowych (2020), Contribution from the Fundamental Rights Agency for the stakeholder consultation for the 2020 Rule of Law Report.

Centrum ds. Pluralizmu i Wolności Mediów (2020), monitor pluralizmu mediów z 2020 r. https://cmpf.eui.eu/media-pluralism-monitor/mpm-2020/ .

CEPEJ (2018), Study on the functioning of the judicial systems in the EU Member States.

CIVICUS, Monitor tracking civic space: Cyprus. https://monitor.civicus.org/country/cyprus/ .

Directorate General European Programmes, Coordination and Development – Europe 2020 Cyprus National Reform Programme.

Dyrekcja Generalna ds. Komunikacji (2019), badanie Eurobarometr Flash 482: opinia przedsiębiorców na temat korupcji w UE.

Dyrekcja Generalna ds. Komunikacji (2020), specjalne badanie Eurobarometr 502: korupcja.

European Centre for Non-Profit Law, A more progressive NGO Law adopted in Cyprus:  https://ecnl.org/republic-cyprus-adopted-progressive-ngo-law/ .

Europejska Sieć Krajowych Instytucji Praw Człowieka (2020), Contribution from the European Network of National Human Rights Institutions for the stakeholder consultation for the 2020 Rule of Law Report.

Europejska Sieć Rad Sądownictwa (ENCJ)/Rada Izb Adwokackich i Stowarzyszeń Prawniczych Unii Europejskiej (CCBE), Survey among lawyers on the independence of judges, 2018–2019 – Independence and Accountability of the Judiciary.

GRECO (2016), Fourth evaluation round – Evaluation Report on Cyprus on corruption prevention in respect of members of Parliament, judges and prosecutors.

GRECO (2018), Fourth evaluation round – Evaluation Report on Cyprus on corruption prevention in respect of members of Parliament, judges and prosecutors.

Kodeks praktyki dziennikarzy: www.cmcc.org.cy/code_practice.html .

Komisja Europejska (2018), Functional review of the courts system of Cyprus: http://www.supremecourt.gov.cy/judicial/sc.nsf/All/4F4B016078A6DA93C22583BD003D9CDB?OpenDocument .

Komisja Europejska (2019), Creation of Objective Criteria for the recruitment and promotion of Judges.

Komisja Europejska (2019, 2020), Unijna tablica wyników wymiaru sprawiedliwości.

Komisja Europejska (2020), sprawozdanie krajowe za 2020 r. dotyczące Cypru, SWD(2020) 512 final.

OECD (2019), Indicators of Regulatory Policy and Governance – Cyprus: http://www.oecd.org/gov/regulatory-policy/indicators-of-regulatory-policy-and-governance-2019-cyprus.pdf  

Reporterzy bez Granic (2020), światowy ranking wolności prasy.

Republika Cypryjska (2020), odpowiedź władz Republiki Cypryjskiej na wpis zatytułowany „Zamach bombowy na biura agencji informacyjnej MC Digital News na Cyprze”.

Rząd Cypru (2020), uwagi przekazane przez Cypr na potrzeby sprawozdania na temat praworządności z 2020 r.

Strona internetowa cypryjskiej komisji ds. skarg dotyczących mediów (CMCC): http://www.cmcc.org.cy/about_us.html .

Transparency International (2019), wskaźnik postrzegania korupcji.

Wirtualna wizyta na Cyprze w kontekście sprawozdania na temat praworządności z 2020 r.

Zalecenie Rady w sprawie krajowego programu reform Cypru na 2020 r. oraz zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Cypr programu stabilności na 2020 r.

Załącznik II: Wizyta na Cyprze

W czerwcu 2020 r. służby Komisji odbyły wirtualne spotkania z następującymi podmiotami:

·Prokuraturą Generalną

·Ministerstwem Spraw Wewnętrznych

·Ministerstwem Sprawiedliwości

·Policją Krajową

·Biurem Prasowym i Informacyjnym

·Urzędem ds. Radiofonii i Telewizji

·Sądem Najwyższym

* Komisja spotkała się również z następującymi organizacjami w ramach spotkań horyzontalnych:

·Amnesty International

·Civil Liberties Union for Europe

·EuroCommerce

·Europejskie Centrum na rzecz Prawa Organizacji Pozarządowych

·Europejskie Centrum Wolności Prasy i Mediów

·Europejskie Forum Obywatelskie

·Free Press Unlimited

·Front Line Defenders

·ILGA-Europe

·Konferencja Kościołów Europejskich

·Międzynarodowa Federacja Praw Człowieka

·Międzynarodowa Komisja Prawników

·Międzynarodowy Instytut Prasowy

·Open Society Justice Initiative/Open Society European Policy Institute

·Platforma na rzecz uczenia się przez całe życie

·Reporterzy bez Granic

·Społeczeństwo Obywatelskie Europy

·Transparency International UE

(1)      Opis struktury sądownictwa – zob. ekspertyza roczna przygotowana przez CEPEJ dla Komisji Europejskiej.

