Bruksela, dnia 4.10.2017

COM(2017) 566 final

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY I EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO

dotyczący działań następczych w odniesieniu do planu działania w sprawie VAT „W kierunku jednolitego unijnego obszaru VAT – czas na decyzje”


Spis treści

1. 1. WPROWADZENIE – W KIERUNKU JEDNOLITEGO EUROPEJSKIEGO OBSZARU VAT

2. 2. OSIĄGNIĘCIA OD CZASU PRZYJĘCIA PLANU DZIAŁANIA W SPRAWIE VAT

2.1 2.1 Dostosowanie systemu VAT do gospodarki cyfrowej i przygotowanie się do zmodernizowanej polityki w zakresie stawek

2.1.1. 2.1.1. Wnioski dotyczące VAT w handlu elektronicznym

2.1.2. 2.1.2. Wniosek dotyczący VAT na publikacje elektroniczne

2.2 2.2 Ukierunkowane działania mające na celu zwalczanie oszustw

2.2.1. 2.2.1. Poprawa ściągalności podatków i współpracy administracyjnej

2.2.2. 2.2.2. Czasowe odstępstwo

3. 3. WDROŻENIE PRZYSZŁYCH WNIOSKÓW

3.1 3.1 W kierunku solidnego jednolitego europejskiego obszaru VAT

3.1.1. 3.1.1. Realizacja pierwszego kroku w kierunku utworzenia docelowego systemu VAT

3.1.2. 3.1.2. Zwalczanie oszustw związanych z VAT obecnie: lepsza współpraca administracyjna na rzecz szybszych rezultatów

3.1.3. 3.1.3. W kierunku wydajniejszej administracji podatkowej

3.2 3.2 W kierunku zmodernizowanej polityki w zakresie stawek

3.3 3.3 W kierunku pakietu VAT dla MŚP

4. 4. PODSUMOWANIE………………………………………………………………………

1.WPROWADZENIE – W KIERUNKU JEDNOLITEGO EUROPEJSKIEGO OBSZARU VAT

Unijny system VAT jest atutem jednolitego rynku; znacznie ułatwił on handel w UE dzięki usunięciu przeszkód, które zakłócały konkurencję i swobodny przepływ towarów. Podatek od wartości dodanej (VAT), jako podatek konsumpcyjny o szerokiej bazie, jest uznawany za jedną z najbardziej sprzyjających wzrostowi form opodatkowania. VAT jest również głównym i rosnącym źródłem dochodów podatkowych w Unii Europejskiej 1 . W ostatnich latach system VAT nie jest jednak w stanie nadążyć za globalizacją i cyfryzacją gospodarki. W szczególności obecny system opodatkowania handlu między państwami członkowskimi nadal opiera się na „przepisach przejściowych” 2 , które obowiązują już od 25 lat. Zgodnie z tymi przepisami transakcje krajowe i transakcje transgraniczne podlegają dwóm zupełnie różnym systemom opodatkowania VAT. W związku z tym przedsiębiorstwa prowadzące handel transgraniczny ponoszą koszty przestrzegania przepisów o 11 % wyższe w porównaniu z przedsiębiorstwami prowadzącymi handel wyłącznie krajowy. Ponadto poprzez umożliwianie transgranicznego nabywania towarów bez naliczania VAT przepisy te stwarzają szczególne ryzyko oszustw. W 2015 r. z powodu oszustw i innych uchybień poniesiono straty w wysokości 151 mld EUR, co stanowi 12,8 % zobowiązań z tytułu podatku VAT 3 . W tym względzie szacuje się, że 50 mld EUR strat wynika z transgranicznych oszustw związanych z VAT popełnianych w dużej mierze przez organizacje przestępcze; według ostatnich doniesień prasowych dochody z tych oszustw są również wykorzystywane do finansowania terroryzmu.

Obecnie unijny system VAT jest zbyt rozdrobniony i podatny na oszustwa. W ramach programu na rzecz sprawiedliwego i skutecznego systemu podatkowego w UE Komisja planuje „zrestartowanie” systemu VAT, tak aby pozostał on ważnym atutem w przyszłości. Szacuje się, że wdrożenie ujednoliconego systemu VAT na jednolitym rynku spowodowałoby ograniczenie transgranicznych oszustw związanych z VAT o 41 mld EUR 4 i zmniejszenie kosztów przestrzegania przepisów dla przedsiębiorstw o 1 mld EUR 5 .

W swoim planie działania w sprawie VAT („plan działania w sprawie VAT”) z dnia 7 kwietnia 2016 r. 6 Komisja podkreśliła potrzebę utworzenia jednolitego europejskiego obszaru VAT, który mógłby sprostać wyzwaniom XXI wieku. W celu unowocześnienia i uproszczenia unijnego systemu VAT oraz zwiększenia jego odporności na oszustwa i przyjazności dla przedsiębiorstw ogłoszono szereg kluczowych środków, które mają zostać przyjęte w perspektywie krótko- i średnioterminowej. Środki te służą kilku celom: dostosowaniu systemu VAT do gospodarki globalnej, cyfrowej i mobilnej, zaspokajaniu potrzeb MŚP, zapewnieniu odpowiedniej polityki w zakresie stawek, położeniu kresu transgranicznym oszustwom i wspieraniu państw członkowskich w likwidacji luki w podatku VAT.

