KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 27.5.2015
COM(2015) 222 final
SPRAWOZDANIE KOMISJI
DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW
Wprowadzenie euro na Litwie
SPRAWOZDANIE KOMISJI
DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW
Wprowadzenie euro na Litwie
1.Wprowadzenie
Dnia 23 lipca 2014 r. Rada podjęła decyzję, w której stwierdziła, że Litwa spełnia warunki konieczne do przyjęcia euro oraz że ze skutkiem od dnia 1 stycznia 2015 r. 1 należy uchylić derogację dotyczącą uczestnictwa tego państwa w strefie euro.
Litwa postąpiła podobnie, jak wszystkie państwa członkowskie, które przyjęły euro po pierwszej fali wymiany walut krajowych na euro w latach 1999-2002, i zastosowała tzw. scenariusz „big bang”, co oznacza, że banknoty i monety euro uzyskały status prawnego środka płatniczego w dniu przyjęcia euro 2 . Dwutygodniowy okres podwójnego obiegu, podczas którego w obiegu równolegle były zarówno banknoty i monety denominowane w euro, jak i banknoty i monety denominowane w litach litewskich, umożliwił stopniowe wycofanie pieniądza gotówkowego denominowanego w litach litewskich. Powodzenie tej wymiany pieniądza ponownie wskazuje, że przy starannym przygotowaniu krótki okres podwójnego obiegu walut jest wystarczający 3 . Przeważająca większość Litwinów (86 %) uznała, że operacja wprowadzenia euro przebiegła sprawnie i bezproblemowo 4 .
Po dwóch sprawozdaniach Komisji w sprawie praktycznych przygotowań do wprowadzenia euro na Litwie 5 w niniejszym sprawozdaniu opisano najważniejsze aspekty procesu wprowadzenia euro z perspektywy ex post, skupiając się na przygotowaniach do wymiany pieniądza gotówkowego, okresie podwójnego obiegu walut, środkach podjętych w celu zapobiegania nadużyciom w zakresie cen oraz błędnemu postrzeganiu zmian cen, tendencjach w zakresie zmian cen i postrzeganiu cen oraz kampanii informacyjnej dotyczącej euro. W stosownych przypadkach w sprawozdaniu określono również zalecenia Komisji dotyczące dalszych możliwych działań do podjęcia przez władze Litwy oraz sformułowano wnioski, które mogą być cenne w kontekście wprowadzania euro w przyszłości.
2.Wprowadzenie euro
2.1.Przygotowania do wymiany pieniądza gotówkowego
Wymiana pieniądza gotówkowego stanowi prawdopodobnie najbardziej widoczny element procesu wprowadzenia wspólnej waluty, ponieważ dotyczy praktycznie wszystkich instytucji finansowych, przedsiębiorstw i obywateli. Sprawne i efektywne przeprowadzenie tej operacji zależy od odpowiedniego zaopatrzenia wszystkich zaangażowanych podmiotów w gotówkę denominowaną w euro oraz od dobrego przygotowania banków i przedsiębiorstw na dodatkowe obciążenie pracą.
Po przeprowadzeniu przetargu publicznego 370 mln monet euro z litewską stroną narodową wybito w Mennicy Litewskiej. Około 132 mln banknotów euro o różnych nominałach pożyczono z Deutsche Bundesbank.
Bankom i przedsiębiorstwom sukcesywnie dostarczano gotówkę euro przed końcem 2014 r. Zaopatrzenie wstępne instytucji kredytowych w monety euro rozpoczęło się dnia 1 października 2014 r. oraz w dniu 1 listopada 2014 r. w odniesieniu do banknotów euro. Regularne zaopatrzenie wtórne głównych klientów banków komercyjnych rozpoczęło się dnia 1 grudnia 2014 r., natomiast mniejszym klientom korporacyjnym gotówkę euro dostarczono z wykorzystaniem uproszczonej procedury zaopatrzenia wtórnego przed końcem grudnia 2014 r. Całkowita wartość banknotów i monet euro dostarczonych w ramach zaopatrzenia wstępnego wyniosła 622 mln EUR.
