KOMISJA EUROPEJSKA

Bruksela, dnia 24.8.2016

COM(2016) 526 final

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

COSME
Program na rzecz konkurencyjności przedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw na lata 2014–2020

Sprawozdanie monitorujące za 2014 r.

{SWD(2016) 274 final}
{SWD(2016) 277 final}

Spis treści

1. Wprowadzenie

2. Wykonanie budżetu w 2014 roku

2.1 Dostęp do finansowania

2.2 Dostęp do rynków

2.3 Poprawa ramowych warunków i konkurencyjności

2.4 Krzewienie przedsiębiorczości i kultury przedsiębiorczości

3. Środki wsparcia

4. Wydatki administracyjne

5. Wkład na rzecz uwzględniania kwestii dotyczących klimatu

6. Podsumowanie

1. Wprowadzenie

COSME jest unijnym programem na rzecz poprawy konkurencyjności przedsiębiorstw, w szczególności małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Został on stworzony na podstawie programu na rzecz przedsiębiorczości i innowacji (EIP) ustanowionego na lata 2007–2013 w ramach programu konkurencyjności i innowacji (CIP). Celem programu COSME jest optymalizacja efektów synergii z innymi programami wydatków UE, w szczególności z programem europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne (ESIF) oraz programem „Horyzont 2020”, który swoim zakresem obejmuje działania innowacyjne uprzednio będące częścią programu EIP.

Program COSME przynosi wartość dodaną poprzez podejmowanie kwestii międzynarodowych oraz pomoc w uporaniu się z niedoskonałościami rynku w czterech kluczowych obszarach określonych przez podstawę prawną 1 :

1)poprawa dostępu MŚP zarówno do finansowania kapitałem własnym jak i finansowania dłużnego (co najmniej 60 % ogólnej koperty finansowej);

2)poprawa dostępu do rynków w UE i poza jej granicami (21,5 %);

3)poprawa ramowych warunków dla przedsiębiorstw oraz konkurencyjności przedsiębiorstw, w tym MŚP (11 %);

4)krzewienie przedsiębiorczości i kultury przedsiębiorczości (2,5 %).

Obok 28 państw członkowskich UE w 2014 r. udział w programie COSME wzięły następujące państwa trzecie: Islandia, Czarnogóra, Turcja, Mołdawia oraz Była Jugosłowiańska Republika Macedonii.

Za całościową realizację programu COSME odpowiedzialna jest Komisja Europejska. Pierwszy cel jest realizowany przy wykorzystaniu instrumentów finansowych, które zostały powierzone Europejskiemu Funduszowi Inwestycyjnemu (EFI). Realizacja działań w ramach celów 2, 3 i 4 została w dużym stopniu przekazana Agencji Wykonawczej ds. Małych i Średnich Przedsiębiorstw (EASME). W przypadku niektórych działań analitycznych i porównawczych przewidziano również pośrednie zarządzanie przez organizacje międzynarodowe.

Niniejsze sprawozdanie zawiera przegląd wykonania budżetu programu COSME w 2014 r., zgodnie z art. 15 rozporządzenia w sprawie COSME, w tym opis środków wsparcia i wydatków o charakterze administracyjnym. Szczegółowe informacje dotyczące realizacji każdego z celów znajdują się w załączniku 1. Załącznik 2 zawiera wykaz beneficjentów zaproszonych do składania wniosków.

2. Wykonanie budżetu w 2014 roku

W podstawie prawnej programu COSME przewidziano ogólny orientacyjny budżet w wysokości 2,3 mld EUR na okres siedmiu lat obowiązywania programu COSME (2014–2020). Budżet zakłada cykl wydatkowania ze zobowiązaniami, które mają ulegać stopniowemu zwiększeniu do ostatniego roku realizacji programu, tj. do roku 2020. Oczekuje się, że ten sam model znajdzie zastosowanie do płatności środków z kredytów, ale na niższym poziomie w roku 2014, ponieważ w ramach programu nie stworzono jeszcze zobowiązań prawnych niezbędnych do generowania płatności. W podstawie prawnej programu COSME wskazano, że program jest realizowany na podstawie rocznego programu prac oraz z wykorzystaniem środków wsparcia. Budżet obejmuje również środki administracyjne przeznaczone na zarządzanie programem.

