SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie stosowania rozporządzenia (UE) nr 1007/2011 w sprawie nazewnictwa włókien tekstylnych oraz etykietowania i oznakowywania składu surowcowego wyrobów włókienniczych

1. WPROWADZENIE

W art. 23 rozporządzenia (UE) nr 1007/2011 z dnia 27 września 2011 r. w sprawie nazewnictwa włókien tekstylnych oraz etykietowania i oznakowywania składu surowcowego wyrobów włókienniczych („rozporządzenie włókiennicze” lub „rozporządzenie”)[1] wymaga się od Komisji przedłożenia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie do dnia 8 listopada 2014 r. sprawozdania ze stosowania tego rozporządzenia, z uwzględnieniem w szczególności wniosków i przyjęcia nazw nowych włókien tekstylnych. W artykule tym wymaga się w również, aby Komisja w stosownych przypadkach przedłożyła wnioski ustawodawcze.

Niniejsze sprawozdanie przedstawia ogólny przegląd sytuacji w zakresie stosowania rozporządzenia włókienniczego w Unii od dnia 8 maja 2012 r. do końca czerwca 2014 r. Obejmuje ono wnioski w sprawie nowego nazewnictwa wyrobów tekstylnych i jego przyjęcie oraz inne główne kwestie związane ze stosowaniem rozporządzenia, zasygnalizowane Komisji przez państwa członkowskie i właściwe zainteresowane strony. Przedstawia się w nim również postrzeganie skutków rozporządzenia przez zainteresowane strony. Wskazuje się ponadto możliwości przyszłego rozwoju sytuacji.

Sprawozdanie sporządzono na podstawie konsultacji z ekspertami reprezentującymi państwa członkowskie, przemysł i inne zainteresowanie strony, w szczególności w ramach grupy ekspertów ds. nazewnictwa i etykietowania wyrobów włókienniczych[2]. Uwzględnia ono również informacje udzielone w odpowiedzi na kwestionariusze rozesłane do właściwych organów państw członkowskich i innych zainteresowanych stron.

2. PRZEGLĄD ROZPORZĄDZENIA

2.1. Cele rozporządzenia włókienniczego i nowe elementy

Z dniem 8 maja 2012 r. rozporządzenie włókiennicze uchyliło i zastąpiło trzy „dyrektywy włókiennicze”: dyrektywę 2008/121/WE w sprawie nazewnictwa wyrobów włókienniczych, dyrektywę 96/73/WE w sprawie niektórych metod analizy ilościowej dwuskładnikowych mieszanek włókien tekstylnych i dyrektywę 73/44/EWG w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do analizy ilościowej mieszanek trójskładnikowych włókien tekstylnych. Wyroby włókiennicze, które są zgodne z dyrektywą 2008/121/WE i zostały wprowadzone do obrotu przed dniem 8 maja 2012 r., mogą nadal być udostępniane na rynku do końca okresu przejściowego (do dnia 9 listopada 2014 r.).

Rozporządzenie ma te same ogólne cele, co poprzednie dyrektywy tekstylne, tj. ma eliminować potencjalne przeszkody w należytym funkcjonowaniu rynku wewnętrznego oraz dostarczać konsumentom odpowiednich i właściwych informacji. Ma ono również na celu zapewnienie większej elastyczności, tak aby ustawodawstwo można było dostosować do rozwoju technologicznego przewidywanego w odnośnym sektorze. Ponadto rozporządzenie stworzyło możliwość uproszczenia i ulepszenia ram regulacyjnych dotyczących rozwoju i wprowadzania na rynek nowych włókien oraz zwiększenia przejrzystości procesu dodawania nowych włókien do wykazu nazw włókien.

W rozporządzeniu zrewidowano główne przepisy dyrektyw tekstylnych zgodnie z najnowszymi zasadami legislacyjnymi w celu ułatwienia jego bezpośredniego stosowania oraz zapewnienia obywatelom, podmiotom gospodarczym i organom publicznym możliwości łatwego identyfikowania ich praw i obowiązków. Większość przepisów pozostała niezmieniona pod względem merytorycznym, jednak w niektórych przypadkach zmieniono brzmienie lub numeracje artykułów (zob. załącznik IX do rozporządzenia).

Rozporządzenie wprowadza jednak pewne istotne nowe elementy:

· ogólny obowiązek podawania pełnego składu włókien w wyrobach włókienniczych oraz wyjaśnienie zasad dotyczących etykiet i oznakowań wskazujących skład surowcowy;

· minimalne wymogi techniczne dla zastosowań nowych nazw włókien;

· wymóg wskazywania obecności części nietekstylnych pochodzenia zwierzęcego;

· wyjaśnienie wyłączenia dotyczącego zindywidualizowanych wyrobów wykonywanych przez krawców działających na zasadzie samozatrudnienia; oraz

· uprawnienie Komisji do przyjmowania aktów delegowanych zmieniających załączniki techniczne do rozporządzenia.

