KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 24.8.2020
COM(2020) 448 final
2020/0213(NLE)
Wniosek
DECYZJA WYKONAWCZA RADY
udzielająca Republice Czeskiej tymczasowego wsparcia na podstawie rozporządzenia Rady (UE) 2020/672 w celu zmniejszenia zagrożeń związanych z bezrobociem w sytuacji nadzwyczajnej, jaka wystąpiła w związku z pandemią COVID-19
UZASADNIENIE
1.KONTEKST WNIOSKU
•Przyczyny i cele wniosku
Rozporządzenie Rady 2020/672 („rozporządzenie w sprawie SURE”) określa ramy prawne udzielania pomocy finansowej Unii państwom członkowskim, które w wyniku pandemii COVID-19 doświadczają poważnych zakłóceń gospodarczych lub są nimi istotnie zagrożone. Wsparcie w ramach SURE służy finansowaniu przede wszystkim mechanizmów zmniejszonego wymiaru czasu pracy lub podobnych środków służących ochronie pracowników i osób samozatrudnionych, a tym samym zmniejszeniu skali bezrobocia i utraty dochodów, a dodatkowo także finansowaniu niektórych środków ochrony zdrowia, w szczególności w miejscu pracy.
W dniu 7 sierpnia 2020 r. Republika Czeska zwróciła się z wnioskiem o pomoc finansową Unii na podstawie rozporządzenia w sprawie SURE. Zgodnie z art. 6 ust. 2 rozporządzenia w sprawie SURE Komisja skonsultowała się z władzami czeskimi w celu zweryfikowania nagłego i znacznego wzrostu faktycznych i planowanych wydatków poniesionych w odpowiedzi na pandemię COVID-19 i związanych bezpośrednio z mechanizmem zmniejszonego wymiaru czasu pracy zwanym programem „Antivirus” (oraz jego podprogramami – wariantem A i wariantem B) i podobnymi środkami ukierunkowanymi na pozapłacowe koszty pracy (wariant C programu „Antivirus”) i wsparcie dla osób samozatrudnionych. Dotyczy to w szczególności:
a)wariantów A i B programu „Antivirus”, które zaprojektowano, aby częściowo zrekompensować koszty wynagrodzeń ponoszone przez prywatnych pracodawców zmuszonych do zawieszenia lub znacznego ograniczenia swojej działalności gospodarczej w bezpośredniej konsekwencji środków wdrożonych przez władze (wariant A) lub pośrednio ze względu na niekorzystne skutki gospodarcze pandemii (wariant B), na przykład niezdolności pracowników do pracy z powodu ograniczeń w przemieszczaniu się, niedoboru surowców lub zmniejszonego zapotrzebowania na produkty. W ramach wariantu A wkład państwa pokrywa 80 % wypłacanego wynagrodzenia, ale nie może przekraczać 39 000 CZK na pracownika miesięcznie. W ramach wariantu B wkład państwa pokrywa 60 % wypłacanego wynagrodzenia, ale nie może przekraczać 29 000 CZK na pracownika miesięcznie. Pracownicy będący beneficjentami tego programu nie mogą zostać zwolnieni w okresie udziału pracodawcy w programie. Środki obowiązują od dnia 12 marca do dnia 31 sierpnia 2020 r.;
b)wariantu C programu „Antivirus”, w ramach którego częściowo rekompensuje się pozapłacowe koszty pracy (na przykład składki na ubezpieczenie społeczne płacone przez pracodawcę) małych przedsiębiorstw (do 50 pracowników), które utrzymują zatrudnienie i których koszty wynagrodzeń pozostają na poziomie co najmniej 90 % stanu z końca marca 2020 r. Podstawę obliczeń ograniczono do wysokości 150 % średniego wynagrodzenia brutto w Republice Czeskiej. Wsparcie może zostać udzielone w odniesieniu do całości lub części okresu od czerwca do sierpnia 2020 r.;
c)programu „Pětadvacítka”, w ramach którego osobom samozatrudnionym zmuszonym do zawieszenia lub znacznego ograniczenia swojej działalności gospodarczej ze względu na zagrożenie dla zdrowia publicznego lub środki kryzysowe wdrożone przez organy publiczne przysługuje premia podatkowa w wysokości 500 CZK na dzień kalendarzowy i na osobę. Program ten jest podzielony na dwa okresy przyznawania ulg: od 12 marca do 30 kwietnia 2020 r. oraz od 1 maja do 8 czerwca 2020 r.;
