KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 26.6.2017
COM(2017) 540 final
Wniosek
DECYZJA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY
w sprawie uruchomienia Funduszu Solidarności Unii Europejskiej w celu udzielenia pomocy Włochom
KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 26.6.2017
COM(2017) 540 final
Wniosek
DECYZJA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY
w sprawie uruchomienia Funduszu Solidarności Unii Europejskiej w celu udzielenia pomocy Włochom
UZASADNIENIE
1.Kontekst wniosku
Niniejsza decyzja dotyczy uruchomienia środków z Funduszu Solidarności Unii Europejskiej (FSUE) na kwotę 1 196 797 579 EUR w celu udzielenia pomocy Włochom w związku z serią trzęsień ziemi, które miały miejsce w okresie od sierpnia 2016 r. do stycznia 2017 r. w regionach Abruzja, Lacjum, Marche i Umbria. Uruchomieniu tych środków towarzyszy projekt budżetu korygującego (PBK) nr 4/2017 1 , w którym proponuje się zapisanie potrzebnych środków w budżecie ogólnym na 2017 r., zarówno w zakresie zobowiązań, jak i płatności, po odjęciu zaliczek wypłaconych już w 2016 r. (30 000 000 EUR).
2.Informacje i warunki
W dniu 16 listopada 2016 r. Komisja otrzymała pierwszy wniosek o pomoc finansową z FSUE związany z serią trzęsień ziemi w regionach Abruzja, Lacjum, Marche i Umbria po wystąpieniu pierwszych szkód odnotowanych w dniu 24 sierpnia 2016 r. Ten pierwszy wniosek był niekompletny, ponieważ pod koniec października 2016 r. miała miejsce druga seria trzęsień ziemi i konieczna była jeszcze wycena dodatkowych szkód. W dniu 18 stycznia 2017 r., na krótko przed planowanym złożeniem zaktualizowanego wniosku nastąpiła trzecia seria poważnych trzęsień ziemi. W związku z tym w dniu 15 lutego 2017 r. władze włoskie złożyły zaktualizowany wniosek zawierający skorygowane szacunki uwzględniające wszystkie szkody poniesione w okresie od dnia 24 sierpnia 2016 r. do dnia 18 stycznia 2017 r.
Komisja przeanalizowała ten wniosek zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 2012/2002 z dnia 11 listopada 2002 r. ustanawiającym Fundusz Solidarności Unii Europejskiej 2 (dalej „rozporządzenie w sprawie FSUE”), a w szczególności z jego art. 2, 3 i 4. Poniżej przedstawiono najważniejsze elementy tej oceny.
(1)W okresie między 24 sierpnia 2016 r. a 18 stycznia 2017 r. nastąpił szereg silnych trzęsień ziemi o sile od 5,9 do 6,5 stopni w skali Richtera, po których miały miejsce liczne wstrząsy wtórne; szkody wystąpiły na rozległych obszarach w łańcuchu Apeninów w środkowych Włoszech, w szczególności w regionach Abruzja, Lacjum, Marche i Umbria.
(2)Trzęsienia ziemi stanowią klęskę żywiołową, są więc objęte głównym zakresem zastosowania FSUE.
(3)Wniosek Włoch wpłynął do Komisji w dniu 16 listopada 2016 r., czyli w terminie 12 tygodni po odnotowaniu pierwszej szkody w dniu 24 sierpnia 2016 r. W swoim wniosku władze włoskie podkreśliły, że ocena szkód jest niepełna i że odpowiednie szacunki liczbowe mają jedynie charakter przybliżony. Ostateczny wniosek został przedłożony w dniu 15 lutego 2017 r. celem uwzględnienia szkód poniesionych w okresie między 24 sierpnia 2016 r. a 18 stycznia 2017 r.
(4)W swoim wniosku Włochy zwróciły się o wypłatę zaliczki, o której mowa w art. 4a rozporządzenia w sprawie FSUE. W dniu 29 listopada 2016 r. Komisja przyjęła decyzję wykonawczą C(2016) 7861 dotyczącą przyznania zaliczek w wysokości 30 000 000 EUR (maksymalna kwota dozwolona na podstawie przepisów rozporządzenia w sprawie FSUE) z przewidywanego wkładu finansowego z FSUE, a następnie wypłaciła je w całości władzom włoskim.
(5)Władze włoskie oceniły łączną wartość szkód bezpośrednich spowodowanych tą klęską żywiołową na kwotę 21 878,8 mln EUR. Kwota ta stanowi 1,36 % DNB Włoch i przekracza próg dla poważnych klęsk wymagany do uruchomienia środków z FSUE, który w odniesieniu do Włoch w 2016 r. wynosił 3 312,2 mln EUR (tj. 3 mld EUR w cenach z 2011 r.). Ponieważ szacowana łączna wartość szkód bezpośrednich przekracza próg dla poważnych klęsk, klęska ta kwalifikuje się do kategorii „poważnej klęski żywiołowej”.