2.2. Zakres, przedmiot i przepisy dotyczące sprawozdawczości

Rozporządzenie włókiennicze stosuje się do wyrobów włókienniczych[3] oraz wyrobów lub składników włókienniczych składających się w co najmniej 80 % masy z włókien tekstylnych[4]. Zawiera ono przepisy dotyczące:

- etykietowania i oznakowywania składu surowcowego wyrobów włókienniczych;

- etykietowania i oznakowywania wyrobów włókienniczych zawierających nietekstylne części zwierzęce; oraz

- ustalania składu surowcowego wyrobów włókienniczych za pomocą analizy ilościowej dwuskładnikowych i trójskładnikowych mieszanek włókien tekstylnych.

Rozporządzenie nie reguluje innych rodzajów etykietowania, takich jak oznaczanie wielkości i umieszczanie na etykietach informacji dotyczących konserwacji. W art. 24 wymaga się jednak od Komisji przedłożenia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie do dnia 30 września 2013 r. sprawozdania dotyczącego ewentualnych nowych wymogów w zakresie etykietowania, które mają być wprowadzone na poziomie Unii, aby zapewnić konsumentom dokładne, odpowiednie, zrozumiałe i porównywalne informacje na temat charakterystyki wyrobów włókienniczych. Dodatkowo w art. 25 wymaga się od Komisji przeprowadzenia badania w celu oceny, czy istnieje związek przyczynowy między reakcjami alergicznymi a chemicznymi substancjami lub mieszaninami stosowanymi w wyrobach włókienniczych.

Zgodnie z tymi wymaganiami dnia 25 września 2013 r. Komisja przyjęła sprawozdanie[5] dotyczące ewentualnych nowych wymogów w zakresie etykietowania wyrobów włókienniczych i badania substancji alergennych w wyrobach włókienniczych. Komisja stwierdziła, że obowiązujące obecnie wymogi w zakresie etykietowania wyrobów włókienniczych są odpowiednie. Jeżeli chodzi o wymogi w zakresie umieszczania na etykietach informacji dotyczących substancji alergennych używanych w produkcji wyrobów włókienniczych, Komisja uznała, że istotne są dalsze wysiłki w zakresie badań i zastosowania substancji alternatywnych i niepowodujących reakcji alergicznych oraz wskazała możliwe działania w tym zakresie.

2.3. Akty delegowane mające na celu zmianę niektórych załączników do rozporządzenia

W art. 21 rozporządzenia uprawnia się Komisję do przyjęcia aktów delegowanych w celu wprowadzenia zmian w załącznikach II, IV, V, VI, VII, VIII i IX oraz uwzględnienia postępu technicznego. Akty delegowane mogą również zostać przyjęte w celu zmiany załącznika I poprzez dodanie nazw nowych włókien tekstylnych do wykazu nazw włókien tekstylnych. Akty delegowane mogą być przyjmowane z zastrzeżeniem kryteriów technicznych i przepisów proceduralnych określonych w art. 22 na okres pięciu lat, licząc od dnia 7 listopada 2011 r.

Zgodnie z art. 22 Komisja sporządza sprawozdanie na temat przekazania uprawnień nie później niż dziewięć miesięcy przed zakończeniem tego pięcioletniego okresu, tj. do dnia 7 lutego 2016 r. Przekazanie uprawnień zostaje automatycznie przedłużone na pięć lat, chyba że Parlament Europejski lub Rada sprzeciwią się takiemu przedłużeniu nie później niż trzy miesiące przed końcem tego okresu. Parlament Europejski lub Rada może w dowolnym momencie odwołać przekazanie uprawnień.

3. FUNKCJONOWANIE ROZPORZĄDZENIA

3.1. Podejście i metoda zastosowane w niniejszym sprawozdaniu

Przygotowując niniejsze sprawozdanie, Komisja oceniła praktyczne funkcjonowanie rozporządzenia i realizację jego głównych celów. Starała się również zidentyfikować możliwości poprawy stosowania rozporządzenia.

Zorganizowano badanie i przeprowadzono ukierunkowane konsultacje z ekspertami z państw członkowskich, stowarzyszeniami branżowymi i detalicznymi, związkami zawodowymi, stowarzyszeniami konsumenckimi, europejskimi organami normalizacyjnymi i innymi zainteresowanymi stronami, w szczególności za pośrednictwem grupy ekspertów ds. nazewnictwa i etykietowania wyrobów włókienniczych.

Badanie Komisji mające na celu zebranie ustrukturyzowanych informacji od władz państw członkowskich i zainteresowanych stron przeprowadzono na podstawie dwóch kwestionariuszy, które zostały opublikowane na stronach internetowych Komisji oraz rozprowadzane przez Europejską Sieć Przedsiębiorczości i sieci MŚP[6]; jeden z nich był skierowany do organów publicznych, a drugi do zainteresowanych stron. Odpowiedzi zostały przedstawione i omówione na forum grupy ekspertów ds. nazewnictwa i etykietowania wyrobów włókienniczych[7].

Pełne lub częściowe odpowiedzi na pierwszy kwestionariusz otrzymano od 27 państw członkowskich i Norwegii[8]. Na drugi kwestionariusz udzielono 29 odpowiedzi pochodzących z 15 różnych państw członkowskich (i jedną ze Szwajcarii), w tym dziewięciu odpowiedzi od przedsiębiorstw i 14 od stowarzyszeń branżowych. Poziom reakcji na kwestionariusze ocenia się pozytywnie, biorąc pod uwagę bardzo szczegółowy temat badania.