d)częściowego zwolnienia ze składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne należnych od osób samozatrudnionych, które utrzymują działalność w okresie otrzymywania wsparcia. Państwo przejmuje płatność odpowiedniej składki należnej za każdy miesiąc od marca do sierpnia 2020 r. Kwota zwolnienia jest ograniczona do poziomu ustanowionego w przepisach;
e)„dodatku pielęgnacyjnego” dla osób samozatrudnionych, który rekompensuje utratę dochodów poniesioną przez osoby samozatrudnione wskutek konieczności opieki nad dziećmi lub osobami wymagającymi opieki ze względu na zamknięcie placówek opieki nad dziećmi i opieki społecznej. Dzienna kwota wsparcia wynosi 424 CZK za marzec i 500 CZK za okres od kwietnia do czerwca.
Republika Czeska przekazała Komisji stosowne informacje.
Uwzględniając dostępne dowody, Komisja zwraca się do Rady z wnioskiem o przyjęcie decyzji wykonawczej o udzieleniu Republice Czeskiej pomocy finansowej na podstawie rozporządzenia w sprawie SURE w celu wsparcia powyższych środków.
•Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki
Niniejszy wniosek jest w pełni zgodny z rozporządzeniem Rady 2020/672, na podstawie którego jest przedkładany.
Niniejszy wniosek stanowi uzupełnienie innego instrumentu prawnego Unii przewidującego udzielenie wsparcia państwom członkowskim w sytuacjach nadzwyczajnych, a mianowicie rozporządzenia Rady (WE) nr 2012/2002 z dnia 11 listopada 2002 r. ustanawiającego Fundusz Solidarności Unii Europejskiej („rozporządzenie (WE) nr 2012/2002”). W dniu 30 marca przyjęto rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/461, które zmienia powyższy instrument w celu rozszerzenia jego zakresu w sposób, który uwzględnia poważne sytuacje kryzysowe dotyczące zdrowia publicznego, oraz określa konkretne działania kwalifikujące się do finansowania.
•Spójność z innymi politykami Unii
Wniosek jest jednym z licznych środków opracowanych w odpowiedzi na obecną pandemię COVID-19, takich jak inicjatywa inwestycyjna w odpowiedzi na koronawirusa, i stanowi uzupełnienie innych instrumentów wspierających zatrudnienie, takich jak Europejski Fundusz Społeczny i Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS) / InvestEU. Wykorzystując operacje zaciągania i udzielania pożyczek jako wsparcie państw członkowskich w konkretnym przypadku pandemii COVID-19, wniosek ten jest wykorzystywany przez państwa członkowskie na drugiej linii obrony, na potrzeby finansowania mechanizmów zmniejszonego wymiaru czasu pracy oraz podobnych rozwiązań, co może pomóc w ochronie miejsc pracy, a tym samym pracowników i osób samozatrudnionych, przed ryzykiem bezrobocia.
2.PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ
•Podstawa prawna
Podstawą prawną niniejszego instrumentu jest rozporządzenie Rady 2020/672.
•Pomocniczość (w przypadku kompetencji niewyłącznych)
Niniejszy wniosek jest odpowiedzią na wniosek państwa członkowskiego i stanowi wyraz europejskiej solidarności poprzez udzielenie pomocy finansowej Unii w formie tymczasowych pożyczek na rzecz państwa członkowskiego dotkniętego pandemią COVID-19. Taka pomoc finansowa pozwala sprostać – na drugiej linii obrony – zwiększonym wydatkom publicznym rządu, w sposób tymczasowy i w odniesieniu do mechanizmów zmniejszonego wymiaru czasu pracy oraz podobnych rozwiązań. Pomoże ona państwom członkowskim w ochronie miejsc pracy, a tym samym w ograniczeniu narażenia pracowników i osób samozatrudnionych na ryzyko bezrobocia i utraty dochodów.
