Streszczenie oceny skutków

Ocena skutków przeglądu dyrektywy 98/83/WE w sprawie wody pitnej

A. Zasadność działań

Dlaczego należy podjąć działania? Na czym polega problem?

Bezpieczna woda pitna jest niezbędna dla zdrowia i dobrostanu publicznego. Jej zanieczyszczenie lub niedobory powodują wysokie koszty społeczne i ekonomiczne. W ramach oceny REFIT dyrektywy 98/83/WE, przeprowadzonej jako działanie następcze w związku z pierwszą europejską inicjatywą obywatelską Right2Water, potwierdzono, że dyrektywa spełnia swój cel ochrony zdrowia ludzkiego przed szkodliwymi skutkami zanieczyszczenia wody wodociągowej. Jednak w ramach oceny, konsultacji z zainteresowanymi stronami oraz analizy przeprowadzonej przez Trybunał Obrachunkowy zidentyfikowano pięć obszarów: 1) przestarzałe normy jakości; 2) przestarzałe podejście; 3) elastyczność w zakresie przepisów dotyczących materiałów mających kontakt z wodą pitną tworząca barierę na rynku wewnętrznym; 4) brak przejrzystości i dostępu do aktualnych informacji dla konsumentów oraz zbyt skomplikowana sprawozdawczość; 5) według inicjatywy obywatelskiej około 2 mln osób nie ma dostępu do wody wodociągowej.

Jaki jest cel inicjatywy?

Celem inicjatywy jest zapewnienie stałej wysokiej jakości wody pitnej w nadchodzących dziesięcioleciach poprzez modernizację dyrektywy w sprawie wody pitnej.

Na czym polega wartość dodana podjęcia działań na poziomie UE?

Państwa członkowskie nie są w stanie samodzielnie w wystarczającym stopniu zapewnić ochrony zdrowia ludzkiego i środowiska naturalnego, zniesienia przeszkód na rynku wewnętrznym, poprawy dostępu do wody i zrównoważonego zarządzania zaopatrzeniem w wodę. Obywatele, państwa członkowskie i przedsiębiorstwa polegają na ogólnounijnych wspólnych i aktualnych normach jakości wody pitnej.

B. Rozwiązania

Jakie warianty legislacyjne i nielegislacyjne rozważono? Czy wskazano preferowany wariant? Jak uzasadniono ten wybór lub jego brak?

Na podstawie wariantów zidentyfikowanych w ocenie skutków rozważono dwa pakiety strategiczne, z których oba obejmują: 1) poszerzony i zaktualizowany wykaz parametrów; 2) propagowanie podejścia opartego na analizie ryzyka; 3) usuwanie przeszkód na rynku wewnętrznym w odniesieniu do produktów mających kontakt z wodą pitną; 4) przekazywanie konsumentom skonkretyzowanych, mierzalnych, osiągalnych, realnych, terminowych informacji oraz lepiej sprecyzowane obowiązki w zakresie sprawozdawczości. Drugi pakiet obejmuje również 5) poprawę i propagowanie dostępu do wody pitnej. Oba preferowane pakiety polityczne najlepiej odpowiadają ogólnemu celowi inicjatywy, ponieważ wykorzystują synergię między rozszerzonym wykazem parametrów a pełnym stosowaniem podejścia opartego na analizie ryzyka, a jednocześnie pozwalają zmaksymalizować korzyści zdrowotne mniejszym kosztem. Drugi pakiet dotyczy bardziej bezpośrednio „dostępu do wody” wskazanego w europejskiej inicjatywie obywatelskiej „Right2Water”, w tym obowiązku zapewnienia dostępu do wody pitnej wrażliwym i zmarginalizowanym grupom społecznym.

Jak kształtuje się poparcie dla poszczególnych wariantów?

Dostawcy wody i organy publiczne zdecydowanie opowiedziały się za poszerzonym i zaktualizowanym wykazem parametrów oraz wprowadzeniem podejścia opartego na analizie ryzyka. Przemysł, konsumenci i organy publiczne stanowczo poparły usunięcie przeszkód na rynku wewnętrznym. Konsumenci opowiedzieli się za większą przejrzystością i poprawą dostępu do wody dla wszystkich. Część operatorów sieci wodociągowych powątpiewała w potrzebę zwiększonego dostępu do skonkretyzowanych, mierzalnych, osiągalnych, realnych, terminowych informacji. Sektor wody butelkowanej podważał zasadność traktowania spożycia wody butelkowanej jako wskaźnika zaufania obywateli do wody wodociągowej.

C. Skutki wdrożenia preferowanego wariantu

Jakie korzyści przyniesie wdrożenie preferowanego wariantu lub – jeśli go nie wskazano – głównych wariantów?