Trudne okazało się zebranie informacji dotyczących kosztów poniesionych przez właściwe organy lub operatorów przy wykonywaniu wymogów prawnych, prawdopodobnie ze względu na to, że trudno jest je określić ilościowo.

Poniżej przedstawiono główne ustalenia tej oceny, oparte na rozmowach z organami publicznymi i zainteresowanymi stronami, oraz informacje zebrane w odpowiedzi na dwa kwestionariusze, wraz z ostateczną oceną Komisji.

3.2. Dostosowania do nowych ram prawnych

3.2.1. Dostosowanie przepisów krajowych

W związku z tym, że rozporządzenie włókiennicze jest stosowane bezpośrednio, jego przepisy nie wymagają transpozycji. Państwa członkowskie muszą jednak zapewnić zgodność swoich krajowych systemów prawnych z nowym prawodawstwem, na przykład przez uchylenie krajowych środków transponujących poprzednie dyrektywy włókiennicze.

Zgodnie z dostarczonymi informacjami państwa członkowskie, które wniosły wkład do niniejszego sprawozdania, podjęły działania w celu zapewnienia właściwego stosowania rozporządzenia. Zasadniczo polegały one na uchyleniu lub zmianie istniejących krajowych przepisów, rozporządzeń i decyzji lub przyjęciu nowych aktów prawnych. Zmiany te miały głównie na celu określenie uprawnień właściwych organów, w tym organów nadzoru rynku, i ustalenie kar za dostarczanie wprowadzających w błąd lub niewystarczających informacji w odpowiedzi na wymogi rozporządzenia. Większość państw członkowskich przeprowadziła niezbędne dostosowania w terminie, jednak niektóre uczyniły to dopiero po wejściu w życie rozporządzenia (dnia 8 maja 2012 r.). W czasie sporządzania sprawozdania w niektórych państwach członkowskich proces dostosowywania przepisów krajowych był nadal w toku lub zamierzano wprowadzić zmiany w niedalekiej przyszłości.

3.2.2. Rozpowszechnianie informacji o rozporządzeniu włókienniczym

Chociaż rozporządzenie nie wymaga przeprowadzania kampanii informacyjnych, w większości państw członkowskich podjęto działania mające na celu poinformowanie odpowiednich podmiotów gospodarczych i zainteresowanych stron o jego skutkach. Kampanie były zorganizowane przez organy publiczne lub organizacje zawodowe, izby handlowe i organizacje konsumenckie, często we współpracy z organami publicznymi. Informacje były często przekazywane kaskadowo od ministerstw do organizacji zawodowych, a następnie do ich członków. Informacje rozpowszechniano poprzez seminaria i biuletyny, materiały pomocnicze, informacje na stronach internetowych, artykuły w czasopismach branżowych i gazetach krajowych oraz wywiady radiowe. Kilka zainteresowanych stron uznało, że potrzebne są dodatkowe działania w celu poprawy wiedzy na temat rozporządzenia, w szczególności wśród MŚP. Nie zorganizowano żadnej kampanii informacyjnej na poziomie UE.

Większość respondentów z państw członkowskich zaobserwowała po przyjęciu rozporządzenia wzrost liczby wniosków o udzielenie informacji, w szczególności ze strony przedsiębiorstw[9]. Przepisem, który sprowokował zdecydowanie najwięcej pytań, był art. 12, wprowadzający wymóg wskazywania nietekstylnych części pochodzenia zwierzęcego. Pytania odnosiły się nie tylko do nowych przepisów, lecz również do przepisów starych, prawdopodobnie w wyniku kampanii informacyjnych, odnowienia zainteresowania etykietowaniem wyrobów włókienniczych wśród zainteresowanych stron (przy czym część z nich nie miała jeszcze pełnej wiedzy na temat istniejących przepisów) lub innego brzmienia i numeracji niektórych starych przepisów, co sprawiło wrażenie ich nowości. Może to również odzwierciedlać obecność nowych podmiotów na rynku, nowych typów produktów lub nowych modeli biznesowych oraz strategii dystrybucji i sprzedaży, w tym sprzedaży detalicznej online zakładającej obecność wyłącznie w handlu elektronicznym.

Zauważono również, że każda zmiana w prawodawstwie uruchamia większą liczbę zapytań, niezależnie od tego, ile przepisów ulega zmianie. Komisja i niektóre państwa członkowskie zwróciły uwagę na spadek liczby wniosków o udzielenie informacji kilka miesięcy po rozpoczęciu stosowania rozporządzenia.

3.3. Główne zidentyfikowane skutki

Bezpośrednie stosowanie rozporządzenia włókienniczego pomogło w zapewnieniu zharmonizowanych i przejrzystych wymagań wobec przedsiębiorstw (producenci, importerzy, detaliści, itd.) oraz właściwych informacji dla konsumentów, co z kolei zwiększa i pewność przy podejmowaniu decyzji. Między państwami członkowskimi i zainteresowanymi stronami istniał konsensus w odniesieniu do tego, że bezpośrednie stosowanie we wszystkich państwach członkowskich usprawnia również proces wdrażania przepisów Unii, który często jest długi i uciążliwy.