Pakiety startowe w liczbie 900 000 zawierające zestaw obejmujący wszystkie nominały litewskich monet euro (wartość jednego zestawu 11,59 EUR) były dostępne w sprzedaży od dnia 1 grudnia 2014 r. w 343 oddziałach banków komercyjnych, 330 urzędach pocztowych i 3 kasach litewskiego banku centralnego. Zainteresowanie pakietami startowymi było wysokie. Spośród 900 000 pakietów startowych 640 000 zostało sprzedanych do dnia 14 grudnia 2014 r., a dnia 1 stycznia 2015 r. prawie wszystkie pakiety startowe dla obywateli były już sprzedane. Ponadto dla detalistów przygotowano dwa rodzaje specjalnych pakietów startowych (60 000 zestawów zawierających 111 EUR i 50 000 zestawów zawierających 200 EUR).
W obliczu zwiększonego zagrożenia bezpieczeństwa opracowano plan działania w zakresie bezpieczeństwa, w którym przewidziano środki zwiększające poziom bezpieczeństwa transportów gotówki prowadzonych przez przedsiębiorstwa zajmujące się transportem gotówki w czasie procesu wymiany waluty, tj. specjalistyczne szkolenia dla funkcjonariuszy policji. Powstał również plan działania na wypadek złych warunków atmosferycznych.
W szczególności w ostatnich dniach grudnia 2014 r. banki komercyjne i urzędy pocztowe musiały obsłużyć wyjątkowo duże kwoty gotówki. W celu usprawnienia logistycznego procesu wycofywania monet w litach litewskich przedsiębiorstwa konwojenckie i banki komercyjne wyposażono w standardowe przenośne pojemniki do zbierania, przechowywania i transportu monet.
Pod koniec 2014 r. i w pierwszych dniach po wprowadzeniu euro niektóre banki komercyjne zwiększyły liczbę personelu w oddziałach lub zorganizowały dodatkowe stanowiska, aby ułatwić obsługę operacji gotówkowych. Mając na uwadze, że normalne godziny otwarcia oddziałów bankowych na Litwie są stosunkowo długie, nie przewidziano ich wydłużenia we wszystkich oddziałach w okresie przejścia na euro. Dziewięć banków komercyjnych wydłużyło jednak godziny pracy swoich działów obsługi klienta pod koniec 2014 r. i na początku 2015 r. Banki komercyjne będą oferować nieodpłatne usługi wymiany gotówki w nieograniczonym zakresie do dnia 30 czerwca 2015 r., a w około 90 oddziałach banków do dnia 31 grudnia 2015 r.
Od końca września 2014 r. litewski bank centralny oferował specjalistyczne szkolenia dla księgowych i podmiotów zajmujących się zawodowo obsługą gotówki dotyczące gotówki euro w ujęciu ogólnym oraz zabezpieczeń w ujęciu szczegółowym. W szkoleniach uczestniczyli głównie detaliści i pracownicy urzędów pocztowych (zgodnie z zasadą train the trainer). Pracownicy banków uczestniczyli w specjalnych szkoleniach organizowanych przez swoich pracodawców w zakresie ogólnych zasad wprowadzania euro oraz konsekwencji wprowadzenia euro dla usług bankowych oraz dostępności usług bankowych około dnia wprowadzenia euro.
W celu zwiększenia dostępności usług wymiany gotówki, zwłaszcza na obszarach wiejskich, czynną rolę w procesie wymiany pieniądza gotówkowego odegrała poczta litewska, która oferowała usługi wymiany gotówki dla ogółu społeczeństwa w 330 urzędach pocztowych.
Zgodnie z sondażem Komisji przeprowadzonym pod koniec grudnia 2014 r. 6 znaczna część Litwinów była już w posiadaniu gotówki euro przed wprowadzeniem wspólnej waluty: 44 % posiadało banknoty euro (56 % z podróży zagranicznej, 35 % w wyniku wymiany waluty w banku na Litwie), a 46 % posiadało monety euro (62 % z podróży zagranicznej, 31 % z pakietu startowego).
|
Wymiana pieniądza gotówkowego na Litwie była dobrze przygotowana i zorganizowana. Bankom i przedsiębiorstwom oraz obywatelom w odpowiedni sposób dostarczono gotówkę euro przed wymianą. |
2.2.Okres podwójnego obiegu
Dwutygodniowy okres podwójnego obiegu walut, w którym euro i lity litewskie były równolegle w obiegu zakończył się dnia 15 stycznia 2015 r.
