KOMUNIKAT KOMISJI

Ocena działań podjętych przez Portugalię i Hiszpanię

w odpowiedzi na decyzje Rady z dnia 8 sierpnia 2016 r. wzywające do zastosowania środków służących ograniczeniu deficytu uznanych za niezbędne w celu likwidacji nadmiernego deficytu

1.Wprowadzenie

W dniu 8 sierpnia 2016 r. Rada, działając na podstawie art. 126 ust. 9 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), przyjęła decyzje wzywające Portugalię i Hiszpanię do przyjęcia środków służących ograniczeniu deficytu uznanych za niezbędne w celu likwidacji nadmiernego deficytu.

Portugalię wezwano do zlikwidowania do 2016 r. nadmiernego deficytu budżetowego poprzez obniżenie w tym roku deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych do 2,5 % PKB. Cel ten nie uwzględniał wpływu bezpośredniego skutku ewentualnej pomocy dla banków. Na podstawie prognozy Komisji z wiosny 2016 r., która stanowiła podstawę decyzji Rady, uznano, że odpowiada to niezmienionemu saldu strukturalnemu w porównaniu z 2015 r. Rada zdecydowała również, że Portugalia powinna wykorzystać wszystkie niespodziewane zyski na potrzeby szybszego zmniejszenia deficytu i zadłużenia. Ponadto Portugalię zobowiązano do przyjęcia i pełnego wdrożenia środków konsolidacyjnych o wartości 0,25 % PKB w 2016 r., oprócz oszczędności ujętych w prognozie Komisji z wiosny 2016 r. Oznaczało to w szczególności pełne wdrożenie środków konsolidacyjnych włączonych do budżetu na 2016 r., w tym dodatkowego mechanizmu kontroli wydatków przy zamawianiu towarów i usług wymienionego w programie stabilności, a także uzupełnienie tych oszczędności o dodatkowe środki o charakterze strukturalnym w celu realizacji wymaganego wysiłku fiskalnego. W celu zapewnienia trwałej poprawy stanu finansów publicznych Rada wezwała wreszcie Portugalię do ścisłego wdrożenia ramowej ustawy budżetowej i ustawy o kontroli zobowiązań oraz dalszego usprawnienia poboru podatków i kontroli wydatków. Portugalię wezwano do przedstawienia jasnego harmonogramu i realizacji stosownych działań mających na celu pełne uregulowanie zaległych płatności i zwiększenie wydajności systemu opieki zdrowotnej, ograniczenie zależności systemu emerytalnego od transferów budżetowych oraz zapewnienie oszczędności budżetowych w ramach restrukturyzacji przedsiębiorstw państwowych.

Hiszpanię wezwano do zlikwidowania do 2018 r. nadmiernego deficytu budżetowego poprzez zmniejszenie deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych do poziomu: 4,6 % PKB w 2016 r., 3,1 % PKB w 2017 r. oraz 2,2 % PKB w 2018 r. Na podstawie zaktualizowanej prognozy Komisji z wiosny 2016 r. stanowiącej podstawę decyzji Rady uznano, że odpowiada to pogorszeniu się salda strukturalnego o 0,4 % PKB w 2016 r. i jego poprawie o 0,5 % PKB zarówno w 2017 r., jak i w 2018 r. Rada postanowiła również, że Hiszpania powinna wykorzystać wszystkie niespodziewane zyski na potrzeby szybszego ograniczenia deficytu i zadłużenia oraz przyjąć i w pełni wdrożyć środki konsolidacyjne o wartości 0,5 % PKB zarówno w 2017 r., jak i w 2018 r., oprócz oszczędności uwzględnionych w zaktualizowanej prognozie Komisji z wiosny 2016 r. Rada wezwała również Hiszpanię do przyjęcia środków służących wzmocnieniu jej ram budżetowych, w szczególności w celu zwiększenia automatyzmu mechanizmów mających na celu zapobieganie odchyleniom od założeń budżetowych oraz korygowanie tych odchyleń, a także w celu zwiększenia roli reguły wydatkowej zapisanej w ustawie o stabilności w zapewnianiu stabilności finansów publicznych. Wezwała ona również rząd Hiszpanii do ustanowienia spójnych ram na rzecz zapewnienia przejrzystości i koordynacji polityki zamówień publicznych przez wszystkie instytucje zamawiające i podmioty, w tym odpowiednich mechanizmów kontroli ex ante i ex post w celu zapewnienia efektywności i zgodności z prawem.