Budżet programu COSME realizowany jest w ramach czterech linii budżetowych zawierających środki określone w zmienionej decyzji w sprawie finansowania na rok 2014. 2 . Z uwzględnieniem wkładów pochodzących od państw trzecich, niewykorzystanych środków z poprzedniego okresu programowania oraz różnych przesunięć, budżet dostępny na rok 2014 przedstawiał się następująco:

a) linia budżetowa 02 01 04 01 na wydatki administracyjne: 5 118 063 EUR

b) linia budżetowa 02 01 06 01 na funkcjonowanie agencji EASME: 6 667 313 EUR

c) linia budżetowa 02 02 01 na wszystkie pozostałe wydatki operacyjne: 106 411 140 EUR

d) linia budżetowa 02 02 02 na dostęp do finansowania wydatków operacyjnych: 140 787 114 EUR

Decyzja w sprawie finansowania środków wsparcia 3 przewiduje wkład w wysokości 7 151 722 EUR, objęty linią budżetową 02 02 01 w ramach całkowitego budżetu Unii Europejskiej na rok 2014.

Dostępny budżet całkowity, w tym środki administracyjne, przeznaczony na wdrożenie 36 działań w ramach programu prac w roku 2014 wynosił 258 983 630 EUR.

W roku 2014 nastąpiło przejście z Programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji (CIP) do programu COSME przy jednoczesnym powierzeniu realizacji nowej agencji wykonawczej, wznowieniu jednego z głównych elementów programu, tj. Europejskiej Sieci Przedsiębiorczości, oraz utworzeniu dwóch nowych instrumentów finansowych — dłużnego i kapitałowego. Program CIP (2007–2013) obejmował okres przejściowy dla tych dwóch instrumentów, który miał zapobiec zakłóceniom w realizacji działań.

Eksternalizacja zadań w ramach programów wydatków nastąpiła na warunkach określonych w komunikacie Komisji w sprawie przekazania agencjom wykonawczym zarządzania programami na lata 2014–2020. 4 Agencja Wykonawcza ds. Małych i Średnich Przedsiębiorstw (EASME) została utworzona na mocy Decyzji wykonawczej Komisji z dnia 17 grudnia 2013 r. 5 oraz Aktu przekazania uprawnień przyjętego w dniu 23 grudnia 6 . Główną macierzystą dyrekcją generalną w stosunku do EASME jest Dyrekcja Generalna ds. Rynku Wewnętrznego, Przemysłu, Przedsiębiorczości i MŚP (DG GROW). 7 Średnio 92 % wszystkich działań w ramach programu COSME, z wyjątkiem dostępu do finansowania, przekazano EASME.

Rok 2014 był rokiem szczególnie trudnym dla EASME. Agencja zarządzała budżetem w wysokości niemal 1 100 mln EUR (w 2013 r.: 586 mln EUR). Liczba pracowników wzrosła z 144 (w 2013 r.) do 300 (w przeliczeniu na pełne etaty) na koniec tego roku. Doprowadziło to do początkowych problemów, które z kolei przyczyniły się do powstania opóźnień w realizacji. W rezultacie z kwoty 95,5 mln EUR przekazanej z programu COSME kwotę 78,8 mln EUR przeniesiono do realizacji w 2015 r. W 2015 r. agencja nadrobiła zaległości i zrealizowała 98,3 % działań przewidzianych na rok 2014, które zostały przeniesione na rok 2015.

Ogółem zagospodarowano 99,23 % udostępnionych środków w wysokości 258 983 mln EUR. Wskaźnik realizacji dla płatności wynosił średnio 93,08 % ze względu na wydatki administracyjne, podczas gdy wskaźnik osiągnięty dla linii operacyjnych wynosił 100 %.

Tabela: Całkowity budżet programu COSME w roku 2014 przeznaczony na zobowiązania

Linia budżetowa 02 01 04 01 na wydatki administracyjne

Zatwierdzony budżet, dostępny po przesunięciach: 4 212 210

Pozostałe dochody zewnętrzne przeznaczone na określony cel: 300 314

Wkłady państw trzecich 600 529

Całkowity budżet przeznaczony na zobowiązania: 5 118 063

Linia budżetowa 02 01 06 01 na funkcjonowanie agencji EASME:

Zatwierdzony budżet, dostępny po przesunięciach: 6 496 350

Pozostałe dochody zewnętrzne przeznaczone na określony cel: 166 769

Wkłady państw trzecich 3 984

Całkowity budżet przeznaczony na zobowiązania: 6 667 313

Linia budżetowa 02 02 01 na wszystkie pozostałe wydatki operacyjne

Zatwierdzony budżet, dostępny po przesunięciach: 102 709 687

Dochody przeznaczone na określony cel bez przenoszenia pozostałych środków: 3 619 285