Bankomaty były gotowe do wypłaty euro już w dniu 1 stycznia 2015 r. i od tego czasu działają normalnie. Bankomaty zostały napełnione środkami gotówkowymi w euro, przede wszystkim banknotami o nominałach 5, 10, 20 i 50 EUR, głównie w ostatnich dniach grudnia 2014 r. Podczas gdy liczne bankomaty funkcjonowały natychmiast po północy, cała sieć bankomatów na Litwie (około 1200 bankomatów) była w pełni operacyjna w dniu 1 stycznia o godz. 00:26. Terminale płatnicze w punktach sprzedaży były gotowe do płatności w euro natychmiast w dniu 1 stycznia 2015 r. Klienci banków byli zachęcani do częstszego korzystania z płatności elektronicznych, zwłaszcza w pierwszych dniach po dniu 1 stycznia 2015 r. W okresie podwójnego obiegu z kart płatniczych skorzystano w 6,7 mln transakcji o łącznej wartości 127 mln EUR. W porównaniu ze styczniem 2014 r. w styczniu 2015 r. nastąpił wzrost płatności elektronicznych o około 5 %.
Dzięki starannym przygotowaniom banki i urzędy pocztowe dobrze poradziły sobie z dodatkowym obciążeniem pracą podczas okresu podwójnego obiegu. Szereg banków przydzieliło dodatkowych pracowników w oddziałach do operacji gotówkowych. Banki czynnie proponowały detalistom oraz innym klientom biznesowym usługi odbioru gotówki. Oddziały banków zostały dostosowywane pod kątem możliwości liczenia i przechowywania gotówki.
W pierwszej połowie stycznia 2015 r. z bankomatów wypłacono łącznie 314 mln EUR. Ponadto niektóre banki skonfigurowały swoje bankomaty posiadające funkcję zarówno wypłacania, jak i wpłacania gotówki w taki sposób, by w pierwszych tygodniach 2015 r. możliwe było wpłacanie litów łotewskich i wypłacanie gotówki euro. Za pośrednictwem tych bankomatów w pierwszej połowie stycznia wpłacono ponad 205 mln LTL (59,3 mln EUR).
Wymiana litów na euro odbywała się w 343 oddziałach banków, 330 urzędach pocztowych, 3 oddziałach litewskiego banku centralnego oraz 14 oddziałach banków spółdzielczych. Do dnia 15 stycznia 2015 r. wymieniono około 419 mln EUR w bankach, 156 mln EUR w urzędach pocztowych, 14 mln EUR poprzez litewski bank centralny i 2 mln w bankach spółdzielczych.
Zgodnie z sondażem Komisji przeprowadzonym na Litwie 7 w dniach 16-19 stycznia 2015 r. 91 % respondentów w pierwszym tygodniu stycznia nie napotkało w bankach żadnych problemów przy wymianie gotówki w litach litewskich lub wypłacaniu gotówki euro. To wynik nieznacznie lepszy w porównaniu z operacją wprowadzenia euro na Łotwie (88 %) i ogólnie zgodny z wcześniejszymi operacjami wprowadzenia euro 8 .
Na wykresie 1 przedstawiono zmiany w zakresie płatności gotówkowych dokonywanych wyłącznie w euro podczas okresu podwójnego obiegu na Litwie w porównaniu z analogiczną sytuacją na Łotwie i w Estonii.
Już trzeciego dnia po wprowadzeniu euro (tj. 3 stycznia 2015 r.) 36 % społeczeństwa dokonywało płatności wyłącznie w gotówce euro 9 . Dnia 8 stycznia już cztery piąte ankietowanych płaciło wyłącznie gotówką euro. Następnie udział płatności uiszczanych wyłącznie w gotówce euro stopniowo wzrastał do końca okresu podwójnego obiegu z wyjątkiem soboty 10 stycznia 2015 r., gdy odnotowano spadek z 80 % do 69 %, jednak kolejnego dnia szybko nastąpił wzrost do 86 %. Ogólnie wzrost udziału tych płatności w późniejszym okresie był szybki, ale mniej stabilny niż w okresie podwójnego obiegu na Łotwie w 2014 r.