Modernizacja istniejącego systemu VAT zostanie osiągnięta poprzez szereg stopniowych kroków. W niniejszym komunikacie przedstawiono już podjęte działania (sekcja 2) oraz szczegółowe informacje na temat dalszych kroków (sekcja 3), w tym inicjatyw, które zostaną przyjęte w tym roku:

·pakietu legislacyjnego dotyczącego docelowego systemu VAT dla handlu wewnątrzunijnego między przedsiębiorstwami (B2B) (zwanego dalej „docelowym systemem VAT”);

·wniosku dotyczącego reformy stawek VAT;

·wniosku mającego na celu wzmocnienie istniejących instrumentów współpracy administracyjnej w zakresie VAT; oraz

·wniosku mającego na celu uproszczenie przepisów w zakresie VAT dla MŚP.

2.OSIĄGNIĘCIA OD CZASU PRZYJĘCIA PLANU DZIAŁANIA W SPRAWIE VAT

2.1 Dostosowanie systemu VAT do gospodarki cyfrowej i przygotowanie się do zmodernizowanej polityki w zakresie stawek

W dniu 1 grudnia 2016 r. Komisja przyjęła kilka wniosków 7 mających na celu modernizację systemu VAT w odniesieniu do transgranicznego handlu elektronicznego oraz wniosek dotyczący stawki VAT na publikacje elektroniczne. Wnioski te, stanowiące ważną część strategii jednolitego rynku cyfrowego 8 , służą dostosowaniu systemu VAT do gospodarki cyfrowej.

2.1.1. Wnioski dotyczące VAT w handlu elektronicznym

Cyfryzacja gospodarki doprowadziła do pojawienia się coraz bardziej naglących wyzwań dla polityki podatkowej. Aby nadążyć za tymi nowymi tendencjami w biznesie, niezbędne są innowacyjne i przyszłościowe rozwiązania. Przepisy podatkowe muszą ewoluować, aby dostosować się do szybkich zmian w modelach biznesowych i zachowaniach konsumenckich. Jednocześnie opodatkowanie powinno być sprawiedliwe i skuteczne dla nowych przedsiębiorstw oraz powinno pozytywnie przyczyniać się do rozwoju jednolitego rynku cyfrowego.

VAT, jako podatek konsumpcyjny, odgrywa ważną rolę w strategii na rzecz osiągnięcia tych celów. Wnioski dotyczące handlu elektronicznego mają przynieść korzyści przedsiębiorstwom, obywatelom i państwom członkowskim. Dzięki nim UE jest postrzegana jako światowy lider.

Nowe przepisy umożliwiłyby przedsiębiorstwom, które prowadzą sprzedaż towarów w internecie, łatwe wywiązywanie się ze wszystkich swoich obowiązków w zakresie unijnego VAT w jednym miejscu i uprościłyby sposób naliczania VAT w przypadku przedsiębiorstw typu start-up i mikroprzedsiębiorstw prowadzących transgraniczną sprzedaż przez internet towarów i usług o wartości poniżej 10 000 EUR. MŚP skorzystałyby również na uproszczeniu procedur sprzedaży transgranicznej w wysokości do 100 000 EUR. Nowe przepisy zniosłyby również obecne zwolnienie z VAT dla przywozów do UE małych partii towarów o wartości poniżej 22 EUR i zapewniłyby unijnym przedsiębiorstwom równe warunki działania.

Wnioski te są obecnie przedmiotem dyskusji w Radzie.

Ponadto w ramach unijnego forum ds. VAT 9 Komisja bada możliwości nawiązania zorganizowanej współpracy publiczno-prywatnej z administracjami podatkowymi, przedsiębiorstwami logistycznymi, platformami internetowymi, dostawcami usług płatniczych i stowarzyszeniami przedsiębiorców w celu poprawy ściągalności VAT, ograniczenia oszustw w dziedzinie handlu elektronicznego oraz zapewnienia równych warunków działania dla przedsiębiorstw przestrzegających przepisów. Wyniki tych konsultacji dostarczą dowodów na potrzeby inicjatywy Komisji w 2018 r.

2.1.2. Wniosek dotyczący VAT na publikacje elektroniczne 

Komisja wywiązała się również z obietnicy, że umożliwi państwom członkowskim stosowanie takiej samej stawki VAT w odniesieniu do publikacji elektronicznych, takich jak e-książki czy e-gazety, jak do ich odpowiedników drukowanych. W tym celu wyeliminowała przepisy, które wyłączały publikacje elektroniczne z preferencyjnych stawek podatkowych, przewidzianych dla tradycyjnych publikacji drukowanych. Wniosek ten stanowi krok naprzód, jeżeli chodzi o zapewnienie neutralności technologicznej i usunięcie przeszkód podatkowych utrudniających rozwój rynku publikacji elektronicznych. Wniosek ten jest obecnie przedmiotem dyskusji w Radzie.