Większość organów państw członkowskich nie zgłosiła żadnych poważnych trudności ani szczególnych problemów, prawdopodobnie ze względu na to, że rozporządzenie zaczęło być stosowane dopiero niedawno. Inne państwa członkowskie i zainteresowane strony wyraziły szereg obaw, których część odnosiła się do niezmienionych przepisów.

Według niektórych państw członkowskich i wielu zainteresowanych stron wymóg wskazywania nietekstylnych części pochodzenia zwierzęcego (art. 12) i wymóg sporządzenia etykiet lub oznakowania w językach państw członkowskich, w których produkty są wprowadzane do obrotu (art. 16 ust. 3) stwarzają najwięcej problemów (wprowadzenie w błąd, niepotrzebne komplikacje i koszty).

Zgodnie z art. 12 obecność nietekstylnych części pochodzenia zwierzęcego w wyrobach włókienniczych należy wskazać używając sformułowania „Zawiera nietekstylne części pochodzenia zwierzęcego” na etykiecie lub oznakowaniu odnośnych wyrobów. Zarówno Komisja, jak i właściwe organy w państwach członkowskich otrzymały szereg zapytań od przedsiębiorstw z prośbą o wyjaśnienie, czy konieczne jest wskazywanie bardzo małych części pochodzenia zwierzęcego, takich jak (kawałki) kości, pereł lub rogów (jest to konieczne).

W art. 16 ust. 3 wymaga się, aby etykiety lub oznakowanie były sporządzane w języku urzędowym lub językach urzędowych państwa członkowskiego, na którego terytorium wyrób jest udostępniany konsumentom, chyba że to państwo członkowskie postanowi inaczej. Część zainteresowanych stron twierdziła, że prowadzi to do zwiększenia kosztów, jednak ich oceny zakresu tego zwiększenia były różne: niektóre podmioty twierdziły, że koszty są znaczne, podczas gdy inne uważały, że koszty są raczej ograniczone.

Zgłoszono również trudności związane ze stosowaniem lub rozumieniem innych przepisów, takich jak art. 14 ust. 2, który umożliwia podmiotom gospodarczym w ramach łańcucha dostaw zastąpienie etykiet lub oznakowania towarzyszącymi dokumentami handlowymi, odniesienie do załącznika VII w art. 19 (elementy nieuwzględniane przy ustalaniu składu surowcowego), „wyjątki” określone w załączniku V (wyroby, które nie podlegają obowiązkowemu etykietowaniu lub oznakowywaniu) i szczególne przepisy dotyczące niektórych wyrobów włókienniczych w załączniku IV.

Chociaż niektóre nowe przepisy, w szczególności art. 12 i art. 16 ust. 3, postrzegano jako niejednoznaczne, uciążliwe i kosztowne dla zainteresowanych stron, uznano również, że przyczyniły się one najbardziej do zapewnienia przekazywania konsumentom większej ilości informacji. Uzasadnione jest również zapewnienie konsumentom dostępu do informacji w ich własnych językach. Ponadto przedsiębiorstwa mogą swobodnie dostarczać wszelkich dodatkowych informacji, które uznają za przydatne, pod warunkiem że nie wprowadzają one konsumentów w błąd.

3.4.  Działania z zakresu nadzoru rynku

Zasady nadzoru rynku włókienniczego są takie same jak w przypadku wszystkich innych obszarów produktowych. Rozporządzenie włókiennicze nie wiąże się ze stosowaniem żadnych mechanizmów nadzoru rynku poza ogólnymi mechanizmami stosowanymi w państwach członkowskich. Aby zapewnić najbardziej efektywne wykorzystanie personelu, wyposażenia, transportu i zasobów do badań, organy działają na zasadzie rocznych programów kontroli, które są zgłaszane Komisji i uwzględniają wcześniejsze doświadczenia i ustalenia, produkty często zgłaszane przez system RAPEX[10] oraz skargi konsumentów. Programy te nadają priorytetowe znaczenie grupom produktów konsumpcyjnych, w których często występuje ryzyko dla zdrowia i bezpieczeństwa konsumentów, zwykle na podstawie informacji otrzymanych od konsumentów, przedsiębiorstw i z innych źródeł. Priorytety mogą zmieniać się z roku na rok lub w miarę pojawiania się nowych problematycznych obszarów. Ponadto w stosownych przypadkach (np. w sytuacjach wyjątkowych) państwa członkowskie przeprowadzają kontrole i badania, które nie muszą być uwzględnione w ich programach.

Tylko kilka państw[11] wyraźnie uwzględniło wyroby włókiennicze w swoich krajowych programach nadzoru rynku. Zasadniczo, nawet jeżeli kontrole w ramach nadzoru rynku odnoszą się wyraźnie do wyrobów włókienniczych, obejmują one kontrole zgodności wykraczające poza zakres stosowania rozporządzenia, np. kwestie bezpieczeństwa, takie jak długość sznurowadeł, guziki i odrywanie się małych części, które mogą spowodować zadławienie.

