KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 30.3.2016
COM(2016) 163 final
SPRAWOZDANIE KOMISJI
oceniające jakość danych przedstawionych przez państwa członkowskie w 2014 r., dotyczących bilansu płatniczego, międzynarodowego handlu usługami i bezpośrednich inwestycji zagranicznych
{SWD(2016) 68 final}
SPRAWOZDANIE KOMISJI
oceniające jakość danych przedstawionych przez państwa członkowskie w 2014 r., dotyczących bilansu płatniczego, międzynarodowego handlu usługami i bezpośrednich inwestycji zagranicznych
1.Wprowadzenie
Art. 4 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 184/2005 1 stanowi, że:
„Jakość przekazywanych danych jest oceniana na podstawie raportów jakości przez Komisję wspomaganą przez Komitet ds. Bilansu Płatniczego, o którym mowa w art. 11 ust. 1. Ocena przeprowadzona przez Komisję jest przesyłana do wiadomości Parlamentu Europejskiego”.
W niniejszym sprawozdaniu Komisja ocenia jakość danych dotyczących bilansu płatniczego (BP), międzynarodowego handlu usługami (MHU) i bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ), które zostały przekazane przez państwa członkowskie UE w 2014 r. na mocy rozporządzenia (WE) nr 184/2005. Komisja przygotowała niniejsze sprawozdanie z pomocą Komitetu ds. Bilansu Płatniczego, zgodnie z wymogami art. 4 ust. 3 rozporządzenia oraz w oparciu o wyniki oceny jakości przeprowadzonej przez Eurostat między styczniem a lipcem 2015 r. Ocena jakości obejmowała również Islandię i Norwegię, należące do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, jednak sprawozdanie Komisji nie zawiera analizy wyników dla tych państw.
W sprawozdaniu zawarto krótki opis zasad, na których opiera się ocena jakości statystyki publicznej. W dalszej części przeanalizowano, w jakim stopniu dane dotyczące BP, MHU i BIZ są zgodne z zasadami jakości danych leżącymi u podstaw Europejskiego Systemu Statystycznego (ESS).
Sprawozdanie koncentruje się przede wszystkim na wymogach ciążących na państwach członkowskich w zakresie zestawiania i przekazywania danych dotyczących BP, MHU i BIZ oraz na tym, czy państwa członkowskie wywiązują się ze swoich zobowiązań prawnych. W sprawozdaniu zawarto również informacje, które mogą zostać wykorzystane do oceny jakości tych danych, ze szczególnym uwzględnieniem ogólnych danych zagregowanych i najważniejszych części składowych potrzebnych do zestawiania danych zagregowanych.
Towarzyszący dokument roboczy służb Komisji dotyczący jakości statystyk BP, MHU i BIZ przekazanych przez państwa członkowskie, Islandię i Norwegię w 2014 r. przedstawia pogłębioną analizę wyników oceny jakości.
2.Ocena jakości statystyki publicznej
Eurostat ocenia co roku jakość danych dotyczących BP, MHU i BIZ zgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1055/2008 2 . Sprawdza, czy dane są zgodne z siedmioma kryteriami jakościowymi określonymi w art. 12 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 223/2009 w sprawie statystyki europejskiej 3 , którymi są: i) przydatność; ii) dokładność; iii) aktualność; iv) terminowość; v) dostępność i przejrzystość; vi) porównywalność; oraz vii) spójność. Rozporządzenie (WE) nr 223/2009 4 zostało zmienione w dniu 29 kwietnia 2015 r., aby wzmocnić niektóre przepisy, w tym przepisy dotyczące oceny jakości.
W ubiegłych latach lat Eurostat włożył wiele wysiłków w opracowanie metod zarządzania jakością i narzędzi wspomagających tworzenie wysokiej jakości statystyki europejskiej. Sprawozdania dotyczące jakości stanowią podstawę oceny jakości, która z kolei służy jako punkt wyjścia dla poprawy jakości. W podręczniku ESS Handbook for Quality Reports 5 szczegółowo przedstawiono pełen wachlarz metod, które mogą być stosowane w ocenie statystyki publicznej. Metody te różnią się w zależności od rodzaju procesu statystycznego.
Celem statystyki jest tworzenie danych szacunkowych dotyczących nieznanych wartości rzeczywistych. Ze względu na zmienność i błędy systematyczne szacunki te nie są równe wartościom rzeczywistym, a negatywny wpływ na statystykę wywiera szeroki zakres błędów próby i błędów niezwiązanych z próbą.