Wkład EFTA 82 168

Całkowity budżet przeznaczony na zobowiązania: 106 411 140

Linia budżetowa 02 02 02 na dostęp do finansowania wydatków operacyjnych

Zatwierdzony budżet: 161 907 588

Środki przekazane na podwyższenie kapitału EFI: -21 250 000

Wkład EFTA 129 526

Całkowity budżet przeznaczony na zobowiązania: 140 787 114

Tabela: Wykonanie budżetu COSME w roku 2014

		Środki na zobowiązania 8			Środki na płatności 9
Linia budżetowa		Dostępny budżet	Budżet wykonany	Poziom wykonania %	Kredyty przeznaczone do wypłaty	Płatności zrealizowane	Poziom realizacji %
02 02 02	Dostęp do finansowania	140 787 114	140 787 114	100,00 %	74 244 830	74 244 830	100,00 %
02 02 01	Dostęp do rynków, otoczenia biznesowego i przedsiębiorczości
	wykonany przez GROW	10 836 633	10 665 116	98,42 %	4 936 221	1 299 946	26,33 %
	przekazany EASME	95 111 545	94 950 764	99,83 %	6 000 720	5 994 571	99,90 %
	przekazany pozostałym dyrekcjom generalnym	462 962	462 962	100,00 %	33 100	22 521	68,04 %
	Całkowity budżet przeznaczony na rok 2014, w tym przeniesienia do 020201	106 411 140	106 078 842	99,69 %	10 970 041	7 317 038	66,70 %
Przeniesienia EASME	Działania przeniesione na rok 2015	78 788 026	77 449 753	98,30 %
Przeniesienia GROW	Działania przeniesione na rok 2015	4 536 240	4 349 528	95,88 %
	Ostateczne wykonanie po realizacji w roku 2015 przeniesionych działań	106 411 140	104 553 857	98,25 %	10 970 641	7 317 638	66,70 %
02 01 04 01	Budżet administracyjny	5 118 063	5 017 946	98,04 %	5 118 063	2 103 647	41,10 %
02 01 06 01	EASME - Budżet administracyjny	6 667 313	6 626 000	99,38 %	6 667 313	6 626 000	99,38 %
	Budżet operacyjny przeznaczony na rok 2014, z uwzględnieniem przeniesień	247 198 254	246 865 956	99,87 %	85 214 871	81 561 868	95,71 %
	Budżet operacyjny przeznaczony na rok 2014, po ostatecznym dokonaniu przeniesień w roku 2015	247 198 254	245 340 971	99,25 %
Ogółem COSME	Całkowity budżet wykonany, w tym wydatki administracyjne, z uwzględnieniem przeniesień	258 983 630	256 984 918	99,23 %	97 000 247	90 291 514	93,08 %

2.1 Dostęp do finansowania

Rozporządzenie w sprawie programu COSME stanowi, że co najmniej 60 % całkowitego budżetu (1,4 mln EUR) przeznacza się na instrumenty finansowe na lata 2014–2020.

W roku 2014 dostęp do finansowania stanowił 58 % (163,5 mln EUR) koperty finansowej programu COSME. Po przekazaniu kwoty 21,25 mln EUR na podwyższenie kapitału EFI, budżet przeznaczony na ułatwienie MŚP dostępu do finansowania za pośrednictwem Instrumentu gwarancji kredytowych (LGF) i Instrumentu kapitałowego na rzecz wzrostu gospodarczego (EFG) wyniósł 140,8 mln EUR. Całkowity budżet przeznaczony na LGF wyniósł 89,1 mln EUR, zaś całkowity budżet przeznaczony na EFG — 51,7 mln EUR.

Umowa o delegowaniu zadań z Europejskim Funduszem Inwestycyjnym została podpisana w lipcu 2014 r. Następnie EFI opublikował dwa zaproszenia do wyrażenia zainteresowania w celu wyłonienia pośredników finansowych, którzy z kolei wyłoniliby beneficjentów końcowych w ramach LGF lub EFG, zgodnie ze stosowanymi przez nich praktykami biznesowymi oraz z uwzględnieniem kryteriów kwalifikowalności dla LGF oraz EFG. Pierwsze umowy gwarancji w ramach LGF zostały podpisane przez EFI i pośredników finansowych pod koniec 2014 r., a pierwsze kredyty zostały wypłacone MŚP na początku 2015 r. Umowy te zapewnią finansowanie tym MŚP, które w innym wypadku nie byłyby w stanie uzyskać finansowania ze względu na przewidywane wysokie ryzyko lub brak wystarczających dostępnych zabezpieczeń. Sporządzanie umów finansowania w ramach EFG jest procesem o wiele bardziej złożonym i czasochłonnym. Pomimo przeprowadzenia przez EFI badania due diligence w odniesieniu do kilku wniosków, nie podpisano żadnej umowy dotyczącej finansowania przed końcem 2014 r.