Wsparcie takie pomoże ludności cierpiącej z powodu kryzysu oraz przyczyni się do ograniczenia bezpośrednich skutków społecznych i gospodarczych spowodowanych obecnym kryzysem związanym z COVID-19.
•Proporcjonalność
Wniosek jest zgodny z zasadą proporcjonalności. Nie wykracza on poza to, co jest konieczne, by osiągnąć cele instrumentu.
3.WYNIKI OCEN EX POST, KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI I OCEN SKUTKÓW
•Konsultacje z zainteresowanymi stronami
Ze względu na pilną potrzebę przygotowania wniosku w celu jego szybkiego przyjęcia przez Radę nie można było przeprowadzić konsultacji z zainteresowanymi stronami.
•Ocena skutków
Z uwagi na pilny charakter wniosku nie przeprowadzono oceny skutków.
4.WPŁYW NA BUDŻET
Komisja powinna mieć możliwość zaciągania pożyczek na rynkach finansowych w celu udzielenia pożyczek państwom członkowskim wnioskującym o pomoc finansową w ramach instrumentu SURE.
Oprócz gwarancji udzielanych przez państwa członkowskie przewidziano także inne zabezpieczenia na potrzeby zapewnienia stabilności finansowej systemu:
·rygorystyczne i zachowawcze podejście do zarządzania finansowego;
·stworzenie portfela pożyczek, co ogranicza w przypadku poszczególnych państw członkowskich ryzyko koncentracji, roczną ekspozycję i nadmierną ekspozycję, zapewniając jednocześnie przyznanie wystarczających zasobów państwom najbardziej potrzebującym; oraz
·możliwość rolowania długu.
2020/0213 (NLE)
Wniosek
DECYZJA WYKONAWCZA RADY
udzielająca Republice Czeskiej tymczasowego wsparcia na podstawie rozporządzenia Rady (UE) 2020/672 w celu zmniejszenia zagrożeń związanych z bezrobociem w sytuacji nadzwyczajnej, jaka wystąpiła w związku z pandemią COVID-19
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,
Uwzględniając rozporządzenie Rady (UE) 2020/672 z dnia 19 maja 2020 r. w sprawie ustanowienia europejskiego instrumentu tymczasowego wsparcia w celu zmniejszenia zagrożeń związanych z bezrobociem w sytuacji nadzwyczajnej (SURE), jaka wystąpiła w związku z pandemią COVID-19 1 , w szczególności jego art. 6 ust. 1,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)W dniu 7 sierpnia 2020 r. Republika Czeska zwróciła się do Unii o pomoc finansową w celu uzupełnienia krajowych działań na rzecz złagodzenia wpływu pandemii COVID-19 i jej społeczno-gospodarczych skutków dla pracowników.
(2)Oczekuje się, że pandemia COVID-19 oraz nadzwyczajne środki wdrożone przez Republikę Czeską, aby zapobiec jej rozprzestrzenianiu się oraz złagodzić jej skutki społeczno-gospodarcze i zdrowotne, będą miały ogromny wpływ na finanse publiczne. Zgodnie z prognozą Komisji z wiosny 2020 r. oczekuje się, że na koniec 2020 r. deficyt oraz dług brutto sektora instytucji rządowych i samorządowych w Republice Czeskiej wyniosą odpowiednio 6,7 % i 38,7 % produktu krajowego brutto (PKB). Jak wynika ze śródokresowej prognozy Komisji z lata 2020 r., przewiduje się, że PKB Republiki Czeskiej zmniejszy się o 7,8 % w 2020 r.
