KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 5.4.2016
COM(2016) 184 final
2013/0081(COD)
KOMUNIKAT KOMISJI
DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
na podstawie art. 294 ust. 6 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
dotyczący
stanowiska Rady w sprawie przyjęcia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie warunków wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich w celu prowadzenia badań naukowych, odbycia studiów, szkoleń, udziału w wolontariacie, programach wymiany młodzieży szkolnej lub projektach edukacyjnych oraz podjęcia pracy w charakterze au pair
2013/0081 (COD)
KOMUNIKAT KOMISJI
DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
na podstawie art. 294 ust. 6 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
dotyczący
stanowiska Rady w sprawie przyjęcia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie warunków wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich w celu prowadzenia badań naukowych, odbycia studiów, szkoleń, udziału w wolontariacie, programach wymiany młodzieży szkolnej lub projektach edukacyjnych oraz podjęcia pracy w charakterze au pair
1.Przebieg procedury
|
Data przekazania wniosku Parlamentowi Europejskiemu i Radzie
(dokument COM(2013) 151 final – 2013/0081 COD))
|
26.03.2013
|
|
Data wydania opinii przez Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny:
|
18.09.2013
|
|
Data uchwalenia stanowiska Parlamentu Europejskiego w pierwszym czytaniu:
|
25.02.2014
|
|
Data przekazania zmienionego wniosku:
|
nd.
|
|
Przewidywana data przyjęcia stanowiska Rady:
|
10.03.2016
|
2.Przedmiot wniosku Komisji
Wniosek ten był wersją przekształconą łączącą dwa istniejące obecnie akty prawne: dyrektywę w sprawie studentów (2004/114/WE) i dyrektywę w sprawie naukowców (2005/71/WE). Jego celem było zaradzenie słabościom wykrytym we wspomnianych aktach prawnych, aby UE stała się atrakcyjniejszym celem dla grup objętych wnioskiem. We wniosku tym zwiększono zakres przepisów UE, ponieważ wcześniejsze zasady dotyczące przyjmowania obywateli państw trzecich obowiązywały wyłącznie w stosunku do studentów i naukowców, natomiast w stosunku do młodzieży szkolnej, stażystów nieotrzymujących wynagrodzenia i wolontariuszy przepisy te były fakultatywne. We wniosku tym wszystkie kategorie osób objęto obowiązkowymi przepisami (w tym nowo dodane kategorie stażystów otrzymujących wynagrodzenie i pracowników au pair). Wprowadzono w nim ulepszenia w szczególności w odniesieniu do procedur przyjmowania, praw dotyczących równego traktowania, dostępu studentów do rynków pracy podczas studiów, mobilności wewnątrzunijnej, a także gwarancji proceduralnych. Zapisano w nim również możliwość poszukiwania pracy lub założenia działalności gospodarczej przez absolwentów studiów i naukowców po zakończeniu studiów lub badań naukowych.
3.Uwagi dotyczące stanowiska Rady
Współustawodawcy osiągnęli porozumienie polityczne podczas spotkania trójstronnego w dniu 17 listopada 2015 r.; zostało ono zatwierdzone przez Coreper w dniu 25 listopada 2015 r. oraz przez komisję LIBE w dniu 30 listopada 2015 r.
Poniżej przedstawiono główne różnice między wspólnym stanowiskiem a pierwotnym wnioskiem Komisji.
Zakres stosowania (art. 2)
Zgodnie ze wspólnym stanowiskiem zakres obowiązkowych przepisów ogranicza się do naukowców, studentów, stażystów i wolontariuszy w ramach wolontariatu europejskiego. Przepisy dotyczące młodzieży szkolnej, wolontariuszy nieobjętych wolontariatem europejskim i pracowników au pair są fakultatywne.
Jeśli chodzi o stażystów, we wspólnym stanowisku zniesiono rozróżnienie między stażystami otrzymującymi wynagrodzenie a tymi, którzy go nie otrzymują.
Ogólne warunki przyjmowania (art. 7)
We wspólnym stanowisku dano państwom członkowskim możliwość wymagania od wnioskodawcy podania jego adresu na ich terytorium. Zobowiązano w niej państwa członkowskie do badania wniosku obywatela również wtedy, gdy przebywa on już w danym państwie członkowskim.