Ugruntowanym sposobem sprawdzania dokładności statystyk opartych na badaniach reprezentacyjnych jest analiza zmienności, czyli badanie wahań estymatora wokół jego wartości oczekiwanej. Zmienność jest wyrażona jako wariancja, błąd standardowy, współczynnik zmienności lub przedział ufności.
Statystyki dotyczące bilansu płatniczego (podobnie jak rachunki narodowe) są zestawiane z wykorzystaniem standardów rachunkowości i oparte są na danych pochodzących z różnych pierwotnych danych statystycznych, takich jak dane dotyczące towarów, usług i BIZ. Niektóre pierwotne dane statystyczne są oparte na badaniach reprezentacyjnych, inne pochodzą z danych administracyjnych, a jeszcze inne otrzymuje się przy pomocy modeli.
W przypadku danych opartych na standardach rachunkowości, takich jak bilans płatniczy, dokładności nie można mierzyć w sposób bezpośredni. Zgodnie z ogólnymi zasadami dotyczącymi oceny jakości w statystyce dwoma najważniejszymi narzędziami, którymi należy się posługiwać, są analiza zmian (wykazująca różnicę między początkowymi a późniejszymi lub ostatecznymi szacunkami) oraz badanie błędów i pominięć 6 . Oba te narzędzia uwzględniono w niniejszym sprawozdaniu.
Choć jakość statystyki zagregowanej nie jest prostą sumą jakości wszystkich danych pierwotnych, które leżą u podstaw tej statystyki, jakość danych bilansu płatniczego z pewnością zależy od jakości wszystkich wykorzystanych pierwotnych danych. Osobne sprawozdania dotyczące jakości 7 sporządza się regularnie dla statystyk międzynarodowego handlu towarami. Zgodnie z rozporządzeniami (WE) nr 638/2004 oraz 471/2009 statystyki te są główną częścią składową rachunku obrotów bieżących. Z tego względu jedynie dane dotyczące MHU i BIZ oceniane są łącznie z danymi dotyczącymi bilansu płatniczego.
3.Cechy szczególne niniejszej oceny jakości
Niniejsza ocena jakości jest pierwszą od czasu wejścia w życie rozporządzenia Komisji (UE) nr 555/2012 8 . W związku z tym krajowe sprawozdania dotyczące jakości obejmują dane wytwarzane w oparciu o zaktualizowane wymogi dotyczące danych oraz metody opisane w szóstej edycji Podręcznika bilansu płatniczego i międzynarodowej pozycji inwestycyjnej Międzynarodowego Funduszu Walutowego (Balance of Payments and International Investment Position Manual – BPM6) (zob. ramka 1) 9 .
W czerwcu 2014 państwa członkowskie po raz pierwszy przekazały dane dotyczące transakcji w oparciu o BPM6 oraz dane dotyczące międzynarodowej pozycji inwestycyjnej (MPI). Zgodnie z nowymi wymogami określonymi w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 555/2012 obecnie dostępnych jest więcej szczegółowych danych na temat podziałów transakcji; poprawiła się także częstotliwość i aktualność danych. W związku z tym użytkownicy końcowi dysponują obecnie dużo pełniejszym obrazem danych BP, MPI, MHU i BIZ, w porównaniu z danymi, które były wymagane przy wykorzystaniu metod podręcznika BPM5. Nowe wymogi obejmują przekazywanie przez państwa członkowskie nowego zestawu miesięcznych danych dotyczących bilansu płatniczego. Poza obowiązkowymi wymogami, krajowe organy odpowiedzialne za zestawianie danych obecnie przekazują dobrowolne dane z dwustronnym podziałem geograficznym w rozbiciu na państwa UE oraz dodatkowymi pozycjami bilansu płatniczego.