2.2 Ukierunkowane działania mające na celu zwalczanie oszustw

2.2.1.  Poprawa ściągalności podatków i współpracy administracyjnej 

Komisja rozpoczęła prace nad utworzeniem narzędzia do analizy sieci transakcji (TNA) na potrzeby wymiany i wspólnego przetwarzania ukierunkowanych danych dotyczących VAT przez urzędników ds. analizy ryzyka w ramach sieci Eurofisc 10 . To nowe narzędzie umożliwi administracjom podatkowym powstrzymywanie siatek oszustów w prostszy, szybszy i bezpieczniejszy sposób.

Ponadto, w dziedzinie prawa karnego, w lipcu br. przyjęto dyrektywę w sprawie zwalczania za pośrednictwem prawa karnego nadużyć na szkodę interesów finansowych Unii 11 , w której przewidziano przepisy minimalne dotyczące definiowania przestępstw naruszających interesy finansowe Unii, sankcji i terminów przedawnienia. W dyrektywie tej określono właściwość rzeczową przyszłej Prokuratury Europejskiej 12 . Prokuratura Europejska będzie w szczególności odpowiedzialna za prowadzenie dochodzeń i ściganie oszustw związanych z VAT, popełnianych na terytorium przynajmniej dwóch państw członkowskich i skutkujących szkodą, której całkowita wartość wynosi co najmniej 10 000 000 EUR.

Jeżeli chodzi o stosunki międzynarodowe, Komisja prowadziła negocjacje w sprawie porozumienia UE–Norwegia w zakresie współpracy administracyjnej, zwalczania oszustw i odzyskiwania wierzytelności w dziedzinie VAT. Porozumienie to wejdzie w życie po przyjęciu przez Radę decyzji w sprawie jego podpisania i zawarcia. Ponadto służby Komisji i Wewnątrzeuropejska Organizacja Administracji Podatkowych (IOTA) podpisały porozumienie administracyjne dotyczące współpracy na rzecz wymiany najlepszych praktyk między państwami członkowskimi a członkami IOTA.

Różne państwa członkowskie zwróciły się też o wsparcie w celu zwiększenia zdolności administracji podatkowej. Działania wspierające przewidziane w programie wspierania reform strukturalnych są ściśle koordynowane w ramach programu Fiscalis 13 .

2.2.2. Czasowe odstępstwo 

W dniu 21 grudnia 2016 r. Komisja wypełniła swoje zobowiązanie do przedstawienia wniosku dotyczącego dyrektywy Rady 14 w zakresie tymczasowego stosowania ogólnego mechanizmu odwrotnego obciążenia w związku z dostawami towarów i usług powyżej progu 10 000 EUR na fakturę. W ramach takiego mechanizmu VAT jest zawieszany w całym łańcuchu transakcji (między przedsiębiorstwami) i jest naliczany jedynie w odniesieniu do konsumentów końcowych. Środek ten ma pomóc państwom członkowskim szczególnie dotkniętym problemem oszustw w zwalczaniu oszustw karuzelowych 15 , podczas gdy wprowadzane jest kompleksowe rozwiązanie ogólnounijne. W Radzie toczą się negocjacje w tej kwestii.

3.WDROŻENIE PRZYSZŁYCH WNIOSKÓW

3.1 W kierunku solidnego jednolitego europejskiego obszaru VAT

3.1.1. Realizacja pierwszego kroku w kierunku utworzenia docelowego systemu VAT

Zgodnie z zapowiedzią zawartą w planie działania w sprawie VAT Komisja proponuje zastąpienie obecnych przepisów przejściowych w zakresie opodatkowania handlu między państwami członkowskimi przepisami ostatecznymi. Zgodnie z wnioskami Parlamentu Europejskiego 16 i Rady 17 ten docelowy system VAT będzie opierał się na zasadzie opodatkowania w państwie członkowskim przeznaczenia 18 .

W celu umożliwienia administracjom podatkowym i przedsiębiorstwom łagodnego przejścia na ten system zmiana będzie wprowadzana stopniowo, w dwóch krokach 19 .

Pierwszym krokiem legislacyjnym byłoby uregulowanie kwestii sposobu naliczania VAT w przypadku wewnątrzunijnych dostaw towarów między przedsiębiorstwami. Realizacja tego pierwszego kroku legislacyjnego zostałaby podzielona na dwa etapy (zob. sekcje 3.1.1.1 i 3.1.1.2 poniżej), obejmujące zbiór wniosków, które mają zostać przyjęte przez Komisję w tym roku (etap 1), i dodatkowy wniosek, który ma zostać przyjęty w przyszłym roku (etap 2).

Drugim krokiem legislacyjnym byłoby rozszerzenie nowego sposobu naliczania VAT na wszystkie dostawy transgraniczne, a zatem również na świadczenie usług. Komisja zaproponowałaby wdrożenie tego drugiego kroku legislacyjnego po należytym monitorowaniu realizacji pierwszego kroku, którego funkcjonowanie zostałoby ocenione przez Komisję po pięciu latach od jego wejścia w życie. Docelowy system zostałby wtedy w pełni wdrożony.