(6)Jeśli chodzi o skutki i konsekwencje tej klęski żywiołowej, w wyniku trzęsienia w dniu 24 sierpnia 2016 r. śmierć poniosło 299 osób, a 390 osób było hospitalizowanych. W trzęsieniach ziemi w październiku nie było ofiar. W zdarzeniach, które miały miejsce w styczniu, śmierć poniosły 34 osoby. Liczba ludności, której udzielono pomocy w miesiącach następujących po wstrząsach w dniach 26 i 30 października 2016 r. osiągnęła najwyższą wartość w dniu 7 listopada – pomocy udzielono prawie 32 000 osób. Konieczna była ewakuacja tysięcy osób, w tym pacjentów szpitali w regionie Umbria. Według stanu na dzień 8 listopada 2016 r. liczba osób, którym udzielono pomocy, przekroczyła 30 000 we wspomnianych czterech regionach dotkniętych trzęsieniem ziemi, z czego około 11 000 osób zostało przeniesionych do hoteli i innych miejsc zakwaterowania zarówno na obszarach bezpośrednio objętych trzęsieniem ziemi na wybrzeżu w regionie Marche, jak i w głębi lądu w regionie Umbria, natomiast pozostałym osobom udzielono schronienia w obiektach publicznych udostępnionych przez władze gmin. Na obszarach, które ucierpiały już poważnie w wyniku zdarzeń z sierpnia i października, w dniu 18 stycznia 2017 r. ponownie wystąpiły dalsze trzęsienia ziemi, a obfite opady śniegu doprowadziły do odizolowania szeregu miejscowości w Abruzji i znacząco pogorszyły warunki życia ludności dotkniętej tymi klęskami żywiołowymi. Działania poszukiwawczo-ratownicze okazały się bardzo skomplikowane.
(7)Obszar dotknięty trzęsieniem ziemi z dnia 24 sierpnia 2016 r. charakteryzuje głównie działalność rolna i turystyczna. Zabudowania wielu gospodarstw rolnych zostały zniszczone (stodoły, magazyny i pomieszczenia gospodarcze). Na obszarach dotkniętych klęską w regionach Umbria i Marche liczba przedsiębiorstw usługowych i przemysłowych jest znacznie wyższa niż na pozostałych obszarach dotkniętych klęską. Szkody poniesione przez przedsiębiorstwa są w tych regionach dość znaczne. Ponadto wspomniane zdarzenia sejsmiczne miały bardzo negatywny wpływ na sektor turystyki, który wcześniej dobrze prosperował na całym tym obszarze. Duża liczba domów wakacyjnych położonych w parkach narodowych została w znacznym stopniu zniszczona. Trzęsienia ziemi wystąpiły w wielu średniowiecznych miastach położonych w górach, co spowodowało znaczące szkody w obiektach dziedzictwa kulturowego. Na przykład w wyniku wstrząsów w dniu 24 sierpnia zniszczone zostało centrum miasteczka Amatrice. Trzęsienie ziemi w dniu 30 października zniszczyło XIV-wieczną bazylikę św. Benedykta w Nursji.
(8)Władze włoskie oszacowały koszt niezbędnych działań nadzwyczajnych kwalifikujących się do przyznania pomocy na podstawie art. 3 ust. 2 rozporządzenia w sprawie FSUE na kwotę 2 149 363 344 EUR, którą przedstawiono w podziale na poszczególne rodzaje działań. Największy odsetek stanowią koszty przywrócenia funkcjonowania infrastruktury, w szczególności dróg, a następnie koszty działań służb ratownictwa oraz zapewnienia czasowego zakwaterowania.
(9)W ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych (2014-2020) regiony dotknięte klęską żywiołową uznaje się za „regiony w okresie przejściowym i regiony lepiej rozwinięte”. Władze włoskie poinformowały Komisję o zamiarze realokacji środków z programów w ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych na działania związane z odbudową.
(10)Jeżeli chodzi o wdrożenie przepisów Unii w zakresie zapobiegania ryzyku klęsk żywiołowych i zarządzania nim, nie toczy się obecnie żadne postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. Władze włoskie poinformowały, że nie ma konkretnych przepisów unijnych dotyczących zagrożenia sejsmicznego. Niemniej jednak w ramach unijnych przepisów dotyczących ochrony ludności 3 państwa członkowskie opracowują oceny ryzyka na szczeblu krajowym lub odpowiednim niższym szczeblu oraz udostępniają Komisji streszczenie ich istotnych elementów do dnia 22 grudnia 2015 r., a następnie co trzy lata. Włochy przestrzegają tego przepisu i już przedłożyły Komisji Europejskiej (DG ECHO) streszczenie swojej krajowej oceny ryzyka.