(3)Pandemia COVID-19 wyłączyła znaczną część ludności Republiki Czeskiej z aktywności zawodowej. Sytuacja ta doprowadziła do nagłego i znacznego wzrostu wydatków publicznych Republiki Czeskiej w związku z mechanizmem zmniejszonego wymiaru czasu pracy zwanym programem „Antivirus” (oraz jego podprogramami – wariantem A i wariantem B) i podobnymi środkami ukierunkowanymi na pozapłacowe koszty pracy (wariant C programu „Antivirus”) lub wsparcie dla osób samozatrudnionych, które to środki przedstawiono w motywach 4–8.
(4)W szczególności, na mocy rezolucji rządu nr 353 z dnia 31 marca 2020 r., z późniejszymi zmianami, oraz art. 120 ustawy nr 435/2004 Zz. o zatrudnieniu, z późniejszymi zmianami, o których mowa we wniosku Republiki Czeskiej z dnia 7 sierpnia 2020 r., wprowadzono warianty A i B programu „Antivirus”. Środki te mają częściowo zrekompensować koszty wynagrodzeń ponoszone przez prywatnych pracodawców zmuszonych do zawieszenia lub znacznego ograniczenia swojej działalności gospodarczej w bezpośredniej konsekwencji środków wdrożonych przez władze (wariant A) lub pośrednio ze względu na niekorzystne skutki gospodarcze pandemii (wariant B), na przykład niezdolności pracowników do pracy z powodu ograniczeń w przemieszczaniu się. W ramach wariantu A wkład państwa pokrywa 80 % wypłacanego wynagrodzenia, ale nie może przekraczać 39 000 CZK na pracownika miesięcznie. W ramach wariantu B wkład państwa pokrywa 60 % wypłacanego wynagrodzenia, ale nie może przekraczać 29 000 CZK na pracownika miesięcznie. Pracownicy będący beneficjentami tego programu nie mogą zostać zwolnieni w okresie udziału pracodawcy w programie. Środki obowiązują od dnia 12 marca do dnia 31 sierpnia 2020 r.
(5)Ponadto władze wprowadziły wariant C programu „Antivirus” na mocy ustawy nr 300/2020 Zz. i ustawy nr 187/2006 Zz. 2 , o których mowa we wniosku Republiki Czeskiej z dnia 7 sierpnia 2020 r. W ramach tego środka częściowo rekompensuje się pozapłacowe koszty pracy (na przykład składki na ubezpieczenie społeczne płacone przez pracodawcę) małych przedsiębiorstw (do 50 pracowników), które utrzymują zatrudnienie i których koszty wynagrodzeń pozostają na poziomie co najmniej 90 % stanu z końca marca 2020 r. Wniosek dotyczy jedynie 90 % całkowitych wydatków z tytułu tego środka w celu zapewnienia, aby pomoc odpowiadała wydatkom, które pozwoliły utrzymać zatrudnienie. Podstawę obliczeń ograniczono do wysokości 150 % średniego wynagrodzenia brutto w Republice Czeskiej. Wsparcie może zostać udzielone w odniesieniu do całości lub części okresu od czerwca do sierpnia 2020 r.
(6)W ramach programu „Pětadvacítka” wprowadzonego ustawą nr 159/2020 Zz. 3 , o której mowa we wniosku Republiki Czeskiej z dnia 7 sierpnia 2020 r., osobom samozatrudnionym zmuszonym do zawieszenia lub znacznego ograniczenia swojej działalności gospodarczej ze względu na zagrożenie dla zdrowia publicznego lub środki kryzysowe wdrożone przez organy publiczne przysługuje premia podatkowa w wysokości 500 CZK na dzień kalendarzowy i na osobę. Program ten jest podzielony na dwa okresy przyznawania ulg: od 12 marca do 30 kwietnia 2020 r. oraz od 1 maja do 8 czerwca 2020 r. Premia podatkowa oznacza utratę dochodów przez sektor instytucji rządowych i samorządowych, co do celów wykonania rozporządzenia Rady 2020/672 można uznać za równoważne z wydatkami publicznymi.