Zgodnie z art. 3 ust. 4 lit. a) rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 Rada wyznaczyła Portugalii i Hiszpanii termin na przedstawienie szczegółowego sprawozdania na temat działań podjętych w odpowiedzi na decyzję Rady na dzień 15 października 2016 r. Hiszpania przedłożyła Radzie i Komisji sprawozdanie przedstawiające środki polityki budżetowej podjęte w celu osiągnięcia wartości docelowych określonych przez Radę w dniu 15 października 2016 r., natomiast Portugalia przedstawiła swoje sprawozdanie w dniu 17 października 2016 r.

Komisja przeanalizowała strategie budżetowe Portugalii i Hiszpanii w oparciu o informacje zawarte w sprawozdaniach dotyczących podjętych działań w celu dokonania oceny, czy obydwa państwa członkowskie zastosowały się do zaleceń Rady z dnia 8 sierpnia 2016 r.

Ramka 1: Metodyka oceny skuteczności podjętych działań

Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1467/97 i kodeksem postępowania 1 należy uznać, że państwo członkowskie podjęło skuteczne działania, jeżeli działało zgodnie z zaleceniem Rady wydanym na podstawie art. 126 ust. 7 TFUE albo decyzją Rady wzywającą do ograniczeniu deficytu wydaną na podstawie art. 126 ust. 9. Kodeks postępowania stanowi, że ocena skuteczności działań powinna w szczególności uwzględnić, czy dane państwo członkowskie osiągnęło zalecane przez Radę roczne cele budżetowe i powiązaną z tym poprawę salda budżetowego w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne, po skorygowaniu o środki jednorazowe i inne środki tymczasowe.

Metodyka oceny skuteczności podjętych działań 2 wymaga w pierwszej kolejności zweryfikowania, czy państwo członkowskie osiągnęło docelową wartość deficytu nominalnego oraz powiązaną z tym poprawę salda strukturalnego, które były wymagane w wydanym przez Radę zaleceniu lub decyzji Rady wzywającej do ograniczeniu deficytu. Jeżeli weryfikacja ta wypada pozytywnie, procedura nadmiernego deficytu zostaje zawieszona.

Jeżeli państwo członkowskie nie osiągnęło docelowej wartości deficytu nominalnego lub wymaganej poprawy salda strukturalnego, bądź jeżeli istnieje takie ryzyko, dokonuje się starannej analizy przyczyn takiego stanu rzeczy. Staranna analiza ma na celu dokonanie oceny, czy państwo członkowskie działa zgodnie z wydanym przez Radę zaleceniem lub decyzją Rady wzywającą do ograniczeniu deficytu, a jej podstawę stanowią dwie uzupełniające się miary wysiłku fiskalnego: (i) metoda odgórna, tj. obliczenie zmiany salda strukturalnego skorygowanej o korektę wzrostu produktu potencjalnego, niespodziewane dochody lub dochody niższe od oczekiwanych oraz nieprzewidziane wydarzenia w porównaniu ze scenariuszem odniesienia służącym za podstawę zalecenia Rady lub decyzji Rady wzywającej do ograniczenia deficytu; oraz (ii) metoda oddolna, tj. oszacowanie wpływu na budżet poszczególnych wdrożonych uznaniowych środków budżetowych oraz zmian w wydatkach pozostających pod kontrolą rządu w porównaniu ze scenariuszem odniesienia służącym za podstawę zalecenia Rady lub decyzji Rady wzywającej do ograniczenia deficytu. Tę staranną analizę uzupełnia ocena innych odpowiednich aspektów jakościowych, na podstawie których Komisja będzie w stanie wydać uzasadnioną opinię na temat tego, czy państwo członkowskie podjęło wystarczające działania polityczne celem zastosowania się do zalecenia Rady lub decyzji Rady wzywającej do ograniczenia deficytu.