Sektor detaliczny również dobrze poradził sobie z wyzwaniami procesu wprowadzenia euro i posługiwania się jednocześnie dwoma walutami. Detaliści byli dobrze zaopatrzeni w gotówkę euro i nie zgłaszano większych problemów związanych z kolejkami. Jak przedstawiono na wykresie 2, już dnia 2 stycznia 84 % obywateli otrzymało resztę wyłącznie w euro. Odsetek ten wzrósł do 100 % dnia 7 stycznia.
Wyniki sondażu Komisji przeprowadzonego tuż po zakończeniu okresu podwójnego obiegu świadczą o tym, że znaczna większość Litwinów (86 %) uznała, że operacja wprowadzenia euro przebiegła sprawnie i efektywnie 10 .
2.3.Wycofanie dotychczasowej waluty krajowej
Choć od początku 2014 r. zmniejszała się ilość będącego w obiegu pieniądza gotówkowego denominowanego w litach, wycofywanie go z obiegu stanowi szczególne wyzwanie, ponieważ gospodarka litewska jest raczej oparta na obrocie gotówkowym.
Znaczna część będącego w obiegu pieniądza gotówkowego denominowanego w litach litewskich została wycofana z obiegu przed wprowadzeniem euro. Biorąc pod uwagę ilość i ogólną wagę monet w litach litewskich w obiegu w 2014 r. litewski bank centralny oferował nieograniczoną i bezpłatną wymianę monet denominowanych w litach na banknoty denominowane w litach do końca 2014 r, aby ograniczyć monety w litach pozostające w obiegu. Aby przed dniem 1 stycznia 2015 r. ograniczyć liczbę będących w obiegu banknotów denominowanych w litach o wysokich nominałach, jesienią 2014 r. przedsiębiorstwa konwojenckie i inne przedsiębiorstwa zachęcano do niezamawiania banknotów o wysokich nominałach. Równocześnie banki komercyjne zintensyfikowały promocję płatności bezgotówkowych wśród swoich klientów.
Do dnia 31 grudnia 2014 r. wartość litów litewskich w obiegu spadła o 51 % w porównaniu z sytuacją ze stycznia 2014 r. W dniu 31 grudnia 2014 r. około 5,8 mld litów pozostawało w obiegu.
Stopniowe wycofywanie z obrotu banknotów denominowanych w litach rozpoczęto już w sierpniu 2014 r., podczas gdy wycofywanie monet w litach rozpoczęto w październiku 2014 r.
|
Wymiana na Litwie była dobrze przygotowana i sprawnie zrealizowana. Bankomaty i terminale płatnicze w punktach sprzedaży przestawiono na czas, a banki i urzędy pocztowe dobrze sobie poradziły z dodatkowym obciążeniem pracą podczas okresu podwójnego obiegu. Detaliści dobrze poradzili sobie z wyzwaniami związanymi z procesem wymiany i obsługą dwóch walut jednocześnie. Byli dobrze zaopatrzeni w gotówkę euro i zgodnie z sondażem Komisji już dnia 2 stycznia 2015 r. 84 % ankietowanych otrzymywało resztę jedynie w euro 11 . |
3.Zapobieganie niewłaściwym praktykom oraz błędnemu postrzeganiu zmian cen
W społeczeństwie istniały obawy dotyczące możliwego wpływu wprowadzenia euro na ceny. Dlatego szczególnie ważną kwestią było poczynienie przez litewskie władze niezbędnych kroków, aby zapobiec niewłaściwym praktykom oraz błędnemu postrzeganiu zmian cen.
Począwszy od stycznia 2014 r., monitorowane są ceny 100 najczęściej kupowanych produktów i usług w najpopularniejszych punktach sprzedaży zlokalizowanych w siedmiu największych litewskich miastach. Wśród monitorowanych usług znalazły się usługi, w przypadku których – jak wynika z doświadczeń z wcześniejszych operacji wprowadzenia euro – wzrost cen po wymianie waluty w małych przedsiębiorstwach działających w sąsiedztwie (zakłady fryzjerskie, restauracje i kawiarnie oraz myjnie samochodowe) jest najbardziej prawdopodobny.