Oprócz organów ogólnego nadzoru rynku istnieją inne organy, których celem jest ochrona przedsiębiorstw i konsumentów przed nieuczciwą konkurencją i reklamą wprowadzającą w błąd[12]. Do tych organów może zwrócić się bezpośrednio każda osoba, która podejrzewa występowanie takich praktyk.

Nie ma jednolitego podejścia do różnych rodzajów kontroli w związku z rozporządzeniem włókienniczym, ponieważ waga, jaką państwa członkowskie nadają każdemu z tych rodzajów kontroli, w pewnym stopniu się różni. Wyniki badania przeprowadzonego wśród organów krajowych wykazały, że regularne okresowe kontrole i kontrole ad hoc stanowią najbardziej powszechne formy kontroli stosowane w większości państw członkowskich. Bezpośrednie kontakty z producentami i innymi podmiotami gospodarczymi są mniej istotne.

W badaniu podkreślono dwa rodzaje problemów zgłoszonych przez organy nadzoru rynku w związku ze stosowaniem rozporządzenia; dotyczyły one:

- nieprzestrzegania przepisów przez przedsiębiorstwa, a mianowicie: stosowania nazw włókien tekstylnych niewymienionych w załączniku I; niewskazywania składu surowcowego w języku urzędowym państwa, w którym produkt jest wprowadzany do obrotu; wskazywania nieprawdziwego składu surowcowego na etykiecie lub oznakowaniu; brak etykiety lub oznakowania; oraz

- środków i narzędzi: na czynności krajowych organów w zakresie nadzoru rynku i badań wpływa ograniczona dostępność zasobów, zarówno ludzkich, jak i finansowych, która skutkuje ograniczona liczbą próbek, które można poddać badaniu.

Mimo że na poziomie Unii nie ma statystyk dotyczących zgodności wyrobów włókienniczych z rozporządzeniem, zasadniczo wydaje się, że organy nadzoru rynku i organy celne nie zarejestrowały poważnych problemów, co może być spowodowane tym, że zwykle nie uznają one składu surowcowego wyrobów włókienniczych za priorytet wysokiego ryzyka. Wydaje się jednak, że poziom zgodności nie zawsze jest zadowalający[13]. Ponadto przy braku wystarczających kontroli składu surowcowego wyrobów włókienniczych istnieje ryzyko, że konsumenci będą kupowali wyroby oznakowane jako zawierające drogie włókna (np. kaszmir, jedwab), a w rzeczywistości wykonane z tańszych włókien. W związku z tym Komisja zachęca państwa członkowskie do zwiększenia ich udziału we wspólnym działaniu mającym na celu egzekwowanie prawa, które pozwala organom krajowym dzielić się zasobami, wiedzą fachową i wynikami, zapewniając jednocześnie skoordynowane i zharmonizowane podejście do egzekwowania prawa. Komisja ma możliwość współfinansowania takiego wspólnego działania, również w dziedzinie składu surowcowego wyrobów włókienniczych[14].

3.4.1. Kary za naruszenia rozporządzenia włókienniczego

Państwa członkowskie przewidziały szeroki zakres kar, w tym kar administracyjnych i sądowych, za naruszenia rozporządzenia włókienniczego. Najcięższą karą administracyjną wydaje się wycofanie z obrotu produktu niezgodnego, jednak stosuje się ją tylko w wyjątkowych przypadkach. Poziom kar w poszczególnych państwach członkowskich znacznie się różni, w związku z czym niektóre zainteresowane strony sugerowały, że należy wprowadzić zharmonizowany system europejski w ramach rozporządzenia. (W swoim komunikacie zatytułowanym „Wizja rynku wewnętrznego”[15] Komisja zasygnalizowała swój zamiar rozważenia wniosku ustawodawczego, który zawierałby zharmonizowane podejście do sankcji gospodarczych na wewnętrznym rynku produktów przemysłowych).

Zgodnie z badaniami przeprowadzonymi przez Komisję poziom wiedzy i informacji na temat kar wśród zainteresowanych stron jest raczej ograniczony. W opinii niektórych zainteresowanych stron kary nie są wystarczająco surowe, ponieważ grzywny nie spełniają funkcji środka odstraszającego.

3.5. Wytyczne Komisji

W celu uzupełnienia rozporządzenia Komisja sporządziła wykaz często zadawanych pytań, aby udzielić przedsiębiorstwom odpowiedzi na pytania związane ze stosowaniem rozporządzenia. Wykaz jest regularnie aktualizowany i publicznie dostępny na stronach internetowych Komisji[16]. Odpowiedzi nie stanowią jednak interpretacji przepisów rozporządzenia, ponieważ wiążąca interpretacja prawodawstwa UE stanowi wyłączną kompetencję Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

W wyniku doświadczeń związanych z często zadawanymi pytaniami i konsultacjami z zainteresowanymi stronami oraz państwami członkowskimi pojawił się wspólny pogląd, że wykaz często zadawanych pytań można zastąpić lub uzupełnić bardziej ustrukturyzowanymi i kompleksowymi wytycznymi, przedstawiającymi przegląd głównych kwestii związanych z rozumieniem rozporządzenia. Wytyczne te nie stanowiłyby jednak interpretacji przepisów rozporządzenia, ponieważ, jak stwierdzono powyżej, wiążąca interpretacja prawodawstwa UE stanowi wyłączną kompetencję Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Dyskusja nad tym dokumentem i jego opracowanie mogłyby się odbyć przy pomocy grupy ekspertów ds. nazewnictwa i etykietowania wyrobów włókienniczych.