W 2014 r. w ramach programu na rzecz konkurencyjności i innowacji, system poręczeń dla MŚP (SMEG), który obowiązywał przed ustanowieniem LGF, nadal wspierał MŚP. W ramach SMEG ponad 56 000 MŚP otrzymało finansowanie w kwocie przekraczającej 3 mld EUR. Od początku swego istnienia SMEG zapewnił niemal 368 000 MŚP finansowanie na kwotę ponad 19 mld EUR.

GIF (Instrument na rzecz Wysokiego Wzrostu i Innowacji w MŚP) nadal zapewniał MŚP kapitał podwyższonego ryzyka, przy czym z funduszy kapitałowych uruchomiono kwotę w wysokości ponad 288 mln EUR na finansowanie 112 MŚP. Od początku jego istnienia w ramach GIF z funduszy kapitałowych uruchomiono kwotę w wysokości ponad 3 mld EUR na finansowanie ok. 450 MŚP. Liczba ta będzie nadal wzrastać przez kilka lat, ponieważ wiele z tych funduszy znajduje się jeszcze na początku pięcioletniego okresu inwestycyjnego.

Na koniec 2015 r. ponad 51 000 MŚP otrzymało w ramach LGF finansowanie na kwotę niemal 1 300 mln EUR, również dzięki usprawnieniu COSME LGF poprzez dodatkową zdolność do ponoszenia ryzyka zapewnioną przez Europejski Fundusz Inwestycji Strategicznych (EFSI), który został udostępniony w lipcu 2015 r. Realizacja przekroczyła oczekiwania i potwierdziła wysoki popyt na finansowanie MŚP o większym profilu ryzyka, zwłaszcza nowych i małych przedsiębiorstw.

Działania towarzyszące przewidziano nie tylko w celu promowania obu instrumentów finansowych w ramach programu COSME oraz zapewnienia MŚP dalszego dostępu do finansowania, lecz również w celu pozyskania informacji i danych użytecznych dla monitorowania oraz kształtowania polityki dostępu do finansowania. Środki przeznaczone w roku 2014 na działania towarzyszące wynosiły 1 241 252 EUR 10 .

2.2 Dostęp do rynków

Rozporządzenie w sprawie programu COSME stanowi, że na ułatwienie dostępu do rynków przyznaje się orientacyjną kwotę równą 21,5 % całkowitego budżetu.

W 2014 r. na umiędzynarodowienie działalności MŚP przeznaczono 61,5 mln EUR, co stanowi 24 % koperty finansowej przeznaczonej na 2014 r.

Program COSME zapewnia wsparcie europejskim przedsiębiorstwom, a w szczególności MŚP, aby umożliwić im skorzystanie z jednolitego rynku poprzez tworzenie powiązań biznesowych poza granicami kraju ich pochodzenia, a także prowadzenie eksportu poza granicami Europy.

Europejska Sieć Przedsiębiorczości (EEN) wspiera MŚP lokalnie z ponad 600 biur zlokalizowanych w UE i poza jej granicami. Sieć wspiera MŚP w wyszukiwaniu międzynarodowych partnerów do współpracy biznesowej oraz w dziedzinie technologii i badań zarówno w UE, jak i w innych państwach uczestniczących. Poprzez świadczenie specjalnych usług doradczych Sieć wspiera udział MŚP w unijnych programach finansowania m.in. „Horyzont 2020”, Europejski Fundusz Inwestycyjny i fundusze strukturalne.

W roku 2015 ok. 450 000 MŚP we wszystkich regionach UE skorzystało z usług za pośrednictwem Europejskiej Sieci Przedsiębiorczości, począwszy od usług w zakresie udzielania informacji dotyczących prawa i programów unijnych, po specjalistyczne usługi doradcze (np. dotyczące praw własności intelektualnej i efektywnego gospodarowania zasobami) i spotkania ułatwiające nawiązanie współpracy.