Oba preferowane pakiety zapewniłyby stałe zaopatrzenie w wysokiej jakości wodę pitną. Wprowadzenie podejścia w pełni opartego na analizie ryzyka zwiększyłoby spójność z innymi obszarami polityki, takimi jak ramowa dyrektywa wodna, oraz umożliwiło lepszą identyfikację potencjalnych źródeł zanieczyszczeń w celu zmniejszenia ryzyka i w związku z tym lepszego ukierunkowania działań w zakresie uzdatniania i monitorowania. Oba pakiety pozwoliłyby zmniejszyć liczbę osób w UE, których zdrowie może być obecnie zagrożone, z 20 milionów do 4,7–4,1 miliona osób. Obniżone zostałoby także ryzyko potencjalnych długoterminowych skutków marginalnych i odpowiadające im koszty opieki zdrowotnej. Dzięki większej przejrzystości zaopatrzenia w wodę pozycja konsumentów stałabym się mocniejsza: mogliby oni motywować dostawców do świadczenia zasobooszczędnych usług. Wzrosłoby zaufanie do wody wodociągowej, co miałoby dodatkowe pozytywne skutki społeczne i środowiskowe: ograniczenie spożycia wody butelkowanej o ok. 17 % (w porównaniu z 2015 r.), dzięki czemu obniżyłyby się emisje gazów cieplarnianych i zanieczyszczenie środowiska tworzywami sztucznymi. Obciążenia związane ze sprawozdawczością zmniejszyłyby się dzięki obowiązkowi przekazywania Komisji tylko niezbędnych informacji (przypadki przekroczenia parametrów, zdarzenia).

Jakie są koszty wdrożenia preferowanego wariantu lub – jeśli go nie wskazano – głównych wariantów?

Obecne roczne koszty w sektorze wody pitnej wynoszą 46,3 mld EUR i oczekuje się, że wzrosną do 47,9 mld EUR w 2050 r. Istotne korzyści zdrowotne wynikające z bezpieczniejszego zaopatrzenia w wodę pitną wiążą się z umiarkowanymi kosztami dodatkowymi. Pakiety spowodują szacunkowy dodatkowy wzrost kosztów początkowych o 5,9 mld–7,3 mld EUR 1 . Zatrudnienie w sektorze zaopatrzenia w wodę wzrosłoby o 17 000–26 000 ekwiwalentów pełnego czasu pracy (EPC), a w scenariuszu odniesienia – zmniejszyłoby się o 9 000 EPC. Koszty zostałyby w większości przeniesione na konsumentów, ale finansowanie przez UE lub strategie krajowe mogłyby zmniejszyć ten wpływ. Jeśli chodzi o przystępność cenową pakiety spowodują niewielki wzrost wydatków gospodarstw domowych na usługi wodne z 0,73 % do poziomu między 0,75 % a 0,76 % średniego dochodu gospodarstwa domowego. Średni koszt na gospodarstwo domowe, oszacowany na 2015 r. na poziomie 229 EUR, wzrósłby o 7,90 EUR–10,40 EUR rocznie. Ponieważ państwa członkowskie mają margines swobody (np. w zakresie dofinansowania), rzeczywiste koszty najprawdopodobniej byłyby mniejsze. Również zmniejszenie zużycia wody butelkowanej może pomóc gospodarstwom domowym w skompensowaniu kosztów na kwotę ok. 610 mln EUR.

Jakie będą skutki dla przedsiębiorstw, MŚP i mikroprzedsiębiorstw?

Skutki najsilniej odczuliby dostawcy wody. Rozróżnienie między małymi a dużymi dostawcami zostanie utrzymane i doprecyzowane. W szczególności mniejsi dostawcy skorzystają z uproszczonego i stopniowego wdrażania podejścia opartego na analizie ryzyka. Ogólnie rzecz biorąc, wszystkie te zmiany stworzą dodatkowe możliwości zatrudnienia. Pakiety będą miały pozytywne skutki dla małych i średnich przedsiębiorstw w sektorze uzdatniania i analizy (wtórne skutki dla zatrudnienia mogą osiągnąć poziom 1 000 miejsc pracy). W przeciwieństwie do potencjalnego niewielkiego negatywnego wpływu na sektor wody butelkowanej pozytywnych efektów można oczekiwać w sektorze wytwarzania produktów i materiałów, w odniesieniu do MŚP, dostępu do rynku i innowacji, a także w sektorze ICT.

Czy przewiduje się znaczące skutki dla budżetów i administracji krajowych?

Modernizacja obowiązującego prawidłowo wdrożonego prawodawstwa będzie miała niewielkie skutki dla krajowych budżetów i administracji. Główne skutki dla organów publicznych dotyczą zmniejszenia obciążenia administracyjnego dzięki uproszczeniu sprawozdawczości (-0,35 mln EUR kosztów operacyjnych). Państwa członkowskie będą musiały dokonać transpozycji tekstu prawnego i będą mogły opracować specjalne krajowe plany oceny ryzyka lub wytyczne oraz szkolenia.

Czy wystąpią inne znaczące skutki? 

Roczne oszczędności związane z ograniczeniem przeszkód na rynku wewnętrznym szacuje się na 669 mln EUR, ale oszczędności te będą się wiązać z potencjalnymi stratami niektórych krajowych organów zatwierdzających produkty. Przepisy zawarte w drugim pakiecie przyczynią się do poprawy dostępu do wody (cel zrównoważonego rozwoju nr 6).

D. Działania następcze

Kiedy nastąpi przegląd przyjętej polityki?

Nie później niż 12 lat po dacie transpozycji Komisja przeprowadzi ocenę dyrektywy. Utrzymane zostaną klauzule przeglądowe dotyczące regularnego dostosowywania załączników technicznych do postępu technicznego.