Po przeprowadzeniu należytych konsultacji ze wszystkimi zainteresowanymi stronami oraz szczegółowej analizy różnych wariantów wdrożenia zasady miejsca przeznaczenia Komisja opowiedziała się za przepisami podatkowymi, zgodnie z którymi w przypadku wewnątrzunijnych transgranicznych dostaw towarów dostawca naliczałby nabywcy VAT według stawki obowiązującej w państwie członkowskim przybycia towarów. VAT byłby deklarowany i płacony w państwie członkowskim, w którym dostawca ma siedzibę, za pośrednictwem mechanizmu kompleksowej obsługi. Niemniej w ramach pierwszego kroku w kierunku utworzenia docelowego systemu VAT i w drodze wyjątku od tej ogólnej zasady 20 , jeżeli nabywca jest certyfikowany przez swoją administrację podatkową jako przedsiębiorstwo przestrzegające przepisów (która to możliwość będzie dostępna również dla MŚP), nabywca ten byłby nadal zobowiązany do zapłaty VAT od towarów zakupionych w innych państwach członkowskich, tak jak ma to miejsce obecnie 21 .

Ponadto z konkluzji Rady 22 oraz dyskusji z państwami członkowskimi i innymi zainteresowanymi stronami na temat planu działania w sprawie VAT wynika, że istnieje potrzeba wprowadzenia pewnych krótkoterminowych ulepszeń obecnego systemu VAT („rozwiązania doraźne”). Te cztery rozwiązania doraźne zaproponowano w bieżącym roku wraz z podstawami prawnymi docelowego systemu VAT (etap 1 poniżej). Wniosek przedstawiony w 2018 r. (etap 2 poniżej) będzie ponadto zawierał szczegółowe przepisy techniczne dotyczące faktycznej realizacji pierwszego kroku w kierunku utworzenia docelowego systemu VAT.

3.1.1.1.Etap pierwszy: przyjęcie w październiku 2017 r. pakietu na rzecz docelowego systemu VAT

W skład pakietu na rzecz docelowego systemu VAT, który ma zostać przyjęty w październiku 2017 r., wchodzą następujące trzy akty prawne:

A. Wniosek w sprawie dyrektywy zmieniającej dyrektywę VAT

Wniosek wprowadza następujące elementy:

a)    pojęcie podatnika certyfikowanego, wzorowane na pojęciu upoważnionego przedsiębiorcy istniejącym w dziedzinie ceł. Koncepcja podatnika certyfikowanego obejmuje poświadczenie, że dane przedsiębiorstwo może być ogólnie uznawane za rzetelnego podatnika. Podatnicy certyfikowani mogliby korzystać z pewnych uproszczeń 23 . We wniosku określono kryteria, które należy spełnić w celu uzyskania statusu podatnika certyfikowanego, przypadki wykluczenia, państwo członkowskie właściwe do przyznania i cofnięcia statusu podatnika certyfikowanego, przysługujące podatnikom prawo odwołania się od decyzji administracyjnych w tej kwestii oraz obowiązek wzajemnego uznawania tego statusu przez państwa członkowskie.

b)    trzy rozwiązania doraźne, o które wnioskowała Rada, mianowicie:

   uproszczenie i harmonizacja przepisów dotyczących magazynu konsygnacyjnego 24 ;

   uznanie numeru identyfikacyjnego VAT nabywcy za przesłankę materialną zwolnienia z VAT wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów 25 ;

   uproszczenie przepisów w celu zapewnienia pewności prawa odnośnie do transakcji łańcuchowych 26 .

Wymienione rozwiązania doraźne byłyby dostępne wyłącznie dla podatników certyfikowanych (z wyjątkiem „rozwiązania doraźnego dotyczącego numeru VAT”, które ze względu na swój charakter nie może być ograniczone w ten sposób);

c)    podstawy prawne docelowego systemu VAT. Obejmują one w szczególności wprowadzenie zasady opodatkowania w państwie członkowskim przeznaczenia oraz ogólnej zasady opodatkowania dostawcy (z wyjątkiem przypadków, w których nabywca jest podatnikiem certyfikowanym) 27 . Wprowadza się w nich również punkt kompleksowej obsługi, który umożliwiałby dostawcom rozliczanie VAT należnego z tytułu dostaw towarów do innych państw członkowskich w państwie członkowskim miejsca siedziby dostawcy. Taki punkt kompleksowej obsługi umożliwiałby odliczanie VAT naliczonego z tytułu zakupów dokonanych w UE od VAT należnego z tytułu dostaw.

B. Wniosek zmieniający rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 282/2011 w celu wprowadzenia czwartego rozwiązania doraźnego

We wniosku tym wprowadza się czwarte rozwiązanie doraźne wymagane przez Radę, mianowicie harmonizację i uproszczenie przepisów dotyczących dowodu wewnątrzwspólnotowego transportu towarów w celu zwolnienia z VAT wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów. Uproszczenie to byłoby dostępne wyłącznie w przypadku transakcji z udziałem podatnika certyfikowanego.