W roku 2014 opublikowano dwa zaproszenia do składania wniosków w celu wznowienia członkostwa w Sieci oraz podpisania umów ramowych o partnerstwie (FPA) z konsorcjami odpowiedzialnymi za lokalne punkty kontaktowe. Proces podpisywania umów ramowych o partnerstwie i kolejnych poszczególnych umów na okres dwóch pierwszych lat działalności uległ opóźnieniu, a w przypadku niektórych umów trwał do czerwca 2015 r. Jednak w przypadku zdecydowanej większości partnerów, którzy osiągnęli sukces w pierwszej turze rozpatrywania wniosków, sieć EEN rozpoczęła działalność z dniem 1 stycznia 2015 r. W tym samym dniu Komisja wniosła wkład w koszty kwalifikowalne tych partnerów.

Działania sieci EEN w roku 2014 finansowane były ze środków programu CIP 2013 w celu zapewnienia ciągłości działalności, natomiast w ramach programu prac COSME na rok 2014 zapewniono współfinansowanie działań na rok 2015 (budżet w wysokości 49,5 mln EUR).

W ramach programu COSME sfinansowano również szereg działań mających na celu wsparcie umiędzynarodowienia działalności MŚP w państwach trzecich, w tym działalności centrów pomocy dla MŚP w zakresie praw własności intelektualnej (IPR SME Helpdesk). Porady i wsparcie oferowano europejskim MŚP borykającym się z trudnościami dotyczącymi praw własności intelektualnej w Chinach oraz państwach członkowskich ASEAN-u i MERCOSUR-u (budżet 7,2 mln EUR). Centrum UE-Japonia ds. Współpracy Przemysłowej (2,6 mln EUR) ułatwiło MŚP między innymi dostęp do rynku japońskiego.

2.3 Poprawa ramowych warunków i konkurencyjności

Rozporządzenie w sprawie programu COSME stanowi, że na poprawę ramowych warunków i konkurencyjności przyznaje się orientacyjną kwotę równą 11 % całkowitego budżetu.

W 2014 roku na powyższy cel przeznaczono odpowiednio 24,3 mln EUR z programu prac i 5,8 mln EUR ze środków wsparcia, co stanowi 11,7 % koperty finansowej.

Ze środków programu COSME sfinansowano działania mające na celu zmniejszenie obciążeń administracyjnych, promowanie inteligentnych i przyjaznych dla MŚP regulacji, wzmocnienie koordynacji w zakresie polityki przemysłowej państw członkowskich oraz wzmocnienie korzystania z zasady „najpierw myśl na małą skalę”. Program COSME wspierał również efektywne gospodarowanie zasobami, zrównoważony rozwój oraz społeczną odpowiedzialność przedsiębiorstw. Zrealizowano również działania mające na celu poprawę konkurencyjności strategicznie ważnych sektorów gospodarki europejskiej.

W ramach działań mających na celu poprawę warunków ramowych na rzecz MŚP sfinansowano następujące działania:

Grupa wysokiego szczebla ds. obciążeń administracyjnych: 0,4 mln EUR.

Realizacja i monitorowanie programu „Small Business Act” (SBA), w tym zgromadzenie MŚP, posiedzenia sieci przedstawicieli ds. MŚP oraz Europejskie Nagrody Promocji Przedsiębiorczości: 1,8 mln EUR.

Wdrożenie programu „Small Business Act”, narzędzia informacyjne w tym Business Planet, Europejski portal dla małych przedsiębiorstw (Small Business portal) oraz publikacja przewodników na temat wsparcia na rzecz polityki MŚP z funduszy strukturalnych: 1,3 mln EUR.

Przegląd wyników MŚP: 0,9 mln EUR.

Narzędzie do samooceny efektywnego gospodarowania zasobami dla MŚP: 0,5 mln EUR.

Organizacja europejskiego forum wielostronnego na temat społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw: 0,25 mln EUR.

W ramach działań mających na celu wspieranie konkurencyjności przedsiębiorstw unijnych, w tym wspieranie sektorów przemysłowych, sfinansowano następujące działania:

Zwiększenie konkurencyjności i trwałości turystyki europejskiej: 8,7 mln EUR

Program umiędzynarodowienia klastrów na rzecz MŚP: 5,65 mln EUR (4,15 mln EUR z 2014 r. i 1,5 mln EUR z budżetu przeznaczonego na rok 2015).

E-umiejętności na rzecz konkurencyjności i innowacji: 2,5 mln EUR.