Jeżeli staranna analiza wskazuje na to, że dane państwo członkowskie wywiązało się ze swoich zobowiązań politycznych, ocena będzie prowadziła do wniosku, że podjęto skuteczne działania. Jeżeli staranna analiza wskazuje na to, że nie wywiązano się ze zobowiązań politycznych, a jednocześnie oczekuje się, że docelowe wartości deficytu nominalnego nie zostaną osiągnięte, w wyniku oceny przedstawiony zostanie wniosek, że nie podjęto skutecznych działań. Jeżeli jednak można się spodziewać, że docelowe wartości deficytu nominalnego zostaną osiągnięte, procedura powinna zostać zawieszona.

2.Ocena działań podjętych przez Portugalię

2.1.Środki uwzględnione w sprawozdaniu dotyczącym podjętych działań oraz zaktualizowane prognozy budżetowe

Jak wyjaśniono w sprawozdaniu dotyczącym podjętych działań przedłożonym przez Portugalię w dniu 17 października 2016 r., w odpowiedzi na decyzję Rady wzywającą do ograniczenia deficytu z dnia 8 sierpnia 2016 r. Portugalia wprowadziła zamrożenie zużycia pośredniego w kwocie wynoszącej 445 mln EUR (¼ % PKB). Środek ten ma częściowo zrekompensować czynniki wywołujące wzrost deficytu przedstawione w dokumencie. W sprawozdaniu przewiduje się w 2016 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych na poziomie 2,4 % PKB, co przekracza docelową wartość przewidzianą w programie stabilności na 2016 r. o 0,2 % PKB. Różnica wynika głównie z pogorszenia się perspektyw makroekonomicznych w stosunku do programu stabilności na 2016 r., co przyczynia się do skorygowania w dół prognoz dotyczących dochodów z podatków. Po stronie wydatków przewiduje się również dwa czynniki jednorazowo zwiększające deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych (jeden z nich jest związany z Oitante – podmiotem zarządzającym aktywami utworzonym w kontekście restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Banif, natomiast drugi dotyczy unieważnienia dwóch koncesji).

2.2.Ocena podjętych działań

Prognoza Komisji z jesieni 2016 r. przewiduje ogólny deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w wysokości 2,7 % PKB w 2016 r., przekraczający wymaganą docelową wartość deficytu w wysokości 2,5 % PKB, ale niższy niż określona w Traktacie wartość referencyjna wynosząca 3 % PKB. Połowa różnicy w porównaniu z wartością 2,4 % PKB wskazaną w sprawozdaniu dotyczącym podjętych działań wynika z mniej optymistycznego scenariusza makroekonomicznego zawartego w prognozie Komisji z jesieni 2016 r., co skutkuje niższymi prognozami dotyczącymi dochodów z podatków. Pozostałe rozbieżności wynikają z większej presji na wydatki uwzględnionej w prognozie Komisji z jesieni 2016 r. w porównaniu do sprawozdania dotyczącego podjętych działań, zwłaszcza jeśli chodzi o wynagrodzenia dla pracowników oraz zużycie pośrednie.

Tabela 1: Porównanie prognoz budżetowych

Nie przewiduje się realizacji wysiłku fiskalnego dla niezmienionego salda strukturalnego, ponieważ w prognozie Komisji z jesieni 2016 r. przewiduje się nieznaczny spadek PKB o 0,1 %. Jest to lepszy wynik w porównaniu do spadku PKB o 0,2 % przewidywanego w prognozie Komisji z wiosny 2016 r., stanowiącej podstawę decyzji Rady wzywającej do ograniczenia deficytu, ze względu na skorygowanie w dół scenariusza makroekonomicznego i zapewnienie wpływu na dostosowanie cykliczne.