(7)Na mocy ustawy nr 136/2020 Zz. (w odniesieniu do ubezpieczeń społecznych) i ustawy nr 134/2020 Zz. (w odniesieniu do ubezpieczeń zdrowotnych), o których mowa we wniosku Republiki Czeskiej z dnia 7 sierpnia 2020 r., władze wprowadziły częściowe zwolnienie ze składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne należnych od osób samozatrudnionych, które utrzymują działalność w okresie otrzymywania wsparcia. Państwo przejmuje płatność odpowiedniej składki należnej za każdy miesiąc od marca do sierpnia 2020 r. Kwota zwolnienia jest ograniczona do poziomu ustanowionego w przepisach.
(8)Ponadto na mocy rezolucji rządu nr 262 z dnia 19 marca 2020 r., nr 311 z dnia 26 marca, nr 354 z dnia 31 marca, nr 514 z dnia 4 maja i nr 552 z dnia 18 maja; art. 14 ustawy nr 218/2000 Zz. o regułach budżetowych, z późniejszymi zmianami (w odniesieniu do osób samozatrudnionych w sektorze podstawowej produkcji rolnej i leśnej), art. 3 lit. h) ustawy nr 47/2002 Zz. o wsparciu na rzecz MŚP, z późniejszymi zmianami (w odniesieniu do wszystkich innych osób samozatrudnionych), o których mowa we wniosku Republiki Czeskiej z dnia 7 sierpnia 2020 r., władze wprowadziły „dodatek pielęgnacyjny” dla osób samozatrudnionych. Środek ten rekompensuje utratę dochodów poniesioną przez osoby samozatrudnione wskutek konieczności opieki nad dziećmi lub osobami wymagającymi opieki ze względu na zamknięcie placówek opieki nad dziećmi i opieki społecznej. Dzienna kwota wsparcia wynosi 424 CZK za marzec i 500 CZK za okres od kwietnia do czerwca.
(9)Republika Czeska spełnia warunki dotyczące zwrócenia się z wnioskiem o pomoc finansową, które określono w art. 3 rozporządzenia (UE) 2020/672. Republika Czeska przedstawiła Komisji odpowiednie dowody potwierdzające, że faktyczne i planowane wydatki publiczne wzrosły o 2 940 446 745 EUR od dnia 1 lutego 2020 r. w związku ze środkami krajowymi przyjętymi w celu złagodzenia skutków społeczno-gospodarczych pandemii COVID-19. Stanowi to nagły i znaczny wzrost, ponieważ nowe środki obejmują znaczną część przedsiębiorstw i ludności aktywnej zawodowo w Republice Czeskiej. Republika Czeska zamierza sfinansować 940 446 745 EUR zwiększonej kwoty wydatków ze środków unijnych oraz ze środków własnych.
(10)Komisja skonsultowała się z Republiką Czeską oraz zweryfikowała nagły i znaczny wzrost faktycznych i planowanych wydatków publicznych związanych bezpośrednio z mechanizmami zmniejszonego wymiaru czasu pracy oraz podobnymi środkami, o których mowa we wniosku z dnia 7 sierpnia 2020 r., zgodnie z art. 6 rozporządzenia (UE) 2020/672.
(11)Należy zatem udzielić pomocy finansowej, aby pomóc Republice Czeskiej w przezwyciężeniu skutków społeczno-gospodarczych poważnych zakłóceń gospodarczych spowodowanych przez pandemię COVID-19.
(12)Niniejsza decyzja powinna pozostawać bez uszczerbku dla wyniku jakichkolwiek procedur dotyczących zakłóceń funkcjonowania rynku wewnętrznego, które mogą zostać podjęte, w szczególności na mocy art. 107 i 108 TFUE. Niniejsza decyzja nie uchyla obowiązku powiadomienia Komisji przez państwo członkowskie, na mocy art. 108 TFUE, o przypadkach potencjalnej pomocy państwa.
(13)Republika Czeska powinna regularnie przedstawiać Komisji informacje dotyczące realizacji planowanych wydatków publicznych, aby umożliwić Komisji ocenę stopnia realizacji tych wydatków przez Republikę Czeską.