Program „Doskonałość klastrów”(Cluster Excellence): 1,5 mln EUR.

Wdrożenie planu działań w ramach inicjatywy „Construction 2020”: 1 mln EUR.

Promowanie i wspieranie europejskiej strategii w dziedzinie kluczowych technologii prorozwojowych (KET): 0,550 mln EUR.

Członkostwo w międzynarodowych grupach badawczych ds. gumy, niklu, miedzi, ołowiu i cynku: 0,2 mln EUR.

Realizacja planu działania „Większa efektywność sektora obronnego na rzecz bezpieczniejszej Europy”: 0,2 mln EUR.

Monitorowanie stosowania zasad dobrej praktyki w dziedzinie stosunków wertykalnych w łańcuchu dostaw żywności: 0,2 mln EUR.

Wymiana dobrych praktyk w celu wspierania konkurencyjności europejskiej: 0,2 mln EUR.

Grupa wysokiego szczebla ds. obciążeń administracyjnych przyczyniła się do wymiany dobrych praktyk i monitorowania realizacji programu działań na rzecz zmniejszenia obciążeń administracyjnych dla przedsiębiorstw poprzez odbycie 7 posiedzeń plenarnych, 12 wizyt w państwach członkowskich, publikację sprawozdania oraz zorganizowanie konferencji końcowej, tym samym torując drogę do unijnej platformy REFIT.

Przegląd wyników MŚP zawierał przegląd europejskich MŚP oraz szczegółowe informacje na temat realizacji programu „Small Business Act” w poszczególnych państwach członkowskich oraz w niektórych państwach trzecich. Informacje specyficzne dla państw członkowskich zostały uwzględnione w zaleceniach europejskiego semestru dotyczących poszczególnych państw. Sieć przedstawicieli ds. MŚP, roczne zgromadzenie MŚP oraz Europejski Tydzień MŚP stanowiły forum dla podnoszenia świadomości i wymiany dobrych praktyk we wszystkich obszarach programu „Small Business Act”. Na koniec należy wspomnieć o 4. sezonie „Business Planet” na kanale Euronews TV, którego emisja rozpoczęła się 12 czerwca 2015 r.

Kampanię „Umiejętności cyfrowe potrzebne do pracy” przeprowadzono w 30 krajach przy udziale 384 organizacji, ponad 300 000 uczestników oraz 115 mln potencjalnych uczestników.

Inicjatywa „Clusters Go International” umożliwiła utworzenie 15 współfinansowanych europejskich partnerstw „European Strategic Cluster Partnerships-Going International”, zrzeszających 88 organizacji klastrowych w 21 państwach członkowskich UE, oraz dotarcie do ponad 10 000 MŚP w całej Europie.

2.4 Krzewienie przedsiębiorczości i kultury przedsiębiorczości

Rozporządzenie w sprawie programu COSME stanowi, że na krzewienie przedsiębiorczości i kultury przedsiębiorczości przyznaje się orientacyjną kwotę równą 2,5 % całkowitego budżetu.

W roku 2014 na krzewienie przedsiębiorczości, w szczególności na realizację programu mobilności „Erasmus” dla młodych przedsiębiorców, przeznaczono środki w wysokości 12,9 mln EUR, co stanowi 5 % całej koperty finansowej programu COSME. W ramach programu „Erasmus” dla młodych przedsiębiorców otrzymano nadmiar zgłoszeń, w związku z czym na jego realizację przeznaczono dodatkowe środki w wysokości 1 mln EUR pochodzące z nadwyżki budżetowej uzyskanej w wyniku realizacji poprzednich działań.

Dotychczas 11 zarejestrowano niemal 12 000 profili przedsiębiorców oraz ustalono 3 900 dopasowań z udziałem 7 700 przedsiębiorców. Wyniki badań pokazują, że działalność rozpoczęła więcej niż jedna trzecia potencjalnych przedsiębiorców, którzy wzięli udział w programie.

Ponadto program COSME wspiera wymianę najlepszych praktyk w celu promowania kształcenia w zakresie przedsiębiorczości w UE. Szczególnego wsparcia udzielono przedsiębiorstwom internetowym. Niektóre z działań były skierowane do konkretnych grup, takich jak młodzież, kobiety oraz dojrzali przedsiębiorcy i polegały na zapewnieniu wsparcia mentorskiego oraz świadczeniu innych usług mających na celu krzewienie przedsiębiorczości wśród tych grup.

Sfinansowano następujące działania:

Program „Erasmus” dla młodych przedsiębiorców 7,3 mln EUR.