Zgodnie z metodyką oceny skuteczności podjętych działań (zob. ramka 1) sytuacja taka wymaga przeprowadzenia starannej analizy wysiłku fiskalnego w oparciu o skorygowaną zmianę salda strukturalnego (metoda odgórna) oraz w oparciu o wartość podjętych działań (metoda oddolna).

W oparciu o odgórną metodę oceny wysiłku fiskalnego szacuje się, że skorygowana zmiana salda strukturalnego wynosi 0,4 % PKB. Ponadto, w oparciu o metodę oddolną, wysiłek fiskalny w wysokości 0,3 % PKB wydaje się zasadniczo zgodny z tym, co uznano za konieczne do spełnienia wymogów decyzji Rady wzywającej do ograniczenia deficytu (0,25 % PKB). Odzwierciedla to głównie wymagane zamrożenie zużycia pośredniego, którego strukturalny wpływ na budżet wynosi blisko ¼ % PKB, dokonane w odpowiedzi na decyzję Rady wzywającą do ograniczenia deficytu i należycie odnotowane w analizowanym sprawozdaniu.

Tabela 2: Porównanie skorygowanej zmiany salda strukturalnego i oddolnego wysiłku fiskalnego w oparciu o prognozę Komisji z jesieni 2016 r.

Co do zasady, chociaż nie przewiduje się osiągnięcia w 2016 r. celu dotyczącego deficytu nominalnego, w prognozie Komisji z jesieni 2016 r. nadal przewiduje się terminową korektę nadmiernego deficytu. Ponadto w prognozie Komisji przewiduje się, że nadmierny deficyt zostanie skorygowany w sposób trwały, gdyż oczekuje się, że deficyt nominalny utrzyma się poniżej wartości referencyjnej określonej w Traktacie na poziomie 3 % PKB, a następnie ulegnie dalszemu zmniejszeniu do 2,2 % PKB w 2017 r., po czym nieznacznie wzrośnie do 2,4 % PKB w 2018 r. Oczekuje się, że w 2016 r. zrealizowany zostanie wymagany wysiłek fiskalny; nastąpi to na podstawie zarówno skorygowanej zmiany salda strukturalnego, jak i oddolnej metody oceny wysiłku fiskalnego. Jednakże termin wystąpienia i rozmiary potencjalnego wpływu planowanego dokapitalizowania Caixa Geral de Depósitos (CGD) na deficyt nie są jeszcze znane. Stanowi to zagrożenie dla terminowej i trwałej korekty nadmiernego deficytu.

2.3.Ocena działań podjętych w odniesieniu do środków budżetowych o charakterze strukturalnym

W odniesieniu do środków wymaganych przez Radę w celu zapewnienia trwałej poprawy stanu finansów publicznych, sprawozdanie dotyczące podjętych działań przewiduje ograniczenie niefinansowego zadłużenia w administracji centralnej oraz zwiększenie dostępnych środków finansowych w celu uregulowanie zaległych płatności w sektorze opieki zdrowotnej. W sprawozdaniu zwraca się również uwagę na zatwierdzenie zasad funkcjonowania nowej jednostki ds. wykonania ramowej ustawy budżetowej. Rozpoczęto ponadto przegląd wydatków, obejmujący obecnie sektor ochrony zdrowia i sektor edukacji, a także zamówienia publiczne i przedsiębiorstwa państwowe; jego planowane skumulowane skutki to oszczędności, których wartość wyniesie 238 mln EUR do 2019 r., z czego 75 mln EUR w 2017 r. W odniesieniu do stabilności systemu emerytalnego sprawozdanie wskazuje na planowaną alokację przychodów z tytułu nowego progresywnego podatku od nieruchomości do funduszu stabilizacji finansowej zabezpieczenia społecznego (co ma przynieść 160 mln EUR w 2017 r.) w ramach projektu budżetu na 2017 r. Jest to przedstawiane przez rząd jako sposób rozwiązania problemu uzależnienia od standardowych przesunięć budżetowych. Jednakże po stronie wydatków nierozwiązaną kwestią pozostaje stabilność systemu emerytalnego. Sprawozdanie dotyczące podjętych działań zawiera również odniesienie do ponownego skupienia się na trwającej realizacji planu restrukturyzacji przedsiębiorstw państwowych, bez wskazywania na konkretne postępy w tej dziedzinie.