(11)Na dzień złożenia wniosku wobec Włoch nie toczyło się postępowanie w sprawie naruszenia przepisów prawa Unii związanych z charakterem klęski.
(12)Władze włoskie potwierdziły, że koszty kwalifikowalne nie są objęte ubezpieczeniem.
3.Finansowanie ze środków FSUE przydzielonych na 2016, 2017 i 2018 r.
Rozporządzenie Rady (UE, EURATOM) nr 1311/2013 z dnia 2 grudnia 2013 r. określające wieloletnie ramy finansowe na lata 2014–2020 4 (dalej „rozporządzenie w sprawie WRF”), a w szczególności jego art. 10, dopuszcza możliwość uruchomienia FSUE w granicach rocznego pułapu wynoszącego 500 000 000 EUR (w cenach z 2011 r.). Punkt 11 Porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 2 grudnia 2013 r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej, współpracy w sprawach budżetowych i należytego zarządzania finansami 5 (porozumienie międzyinstytucjonalne) określa sposoby uruchomienia funduszu.
Ponieważ zasada solidarności była głównym uzasadnieniem utworzenia FSUE, Komisja jest zdania, że przedmiotowa pomoc powinna być udzielana progresywnie. Oznacza to, że zgodnie z uprzednio stosowaną praktyką część szkód powyżej wartości progowej uruchomienia FSUE w przypadku „poważnej klęski” (tj. 0,6 % DNB lub 3 mld EUR w cenach z 2011 r., w zależności od tego, która z tych kwot jest niższa) powinna być objęta pomocą o większej intensywności niż szkody poniżej tej wartości progowej. Współczynnik stosowany w przeszłości do ustalania przydziałów środków w związku z poważnymi klęskami wynosi 2,5 % całkowitej wartości szkód bezpośrednich poniżej progu uruchomienia funduszu oraz 6 % w przypadku części szkód powyżej progu. W przypadku regionalnych klęsk żywiołowych oraz klęsk uwzględnionych na podstawie przepisu dotyczącego „państwa ościennego” współczynnik wynosi 2,5 %.
Wkład nie może przekraczać szacowanych łącznych kosztów działań kwalifikowalnych. Metoda obliczania pomocy jest określona w sprawozdaniu rocznym na temat FSUE (2002–2003) i została zaakceptowana przez Radę i Parlament Europejski.
Na podstawie wniosku Włoch dokonano obliczeń pomocy z FSUE w oparciu o szacowaną łączną wartość szkód bezpośrednich. Obliczenia przedstawiają się następująco:
|
Klęska żywiołowa |
Łączna wartość szkód bezpośrednich
(w mln EUR) |
Próg dla poważnych klęsk (w mln EUR) |
2,5 % szkód bezpośrednich poniżej progu (w mln EUR)
|
6 % szkód bezpośrednich powyżej progu
|
Kwota proponowanej pomocy ogółem (w EUR) |
|
WŁOCHY |
21 878,767 |
3 312,242 |
82 806 050 |
1 113 991 529 |
1 196 797 579 |
|
OGÓŁEM |
1 196 797 579 |
||||
Całkowita kwota dostępna dla uruchomienia Funduszu Solidarności UE na początku 2017 r. wynosiła 1 115 121 612 EUR i była to suma przydziału na 2017 r. w wysokości 563 081 210 EUR (tj. 500 000 000 EUR w cenach z 2011 r.), zgodnie z art. 10 ust. 1 rozporządzenia w sprawie WRF i przydziału na 2016 r. w wysokości 552 040 402 EUR (tj. 500 000 000 EUR w cenach z 2011 r.), który pozostał niewykorzystany i przeniesiony na następny rok, zgodnie z art. 10 ust. 2 rozporządzenia w sprawie WRF.
Kwota, która może zostać uruchomiona w tym okresie 2017 r. wynosi 902 826 499 EUR. Odpowiada to całkowitej kwocie dostępnej do uruchomienia FSUE na początku 2017 r. (1 115 121 612 EUR), pomniejszonej o wcześniej uruchomioną kwotę 6 (71 524 810 EUR), pomniejszonej o zatrzymaną kwotę 140 770 303 EUR w celu dopełnienia obowiązku odłożenia 25 % rocznego przydziału środków na 2017 r. do dnia 1 października 2017 r., zgodnie z art. 10 ust. 1 rozporządzenia w sprawie WRF.