|
Ramka 1. Szósta edycja Podręcznika bilansu płatniczego i międzynarodowej pozycji inwestycyjnej Międzynarodowego Funduszu Walutowego (BPM6) Podręcznik BPM6 dostarcza standardowych ram dla zestawiania statystyk dotyczących transakcji oraz pozycji danej gospodarki (poszczególne państwo, unia walutowa (taka jak strefa euro) lub unia gospodarcza (np. Unia Europejska)) w stosunku do reszty świata. Wyjaśniono w nim pojęcia, definicje, klasyfikacje i konwencje odnoszące się do statystyk BP i MPI; przyczynia się on do zwiększenia międzynarodowej porównywalności danych poprzez promowanie wytycznych przyjętych na poziomie międzynarodowym oraz uwidacznia powiązania z innymi statystykami makroekonomicznymi w celu promowania spójności między różnymi dziedzinami statystycznymi. BPM6 jest zgodny z europejskim systemem rachunków narodowych i regionalnych 10 oraz systemem rachunków narodowych z 2008 r. 11 , w których określono ramy statystyczne dla rachunków narodowych. Jest on również zgodny z czwartą edycją Wzorcowej definicji zagranicznych inwestycji bezpośrednich 12 OECD, która zawiera dodatkowe wytyczne dotyczące statystyk BIZ, a także z Podręcznikiem ONZ dotyczącym statystyki międzynarodowego handlu usługami z 2010 r. BPM6 odzwierciedla zmiany, jakie nastąpiły w gospodarce światowej od 1993 r. Okres ten charakteryzował się znacznym wzrostem działalności transgranicznej ze względu na ograniczenie przeszkód w handlu i zmniejszenie kontroli kapitału. Międzynarodowe struktury przedsiębiorstw stawały się coraz bardziej złożone, a ich łańcuchy wartości, powiązania finansowe oraz struktury własności nabierały globalnego charakteru. Również transgraniczne przepływy finansowe wzrosły znacząco z powodu dynamicznego rozwoju międzynarodowych rynków kapitałowych. Globalizacja zrodziła nowe wyzwania polityczne i jest przyczyną wielu zmian wprowadzonych w BPM6. Ponieważ wolumen transakcji stanowi często jedynie część wartości inwestycji, międzynarodowa pozycja inwestycyjna (MPI) jest często bardziej przydatnym wskaźnikiem zewnętrznej sytuacji finansowej danej gospodarki. Znajduje to odzwierciedlenie w nowym tytule „Podręcznika bilansu płatniczego i międzynarodowej pozycji inwestycyjnej”, wskazującym na rosnące znaczenie MPI. |
Sprawozdania dotyczące jakości danych BP, MHU i BIZ umożliwiają regularne monitorowanie stabilności i spójności danych. Wzór sprawozdania dotyczącego jakości został zmieniony przed rozpoczęciem kontroli jakości, aby dostosować go do nowych wymogów statystycznych oraz do zmian metodologicznych wynikających z BPM6, a także uwzględnić tablicę wyników jakości wprowadzoną w ramach procedury dotyczącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej.
4.Główne ustalenia oceny jakości
W dokumencie roboczym służb Komisji załączonym do niniejszego sprawozdania przedstawiono wyniki oceny jakości dla każdego kryterium jakości. Ocena ta została przeprowadzona z pomocą Komitetu ds. Bilansu Płatniczego.
Zmiana rozporządzenia (WE) nr 184/2005 rozporządzeniem Komisji (UE) nr 555/2012 przyczyniła się do lepszej harmonizacji danych statystycznych BP, MHU i BIZ w całej UE oraz rozszerzyła wymogi w zakresie gromadzenia danych w celu zwiększenia ilości danych dostępnych dla użytkowników. Jakość poszczególnych dziedzin statystycznych analizowana w dokumencie roboczym służb Komisji jest ogólnie zadowalająca i spełnia wymogi prawne. Niemniej jednak niektóre wskaźniki jakości różnią się w poszczególnych państwach członkowskich, a poziomy wskaźników mogłyby zostać podniesione.
Wyniki pierwszej oceny jakości przeprowadzonej po wprowadzeniu BPM6 spełniły oczekiwania Eurostatu. Wszystkie państwa członkowskie oprócz Chorwacji na ogół dobrze poradziły sobie ze zmienionymi wymogami w zakresie danych i metod. Najbardziej zadowalająca jest jakość danych bilansu płatniczego, natomiast poprawa jest najczęściej potrzebna w przypadku statystyk BIZ. Ogólne wyniki przedstawiono poniżej w oparciu o kryteria jakościowe stosowane w ramach oceny.