3.Ocena działań podjętych przez Hiszpanię

3.1.Środki uwzględnione w sprawozdaniu dotyczącym podjętych działań oraz zaktualizowane prognozy budżetowe

Ze względu na to, że zostało ono sporządzone przez rząd tymczasowy, sprawozdanie dotyczące podjętych działań przedłożone przez Hiszpanię w dniu 15 października 2016 r. skupia się na środkach przyjętych w celu zapewnienia zgodności z pośrednimi celami budżetowymi na 2016 r.

W szczególności zwrócono w nim uwagę na następujące dwa nowe środki polityki budżetowej przyjęte w odpowiedzi na decyzję Rady z dnia 8 sierpnia 2016 r.: po pierwsze – decyzję o przyśpieszeniu daty zamknięcia roku budżetowego w 2016 r.; po drugie – dekret królewski z mocą ustawy nr 2/2016 podnoszący kwotę płatności zaliczkowych z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych (CIT). Pierwszy z tych środków to strategia zarządzania budżetem, mająca na celu przyczynić się do ograniczenia wydatków w 2016 r.; planowane oszczędności opiewają na kwotę 1 mld EUR (0,1 % PKB). Drugi środek został przyjęty przez rząd Hiszpanii i ratyfikowany przez parlament w dniu 20 października 2016 r.; jego celem jest zrekompensowanie spodziewanego spadku przychodów z CIT o 0,6 % PKB, co wynika z wygaśnięcia w dniu 1 stycznia 2016 r. środków przejściowych regulujących płatności zaliczkowe z tytułu podatku CIT. Środek ten między innymi przywraca i zwiększa minimalne płatności zaliczkowe z tytułu CIT, rozszerzając zakres ich zastosowania na większą liczbę przedsiębiorstw. Według sprawozdania, oprócz zrekompensowania wspomnianego niedoboru przychodów z CIT, środek ten wywiera także pozytywny skutek netto o wartości 0,2 % PKB na saldo nominalne za 2016 r.; planowany deficyt osiągnie w 2016 r. poziom 4,6 %. Środek ten jednak nie prowadzi do poprawy salda strukturalnego Hiszpanii 3 .

W świetle tymczasowego charakteru rządu sprawującego władzę w okresie do dnia upływu wyznaczonego przez Radę terminu na złożenie sprawozdania przypadającego 15 października 2016 r. i stosownie do prognoz zakładających kontynuację dotychczasowej polityki przedstawionych w projekcie planu budżetowego na 2017 r., w sprawozdaniu dotyczącym podjętych działań nie przedstawiono żadnych nowych środków polityki budżetowej na 2017 r., co byłoby niezbędne do zapewnienia zgodności z docelowymi wartościami w zakresie deficytu nominalnego i wysiłku strukturalnego na lata 2017 i 2018. Podkreślono w nim jedynie stały wpływ środków przyjętych już w 2016 r. lub wcześniej. W związku z tym deficyt na 2017 r. przewidziany w projekcie planu budżetowego wynosi 3,6 % PKB, czyli o 0,5 punktu procentowego powyżej docelowej wartości deficytu nominalnego wyznaczonej przez Radę na ten rok.

