Streszczenie oceny skutków

Ocena skutków dotycząca wniosku w sprawie środków celnych dotyczących przywozu dóbr kultury

A. Zasadność działań

Jak uzasadniono ten wybór lub jego brak? Na czym polega problem? Maksymalnie 11 wierszy

W Europejskiej agendzie bezpieczeństwa z 2015 r. 1 oraz planie działania z 2016 r. na rzecz intensyfikacji walki z finansowaniem terroryzmu 2 Komisja zapowiedziała, że przed końcem drugiego kwartału 2017 r. przedstawi wniosek ustawodawczy w sprawie zwalczania nielegalnego handlu dobrami kultury.

Wniosek odnosi się do problemu dóbr kultury z państw trzecich nielegalnie usuniętych z ich otoczenia historycznego i archeologicznego oraz sprowadzonych do UE, co sprzyja przestępczości zorganizowanej, finansowaniu terroryzmu, praniu pieniędzy i uchylaniu się od opodatkowania oraz przyczynia się do utraty tożsamości kulturowej i dziedzictwa kulturowego przez kraje pochodzenia. Wniosek stanowi kolejny etap działań ustawodawczych po wprowadzeniu przepisów UE zakazujących handlu dobrami kultury z Iraku i Syrii (rozporządzenia 1210/2003 i 36/2012).

Jaki jest cel inicjatywy? Maksymalnie 8 wierszy

Inicjatywa ma na celu zapobieganie przywozowi i składowaniu w UE dóbr kultury nielegalnie wywiezionych z państw trzecich; przyczyni się to do ograniczenia nielegalnego handlu dobrami kultury, zwalczania finansowania terroryzmu oraz ochrony dziedzictwa kulturowego, w szczególności obiektów archeologicznych w krajach pochodzenia dotkniętych konfliktami zbrojnymi. W tym celu proponuje się: ustanowienie wspólnej definicji dóbr kultury przy przywozie; zapewnienie, aby importerzy zachowywali staranność przy zakupie dóbr kultury pochodzących z państw trzecich; określenie standardowych informacji na użytek poświadczania legalnego pochodzenia danych dóbr; wprowadzenie skutecznych środków odstraszających, które miałyby zniechęcać do nielegalnego handlu; oraz propagowanie aktywnego zaangażowania zainteresowanych stron w ochronę dziedzictwa kulturowego.

Na czym polega wartość dodana podjęcia działań na poziomie UE? Maksymalnie 7 wierszy 

Środki kontroli i weryfikacji stosowane przez jedno państwo członkowskie nie stanowią przeszkody dla nielegalnego wprowadzania do tego państwa członkowskiego dóbr kultury z innego państwa członkowskiego, które nie wprowadziło takich kontroli. Nierówne traktowanie podmiotów gospodarczych w różnych państwach członkowskich prowadzi do dyskryminacji. Wspólne podejście jest niezbędne w celu zapewnienia skuteczności i jednolitego traktowania przywozu w całej UE.

B. Rozwiązania

Jakie warianty legislacyjne i nielegislacyjne rozważono? Czy wskazano preferowany wariant? Jak uzasadniono ten wybór lub jego brak? Maksymalnie 14 wierszy 

Warianty strategiczne rozważono w grupach:

Po pierwsze, warianty z zastosowaniem „prawa miękkiego” w celu nakłonienia zainteresowanych stron do okazywania dobrej woli oraz samodyscypliny, a także poprawy zdolności właściwych organów (GRUPA A).

Po drugie, warianty regulacyjne w odniesieniu do dwóch istotnych elementów:

- odpowiedniej definicji zakresu, w jakim dobra kultury mają zostać objęte inicjatywą (GRUPA B);

- wymogów dotyczących dokumentów niezbędnych do poświadczenia legalnego charakteru dóbr (GRUPA C).

Dokładniej rzecz ujmując, grupa C obejmuje następujące warianty świadectw:

a) świadectwo wywozowe wydawane przez kraj pochodzenia i współpraca administracyjna z danym krajem;

b) oświadczenie importera z mocą przysięgi wraz z formularzem dokumentacyjnym obiektu zabytkowego zawierającym podstawowe informacje na temat danych dóbr;

c) pozwolenie na przywóz wydawane przez organy UE ds. kultury dla wszystkich dóbr kultury;

d) pozwolenia na przywóz dóbr kultury narażonych w wysokim stopniu na grabież (obiekty archeologiczne) oraz oświadczenie importera i formularz dokumentacyjny obiektu zabytkowego dla wszystkich innych dóbr kultury (połączenie elementów b i c).