Zgodność z wymogami w zakresie podawania cen i kursu wymiany (np. z regułami dotyczącymi zaokrąglania kwot) w okresie podawania cen w dwóch walutach oraz realizacja kampanii „Memorandum w sprawie uczciwych praktyk handlowych po wprowadzeniu euro” monitorowane były przez urząd ds. ochrony praw konsumenta przy udziale różnych instytucji, takich jak krajowe służby ds. żywności i służby weterynaryjne oraz krajowy inspektorat produktów nieżywnościowych. Intensywne kontrole zaczęto przeprowadzać przed rozpoczęciem okresu podawania cen w dwóch walutach dnia 23 sierpnia 2014 r. Od czasu pierwszego specjalnego sprawozdania Komisji Europejskiej w sprawie praktycznych przygotowań Litwy do wprowadzenia euro znacznie wzrosła łączna liczba inspektorów uczestniczących w kontrolach (obecnie jest ich ponad 350).
Obowiązek podawania cen w dwóch walutach, tj. w litach i w euro, wszedł w życie z dniem 23 sierpnia 2014 r. i pozostanie w mocy do połowy 2015 r. Od sierpnia 2014 r. przeprowadzono 13 819 kontroli. Urząd ds. ochrony praw konsumenta stwierdził 870 przypadków naruszenia zasad. Najczęściej stwierdzanym przewinieniem było niepodawanie cen w dwóch walutach i niepoprawne obliczanie zaokrąglenia cen. W zależności od charakteru naruszenia nałożone kary pieniężne wahały się od 1 000 LTL (289 EUR) do 10 000 LTL (2 896 EUR). Sankcje zastosowano wobec 833 przedsiębiorstw, z czego wobec 819 przedsiębiorstw wystosowano ostrzeżenie, a tylko w 14 przypadkach nałożono kary pieniężne. W styczniu 2015 r. przeprowadzono 1543 inspekcji i stwierdzono 93 przypadki naruszenia zasad.
Litwini powszechnie uznali, że podawanie cen w dwóch walutach jest użytecznym narzędziem ułatwiającym porównywanie cen i przyzwyczajenie się do „myślenia” w nowej walucie. Zgodnie z sondażem Komisji przeprowadzonym w styczniu 12 ponad dwie trzecie obywateli Litwy (67 %) uznało podawanie cen w dwóch walutach po dniu wprowadzenia euro za przydatne. Ponad trzy czwarte Litwinów (77 %) ma wrażenie, że podawanie cen w dwóch walutach zostało wprowadzone właściwie lub w większości przypadków właściwie. Na Litwie odnotowano najniższy odsetek respondentów, którzy twierdzą, że podawanie cen w dwóch walutach nie przebiegło właściwie lub w większości przypadków właściwie.
W odniesieniu do przeliczania cen prawie połowa respondentów (47 %) odpowiedziała, że przeliczanie cen było prawidłowe 13 . Taki wynik plasuje się pośrodku wyników sondaży przeprowadzonych podczas poprzednich operacji przejścia na euro.
W ramach kampanii „Memorandum w sprawie uczciwych praktyk handlowych po wprowadzeniu euro”, którą rozpoczęto dnia 18 sierpnia 2014 r., zachęcano przedsiębiorstwa do podjęcia zobowiązania do niewykorzystywania okresu wprowadzania euro dla własnych korzyści, przestrzegania zasad przechodzenia na euro oraz zapewnienia niezbędnej pomocy klientom. Kampania ta jest zgodna z zasadami dobrowolnych inicjatyw z powodzeniem stosowanych podczas poprzednich operacji przejścia na euro. Jest ona prowadzona przez litewskie Ministerstwo Gospodarki. Przedsiębiorstwa, które uczestniczą w kampanii, mają prawo posługiwać się specjalnym oznaczeniem potwierdzającym ich udział w kampanii. Od dnia 7 stycznia 2015 r. do kampanii przystąpiło ponad 5 000 przedsiębiorstw sprzedających towary lub świadczących usługi konsumentom, w tym 13 639 punktów sprzedaży. Przedsiębiorstwa uczestniczące w kampanii stanowią około 90 % wszystkich detalistów na Litwie. Kampania na rzecz uczciwych cen stanowi bardzo ważną inicjatywę służącą zapobieganiu potencjalnym nadużyciom związanym z cenami i wyeliminowaniu błędnego postrzegania zmian cen. Biorąc pod uwagę całkowitą liczbą przedsiębiorstw uczestniczących w kampanii podczas wprowadzania euro na Łotwie oraz doświadczenia z poprzednich operacji wprowadzenia euro 14 , udało się zrealizować założony cel.