(2)      Sąd assize ma nieograniczoną jurysdykcję w zakresie rozpoznawania i rozstrzygania wszelkich spraw karnych w ramach pierwszej instancji.

(3)      Ustawa nr 131 (I)/2015 o utworzeniu i funkcji sądu administracyjnego.

(4)      Ustawa nr 73 (I)/2018 o utworzeniu i funkcji administracyjnego sądu ochrony międzynarodowej.

(5)      Sąd Najwyższy pełni funkcję organu apelacyjnego. Działa on również jako Trybunał Konstytucyjny.

(6)      Art. 157.2 konstytucji Cypru stanowi, że powoływanie, awansowanie, przenoszenie, kończenie kadencji, odwoływanie urzędników sądowych oraz prowadzenie spraw dyscyplinarnych dotyczących tych urzędników podlegają wyłącznej kompetencji Najwyższej Rady Sądownictwa. Powyższy przepis konstytucyjny rozwinięto w sekcji 10 ustawy nr 33/64 o wymiarze sprawiedliwości.

(7)      Te dwie funkcje są rozdzielone, a obie służby mają oddzielnych pracowników.

(8)      Art. 112 konstytucji Cypru.

(9)      Izba Reprezentantów to parlament Republiki Cypryjskiej.

(10)      Projekt ustawy dotyczący 11. przeglądu konstytucji Republiki Cypryjskiej.

(11)      Projekt ustawy dotyczący przeglądu przepisów w zakresie sprawowania wymiaru sprawiedliwości, s. 1215.

(12)      Wykresy 44 i 46, Unijna tablica wyników wymiaru sprawiedliwości z 2020 r. Kategoryzacja poziomu postrzeganej niezależności sądów przedstawia się w następujący sposób: bardzo niski (mniej niż 30 % respondentów postrzega niezależność sądów jako dość dobrą i bardzo dobrą); niski (30–39 %), średni (40–59 %), wysoki (60–75 %), bardzo wysoki (więcej niż 75 %). Ponadto, jak wynika z ostatniego badania obejmującego 19 państw członkowskich UE, poziom postrzeganej niezawisłości sędziów przez prawników na Cyprze jest bardzo niski (5,5 pkt na 10). ENCJ/CCBE, Survey among lawyers on the independence of judges, 2018–2019 – Independence and Accountability of the Judiciary [Badanie przeprowadzone wśród prawników dotyczące niezawisłości sędziów, 2018–2019 – Niezależność i rozliczalność sądownictwa] (rys. 7).

(13)      Komisja Europejska, Cyprus: Creation of Objective Criteria for the recruitment and promotion of Judges [Cypr: Ustanowienie obiektywnych kryteriów na potrzeby rekrutacji i awansowania sędziów], 2019.

(14)      W dniu 1 listopada 2019 r. Sąd Najwyższy opublikował zaproszenie do składania zgłoszeń na stanowisko w oparciu o nowe kryteria.

(15)      Art. 45 konstytucji Cypru stanowi, że dodatkowym elementem w odniesieniu do niezależności Prokuratora Generalnego jest możliwość wszczęcia postępowania wobec Prezydenta Republiki w sprawie dotyczącej przestępstwa związanego z nieuczciwością lub naruszeniem zasad współżycia społecznego na podstawie zarzutu postawionego przez Prokuratora Generalnego.

(16)      Art. 112 konstytucji. Prokurator Generalny ma prawo, które wykonuje według własnego uznania w interesie publicznym, do wszczynania, prowadzenia, przejmowania i kontynuowania lub umarzania wszelkich postępowań karnych.

(17)      Do zadań Biura Prawnego Republiki należy wydawanie opinii prawnych i udzielanie porad ministerstwom w zakresie ewentualnych kwestii prawnych. Biuro odpowiada również za weryfikację prawną rządowych projektów ustaw, zanim zostaną przedstawione Izbie Reprezentantów do rozpatrzenia i przyjęcia. Biuro Prawne reprezentuje również Republikę przed sądami we wszelkich postępowaniach w sprawach administracyjnych i cywilnych, w których Republika jest stroną.