W odniesieniu do środków wymaganych na podstawie decyzji Rady z dnia 8 sierpnia 2016 r. w celu wzmocnienia hiszpańskich ram polityki fiskalnej i zamówień publicznych, sprawozdanie zawiera informacje na temat wdrożenia w 2016 r. odpowiednich przepisów krajowych ram budżetowych, mianowicie ustawy o stabilności, a także na temat dwóch wniosków ustawodawczych przedstawionych przez rząd Hiszpanii w celu wzmocnienia nadzoru nad zamówieniami publicznymi, które obecnie oczekują na zatwierdzenie przez Parlament 4 .

3.2.Ocena podjętych działań

Według prognozy Komisji z jesieni 2016 r. deficyt nominalny wyniesie 4,6 % PKB, co jest zgodne z wartością docelową deficytu wynikającą z decyzji Rady. W szczególności w pierwszej połowie 2016 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w Hiszpanii prawie nie uległ zmianie, pomimo silnego wzrostu gospodarczego. Dostępne dane miesięczne za sierpień i wrzesień odnoszące się do niektórych podsektorów instytucji rządowych i samorządowych potwierdziły tę prognozę. Podczas gdy wydatki rosły zgodnie z przewidywaniami, spadek wpływów z podatku dochodowego wywarł znacząco negatywny wpływ na przychody. Dotyczy to zwłaszcza CIT w związku z wejściem w życie drugiego etapu reformy podatku CIT oraz zniesieniem minimalnych płatności zaliczkowych z tytułu CIT, które nastąpiło w styczniu 2016 r. Dekret królewski nr 2/2016, który przyjęto 20 października 2016 r., z nawiązką skompensuje wpływ tych ostatnich.

Przy braku budżetu na 2017 r. oczekuje się zmniejszenia deficytu do 3,8 % PKB w 2017 r. i do 3,2 % PKB w 2018 r. Wynika to głównie z pozytywnych perspektyw makroekonomicznych (wspieranie dochodów podatkowych i pomoc w utrzymaniu kontroli nad transferami socjalnymi) oraz niższych płatności odsetkowych w warunkach niskich stóp procentowych. Jednakże spodziewany deficyt w obydwu latach przekracza wartość docelową deficytu nominalnego określoną przez Radę, przy czym nie przewiduje się obecnie terminowej korekty do 2018 r.

Wprawdzie w decyzji Rady z dnia 8 sierpnia 2016 r. postawiono Hiszpanii wymóg, aby ograniczyła pogorszenie się salda strukturalnego do maksymalnie 0,4 % PKB w 2016 r., w prognozie Komisji z jesieni 2016 r. wskazuje się jednak spadek salda strukturalnego wynoszący 1,0 % PKB, co oznacza wartość o 0,6 punktu procentowego PKB niższą od wymaganej. W latach 2017 i 2018 decyzja Rady z dnia 8 sierpnia 2016 r. zobowiązuje Hiszpanię do osiągnięcia poprawy salda strukturalnego o 0,5 % PKB w 2017 r. Z kolei prognoza Komisji z jesieni 2016 r. nie przewiduje zmiany deficytu strukturalnego w latach 2017 i 2018.

Tabela 3: Porównanie prognoz budżetowych

Tabela 4: Porównanie skorygowanej zmiany salda strukturalnego i oddolnego wysiłku fiskalnego w oparciu o prognozę Komisji z jesieni 2016 r.

W odniesieniu do 2016 r. staranna analiza przeprowadzona na podstawie obu wskaźników wykazuje, że istnieje ryzyko niedotrzymania w pełni wymogu w zakresie wysiłku fiskalnego. W szczególności przy zastosowaniu metody odgórnej przewiduje się, że szacowana skorygowana zmiana w saldzie strukturalnym wyniesie -0,5 % PKB w 2016 r., a tym samym będzie tylko nieznacznie odbiegać od wartości -0,4 % PKB wymaganej przez Radę. Podobny obraz sytuacji wyłania się przy zastosowaniu metody oddolnej, która przewiduje, że wpływ netto środków (strukturalnych) po stronie dochodów oraz zmian w zakresie wydatków pod kontrolą rządu będzie miał wpływ ekspansywny o wartości 0,1 % PKB netto, w porównaniu z zerowym wpływem wymaganym przez Radę.