Od dnia 1 października 2014 r. konsumenci mogą składać skargi dotyczące naruszenia zasad podawania cen za pośrednictwem specjalnej linii telefonicznej, pocztą elektroniczną lub poprzez umieszczenie danego punktu sprzedaży lub świadczenia usług na interaktywnej mapie na stronie internetowej organizacji konsumenckich. Skargi są rozpatrywane w terminie do 48 godzin od ich złożenia. Obawy zgłaszane przez obywateli dotyczyły głównie kwestii dotyczących podawania cen oraz stosowania zasad zaokrąglania. Właściwe organy szybko udzielały odpowiedzi na wszystkie pytania i skargi.
Istotną kwestią dla Litwinów pozostaje jednak wpływ euro na ceny oraz nadużycia w zakresie ustalania cen 15 . Dlatego też zaleca się prowadzenie przez kilka kolejnych miesięcy dalszego nadzoru nad podawaniem cen w dwóch walutach, prawidłowymi zasadami wymiany walut i zaokrąglania kwot oraz zmianami ogólnego poziomu cen.
|
Litwa wprowadziła podawanie cen w dwóch walutach oraz inicjatywę na rzecz uczciwych cen zgodnie z zaleceniami Komisji 16 . Uczestnictwo w inicjatywie na rzecz uczciwych cen było stosunkowo liczne w porównaniu z poprzednimi operacjami wprowadzania euro. |
4.Tendencje w zakresie zmian cen i postrzeganie cen
Przejście na euro na Litwie było poprzedzone okresem bardzo niskiej, niekiedy ujemnej inflacji. Deflacja była spowodowana przede wszystkim cenami energii oraz w mniejszym stopniu cenami towarów przemysłowych innych niż energia. Tendencje te są podobne do tendencji obserwowanych w odniesieniu do danych zbiorczych dla strefy euro oraz w państwach sąsiadujących z Litwą.
Zgodnie z niedawnym sondażem Komisji 17 większość Litwinów (58 %) jest zdania, że przejście na euro doprowadzi do wzrostu inflacji na Litwie (w porównaniu z 57 % Łotyszy i 55 % Estończyków tuż po wprowadzeniu euro w tych krajach). Około jednej czwartej respondentów (26 %) uważało, że przystąpienie do strefy euro pomoże Litwie zachować stabilność cen. W poprzednich dwóch operacjach przejścia na euro odsetek ten był niższy (Estonia: 21 %, Łotwa 19 %).
Zgodnie z ustaloną praktyką po przyjęciu euro w innych państwach członkowskich Eurostat planuje przeprowadzenie, po uzyskaniu odpowiednich danych, oceny zmian cen po wprowadzeniu euro na Litwie.
5.Kampania informacyjna dotycząca euro
W następstwie decyzji Rady z dnia 23 lipca 2014 r. władze Litwy uruchomiły intensywną fazę wprowadzenia euro związaną z działaniami informacyjnymi.
W ostatecznej wersji „Strategii informacyjnej na potrzeby wprowadzenia euro na Litwie”, którą zatwierdzono w rezolucji nr 604 rządu Republiki Litewskiej z dnia 24 czerwca 2013 r., określono wytyczne w sprawie kampanii informacyjnej dotyczącej wprowadzenia euro. W ujęciu ilościowym kampania miała na celu zagwarantowanie, aby 80 % ogółu mieszkańców było dobrze poinformowanych o wszystkich praktycznych aspektach przejścia na euro.
W ramach umowy o partnerstwie oraz późniejszej umowy o udzielenie dotacji między litewskim Ministerstwem Finansów a Komisją Europejską, Komisja wniosła wkład w realizację strategii informacyjnej poprzez sfinansowanie do 50 % kwalifikujących się kosztów działań informacyjnych. Kampania informacyjna, koordynowana przez Ministerstwo Finansów, obejmowała zestaw narzędzi i instrumentów informacyjnych (bezpośrednie przesyłki reklamowe, seminaria i szkolenia, media społecznościowe, kampanię telewizyjną i prasową) oraz różne grupy docelowe (na przykład ogół społeczeństwa, uczniów, słabsze grupy społeczne, przedsiębiorstwa). Uzupełniające działania informacyjne prowadzone były przez litewski bank centralny, Ministerstwo Gospodarki, państwowy urząd ds. ochrony praw konsumenta, Ministerstwo Edukacji i Nauki oraz inne instytucje publiczne i prywatne.