C. Wniosek zmieniający rozporządzenie VAT w zakresie współpracy administracyjnej

Wniosek ten jest konieczny, by zapewnić uwzględnienie statusu podatnika certyfikowanego w systemie VIES 28 . Zapewni on podstawę prawną na potrzeby skutecznego technicznego narzędzia informatycznego, które umożliwi państwom członkowskim i podmiotom gospodarczym natychmiastowe sprawdzanie drogą elektroniczną, czy dany podmiot uzyskał taki status.

3.1.1.2. Etap drugi: przyjęcie w 2018 r. szczegółowych przepisów technicznych dotyczących docelowego systemu VAT

Wspomniane powyżej podstawy prawne docelowego systemu VAT stanowiłyby co do zasady zgodę państw członkowskich na przejście z obecnych przepisów przejściowych w zakresie VAT na docelowy system VAT oparty na zasadzie opodatkowania w miejscu przeznaczenia. W 2018 r. Komisja przyjmie wniosek w sprawie dyrektywy ustanawiającej szczegółowe przepisy techniczne niezbędne do funkcjonowania docelowego systemu VAT wraz z towarzyszącymi jej odpowiednimi środkami wykonawczymi.

We wniosku z 2018 r. wprowadzone zostaną przepisy szczegółowe dotyczące wdrożenia podstaw prawnych. Do 2022 r. zaproponowane zostaną również środki wykonawcze stanowiące podstawę rozwiązań informatycznych niezbędnych do funkcjonowania nowego systemu.

3.1.2. Zwalczanie oszustw związanych z VAT obecnie: lepsza współpraca administracyjna na rzecz szybszych rezultatów

Szereg ostatnich doniesień w prasie europejskiej, jak również dochodzenia prowadzone przez organy krajowe uwydatniły zdecydowany związek między przypadkami oszustw związanych z VAT na dużą skalę a przestępczością zorganizowaną. Pokazały one, że dochody z oszustw są poddawane praniu pieniędzy, a następnie inwestowane w inną działalność przestępczą, a być może przeznaczane również na finansowanie terroryzmu. W tym kontekście – jak przyznają Parlament Europejski 29 , państwa członkowskie 30 i Europejski Trybunał Obrachunkowy 31 – należy koniecznie wzmocnić instrumenty współpracy administracyjnej w dziedzinie VAT.

Do listopada 2017 r. Komisja przedstawi wniosek ustawodawczy w celu wzmocnienia istniejących instrumentów współpracy administracyjnej. Jednym z jego celów będzie wzmocnienie zdolności państw członkowskich do szybszego przeprowadzania wspólnej analizy ryzyka w ramach Eurofisc na podstawie dostępnych informacji, podejmowania działań następczych oraz dokonywania wymiany danych wywiadowczych dotyczących VAT z organami ścigania na szczeblu UE, takimi jak Europol, OLAF i Prokuratura Europejska. Wniosek ten powinien również obejmować środki likwidujące luki w systemie przywozu w ramach tak zwanej procedury o kodzie 42 32 poprzez ułatwienie organom podatkowym i celnym systematycznego dostępu do odpowiednich informacji.

Wszystkie te środki pomogłyby osiągnąć większe wzajemne zaufanie pomiędzy administracjami podatkowymi, które będzie potrzebne do pełnego wdrożenia docelowego systemu VAT.

3.1.3. W kierunku wydajniejszej administracji podatkowej

Do końca 2017 r. Komisja przedstawi Parlamentowi Europejskiemu i Radzie oddzielny pakiet dwóch sprawozdań:

·raport na podstawie art. 12 rozporządzenia Rady nr 1553/89 w sprawie stosowanych w państwach członkowskich procedur dotyczących rejestracji podatników oraz ustalania i poboru podatku VAT, jak również w sprawie zasad i rezultatów działania ich systemów kontroli w zakresie VAT 33 ;

·sprawozdanie na podstawie art. 27 dyrektywy 2010/24/UE na temat korzystania z wzajemnej pomocy między państwami członkowskimi przy odzyskiwaniu wierzytelności podatkowych – w szczególności VAT – które nie są płacone dobrowolnie przez podatników 34 .

Sprawozdania te rzucą światło na wyzwania, przed którymi stają administracje podatkowe przy poborze podatków w zmieniającym się otoczeniu społecznym, gospodarczym i finansowym. Cyfryzacja, globalizacja, nowe modele biznesowe, oszustwa podatkowe, unikanie opodatkowania i ograniczone zasoby skłaniają administracje podatkowe do przeglądu swoich praktyk oraz szukania nowoczesnych lub alternatywnych sposobów poboru podatków na jednolitym rynku. Ponadto daje to Komisji okazję do nawiązania strategicznego dialogu na wysokim szczeblu z władzami krajowymi w celu opracowania rozwiązań spójnych w całej UE i zgodnych z przepisami unijnymi.