W odniesieniu do 2017 r. staranna analiza pokazuje, że bez dodatkowych środków wysiłek fiskalny nie zostanie zrealizowany na poziomie wymaganym przez Radę, a niedobór wyniesie 0,3 % PKB na podstawie metody odgórnej, podczas gdy szacunki oparte na metodzie oddolnej wskazywałyby, że niedobór w przedmiotowym roku wyniósłby 0,2 %; jednocześnie należy przyznać, że prognozy zawarte w projekcie planu budżetowego sformułowano przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki. Miałoby to przełożenie na skumulowany deficyt w latach 2016–2017 wynoszący 0,3 % PKB, określony zarówno w oparciu o metodę oddolną, jak i odgórną. Wreszcie, w odniesieniu do 2018 r., a także z uwagi na to, że prognozy zawarte w projekcie planu budżetowego sformułowano przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki, szacunki opracowane na podstawie metody odgórnej nie przewidują żadnego wysiłku fiskalnego w 2018 r. oraz łączny deficyt wynoszący 0,8 % PKB w stosunku do wartości docelowej wymaganej przez Radę. Również szacunki oparte na metodzie odgórnej nie wykazują wysiłku fiskalnego w 2018 r. Wartości te są niższe niż wartość docelowa środków, których realizację uznano za konieczną w 2018 r. na potrzeby osiągnięcia celów strukturalnych sprecyzowanych w decyzji Rady wzywającej do ograniczenia deficytu, wynosząca 0,5 % PKB, co prowadzi w ujęciu łącznym do niedoboru w wysokości 0,9 % PKB w latach 2016–2018 5 .

3.3.Ocena działań podjętych w odniesieniu do środków budżetowych o charakterze strukturalnym

W odpowiedzi na decyzję Rady rząd Hiszpanii zaproponował pewne środki, które nie spełniają jednak jej wymagań.

Chociaż władze Hiszpanii przedstawiły szczegółowe wyjaśnienia dotyczące wdrażania w 2016 r. mechanizmów zapobiegawczych i naprawczych przewidzianych w ustawie o stabilności, do tej pory nie przedstawiły one jednak żadnych propozycji wprowadzenia do tej ustawy zmian, na podstawie których obydwa mechanizmy byłyby stosowane automatycznie. W związku z brakiem odpowiednich przepisów wykonawczych, nie ma ponadto jasności co do stosowania przewidzianej w rzeczonej ustawie zasady wydatkowania, a możliwość dokonania różnorakiej wykładni w tym zakresie osłabia wpływ tego środka na dyscyplinę budżetową.

W odniesieniu do planowanych środków służących wzmocnieniu hiszpańskich ram prawnych w zakresie zamówień publicznych należy stwierdzić, że przedstawione środki mogą w pewnym stopniu wpłynąć na poprawę niektórych praktyk udzielania zamówień publicznych w Hiszpanii, lecz zasadniczo nie odpowiadają na potrzebę stworzenia spójnych ram, które zapewniłyby wystarczającą przejrzystość i koordynację zamówień publicznych udzielanych przez wszystkie organy i podmioty zamawiające. Co więcej, w sprawozdaniu nie przedstawiono jasnych celów w odniesieniu do zamówień publicznych, narzędzi działania ani harmonogramu ich przyjęcia i wdrożenia.

4.Wnioski

Sprawozdania dotyczące podjętych działań przedłożone przez Portugalię w dniu 17 października 2016 r. i przez Hiszpanię w dniu 15 października 2016 r. zawierają szczegółowe informacje dotyczące środków leżących u podstaw strategii budżetowych obydwu tych państw członkowskich.

