1.INFORMACJE PODSTAWOWE

W piśmie, które wpłynęło do Komisji w dniu 22 lutego 2016 r., Słowacja wystąpiła z wnioskiem o upoważnienie do zastosowania środka stanowiącego odstępstwo od art. 193 dyrektywy VAT. Zgodnie z art. 395 ust. 2 dyrektywy VAT Komisja pismem z dnia 4 listopada 2016 r. poinformowała pozostałe państwa członkowskie o wniosku złożonym przez Słowację. Pismem z dnia 7 listopada 2016 r. Komisja poinformowała Słowację, że posiada wszystkie informacje niezbędne do rozpatrzenia wniosku.

Zgodnie z art. 395 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej („dyrektywa VAT”) Rada, stanowiąc jednomyślnie na wniosek Komisji, może upoważnić każde państwo członkowskie do wprowadzenia szczególnych środków stanowiących odstępstwo od przepisów wspomnianej dyrektywy w celu uproszczenia procedury poboru podatku VAT lub zapobiegania niektórym formom uchylania się od opodatkowania lub unikania opodatkowania. Ponieważ procedura ta przewiduje odstępstwa od zasad ogólnych VAT, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej odstępstwa te powinny być proporcjonalne i mieć ograniczony zakres.

Zgodnie z ogólną zasadą, na mocy art. 193 dyrektywy VAT osobą zobowiązaną do zapłaty podatku VAT na rzecz organów podatkowych jest podatnik dokonujący dostawy towarów. Celem odstępstwa, którego dotyczy wniosek Słowacji, jest przeniesienie tego obowiązku na podatnika będącego odbiorcą dostaw (tzn. mechanizm odwrotnego obciążenia) w przypadku określonych towarów, w szczególności w przypadku niektórych produktów mięsnych, żywego bydła, świń i drobiu. Konkretne towary objęte wnioskiem Słowacji wymieniono szczegółowo w pkt 3.

Według władz słowackich szereg przedsiębiorstw w tych sektorach handlu dokonuje oszustwa podatkowego w postaci nieodprowadzania podatku VAT do organów podatkowych po dokonaniu sprzedaży towarów. Ich klienci, o ile są podatnikami z prawem do odliczenia, otrzymawszy ważną fakturę, zachowują jednak prawo do odliczenia podatku.

Słowacja chce więc zastosować mechanizm odwrotnego obciążenia, eliminując tym samym potencjalne nadużycia w ten sposób, że w przypadku braku obłożenia podatkiem VAT potencjalny „znikający” podmiot gospodarczy nie byłby w stanie pobrać podatku VAT od swojego klienta. Odbiorca podlegający opodatkowaniu, o ile jest podatnikiem mającym pełne prawo do dokonania odliczenia, zadeklarowałby, a następnie odliczył podatek VAT w tej samej deklaracji. W rezultacie zapobiegałoby to tego rodzaju oszustwom, a tym samym dalszym stratom.

2.ODWROTNE OBCIĄŻENIE

Osobą zobowiązaną do zapłaty VAT zgodnie z art. 193 dyrektywy VAT jest podatnik dokonujący podlegającej opodatkowaniu dostawy towarów lub świadczenia usług. Celem mechanizmu odwrotnego obciążenia jest przeniesienie tego obowiązku na podatnika będącego odbiorcą dostaw.

Z oszustwem typu „znikający podatnik” mamy do czynienia, gdy podmioty gospodarcze uchylają się od zapłaty podatku VAT organom podatkowym po dokonaniu sprzedaży swoich produktów. W ekstremalnych przypadkach takiego uchylania się od opodatkowania te same towary lub usługi są w wyniku „oszustwa karuzelowego” (które obejmuje towary lub usługi będące przedmiotem handlu między państwami członkowskimi) wielokrotnie dostarczane lub świadczone bez zapłaty podatku VAT organom podatkowym. Poprzez wyznaczenie osoby, której dostarczane są towary lub świadczone usługi, jako osoby zobowiązanej do zapłaty VAT w takich przypadkach, stworzono mechanizm odwrotnego obciążenia, pozwalający w szczególności na wyeliminowanie możliwości zaangażowania się w tę formę uchylania się od opodatkowania.

3.ODNOŚNY WNIOSEK

Słowacja wnioskuje, zgodnie z art. 395 dyrektywy VAT, by Rada, działając na wniosek Komisji, upoważniła Słowację do stosowania szczególnego środka stanowiącego odstępstwo od art. 193 dyrektywy VAT, jeśli chodzi o stosowanie mechanizmu odwrotnego obciążenia w odniesieniu do dostaw następujących towarów:

Kod CN 1	Produkt
ex 0201	Mięso z bydła, świeże lub schłodzone – jedynie mięso z bydła domowego
ex 0202	Mięso z bydła, zamrożone – jedynie mięso z bydła domowego
ex 0203	Mięso ze świń, świeże, schłodzone lub zamrożone – jedynie mięso ze świń domowych
ex 0207	Mięso i podroby jadalne, z drobiu objętego pozycją 0105, świeże, schłodzone lub zamrożone – jedynie mięso i podroby jadalne z drobiu domowego
ex 0102	Bydło żywe – jedynie bydło żywe domowe
ex 0103	Świnie żywe – jedynie świnie żywe domowe
ex 0105	Drób domowy żywy, to znaczy ptactwo z gatunku Gallus domesticus, kaczki, gęsi, indyki i perliczki – jedynie drób żywy domowy

4.STANOWISKO KOMISJI

Otrzymując wniosek na podstawie art. 395, Komisja ocenia, czy spełnione są podstawowe warunki udzielenia upoważnienia, a mianowicie czy proponowany środek szczególny upraszcza procedury dla podatników lub dla administracji podatkowej lub czy pozwala zapobiec niektórym rodzajom uchylania się od opodatkowania lub unikania opodatkowania. W tym kontekście Komisja zawsze przyjmowała ograniczone, ostrożne podejście, dopilnowując, by odstępstwa nie podważały funkcjonowania ogólnego systemu VAT, by ich zakres był ograniczony oraz by były one konieczne i proporcjonalne.

Jakiekolwiek odstępstwo od systemu płatności cząstkowych nie może być niczym więcej niż środkiem ostatecznym i nadzwyczajnym i musi oferować gwarancje co do konieczności i nadzwyczajnego charakteru przyznanego odstępstwa.

W tym kontekście należy przypomnieć, że polityka Komisji polega na uwzględnianiu odstępstw w sprawie mechanizmu odwrotnego obciążenia tylko wtedy, gdy jednocześnie: przedmiotowe towary nie mogą dotrzeć do konsumpcji finalnej, słaby podatnik zostaje zastąpiony wiarygodnym, nie istnieje ryzyko oszustwa na poziomie handlu detalicznego lub w innych państwach członkowskich, które nie stosują tego mechanizmu.

Komisja stoi przede wszystkim na stanowisku, że rodzaj i charakter poszczególnych towarów – wymienionych powyżej – powinien umożliwić przeprowadzenie audytu za pomocą konwencjonalnych środków, bez konieczności wprowadzania mechanizmu odwrotnego obciążenia. W tym kontekście należy odnieść się do poprzedniego wniosku dotyczącego hodowli świń i branży pasz dla zwierząt, w którym zawarto również niektóre z produktów objętych przedmiotowym wnioskiem (COM(2013)148 z 19.3.2013 (w odpowiedzi na wniosek Węgier)) (podobne komunikaty – zob. np. COM(2014)229 z 22.4.2014 („cukier” (Węgry)), COM(2014) 623 z 10.10.2014 („kamienie szlachetne” (Estonia)).