Cyfrowy Monitor Przedsiębiorczości: 2,6 mln EUR.

Platforma online wspierająca przedsiębiorczość kobiet: 1,05 mln EUR.

Wymiana najlepszych praktyk dotyczących przedsiębiorczości seniorów: 0,4 mln EUR.

Wsparcie na rzecz realizacji polityki przedsiębiorczości: 12 0,6 mln EUR.

Kształcenie w zakresie przedsiębiorczości (ogólnoeuropejska inicjatywa edukacyjna): 0,35 mln EUR.

Promowanie gospodarki społecznej w Europie: 0,1 mln EUR.

Inne działania w ramach środków wsparcia: 0,5 mln EUR.

W Konferencji na temat drugiej szansy dla uczciwych przedsiębiorców, którym się nie powiodło udział wzięło 280 przedstawicieli administracji krajowych/regionalnych i zainteresowanych podmiotów. Druga taka konferencja odbyła się w roku 2016. Utorowała ona drogę inicjatywie na rzecz europejskiej sieci wczesnego ostrzegania oraz usług doradczych dla przedsiębiorców ponownie rozpoczynających działalność, która ma zostać utworzona w roku 2016.

Cyfrowy Monitor Przedsiębiorczości umożliwia mierzenie postępu według kraju i branży, wydając konkretne zalecenia. W roku 2016 w tabeli wyników ogółem przedstawiono 9 branż.

3. Środki wsparcia

Środki wsparcia służą przeprowadzaniu analizy czynników strukturalnych i mikroekonomicznych wpływających na konkurencyjność poszczególnych sektorów, a także ogólnie konkurencyjności i międzysektorowych aspektów konkurencyjności. Ich celem jest zwiększenie wiedzy na temat czynników konkurencyjności przemysłu europejskiego oraz czynników, które stoją jej na przeszkodzie. Środki wsparcia są również wykorzystywane do oceny wpływu nowego prawa oraz zidentyfikowania obszarów istniejącego prawa wymagających uproszczenia.

Środki wsparcia obejmują dwa rodzaje działań: (1) badania i oceny skutków oraz (2) konferencje, spotkania i działania informacyjne. Roczne sprawozdanie Komisji na temat konkurencyjności przemysłu europejskiego, które uwzględnia się w procesie europejskiego semestru, zostało sfinansowane w ramach środków wsparcia. W ramach pozostałych badań przeprowadzono analizę aspektów sektorowych konkurencyjności przemysłu europejskiego (w tym sektora budowlanego, sektora spożywczego i sektora środków chemicznych). Oceny skutków oraz oceny łącznych efektów przeprowadzono między innymi w zakresie polityki dotyczącej zmiany klimatu, energii i ochrony środowiska oraz w przemyśle związanym z leśnictwem w UE.

Konferencje, warsztaty i spotkania ekspertów zorganizowano przy udziale różnych zainteresowanych stron (w tym władz krajowych, organizacji branżowych i konsumenckich, przedstawicieli MŚP, organizacji pozarządowych) w celu omówienia wyzwań stojących przed poszczególnymi sektorami przemysłu. Szczególną uwagę poświęcono zaleceniom dotyczącym lepszego zaspokojenia potrzeb MŚP oraz dalszego wspierania konkurencyjności. Ponadto przeprowadzono działania informacyjne związane z celami programu COSME.

Całkowity budżet przeznaczony na środki wsparcia w roku 2014 wyniósł 7 mln EUR, co przekłada się na wykonanie na poziomie 100 % całkowitej kwoty budżetu przeznaczonej na rok 2014.

4. Wydatki administracyjne

Budżet określony w rozporządzeniu w sprawie programu COSME obejmuje środki na wydatki związane z pracami w zakresie przygotowania, monitorowania, kontroli, audytu i oceny, które są niezbędne do zarządzania programem COSME i osiągania jego celów. Wydatki te nie przekraczają 5 % wartości koperty finansowej.

Wydatki administracyjne DG GROW wyniosły 5 017 946 EUR, tj. mniej niż 2 % całkowitej przeznaczonej kwoty. Budżet zrealizowany na rzecz funkcjonowania Agencji Wykonawczej ds. MŚP wynosił 6 626 000 EUR, co stanowiło 2,6 % całego przeznaczonego budżetu. Ogółem wydatki administracyjne stanowiły 4,6 % koperty finansowej w 2014 roku.