Jak kształtuje się poparcie dla poszczególnych wariantów? Maksymalnie 7 wierszy 

Przedsiębiorstwa i grupy interesu opowiadają się raczej za opcjami nieregulacyjnymi, bez wprowadzania szczególnych wymogów unijnych dotyczących dokumentacji przy przywozie. Wydaje się, że spośród dokumentów mniejszy sprzeciw budzi oświadczenie importera. Władze publiczne państw członkowskich, organizacje pozarządowe i społeczeństwo obywatelskie opowiadają się za bardziej zdecydowanymi środkami, takimi jak stosowanie świadectw wywozowych lub pozwoleń na przywóz; podmioty te nie mają pewności co do skuteczności oświadczenia importera, ponieważ oświadczenie nie jest wypróbowanym rozwiązaniem w tej dziedzinie.

C. Skutki wdrożenia preferowanego wariantu

Jakie korzyści przyniesie wdrożenie preferowanego wariantu lub – jeśli go nie wskazano – głównych wariantów? Maksymalnie 12 wierszy

Preferowanym wariantem jest połączenie wariantów z zastosowaniem „prawa miękkiego” i środków regulacyjnych z szeroki zakres dóbr, z ograniczeniem w postaci minimalnego wieku wynoszącego 250 lat. Przewiduje się również wprowadzenie wymogów dotyczących dokumentacji, aby zapewnić możliwość udowodnienia legalnego pochodzenia. Oczekuje się, że w ten sposób, dzięki skuteczniejszym kontrolom wariant ten przyczyni się do ograniczenia nielegalnego handlu dobrami kultury, zwalczania finansowania terroryzmu i ochrony dziedzictwa kulturowego, szczególnie w krajach pochodzenia dotkniętych konfliktami zbrojnymi.

Jakie są koszty wdrożenia preferowanego wariantu lub – jeśli go nie wskazano – głównych wariantów? Maksymalnie 12 wierszy

Podmioty gospodarcze, które zajmują się przywozem dóbr kultury uznanych za zagrożone dziedzictwo (bardzo mała część rynku dzieł sztuki), przed ich przywozem do UE będą musiały uzyskać odpowiednie pozwolenie. Pociągnie to za sobą pewne koszty dla importerów związane z konicznością zgromadzenia dokumentacji i przedstawienia jej odpowiednim organom, jak również pewne koszty dla organów ds. kultury, które będą musiały dysponować odpowiednią wiedzą ekspercką do zbadania wniosków. W przypadku innych dóbr importerzy będą musieli wypełnić oświadczenie importera i formularz dokumentacyjny obiektu zabytkowego oraz przedstawić je organom celnym do zbadania i rejestracji.

Jakie będą skutki dla przedsiębiorstw, MŚP i mikroprzedsiębiorstw? Maksymalnie 8 wierszy

Przedsiębiorstwa działające na rynku dzieł sztuki to niemal wyłącznie mikro- lub małe przedsiębiorstwa. Z tego powodu rozważając zastosowanie proponowanych środków, przyjęto założenie, że wszystkie podmioty gospodarcze to MŚP, więc dołożono starań, aby wybrać rozwiązania wymagające ograniczonych zasobów operacyjnych i w przypadku których koszty przestrzegania przepisów są jak najniższe.

Czy przewiduje się znaczące skutki dla budżetów i administracji krajowych? Maksymalnie 4 wierszy

Z wyjątkiem sytuacji, w których konieczne będzie wydawanie pozwoleń na przywóz obiektów archeologicznych i elementów zabytków i w których państwa członkowskie będą musiały zapewnić, aby w rozpatrywaniu wniosków uczestniczyły osoby posiadające specjalistyczną wiedzę, pozostałe środki nie wiążą się ze znaczącym zapotrzebowaniem na zasoby ludzkie ani z koniecznością poniesienia znaczących kosztów operacyjnych.

Czy wystąpią inne znaczące skutki? Maksymalnie 6 wierszy

Kontrole celne i inne czynniki zniechęcające do nielegalnego handlu (kary) będą miały negatywny wpływ na przestępczość zorganizowaną i finansowanie terroryzmu w UE i poza granicami. Środki UE mogą mieć pozytywny wpływ na państwa trzecie, których dziedzictwo kulturowe jest zagrożone.

Proporcjonalność 

Proponowany środek nie pociąga za sobą nieuzasadnionych kosztów dla przedsiębiorców i administracji.

D. Działania następcze

Kiedy nastąpi przegląd przyjętej polityki? Maksymalnie 4 wierszy 

Komisja będzie co pięć lat składała sprawozdania z wykonywania rozporządzenia.