Zatwierdzanie instytucji badawczych (art. 9); zatwierdzanie instytucji szkolnictwa wyższego, instytucji oświatowych, organizacji odpowiedzialnych za wolontariat lub jednostek przyjmujących stażystów (art. 15)
We wspólnym stanowisku ustalono, że procedura zatwierdzania instytucji badawczych jest fakultatywna, i wprowadzono fakultatywną procedurę zatwierdzania instytucji szkolnictwa wyższego, instytucji oświatowych, organizacji odpowiedzialnych za wolontariat lub jednostek przyjmujących stażystów. Jeżeli dane państwo członkowskie wprowadzi takie procedury, składanie wniosków jest ułatwione.
Szczególne warunki dotyczące stażystów (art. 13)
We wspólnym stanowisku wprowadzono ograniczenie polegające na tym, że wnioskodawcy muszą uzyskać tytuł lub stopień przyznawany w ramach szkolnictwa wyższego w ciągu dwóch lat poprzedzających datę złożenia wniosku lub być w trakcie studiów prowadzących do uzyskania tytułu lub stopnia przyznawanego w ramach szkolnictwa wyższego. Pozwala to państwom członkowskim na upewnienie się, że staż odbywać się będzie w tej samej dziedzinie i na tym samym poziomie kwalifikacji co tytuł lub stopień przyznany w ramach szkolnictwa wyższego lub studia, w których trakcie jest wnioskodawca.
Okres ważności zezwolenia (art. 18)
We wspólnym stanowisku określono, że okres ważności zezwolenia dla studentów i naukowców objętych określonymi programami wynosi co najmniej dwa lata (a nie jeden rok, jak w przypadku osób nieobjętych takimi programami). We wniosku Komisji nie przewidziano dłuższego okresu zezwoleń dla studentów i naukowców objętych określonymi programami, z wyjątkiem pobytów w ramach mobilności wewnątrzunijnej.
Powody odrzucenia (art. 20)
We wspólnym stanowisku powody te pokrywają się w dużym stopniu z powodami odrzucenia określonymi w dyrektywie w sprawie osób przenoszonych wewnątrz przedsiębiorstwa (zwanej dalej „dyrektywą ICT”). Jednocześnie w stanowisku tym zawarto jeden dodatkowy powód odrzucenia wniosku przez państwa członkowskie: posiadanie przez dane państwo członkowskie dowodów lub poważnych i obiektywnych podstaw stwierdzenia, że cel pobytu obywatela państwa trzeciego mógłby być inny niż ten, dla którego wnioskuje on o przyjęcie (art. 20 ust. 2 lit. f)). Zarówno Komisja, jak i Parlament Europejski miały pewne zastrzeżenie do tego ostatniego przepisu, który ostatecznie zaakceptowano i do którego dołączono następujące oświadczenie obu instytucji:
Parlament Europejski i Komisja rozumieją art. 20 ust. 2 lit. f) tej dyrektywy jako zezwalający państwom członkowskim na odrzucenie wniosku wyłącznie indywidualnie dla każdego przypadku i po rozważeniu szczególnych okoliczności dotyczących danego obywatela państwa trzeciego oraz uwzględnieniu zasady proporcjonalności i posiadanych dowodów lub poważnych i obiektywnych powodów. Komisja dopilnuje, by państwa członkowskie przy transpozycji dyrektywy wdrożyły ten przepis zgodnie z powyższą wykładnią, i przekaże Parlamentowi i Radzie informacje na ten temat, w ramach swoich obowiązków na mocy art. 39.
Parlament Europejski i Komisja uznają, że włączenie tego przepisu do dyrektywy nie powinno stanowić precedensu dla przyszłych instrumentów w zakresie legalnej migracji.
Powody cofnięcia lub odmowy odnowienia zezwolenia (art. 21)
Podobnie jak w przypadku powodów odrzucenia, we wspólnym stanowisku powody cofnięcia lub odmowy odnowienia zezwolenia pokrywają się w dużym stopniu z analogicznymi powodami określonymi w dyrektywie ICT.