|
Przydatność |
Kompletność danych wynosiła średnio 96 % zarówno w przypadku miesięcznych, jak i kwartalnych danych BP, 98 % w przypadku kwartalnych danych MPI, 83 % w przypadku kwartalnych przeszacowań, 95 % w przypadku danych MHU oraz 91 % w przypadku przepływów i wartości BIZ. 27 państw członkowskich w pełni spełniło wymogi dotyczące miesięcznych danych BP, natomiast jedno państwo nie przedstawiło miesięcznych zestawów danych BP. Kompletność danych wynosiła co najmniej 95 % w przypadku kwartalnych danych BP dla 26 państw członkowskich oraz w przypadku kwartalnych danych MPI dla 27 państw członkowskich. Kompletność danych wynosiła co najmniej 95 % w przypadku danych MHU dla 24 państw członkowskich, w przypadku wartości BIZ dla 23 państw członkowskich, a w przypadku przepływów BIZ dla 19 państw członkowskich. Poziom dostępności danych dla użytkowników końcowych był zadowalający, ponieważ co najmniej 95 % głównych pozycji mogło zostać opublikowane. Było tak w przypadku 18 państw członkowskich w odniesieniu do miesięcznych danych BP, 20 państw członkowskich w odniesieniu do kwartalnych danych BP, 22 państw członkowskich w odniesieniu do kwartalnych danych MPI, 14 państw członkowskich w odniesieniu do danych MHU, 12 państw członkowskich w odniesieniu do przepływów BIZ oraz 14 państw członkowskich w odniesieniu do wartości BIZ. Niektóre państwa członkowskie w sposób nadmierny oznaczały dane jako „nie do publikacji” lub jako „poufne”. Eurostat jest w kontakcie z tymi państwami członkowskimi oraz współpracuje z ich organami krajowymi w celu zwiększenia ilości danych, które mogą zostać opublikowane. Kontakty te umożliwiły już osiągnięcie postępów w porównaniu do sytuacji przedstawionej w niniejszym sprawozdaniu. Sytuacja Chorwacji mocno kontrastuje z ogólnie dobrymi wynikami pozostałych państw, w szczególności w zakresie kompletności danych 13 . |
|
Dokładność |
Musimy traktować analizę zmian w niniejszym dokumencie jako bardzo wstępną ze względu na ograniczoną dostępność wersji danych opartych na BPM6, przy czym tylko jeden zestaw skorygowanych kwartalnych danych został otrzymany do tej pory. Odnotowaliśmy jedynie niewielkie korekty w miesięcznych i kwartalnych pozycjach rachunku obrotów bieżących, co wskazuje na stabilny charakter danych szacunkowych. Względna wielkość korekt była większa w przypadku danych dotyczących dochodów pierwotnych oraz pozycji rachunku finansowego. Mniejsza stabilność tych danych wynika przede wszystkim z trudności w oszacowaniu reinwestowanych zysków. Wskaźnik dla kierunkowej wiarygodności danych świadczy o dobrym poziomie przewidywalności w pierwszych ocenach miesięcznych danych BP. Przeglądy rocznych danych nie były analizowane w niniejszej ocenie jakości, ponieważ wersje rocznych danych MHU i BIZ nie były dostępne. |
|
Aktualność i terminowość |
Terminowość miesięcznych i kwartalnych danych BP oraz kwartalnych danych MPI poprawiła się stopniowo od momentu pierwszego przekazania wstępnych danych opartych na BPM6 (czerwiec 2014 r.) do najnowszych badanych zestawów danych (terminy w dniach 15 i 23 grudnia 2014 r.). 24 państwa członkowskie przekazały dane MHU przed upływem terminu w dniu 30 września 2014 r., natomiast 23 państwa członkowskie przekazały dane BIZ przed oficjalnym terminem lub najpóźniej 3 dni po terminie. |
|
Porównywalność |
Problem asymetrii części składowych rachunków uległ poprawie w okresach odniesienia. Ze względu na krótsze dostępne szeregi czasowe dla unijnych danych zagregowanych dotyczących rachunku finansowego nie było możliwe zbadanie asymetrii dotyczących rachunku finansowego. Doświadczenie europejskiej sieci BIZ wykazuje, że wymiana danych między państwami może pomóc w usunięciu asymetrii, jednak musi zostać spełniony szereg warunków wstępnych. |
|
Spójność |