Wydatki administracyjne dotyczyły badań, spotkań ekspertów, działań informacyjnych i komunikacyjnych, w tym informowania przedsiębiorstw o priorytetach politycznych Unii w zakresie, w jakim są one związane z ogólnymi celami programu COSME. Ponadto pokryto wydatki związane z sieciami informatycznymi wraz z wszelkimi innymi wydatkami na pomoc techniczną i administracyjną poniesionymi przez Komisję w związku z zarządzaniem programem COSME.

5. Wkład na rzecz uwzględniania kwestii dotyczących klimatu

Wkład programu COSME w realizację celu uwzględniania kwestii dotyczących klimatu, wytyczonego dla wszystkich programów Komisji, oszacowano na poziomie 21,2 mln EUR, co stanowi 8 % środków finansowych przydzielonych w roku 2014.

Cel/wynik	Budżet na rok 2014 (w mln EUR)
Europejska Sieć Przedsiębiorczości	15,4
Instrumenty finansowe: Instrument kapitałowy na rzecz wzrostu (EFG)	5,82
Ogółem	21,22

W przypadku niektórych działań w ramach programu COSME m.in. instrumentu gwarancji kredytowych lub ustalania wysokości wkładu w uwzględnianie kwestii dotyczących klimatu bez nakładania dodatkowych obciążeń administracyjnych na pośredników finansowych a w konsekwencji na setki tysięcy uczestniczących MŚP będących odbiorcami końcowymi, nie jest łatwym zadaniem. Z tego względu należy usprawnić metodę ustalania wysokości wkładu programu COSME, ponieważ metoda dotychczas stosowana wyraźnie zaniża jego potencjalny poziom.

6. Podsumowanie

Pomimo istotnego wzrostu eksternalizacji zadań na rzecz agencji wykonawczej i wznowienia dwóch głównych działań, tj. instrumentów finansowych oraz Europejskiej Sieci Przedsiębiorczości, program COSME umożliwił wykonanie budżetu w roku 2014 osiągając przy tym bardzo dobre wyniki.

Program pomógł sfinansować szereg istotnych działań mających na celu wsparcie europejskich MŚP. Dzięki nowo utworzonym ramom z EFI i pośrednikami finansowymi program zapewnia przedsiębiorstwom europejskim łatwiejszy dostęp do finansowania. Działania sfinansowane z budżetu programu COSME w roku 2014 pomogły przedsiębiorcom rozpocząć działalność. Znaczna liczba spółek skorzystała z usług ułatwiających im dostęp do nowych rynków, a niektóre ze środków programu COSME przyczyniły się do stworzenia lepszego otoczenia biznesowego dla przedsiębiorstw, w szczególności MŚP. Komisja, w ścisłej współpracy z EASME, będzie nadal dążyć do skuteczniejszego rozpowszechniania wyników projektów programu COSME, osiągnięcia lepszej synergii z innymi programami Komisji, a także będzie przekazywać aktualne informacje na temat beneficjentów działań realizowanych w ramach programu COSME.

(1)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1287/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r.

(2)

C (2014) 4993 final.

(3)

C (2014) 5590 final.

(4)

SEC(2013) 493 final.

(5)

Decyzja wykonawcza Komisji 2013/771/WE z dnia 17 grudnia 2013 r.

(6)

C(2013) 9414.

(7)

Do pozostałych macierzystych dyrekcji generalnych należą: RTD, CNECT, ENV, CLIMA, MARE, ENER.

(8)

W tym zatwierdzony budżet, kredyty przeniesione z programu CIP, wkłady państw trzecich i EFTA oraz przesunięcia.

(9)

W tym zatwierdzony budżet, kredyty przeniesione z programu CIP, wkłady państw trzecich i EFTA oraz przesunięcia.

(10)

Zob. sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie instrumentów finansowych wspieranych z budżetu ogólnego zgodnie z art. 140 ust. 8 rozporządzenia finansowego - stan na dzień 31 grudnia 2014 r., opublikowane 13 listopada 2015 r. (COM (2015) 565 final).

(11)

Dane zgromadzone w 2015 r.

(12)

W tym Konferencja w sprawie wzmocnienia działalności wolnych zawodów (Conference on Boosting the Business of Liberal Professions), Konferencja na temat drugiej szansy dla uczciwych przedsiębiorców postawionych w stan upadłości (Conference on Second Chance for Honest Failed Entrepreneurs), Konferencja na temat przenoszenia przedsiębiorstwa (Conference on Transfers of Business).