3.2 W kierunku zmodernizowanej polityki w zakresie stawek

Zgodnie z zapowiedzią zawartą w planie działania w sprawie VAT Komisja planuje również modernizację przepisów regulujących obecną swobodę państw członkowskich w zakresie ustalania stawek VAT.

Oprócz wniosku dotyczącego publikacji elektronicznych, o którym mowa w pkt 2.1.2 powyżej, Komisja przedstawi do listopada 2017 r. wniosek dotyczący reformy stawek VAT. Jest to spójne z przepisami ostatecznymi opartymi na zasadzie miejsca przeznaczenia, które stopniowo zastąpią obecne przepisy przejściowe w zakresie opodatkowania handlu między państwami członkowskimi.

W praktyce wskutek tego, że towary i usługi są opodatkowane w państwie członkowskim przeznaczenia, dostawcy nie odnoszą żadnej znaczącej korzyści z posiadania siedziby w państwie członkowskim stosującym niższą stawkę VAT. Różne stawki VAT nie będą już zatem zakłócać funkcjonowania jednolitego rynku, pod warunkiem że będą im towarzyszyć zabezpieczenia, mające na celu uniknięcie potencjalnego ryzyka, takiego jak np. uszczuplenie dochodów, zakłócenie konkurencji, złożoność systemu i niepewność prawa.

3.3 W kierunku pakietu VAT dla MŚP

MŚP ponoszą proporcjonalnie wyższe koszty przestrzegania przepisów w zakresie VAT niż duże przedsiębiorstwa ze względu na złożoność i fragmentację unijnego systemu VAT. Aby zmniejszyć te koszty przestrzegania przepisów, do listopada 2017 r. Komisja przygotuje kompleksowy pakiet środków upraszczających na rzecz MŚP zmierzający do utworzenia otoczenia, które sprzyja rozwojowi MŚP i jest korzystne dla handlu transgranicznego.

Istniejąca procedura szczególna dla małych przedsiębiorstw ma zmniejszać ponoszone przez MŚP koszty przestrzegania przepisów, ale nie jest odpowiednia dla systemu opartego na miejscu przeznaczenia. Należy ją dostosować w taki sposób, aby zapewniała ona równe traktowanie MŚP niezależnie od miejsca ich siedziby w UE oraz aby zachęcała je do prowadzenia działalności transgranicznej i do pełnego wykorzystania możliwości jednolitego rynku.

4.PODSUMOWANIE

Modernizacja systemu VAT i dostosowanie go do wyzwań związanych ze zwalczaniem nadużyć finansowych mają kluczowe znaczenie dla przyszłości naszego jednolitego rynku. Reforma obecnego systemu VAT powinna przyczyniać się do rozwoju jednolitego rynku cyfrowego i uzupełniać ustanowiony przez Komisję program na rzecz sprawiedliwszego i skuteczniejszego systemu opodatkowania osób prawnych w UE.

W tym kontekście dalsze działania na rzecz utworzenia ogólnounijnego systemu VAT, który może pobudzać tworzenie miejsc pracy, wzrost, inwestycje i konkurencyjność oraz jest odpowiedni w kontekście coraz bardziej cyfrowej gospodarki, są zarówno konieczne, jak i pilne. Komisja podtrzymuje swoje zobowiązanie do spełnienia tych obietnic.