Ogólna spójność z zasadami integralności uległa nieznacznej poprawie. W niektórych przypadkach Eurostat nie był w stanie rozwiązać wykrytych problemów i musiał wnioskować do krajowych organów odpowiedzialnych za zestawianie danych o przekazanie skorygowanych zestawów danych. Nie stwierdzono prawie żadnych rozbieżności między kwartalnymi a rocznymi danymi MHU, natomiast odnotowano pewne rozbieżności między kwartalnymi a rocznymi danymi dotyczącymi przepływów BIZ i dochodów. Niespójności te można zazwyczaj wytłumaczyć opóźnieniami w przeglądzie kwartalnych serii danych w następstwie corocznych badań. Państwa członkowskie dołożyły wiele wysiłków, aby ograniczyć skalę błędów i pominięć. Średni wskaźnik błędu względnego dla błędów i pominięć dotyczących odnotowanych wartości przekroczył 5 % w przypadku 6 państw członkowskich, a w przypadku 8 państw członkowskich wartość ta wynosiła 0 % lub 1 % dla wszystkich badanych okresów. Wskaźnik dotyczący skumulowanej względnej sumy błędów i pominięć wykazał niższe wyniki dla wszystkich państw o wyższych wartościach błędów i pominięć. Poziom kierunkowej spójności statystyk BP i statystyk międzynarodowego handlu towarami pozostaje wysoki. Jednak kilka państw członkowskich nie osiągnęło oczekiwanego poziomu spójności. |
Ogólna jakość danych przekazywanych na mocy rozporządzenia nr 555/2012 jest dobra. Jednak wszystkie państwa członkowskie muszą usunąć pozostałe braki. Państwa członkowskie powinny także pamiętać, że ta pierwsza ocena nie mogła zbadać wszystkich aspektów jakości danych oraz że prawidłowe i pełne wdrożenie nowych metod musi jeszcze zostać przeanalizowane. Eurostat rozpoczął już tę analizę we współpracy z państwami członkowskimi w ramach grupy roboczej ds. bilansu płatniczego. Przedstawiciele Eurostatu i Europejskiego Banku Centralnego składają również wizyty w państwach członkowskich, aby rozwiązać kwestie związane z poszczególnymi krajami. Szczególna uwaga oraz szczególne wsparcie zostaną zapewnione Chorwacji.
W wyniku rosnącego zapotrzebowania na dane, w szczególności w następstwie kryzysu finansowego, dane BP, MPI, ITTS i BIZ są przedmiotem ściślejszej kontroli ze strony użytkowników. Eurostat i krajowe organy odpowiedzialne za zestawianie danych dokładają wszelkich starań, aby dane te w pełni zaspokajały potrzeby szerokiego kręgu użytkowników.
Na podstawie powyższej oceny jakości Eurostat przedstawia następujące główne zalecenia dla państw członkowskich:
Niektóre kraje nadal muszą poprawić kompletność danych w celu spełnienia wymogów rozporządzenia (WE) nr 184/2005.
Kraje, które nadal oznaczają znaczną część swoich danych jako „poufne” lub „nie do publikacji”, powinny stosować zasady poufności ustanowione w rozporządzeniu (WE) nr 223/2009. Oznaczanie danych jako „poufne” lub „nie do publikacji” w sposób bardziej restrykcyjny niż wskazano w rozporządzeniu znacząco zmniejsza wartość informacji statystycznych dostarczanych użytkownikom oraz uniemożliwia właściwą analizę polityki na podstawie statystyk europejskich.
Utrzymujące się asymetrie danych powinny zostać ograniczone. Asymetrie wciąż stanowią problem zarówno w Europie, jak i na całym świecie. Eurostat zachęca państwa członkowskie, by w większym stopniu wykorzystywały sieć BIZ oraz kontakty dwustronne w celu uzgodnienia innych pozycji bilansu płatniczego.
Skala błędów i pominięć powinna zostać ograniczona. Pozostaje to dużym wyzwaniem dla wielu państw. Eurostat zachęca państwa członkowskie do zbadania przyczyn wysokiego poziomu błędów i pominięć oraz do podjęcia działań w celu ich wyeliminowania.
Komisja zajmie się ponownie kwestią jakości danych dotyczących bilansu płatniczego, międzynarodowego handlu usługami oraz zagranicznych inwestycji bezpośrednich po kolejnej rundzie oceny jakości, która rozpoczęła się w styczniu 2016 r.
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 223/2009 z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie statystyki europejskiej oraz uchylające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE, Euratom) nr 1101/2008 w sprawie przekazywania do Urzędu Statystycznego Wspólnot Europejskich danych statystycznych objętych zasadą poufności, rozporządzenie Rady (WE) nr 322/97 w sprawie statystyk Wspólnoty oraz decyzję Rady 89/382/EWG, Euratom w sprawie ustanowienia Komitetu ds. Programów Statystycznych Wspólnot Europejskich (Dz.U. L 87 z 31.3.2009, s. 164).
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 549/2013 z dnia 21 maja 2013 r. w sprawie europejskiego systemu rachunków narodowych i regionalnych w Unii Europejskiej (Dz.U. L 174 z 26.6.2013, s. 1).
Wzorcowa definicja zagranicznych inwestycji bezpośrednich OECD (OECD Benchmark Definition of Foreign Direct Investment) – wydanie czwarte, Paryż (2008).