Równe traktowanie (art. 22)
Choć we wspólnym stanowisku umożliwiono państwom członkowskim przyznawanie świadczeń rodzinnych naukowcom w zależności od tego, czy pozostają oni w danym państwie przez pewien minimalny okres (znów analogicznie do dyrektywy ICT), ogólnie rzecz biorąc, stanowisko to nadal odzwierciedla cel wniosku Komisji, którym jest bardziej przejrzyste określenie praw do równego traktowania, wynikających z dyrektywy w sprawie jednego wniosku o zezwolenie, przyznanych różnym kategoriom osób objętych zakresem przekształconej wersji dyrektywy.
Działalność zarobkowa studentów (art. 24)
We wspólnym stanowisku zwiększono minimalną liczbę godzin, którą studenci mogą przepracować na rynku pracy państwa przyjmującego, do 15 godzin (z 10 godzin zapisanych w dyrektywie 2004/114/WE; nowy wymiar godzin jest jednak mniejszy od wymiaru proponowanego przez Komisję, tj. 20 godzin). We wspólnym stanowisku nie zmieniono wnioskowanego przez Komisję usunięcia przepisu dyrektywy 2004/114/WE, który umożliwiał państwom członkowskim odmówienie studentom dostępu do rynku pracy w pierwszym roku pobytu.
Poszukiwanie zatrudnienia / zakładanie działalności gospodarczej przez absolwentów studiów i naukowców, którzy zakończyli badania naukowe (art. 25)
We wspólnym stanowisku ograniczono okres poszukiwania zatrudnienia / zakładania działalności gospodarczej do 9 miesięcy. Umożliwiono również państwom członkowskim wymaganie, aby zatrudnienie, którego poszukuje dany obywatel państwa trzeciego, lub działalność gospodarcza, którą zakłada, odpowiadały poziomowi zakończonych badań naukowych lub ukończonych studiów. Jeśli chodzi o studentów, we wspólnym stanowisku umożliwiono państwom członkowskim stosowanie tych przepisów wyłącznie do studentów, którzy uzyskali minimalny tytuł w ramach szkolnictwa wyższego (nie może on być wyższy niż poziom 7 europejskich ram kwalifikacji, czyli tytuł magistra).
Mobilność wewnątrzunijna (art. 27–32)
We wspólnym stanowisku zawarto przepisy dotyczące tego typu mobilności wyłącznie w odniesieniu do studentów i naukowców, tymczasem we wniosku Komisji objęto nimi również stażystów otrzymujących wynagrodzenie. We wspólnym stanowisku wprowadzono uproszczoną procedurę powiadomienia (podobnie jak w dyrektywie ICT), zgodnie z którą studenci i naukowcy mogą przenieść się do drugiego państwa członkowskiego na podstawie zezwolenia wydanego przez pierwszego państwo członkowskie.
W przypadku naukowców procedura ta ma zastosowanie do mobilności krótkoterminowej (do 180 dni – art. 28). W przypadku dłuższych niż powyższy okresów mobilności (art. 29) państwa członkowskie mogą zastosować procedurę powiadomienia albo procedurę wniosku.
Członkowie rodzin naukowców są uprawnieni do przeniesienia się wraz z naukowcem na tych samych zasadach (art. 30).
We wspólnym stanowisku przyznano prawo do mobilności wewnątrzunijnej wyłącznie studentom uczestniczącym w programie obejmującym środki w zakresie mobilności i jednocześnie przedłużono okres pobytu w drugim państwie członkowskim do 360 dni (art. 31).
Gwarancje proceduralne (art. 34)
We wspólnym stanowisku maksymalny okres, w którym państwa członkowskie muszą podjąć decyzję w sprawie wniosku, ustalono na 90 dni, z wyjątkiem sytuacji, w których procedura przyjęcia związana jest z zatwierdzoną jednostką przyjmującą. W takim przypadku okres ten wynosi 60 dni.
4.Podsumowanie
Pomimo zmian wprowadzonych we wspólnym stanowisku jego treść nadal spełnia pierwotny cel Komisji, którym jest sprawienie, aby UE była atrakcyjniejszym celem dla omawianych kategorii osób oraz aby przepisy dotyczące warunków ich wjazdu i pobytu były wyraźniejsze i bardziej przejrzyste. W ogólnym ujęciu stanowisko Rady jest w znacznym stopniu zgodne z wnioskiem Komisji, zatem można udzielić mu poparcia.