(1)  Wpływy z VAT wyniosły w 2015 r. nieco ponad 1 bilion EUR, co odpowiada 7 % PKB UE lub 17,6 % łącznych krajowych dochodów podatkowych (źródło: Eurostat, statystyki dotyczące dochodów podatkowych).
(2)  Art. 402 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. L 347 z 11.12.2006, s. 1) oraz COM(2016) 148 final z 7.4.2016.
(3) zob.: https://ec.europa.eu/taxation_customs/sites/taxation/files/study_and_reports_on_the_vat_gap_2017.pdf   Study and Reports on the VAT Gap in the EU-28 Member States, CASE 2017;
(4)  Jeżeli chodzi o mechanizmy oszustw związanych z VAT, a zwłaszcza oszustw popełnianych w obrębie danego kraju, Komisja bierze udział w szeregu działań, które planuje wraz z państwami członkowskimi i innymi zainteresowanymi stronami. W tym względzie zob. pkt 3.1.3 niniejszego komunikatu. Zob. także „20 measures to tackle the VAT gap” pod adresem:  https://ec.europa.eu/taxation_customs/sites/taxation/files/docs/body/2016-03_20_measures_en.pdf
(5)  Zob. streszczenie oceny skutków towarzyszące dokumentowi „Wniosek dotyczący dyrektywy zmieniającej dyrektywę 2006/112/WE w odniesieniu do harmonizacji i uproszczenia niektórych przepisów w systemie podatku od wartości dodanej oraz wprowadzenia docelowego systemu opodatkowania handlu między państwami członkowskimi” (SWD(2017) 326).
(6) Zob.: https://ec.europa.eu/taxation_customs/sites/taxation/files/com_2016_148_pl.pdf  Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego dotyczący planu działania w sprawie VAT „W kierunku jednolitego unijnego obszaru VAT – czas na decyzje” (COM(2016) 148 final).
(7) zob.: http://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52016PC0757 Wniosek dotyczący rozporządzenia wykonawczego Rady zmieniającego rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 282/2011 ustanawiające środki wykonawcze do dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (COM(2016)756);zob. http://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52016PC0756  Wniosek dotyczący dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 2006/112/WE i dyrektywę 2009/132/WE w odniesieniu do niektórych zobowiązań wynikających z podatku od wartości dodanej w przypadku świadczenia usług i sprzedaży towarów na odległość (COM(2016) 757 final);Wniosek dotyczący rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 904/2010 w sprawie współpracy administracyjnej oraz zwalczania oszustw w dziedzinie podatku od wartości dodanej (COM(2016) 755); http://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52016PC0755 zob.: Wniosek dotyczący dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 2006/112/WE w odniesieniu do stawek podatku od wartości dodanej stosowanego do książek, gazet i czasopism (COM(2016) 758); http://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52016PC0758 zob.:
(8)  Zob.: http://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?qid=1447773803386&uri=CELEX:52015DC0192
(9)  Decyzja Komisji 2012/C 198/05 z dnia 3 lipca 2012 r. powołująca unijne forum ds. VAT, Dz.U. C 198 z 6 lipca 2012 r.; zob.: http://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32012D0706%2802%29
(10)  Eurofisc jest siecią utworzoną na potrzeby szybkiej wymiany ukierunkowanych informacji między państwami członkowskimi. Zob. informacje dostępne na stronie EUROFISC .
(11)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1371 z dnia 5 lipca 2017 r. w sprawie zwalczania za pośrednictwem prawa karnego nadużyć na szkodę interesów finansowych Unii (Dz.U. L 198 z 28.7.2017, s. 29–41)
(12)  Dwadzieścia państw członkowskich osiągnęło porozumienie polityczne w dniu 8 czerwca 2017 r. Teraz Parlament Europejski będzie musiał wyrazić zgodę na przyjęcie rozporządzenia. http://www.consilium.europa.eu/pl/press/press-releases/2017/06/08-eppo/ Zob.:
(13)  Państwa członkowskie mogą zwrócić się do Komisji o pomoc techniczną w kwestiach polityki podatkowej i administracji podatkowej. Wnioski o pomoc są koordynowane, analizowane i monitorowane przez Służbę ds. Wspierania Reform Strukturalnych. Pomoc taka może być finansowana w ramach programu Fiscalis.
(14)  Wniosek dotyczący dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, w zakresie tymczasowego stosowania ogólnego mechanizmu odwrotnego obciążenia w związku z dostawami towarów i usług powyżej określonego progu (COM(2016) 811 z 21.12.2016). http://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52016PC0811 Zob.:
(15)  Oszustwo karuzelowe jest szczególnym rodzajem oszustwa związanego z VAT popełnianym przez zorganizowane grupy przestępcze, które wykorzystują fakt, że na mocy przepisów przejściowych handel między jurysdykcjami UE jest zwolniony z VAT.
(16)  Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 13 października 2011 r. w sprawie przyszłości podatku VAT (P7_TA(2011)0436): http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?type=TA&language=PL&reference=P7-TA-2011-0436
(17)  Konkluzje Rady w sprawie przyszłości VAT – 3167. posiedzenie Rady do Spraw Gospodarczych i Finansowych, Bruksela, 15 maja 2012 r. (zob. w szczególności pkt B 4): http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_data/docs/pressdata/en/ecofin/130257.pdf
(18)  System VAT oparty na miejscu przeznaczenia oznacza, że towary będące przedmiotem handlu transgranicznego są opodatkowane w państwie, w którym są konsumowane (państwie przeznaczenia), i według stawki podatkowej tego państwa przeznaczenia, a nie w państwie, w którym są produkowane (państwie pochodzenia).