(18)      Czwarta runda oceny GRECO – sprawozdanie oceniające, s. 39, oraz raport zgodności z 2018 r., s.11, (GrecoRC4(2018)9).

(19)      Uwagi przekazane przez Cypr na potrzeby sprawozdania na temat praworządności z 2020 r.

(20)      Należy również zauważyć, że obecne dane statystyczne dotyczące systemu wymiaru sprawiedliwości nie pozwalają na przedstawienie danych dotyczących czasu przeznaczonego na rozpatrzenie procesowych spraw cywilnych i gospodarczych w unijnej tablicy wyników wymiaru sprawiedliwości.

(21)      Wykres 27, Unijna tablica wyników wymiaru sprawiedliwości z 2019 r. i 2020 r.

(22)      Zalecenie Rady w sprawie krajowego programu reform Cypru na 2020 r. oraz zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Cypr programu stabilności na 2020 r.

(23)      Uwagi przekazane przez Cypr na potrzeby sprawozdania na temat praworządności z 2020 r.

(24)      Ustawa o utworzeniu i funkcjonowaniu szkoły dla sędziów: nr 101(Ι)/2020.

(25)      Ustawa zmieniająca ustawy o sądach: nr 102(Ι)/2020).

(26)      Wykresy 5, 9, 10 i 12, Unijna tablica wyników wymiaru sprawiedliwości z 2020 r.

(27)      Zalecenie Rady w sprawie krajowego programu reform Cypru na 2020 r. oraz zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Cypr programu stabilności na 2020 r.

(28)      Komisja Europejska, Functional review of the courts system of Cyprus [Przegląd funkcjonowania cypryjskiego systemu sądowego], 2018.

(29)      Uwagi przekazane przez Cypr na potrzeby sprawozdania na temat praworządności z 2020 r.

(30)      Prezes Sądu Najwyższego (jako przewodniczący) oraz dwóch sędziów Sądu Najwyższego, przewodniczący Stowarzyszenia Sędziów, dyrektor ds. reform i szkoleń, główny sekretarz, przedstawiciele Ministerstwa Finansów oraz Ministerstwa Sprawiedliwości i Porządku Publicznego, a także prezes Cypryjskiej Izby Adwokackiej.

(31)      Zob. poprzedni przypis.

(32)      Ustawa nr 73 (I)/2018 o utworzeniu i funkcji administracyjnego sądu ochrony międzynarodowej.

(33)      Uwagi przekazane przez Cypr na potrzeby sprawozdania na temat praworządności z 2020 r.

(34)      Zob. poprzedni przypis.

(35)      Transparency International, wskaźnik postrzegania korupcji, 2019.

(36)      Specjalne badanie Eurobarometr 502 (2020).

(37)      Badanie Eurobarometr Flash 482 (2019).

(38)      Trzecia runda oceny GRECO.

(39)      Rada Ministrów zatwierdziła krajową strategię antykorupcyjną w listopadzie 2017 r.

(40)      Projekt ustawy przedłożono parlamentowi do przyjęcia w marcu 2019 r.

(41)      Ministerstwo Sprawiedliwości i Porządku Publicznego zarządza rocznym budżetem krajowym w wysokości około 200 000 EUR na realizację krajowego horyzontalnego planu antykorupcyjnego w uzupełnieniu projektu finansowanego przez Komisję Europejską o wartości 300 000 EUR.

(42)      Uwagi przekazane przez Cypr na potrzeby sprawozdania na temat praworządności z 2020 r.; informacje uzyskane w kontekście wizyty w państwie.

(43)      Dyrekcja Generalna ds. Programów Europejskich, Koordynacji i Rozwoju (ang. Directorate General European Programmes, Coordination and Development) Europe 2020 Cyprus National Reform Programme [Europa 2020: Krajowy program reform Cypru].

(44)      Zob. poprzedni przypis.

(45)      W przypadku gdy urzędnicy na podstawie ustawy nr 50(I)/2004 ze zm. nie złożą oświadczenia o stanie majątkowym, rada nakłada grzywnę w wysokości nieprzekraczającej 5 000 EUR oraz do 100 EUR za każdy dzień zwłoki.

(46)      Komisja Europejska, sprawozdanie krajowe za 2020 r. dotyczące Cypru, SWD(2020) 512 final.

(47)      Art. 8 ustawy o prasie.

(48)      Ustawa o radiofonii i telewizji.