W poszczególnych regionach regularnie odbywały się seminaria, warsztaty i wydarzenia dla przedsiębiorców, osób zawodowo mających do czynienia z gotówką oraz słabszych grup społecznych w celu omówienia kwestii związanych z przejściem na euro. Aby zapewnić dotarcie do jak największej liczby ludności Litwy, do listopada 2014 r. Eurobus odwiedził 60 gmin. Szereg działań skierowano do osób niedowidzących i niedosłyszących, a obejmowały one szkolenia na temat wzorów nowych banknotów i monet, ich zabezpieczeń oraz ogólnych uwarunkowań przechodzenia na wspólną walutę.
W lipcu 2014 r. rozpoczęto kampanię w środkach masowego przekazu, w ramach której emitowano spoty telewizyjne służące zaangażowaniu społeczeństwa i objaśniające praktyczne aspekty procesu wprowadzania euro. Kampanię uzupełniała reklama w prasie, radiu, internecie i mediach zewnętrznych. W procesie wyboru mediów szczególną uwagę zwracano na dotarcie do słabszych grup społecznych na obszarach oddalonych, osób niepełnosprawnych i mniejszości narodowych.
W październiku 2014 r. do wszystkich gospodarstw domowych na Litwie przesłano bezpośrednie przesyłki, które były dostępne w języku litewskim, polskim i rosyjskim i obejmowały praktyczne kwestie związane z przejściem na euro.
Litewskie Ministerstwo Finansów i Komisja Europejska przeprowadziły szereg wspólnych działań informacyjnych: uroczystości związane z euro i seminarium dla litewskich dziennikarzy w lipcu 2014 r., konferencję dotyczącą wymiany waluty krajowej na euro we wrześniu 2014 r. (przeprowadzoną wspólnie z Europejskim Bankiem Centralnym i litewskim bankiem centralnym), jak również różne działania dla dziennikarzy i szkół na Litwie. Komisja zapewniła również władzom Litwy odpowiednie publikacje przeznaczone dla ogółu społeczeństwa.
W celu zwiększenia synergii i maksymalizacji wpływu kampanii informacyjnej Europejski Bank Centralny i litewski bank centralny rozpoczęły w listopadzie 2014 r. wspólną kampanię informacyjną za pośrednictwem wielu kanałów (telewizja, prasa, reklama internetowa i zewnętrzna, jak również inne materiały informacyjne), koncentrującą się na wyglądzie banknotów i monet euro, zabezpieczeniach i najważniejszych faktach i datach dotyczących wprowadzenia euro.
|
Kampania informacyjna i edukacyjna przyczyniła się do sprawnego przejścia na euro. Jako że znaczna większość Litwinów (92 %) uważała się za poinformowanych o euro, z czego 34 % – za dobrze poinformowanych, można uznać, że osiągnięto cel zakładający, że 80 % mieszkańców Litwy powinno czuć się wystarczająco poinformowanymi. Tylko 6 % Litwinów uważało się za niepoinformowanych 18 . Ponadto według badania przeprowadzonego przez litewski bank centralny 19 prawie 70 % ankietowanych obywateli Litwy stwierdza, że są przychylni wprowadzeniu euro na Litwie, podczas gdy poziom poparcia w kwietniu i we wrześniu 2014 r. wynosił około 47 % (dane z badania Eurobarometru 20 ). Aby w dalszym ciągu wzmacniać tę tendencję, zaleca się kontynuację właściwych działań informacyjnych oraz monitorowania opinii publicznej w odniesieniu do zagadnień związanych z euro. |
W pierwszej grupie państw członkowskich wspólną walutę wprowadzono według tzw. „scenariusza madryckiego”, który przewidywał trzyletni okres przejściowy (roczny w przypadku Grecji).
Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Banku Centralnego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów – Czternaste sprawozdanie w sprawie praktycznych przygotowań do przyszłego rozszerzenia strefy euro z 23 lipca 2014 r. – COM(2014) 489 final. Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Banku Centralnego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów – Piętnaste sprawozdanie w sprawie praktycznych przygotowań do przyszłego rozszerzenia strefy euro z 23 lipca 2014 r. – COM(2014) 706 final.