(19)  Zob. sekcja 4 planu działania w sprawie VAT.
(20)  Zob. przypis 27.
(21)  W ramach drugiego kroku legislacyjnego w kierunku utworzenia docelowego systemu VAT opodatkowanie objęłoby wszystkie transgraniczne dostawy towarów i usług (a zatem to dostawca, a nie nabywca, byłby zobowiązany do zapłaty VAT od wszystkich towarów i usług zakupionych w innych państwach członkowskich), tak więc wszystkie dostawy towarów i usług na jednolitym rynku – czy to krajowe, czy transgraniczne – będą traktowane w taki sam sposób.
(22)  Konkluzje Rady z dnia 8 listopada 2016 r. w sprawie ulepszeń w obecnych unijnych przepisach VAT dotyczących transakcji transgranicznych (nr 14257/16 FISC 190 ECOFIN 1023); http://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-14257-2016-INIT/pl/pdf zob.:
(23)  Uproszczenia przewidziane w ramach niektórych rozwiązań doraźnych – zob. pkt A lit. b) i pkt B; uproszczenie przepisu dotyczącego opodatkowania nabywców będących podatnikami certyfikowanymi w ramach nowego systemu podatkowego – zob. pkt A lit. c);
(24)  Magazyn konsygnacyjny oznacza sytuację, w której dostawca przenosi zapasy do państwa członkowskiego, w którym nie ma siedziby, w celu sprzedania ich na późniejszym etapie już znanemu nabywcy. Obecnie prowadzi to do następującej skomplikowanej sytuacji: (i) zdarzenia uznanego za wewnątrzwspólnotową dostawę dokonaną przez jednostkę przekazującą, (ii) zdarzenia uznanego za wewnątrzwspólnotowe nabycie w państwie członkowskim przybycia towarów dokonane przez jednostkę przekazującą, która musi być w tym państwie zarejestrowana, oraz (iii) dostawy krajowej.
(25)  Podanie ważnego numeru identyfikacyjnego VAT nabywcy stałoby się przesłanką materialną zastosowania przez dostawcę zwolnienia z VAT w przypadku wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów. Zmiana ta umożliwiłaby lepsze monitorowanie przepływu towarów dzięki poprawie jakości wymienianych informacji podsumowujących (informacje podsumowujące składane przez dostawcę i wymieniane między państwami członkowskimi za pośrednictwem systemu VIES obejmują numer identyfikacyjny VAT nabywcy).
(26)  Transakcje łańcuchowe to kolejne dostawy tych samych towarów, w przypadku gdy dostarczone towary są przedmiotem pojedynczego wewnątrzwspólnotowego transportu między dwoma państwami członkowskimi. W tej sytuacji transport należy przypisać tylko jednej dostawie w ramach łańcucha, aby ustalić, do których transakcji należy zastosować zwolnienie z tytułu wewnątrzwspólnotowych dostaw zgodnie z art. 138 dyrektywy VAT. Państwa członkowskie zwróciły się o ulepszenie przepisów w celu zwiększenia pewności prawa dla podmiotów gospodarczych pod względem określania dostawy w ramach łańcucha transakcji, której należy przypisać wewnątrzwspólnotowy transport.
(27)  Podobnie jak w przypadku transakcji krajowych, w przypadku wewnątrzunijnych transakcji w zakresie towarów dostawca obciąży nabywcę należnym VAT (należnym państwu członkowskiemu przeznaczenia towarów). Jeśli jednak nabywca jest podatnikiem certyfikowanym, dostawca nie obciąży go należnym VAT. Nabywca będzie sam wyliczał należny VAT w swojej krajowej deklaracji VAT, tak jak ma to miejsce obecnie. Na potrzeby tych zmian wprowadzone zostanie pojęcie „wewnątrzunijna dostawa towarów”, a zniesione zostanie pojęcie „wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów”.
(28)  System wymiany informacji o VAT (VIES) jest elektronicznym środkiem weryfikacji numerów identyfikacyjnych VAT podmiotów gospodarczych zarejestrowanych w Unii Europejskiej na potrzeby transgranicznych dostaw towarów lub świadczenia usług. http://ec.europa.eu/taxation_customs/vies/ Zob. więcej informacji pod adresem:
(29)  Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 24 listopada 2016 r.; http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P8-TA-2016-0453+0+DOC+XML+V0//PL zob.:
(30)  Konkluzje Rady z dnia 25 maja 2016 r.; http://www.consilium.europa.eu/press-releases-pdf/2016/5/47244641288_en.pdf zob.:
(31)  Sprawozdanie specjalne nr 24 – Zwalczanie wewnątrzwspólnotowych oszustw związanych z VAT: wymagane dalsze działania, 2015 r.; http://www.eca.europa.eu/Lists/ECADocuments/SR15_24/SR_VAT_FRAUD_PL.pdf zob.:
(32)  Procedura o kodzie 42 jest procedurą celną, w ramach której towary są przywożone i wprowadzane do swobodnego obrotu w państwie członkowskim, przy czym jest w tym momencie jasne, że towary te opuszczą terytorium tego państwa członkowskiego i zostaną przemieszczone do innego państwa członkowskiego. W rezultacie należności celne będą pobierane w państwie członkowskim przywozu w chwili przywozu, ale towary są zwolnione z VAT, ponieważ podatek ten zostanie zapłacony później, przy nabyciu po przywozie do państwa członkowskiego przybycia towarów. W chwili przywozu osoba przedstawiająca towary organom celnym wskaże w zgłoszeniu przywozowym kod procedury celnej 4200 (w przypadku przywozu) lub 6300 (w przypadku przywozu powrotnego).
(33)  Rozporządzenie Rady (EWG, Euratom) nr 1553/89 z dnia 29 maja 1989 r. w sprawie ostatecznych jednolitych warunków poboru środków własnych pochodzących z podatku od wartości dodanej, Dz.U. L 155 z 7.6.1989, s. 13.
(34)  Dyrektywa Rady 2010/24/UE z dnia 16 marca 2010 r. w sprawie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków, ceł i innych obciążeń, Dz.U. L 84 z 31.3.2010, s. 1.