(49)      W latach 2019–2020 Cypr wspiął się o jedno miejsce w światowym rankingu wolności prasy prowadzonym przez Reporterów bez Granic i obecnie znajduje się na 27. miejscu na świecie: https://rsf.org/en/ranking

(50)      Monitor pluralizmu mediów w 2020 r., sprawozdanie dotyczące Cypru, s. 10.

(51)      Strona internetowa cypryjskiej komisji ds. skarg dotyczących mediów: http://www.cmcc.org.cy/about_us.html

(52)      Kodeks praktyki dziennikarzy: www.cmcc.org.cy/code_practice.html

(53)      Monitor pluralizmu mediów w 2020 r., sprawozdanie dotyczące Cypru, s. 17.

(54)      Jej art. 16, 18, 19, 20 i 23.

(55)      Ustawa nr 12(I) z 2014 r. zmieniająca ustawę nr 7(I) z 2008 r. o niekompatybilności zawodowej niektórych urzędników w przypadku niektórych rodzajów działalności zawodowej i innego rodzaju działalności.

(56)      Republika Cypryjska, odpowiedź władz Republiki Cypryjskiej na wpis zatytułowany „Zamach bombowy na biura agencji informacyjnej MC Digital News na Cyprze”, 2020, https://rm.coe.int/cyprus-reply-en-pipe-bomb-attack-on-mc-digital-media-agency-offices-12/16809ce95e

(57)      Planowane jest utworzenie Trybunału Konstytucyjnego, który przejmie od Sądu Najwyższego zadania dotyczące kontroli w zakresie konstytucjonalności przepisów prawa (zob. sekcja I). Uwagi przekazane przez Cypr na potrzeby sprawozdania na temat praworządności z 2020 r.

(58)      OECD (2019) , Indicators of Regulatory Policy and Governance – Cyprus [Wskaźniki dotyczące polityki regulacyjnej i zarządzania – Cypr]. 

(59)      Uwagi przekazane przez Cypr na potrzeby sprawozdania na temat praworządności z 2020 r.

(60)      OECD (2019) , Indicators of Regulatory Policy and Governance – Cyprus [Wskaźniki dotyczące polityki regulacyjnej i zarządzania – Cypr].

(61)      Oświadczenie Prezydenta Republiki wydane w następstwie nadzwyczajnego posiedzenia Rady Ministrów w dniu 15 marca 2020 r. „Stan wyjątkowy” przewidziany w art. 183 konstytucji nie został ogłoszony. „Stan wyjątkowy” przewidziany w konstytucji musiałby zostać ogłoszony przez Radę Ministrów (pod przewodnictwem Prezydenta), a stosowny akt w tej sprawie przedłożony parlamentowi, który mógłby go przyjąć lub odrzucić.

(62)      Rozporządzenia te obowiązują do czasu ich uchylenia. Znoszenie ograniczeń rozpoczęto w dniu 21 maja.

(63)      Światowy Sojusz Krajowych Instytucji Praw Człowieka.

(64)

     Powszechny okresowy przegląd praw człowieka Organizacji Narodów Zjednoczonych (2019) – Cypr przyjął siedem otrzymanych zaleceń dotyczących zapewnienia zgodności NHRI z zasadami paryskimi.

(65)      Informacje przekazane przez Europejską Sieć Krajowych Instytucji Praw Człowieka na potrzeby sprawozdania na temat praworządności z 2020 r., s. 58.

(66)      IOI uznał, że stanowisko Generalnego Rewidenta było niezgodne z zasadami Komisji Weneckiej dotyczącymi ochrony i propagowania instytucji Rzecznika Praw Obywatelskich.

(67)      Uwagi przekazane przez Cypr na potrzeby sprawozdania na temat praworządności z 2020 r., s. 42.

(68)      Ocena przyznana przez CIVICUS; oceny tej przestrzeni w skali pięciostopniowej są następujące: otwarta, ograniczona, utrudniona, stłumiona i zamknięta.

(69)      Ustawa o stowarzyszeniach i fundacjach oraz powiązanych kwestiach. Uwagi przekazane przez Cypr na potrzeby sprawozdania na temat praworządności z 2020 r., s. 47.

(70)      European Centre for Non-Profit Law, A more progressive NGO Law adopted in Cyprus [Bardziej postępowa ustawa o organizacjach pozarządowych przyjęta na Cyprze].

(71)      Agencja Praw Podstawowych, Standing and operational space of non-governmental organisations (NGOs) in contributing to respecting and promoting fundamental rights in EU Member States [Stała i operacyjna przestrzeń organizacji pozarządowych w zakresie przyczyniania się do przestrzegania i propagowania praw podstawowych w państwach członkowskich UE], Cypr 2017, s. 4.