Jeśli chodzi o Portugalię, w oparciu o dostępne informacje szacuje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych osiągnie 2,7 % PKB w 2016 r., czyli będzie mieścił się poniżej wartości referencyjnej określonej w Traktacie i wynoszącej 3 % PKB, ale powyżej wartości docelowej określonej przez Radę w decyzji z dnia 8 sierpnia 2016 r. Staranna analiza przeprowadzona w oparciu o prognozę Komisji z jesieni 2016 r. wskazuje, że Portugalia zrealizowała wysiłek fiskalny uznany za konieczny do wykonania decyzji Rady z dnia 8 sierpnia 2016 r. Ponieważ Portugalia zrealizowała wysiłek fiskalny określony w decyzji Rady z dnia 8 sierpnia 2016 r., zgodnie z metodyką oceny skuteczności działań Komisja stwierdza, że Portugalia podjęła skuteczne działania w odpowiedzi na decyzję Rady z dnia 8 sierpnia 2016 r. i że tym samym na tym etapie procedura powinna zostać zawieszona. Ze względu na potencjalne skutki rekapitalizacji Caixa Geral de Depósitos, które mogą doprowadzić do wzrostu deficytu, nie zapewniono jednak jeszcze trwałej korekty nadmiernego deficytu. Komisja zachęca władze do dalszego wdrażania reform budżetowych i strukturalnych określonych przez Radę w decyzji wzywającej do ograniczenia deficytu z dnia 8 sierpnia 2016 r.

W przypadku Hiszpanii władze potwierdziły swoje zobowiązanie do zapewnienia korekty nadmiernego deficytu wymaganej przez Radę. Jednak biorąc pod uwagę tymczasowy charakter rządu sprawującego władzę w dniu upływu wyznaczonego przez Radę terminu przypadającego na dzień 15 października 2016 r., sprawozdanie dotyczące podjętych działań skupia się na środkach przyjętych w celu osiągnięcia wymaganej pośredniej docelowej wartości deficytu na 2016 r., jednocześnie przedstawiając prognozy na 2017 r. sformułowane przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki. Zasadniczo, zgodnie z prognozą Komisji z jesieni 2016 r., prognozuje się, że deficyt nominalny spadnie do 4,6 % PKB w 2016 r., zgodnie z wartością docelową, natomiast istnieje ryzyko, że wysiłek fiskalny może być nieznacznie niższy od wymaganego. Ze względu na przewidywane osiągnięcie wymaganej wartości docelowej deficytu nominalnego w 2016 r. na obecnym etapie procedura nadmiernego deficytu powinna być zawieszona. Jednocześnie nie przewiduje się obecnie, że cele na lata 2017 i 2018 zostaną osiągnięte przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki, wskazując, że istnieje zagrożenie dla terminowej korekty nadmiernego deficytu. Komisja oczekuje, że Hiszpania przekaże Komisji i Eurogrupie zaktualizowany projekt planu budżetowego na 2017 r., którego zapisy będą zgodne z wymogami określonymi w decyzji Rady z dnia 8 sierpnia 2016 r., co do zasady przynajmniej na miesiąc przed planowanym terminem przyjęcia projektu ustawy budżetowej na 2017 r. przez parlament narodowy. W zaktualizowanym projekcie planu budżetowego należy również uwzględnić informacje na temat działań podejmowanych w odpowiedzi na sformułowane przez Radę wymogi zobowiązujące Hiszpanię do wzmocnienia swoich ram polityki budżetowej i ram polityki w zakresie zamówień publicznych zgodnie z art. 1 ust. 5 i 6 decyzji Rady z dnia 8 sierpnia 2016 r. wzywającej do ograniczenia deficytu. Komisja zbada ponownie wypełnienie wymogów określonych w powyższej decyzji Rady w oparciu o informacje przekazane w zaktualizowanym projekcie planu budżetowego.