Grupa ekspertów ds. nazewnictwa i etykietowania wyrobów włókienniczych odgrywa istotną rolę w stosowaniu rozporządzenia. Przejęła ona zadania poprzedniej grupy roboczej z wyjątkiem zadań związanych z transpozycją, która nie ma zastosowania w przypadku (stosowanego bezpośrednio) rozporządzenia. Grupa ekspertów ds. nazewnictwa i etykietowania wyrobów włókienniczych dyskutuje i wymienia poglądy na temat stosowania rozporządzenia, zbierając informacje w celu lepszego zrozumienia trudności i przedstawienia wspólnej interpretacji jego przepisów. Składa się ona z przedstawicieli państw członkowskich, a eksperci reprezentujący zainteresowane strony w stosownych przypadkach uczestniczą w posiedzeniach jako obserwatorzy.

3.6. Normalizacja

W art. 19 rozporządzenia wymaga się, aby kontrole mające na celu ustalenie składu surowcowego wyrobów włókienniczych przeprowadzano zgodnie z metodami analizy ilościowej dwuskładnikowych i trójskładnikowych mieszanek włókien tekstylnych określonymi w załączniku VIII lub ze zharmonizowanymi normami. Jeżeli chodzi o ewentualne wykorzystanie tych ostatnich, Komisja rozważa przedłożenie wniosku o normalizację do Europejskiego Komitetu Normalizacyjnego (CEN). Wstępnie wniosek ten może obejmować:

- kontrolę metod analizy ilościowej (określonych w załączniku VIII i normach EN ISO);

- identyfikację różnic w wymaganiach i możliwe działania zaradcze; oraz

- opracowanie zharmonizowanych norm analizy wyrobów włókienniczych składających się z dwuskładnikowych i trójskładnikowych mieszanek włókien tekstylnych.

Kilka państw członkowskich zwróciło uwagę, że nie istnieje jedna ustalona metoda identyfikacji włókien. Istnieje rozbieżność opinii odnośnie do zalet i wad optycznych, chemicznych i opartych na podczerwieni metod identyfikacji włókien.

4. NOWE NAZWY WŁÓKIEN TEKSTYLNYCH

4.1. Przepisy rozporządzenia

Dodanie nowego włókna do załączników poprzednich dyrektyw włókienniczych wymagało stosowania długotrwałej procedury od złożenia wniosku wstępnego dotyczącego nowego włókna do jego przyjęcia na poziomie europejskim[17], co następnie wymagało od państw członkowskich dostosowania ich przepisów krajowych. Powodowało to obciążenie administracyjne dla organów publicznych, utratę przychodów w przypadku przedsiębiorstw i opóźnienia we wprowadzaniu nowego włókna do obrotu, w szczególności w przypadku przedsiębiorstwa, które opracowało dane włókno. Opóźnienia te postrzegano jako przeszkodę o negatywnym wpływie na innowacyjność.

Rozporządzenie włókiennicze umożliwia dodawanie nowych nazw włókien przez akty delegowane Komisji, które stosuje się bezpośrednio i które nie wymagają żadnej procedury wdrażania przez państwa członkowskie.

Zgodnie z art. 5 rozporządzenia do opisu składu surowcowego na etykietach i oznakowaniach wyrobów włókienniczych stosuje się wyłącznie nazwy włókien tekstylnych wymienione w załączniku I. Załącznik I określa obecnie dwie grupy nazw włókien: tabela 1 zawiera włókna naturalne (pozycje 1–18), takie jak wełna, jedwab, bawełna i len, zaś tabela 2 zawiera włókna syntetyczne (pozycje 19–49)[18], takie jak wiskoza, nylon, poliester i elastan. Przy każdej nazwie włókna podany jest jego opis.

Rozporządzenie włókiennicze wprowadziło również nowy przepis (art. 6), na podstawie którego każdy producent lub osoba działająca w imieniu producenta może zwrócić się do Komisji z wnioskiem o dodanie nowej nazwy włókna tekstylnego do załącznika I. Wniosek musi zawierać dokumentację techniczną[19], w której znajdują się co najmniej następujące elementy:

- informacje na temat proponowanej nazwy i definicji włókna tekstylnego;

- metody identyfikacji i analizy ilościowej;

- niektóre parametry i właściwości włókna; oraz

- proces produkcji i przydatność dla konsumentów.

Wnioskodawca musi dostarczyć służbom Komisji reprezentatywne próbki nowego włókna zarówno w postaci czystej, jak i w postaci właściwych mieszanek włókien tekstylnych do celów walidacji i analizy ilościowej włókna.