Kwota ta nie jest wystarczająca do pełnego pokrycia środków uruchomionych z FSUE na rzecz Włoch. Komisja uważa jednak, że warunki określone w art. 10 ust. 2 rozporządzenia w sprawie WRF zostały spełnione i proponuje, aby różnicę w wysokości 293 971 080 EUR (1 196 797 579 EUR minus 902 826 499 EUR w ramach przydziału z budżetu na 2017 r.) pokryć z rocznej kwoty dostępnej w 2018 r.
|
Zestawienie finansowania z Funduszu Solidarności Unii Europejskiej (FSUE) |
Kwota w EUR |
|
Przydział na 2016 r. przeniesiony na 2017 r. |
552 040 402 |
|
Przydział na 2017 r. |
563 081 210 ---------------- |
|
Ogółem dostępne na początku 2017 r. |
1 115 121 612 |
|
Minus kwota uruchomiona już w 2017 r. |
-71 524 810 |
|
Minus zatrzymane 25 % przydziału na 2017 r. |
-140 770 303 ---------------- |
|
Maksymalna kwota obecnie dostępna (przydziały na 2016+2017) |
902 826 499 |
|
Pozostałe saldo udostępnione na wstępie z przydziału na 2018 r. |
293 971 080 |
|
Łączna kwota proponowanej pomocy na rzecz Włoch |
1 196 797 579 |
Wniosek
DECYZJA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY
w sprawie uruchomienia Funduszu Solidarności Unii Europejskiej w celu udzielenia pomocy Włochom
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,
uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 2012/2002 z dnia 11 listopada 2002 r. ustanawiające Fundusz Solidarności Unii Europejskiej 7 , w szczególności jego art. 4 ust. 3,
uwzględniając Porozumienie międzyinstytucjonalne z dnia 2 grudnia 2013 r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej, współpracy w kwestiach budżetowych i należytego zarządzania finansami 8 , w szczególności jego pkt 11,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)Fundusz Solidarności Unii Europejskiej („fundusz”) ma na celu umożliwienie szybkiej, skutecznej i elastycznej reakcji Unii w sytuacjach nadzwyczajnych w celu okazania solidarności z ludnością zamieszkującą regiony dotknięte klęskami żywiołowymi.
(2)Środki funduszu nie mogą przekroczyć maksymalnej rocznej kwoty 500 000 000 EUR (w cenach z 2011 r.), zgodnie z art. 10 ust. 1 rozporządzenia Rady (UE, Euratom) nr 1311/2013 9 . Cały przydział środków na 2016 r. pozostał niewykorzystany i przeniesiono go na kolejny rok zgodnie z art. 10 ust. 2 rozporządzenia w sprawie WRF. Przydział środków na 2017 r. nie został jeszcze wykorzystany.
(3)W dniu 16 listopada 2016 r. Włochy złożyły wniosek o pomoc finansową z funduszu w związku z trzęsieniem ziemi, które dotknęło regiony Abruzja, Lacjum, Marche i Umbria w dniu 24 sierpnia 2016 r. Kolejne trzęsienia ziemi nawiedziły obszary wcześniej dotknięte trzęsieniami ziemi i znacznie zwiększyły skalę uprzednio zgłoszonych szkód. W związku z tym Włochy złożyły ostateczny wniosek w dniu 15 lutego 2017 r. zawierający zaktualizowane szacunki z uwzględnieniem szkód poniesionych w okresie od dnia 24 sierpnia 2016 r. do dnia 18 stycznia 2017 r.
(5)Wniosek Włoch spełnia warunki przyznania wkładu finansowego z funduszu ustanowione w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 2012/2002.
(7)W związku z tym należy uruchomić środki z funduszu, aby zapewnić wkład finansowy dla Włoch.
(8)Ponieważ kwota, która może zostać uruchomiona na 2017 r., nie obejmuje pełnego wkładu, różnicę należy sfinansować z rocznej kwoty dostępnej na 2018 r., zgodnie z art. 10 ust. 2 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 1311/2013.
(9)Aby skrócić do minimum czas potrzebny na uruchomienie środków z funduszu, niniejsza decyzja powinna wejść w życie z dniem jej przyjęcia,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
W ramach budżetu ogólnego Unii na rok budżetowy 2017 uruchamia się środki z Funduszu Solidarności Unii Europejskiej w celu udostępnienia kwoty 1 196 797 579 EUR dla Włoch w formie środków na zobowiązania i środków na płatności.
Artykuł 2
Niniejsza decyzja wchodzi w życie z dniem jej opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Stosuje się ją od dnia ... [data przyjęcia] 10**.
Sporządzono w Brukseli dnia r.
W imieniu Parlamentu Europejskiego W imieniu Rady