(14)Decyzję o udzieleniu pomocy finansowej podjęto, uwzględniając istniejące i przewidywane potrzeby Republiki Czeskiej, a także już przedłożone lub planowane wnioski pozostałych państw członkowskich o pomoc finansową na mocy rozporządzenia (UE) 2020/672, z uwzględnieniem zasad równego traktowania, solidarności, proporcjonalności i przejrzystości,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Republika Czeska spełnia warunki określone w art. 3 rozporządzenia (UE) 2020/672.
Artykuł 2
1.Unia udziela Republice Czeskiej pożyczki do maksymalnej wysokości 2 000 000 000 EUR. Maksymalny średni okres wymagalności pożyczki wynosi 15 lat.
2.Okres dostępności pomocy finansowej udzielonej na mocy niniejszej decyzji wynosi 18 miesięcy począwszy od pierwszego dnia po wejściu w życie niniejszej decyzji.
3.Pomoc finansowa Unii jest udostępniana Republice Czeskiej przez Komisję w maksymalnie ośmiu ratach. Rata może zostać wypłacona w jednej transzy lub w kilku transzach. Okresy wymagalności transz w ramach pierwszej raty mogą być dłuższe niż maksymalny średni okres wymagalności, o którym mowa w ust. 1. W takich przypadkach okresy wymagalności kolejnych transz są ustalane tak, aby po wypłacie wszystkich rat osiągnięto zgodność z maksymalnym średnim okresem wymagalności, o którym mowa w ust. 1.
4.Warunkiem uruchomienia pierwszej raty jest wejście w życie umowy pożyczki, o której mowa w art. 8 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2020/672.
5.Republika Czeska pokrywa koszty finansowania poniesione przez Unię, o których mowa w art. 4 rozporządzenia (UE) 2020/672, w odniesieniu do każdej raty, powiększone o wszelkie opłaty, koszty i wydatki poniesione przez Unię, które wynikają z rodzaju finansowania.
6.Komisja decyduje o wysokości oraz o uruchomieniu rat, a także o wysokości transz.
Artykuł 3
1. Republika Czeska może finansować następujące środki:
a)program „Antivirus” przewidziany w rezolucji rządu nr 353 z dnia 31 marca 2020 r., z późniejszymi zmianami, oraz art. 120 ustawy nr 435/2004 Zz. o zatrudnieniu, z późniejszymi zmianami;
b)wariant C programu „Antivirus” przewidziany w ustawie nr 300/2020 Zz.;
c)program „Pětadvacítka” przewidziany w ustawie nr 159/2020 Zz.;
d)częściowe zwolnienie ze składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne należnych od osób samozatrudnionych przewidziane w ustawie nr 136/2020 Zz. (w odniesieniu do ubezpieczeń społecznych) i ustawie nr 134/2020 Zz. (w odniesieniu do ubezpieczeń zdrowotnych);
e)„dodatek pielęgnacyjny” dla osób samozatrudnionych przewidziany w rezolucjach rządu nr 262 z dnia 19 marca 2020 r., nr 311 z dnia 26 marca, nr 354 z dnia 31 marca, nr 514 z dnia 4 maja i nr 552 z dnia 18 maja; art. 14 ustawy nr 218/2000 Zz. o regułach budżetowych, z późniejszymi zmianami (w odniesieniu do osób samozatrudnionych w sektorze podstawowej produkcji rolnej i leśnej), art. 3 lit. h) ustawy nr 47/2002 Zz. o wsparciu na rzecz MŚP, z późniejszymi zmianami (w odniesieniu do wszystkich innych osób samozatrudnionych).
Artykuł 4
Republika Czeska przekazuje Komisji do dnia [DATA: 6 miesięcy po opublikowaniu niniejszej decyzji] r., a następnie co 6 miesięcy, informacje dotyczące realizacji planowanych wydatków publicznych do czasu całkowitego zrealizowania tych wydatków.
Artykuł 5
Niniejsza decyzja skierowana jest do Republiki Czeskiej.
Artykuł 6
Niniejsza decyzja jest publikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Sporządzono w Brukseli dnia […] r.
W imieniu Rady
Przewodniczący