4.2. Nowe nazwy włókien

Dla celów niniejszego sprawozdania wzięto pod uwagę trzy wnioski o przyjęcie nowych nazw włókien. Dwa zostały złożone przed wejściem w życie rozporządzenia włókienniczego, ale ocena odnośnej dokumentacji technicznej zakończyła się już w czasie obowiązywania rozporządzenia. Poziom informacji dostarczonych w tej dokumentacji uznano jednak za wystarczający do podjęcia decyzji w oparciu o porównanie z wymogami określonymi w rozporządzeniu.

Pierwszy wniosek dotyczył „dwuskładnikowego włókna polipropylenowo-poliamidowego” i został przedłożony Komisji w 2005 r. na podstawie starych dyrektyw włókienniczych. Przedmiotową nazwę dodano do wykazu w załączniku I na podstawie nowo przyjętego rozporządzenia włókienniczego zgodnie z rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) nr 286/2012[20].

     Drugi wniosek, dotyczący nazwy zwyczajowej „triexta” (rodzaj włókna poliesterowego), został przedłożony Komisji na początku 2011 r. Po zbadaniu dokumentacji technicznej we współpracy z grupą ekspertów ds. nazewnictwa i etykietowania wyrobów włókienniczych Komisja uznała wniosek za dopuszczalny. Następnie przeprowadzono szczegółową analizę techniczną w celu walidacji proponowanej definicji, skontrolowania właściwości włókna i zweryfikowania parametrów na podstawie których można je odróżnić od innych włókien. Wyniki pracy analitycznej przedstawiono ekspertom reprezentującym państwo członkowskie i zainteresowane strony, omówiono je z nimi oraz udostępniono publicznie[21]. Ten rodzaj włókna, często określany w dokumentach handlowych i technicznych jako PTT (politereftalan etylenu) został opatentowany po raz pierwszy w latach 40. XX wieku i jest dostępny na rynku jako poliester. Ponadto jego właściwości chemiczne nie różnią się znacznie od właściwości innych włókien poliestrowych, co umożliwia oznaczanie go jako poliesteru. Po ostatecznej ocenie w końcu maja 2014 r. Komisja poinformowała wnioskodawcę, że włókno „triexta” nie zostanie dodane do wykazu zawartego w załączniku I do rozporządzenia.

     Trzeci wniosek, dotyczący nazwy zwyczajowej „poliakrylan”, Komisja otrzymała w styczniu 2014 r., tj. po przyjęciu rozporządzenia. Po zbadaniu dokumentacji technicznej wniosek uznano za dopuszczalny. Procedura jest w toku, ostateczna decyzja nie została jeszcze podjęta, a jej podjęcia oczekuje się w przyszłym roku.

4.3. Postępowanie w sprawie wniosków dotyczących nowych nazw włókien

Żaden z wyżej wymienionych wniosków o przyjęcie nowych nazw włókien nie przeszedł całej procedury oceny przewidzianej w rozporządzeniu włókienniczym, tj. od wniosku wstępnego do przyjęcia na poziomie europejskim.

W związku z tym nie stanowią one podstawy do pełnej oceny skuteczności i efektywności rozporządzenia w zakresie uproszczenia i przyspieszenia procedury zmiany załącznika I w celu dodawania nowych nazw włókien. Można jednak sądzić, że stosowanie rozporządzenia Komisji zamiast dyrektyw i procedury komitetowej znacznie przyspieszyło proces dodawania nowej nazwy włókna do wykazu w załączniku I.

Jeżeli chodzi o wnioski złożone od 2011 r., przedłożone informacje spełniały minimalne wymogi zawarte w załączniku II, a wnioskodawcy zostali dodatkowo poproszeni o przedstawienie właściwości włókien podczas posiedzenia grupy ekspertów ds. nazewnictwa i etykietowania wyrobów włókienniczych i, w stosownych przypadkach, dostarczenie służbom Komisji dodatkowych informacji.

Mimo ograniczonego doświadczenia w zakresie nowego postępowania w sprawie wniosków i przyjmowania nowych nazw włókien Komisja uznaje, że w obecnej chwili zarówno procedury, jak i kryteria są wyważone i właściwe. Przy przestrzeganiu istniejących ram regulacyjnych istnieje jednak pole do praktycznej poprawy, w szczególności przez umożliwienie szerszych konsultacji z zainteresowanymi stronami.

5. WNIOSKI I PROGNOZY

Okres przewidziany w rozporządzeniu na dokonanie oceny jego stosowania był ograniczony (2012–2014) i niewystarczający do wykrycia w tym momencie wszystkich mocnych i słabych stron prawodawstwa.

Ogólne wyniki badania i konsultacji z ekspertami reprezentującym państwa członkowskie i zainteresowane strony wydają się wskazywać na to, że rozporządzenie funkcjonuje dobrze od czasu wejścia w życie. Przewiduje ono właściwe środki osiągnięcia swoich celów, a mianowicie należytego funkcjonowania rynku wewnętrznego, dostarczania dokładnych informacji konsumentom, zwiększenia elastyczności w celu dostosowania przepisów do zmian technologicznych oraz uproszczenia ram regulacyjnych. Przejście od trzech dyrektyw do jednego rozporządzenia doprowadziło do ograniczenia biurokracji i zwiększenia pewności przedsiębiorstw i konsumentów. Kwestie praktyczne i kwestie dotyczące zgodności, które nadal są przedmiotem wątpliwości wśród praktyków, można wyjaśnić na różne sposoby, w szczególności poprzez wydanie wytycznych technicznych. Nowe przepisy mogły spowodować wzrost kosztów dla przedsiębiorstw, można jednak uznać, że koszty te zostały skompensowane przez lepsze informowanie konsumentów.

W związku z tym, mimo praktycznych wyzwań związanych ze stosowaniem niektórych przepisów w obecnych ramach regulacyjnych, nie wykryto żadnych znacznych luk, niespójności lub obciążeń administracyjnych, które wymagałyby zmiany rozporządzenia.

W związku z powyższym Komisja stwierdza, że w celu ulepszenia istniejących ram regulacyjnych można przewidzieć następujące środki:

- wydanie wytycznych opartych na obecnych często zadawanych pytaniach, aby wyjaśnić różne aspekty rozporządzenia włókienniczego;

- zbadanie praktycznych możliwości poprawy procesu rozpatrywania wniosków dotyczących nowych nazw włókien; oraz

- rozważenie wniosku dotyczącego prac normalizacyjnych właściwych europejskich organizacji normalizacyjnych, w szczególności CEN.

Dodatkowo Komisja będzie w dalszym ciągu na bieżąco monitorowała stosowanie rozporządzenia przy pomocy państw członkowskich i właściwych zainteresowanych stron. Ponadto państwa członkowskie będą zachęcane do rozważenia dodatkowych weryfikacji i kontroli wyrobów włókienniczych w ramach krajowych programów nadzoru rynku.

[1]     Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1007/2011 z dnia 27 września 2011 r. w sprawie nazewnictwa włókien tekstylnych oraz etykietowania i oznakowywania składu surowcowego wyrobów włókienniczych (Dz.U. L 272 z 18.10.2011, s. 1).

[2]     Więcej informacji na temat posiedzeń grupy ekspertów ds. nazewnictwa i etykietowania wyrobów włókienniczych można znaleźć pod adresem:         http://ec.europa.eu/enterprise/sectors/textiles/documents/index_en.htm

[3]     „Wyrób włókienniczy” definiuje się w art. 3 ust. 1 lit. a) rozporządzenia jako „wyrób w stanie surowym, półobrobionym, obrobionym, półwytworzonym, wytworzonym, półwykończonym lub wykończonym, który składa się wyłącznie z włókien tekstylnych, niezależnie od zastosowanego procesu ich mieszania lub łączenia”.

[4]     Materiały włókiennicze wchodzące w skład innych wyrobów i stanowiące ich nieodłączną część, w przypadku gdy został określony ich skład, również traktuje się jaku wyroby włókiennicze (art. 2 ust. 2 lit. d)).

[5]     Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ewentualnych nowych wymogów w zakresie etykietowania wyrobów włókienniczych oraz badania dotyczącego substancji alergennych w wyrobach włókienniczych, COM(2013) 656 final z 25.9.2013.

[6]     Kwestionariusze zostały uzgodnione przez ekspertów z państw członkowskich i Komisję.

[7]     Streszczenie odpowiedzi udzielonych w ramach kwestionariuszy jest dostępne pod adresem: http://ec.europa.eu/DocsRoom/documents/5710?locale=pl i http://ec.europa.eu/DocsRoom/documents/5711?locale=pl

[8]     Niderlandy nie przysłały żadnej odpowiedzi.

[9]     Szereg zapytań dotyczył spraw spoza zakresu rozporządzenia, np. oznaczania rozmiaru lub umieszczania na etykietach informacji dotyczących konserwacji.

[10]    System RAPEX został ustanowiony na podstawie dyrektywy w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów w odniesieniu do zharmonizowanych i niezharmonizowanych produktów konsumpcyjnych i rozszerzony na wszystkie produkty zharmonizowane na mocy rozporządzenia (UE) nr 765/2008. Wszystkie powiadomienia systemu RAPEX Komisja publikuje co tydzień pod adresem: http://ec.europa.eu/consumers/safety/rapex/index_en.htm

[11]    Siedem państw członkowskich (Bułgaria, Francja, Chorwacja, Łotwa, Litwa, Portugalia i Rumunia) i Norwegia.

[12]    Np. niemiecka Wettbewerbszentrale, która jest niezależną i niekomercyjną instytucją monitorującą.

[13]    W jednym z państw członkowskich w przypadku około 35 % zbadanych produktów stwierdzono nieprawdziwy skład surowcowy, a 33 % zbadanych produktów miało nieprawdziwe etykiety.

[14]    Więcej informacji można znaleźć pod adresem: www.prosafe.org

[15]    Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wizja rynku wewnętrznego produktów przemysłowych” (COM(2014) 25 final z dnia 22 stycznia 2014 r.).

[16]    http://ec.europa.eu/enterprise/sectors/textiles/files/regulation-1007-2011-faq_en.pdf

[17]    W ramach poprzedniego systemu nowe nazwy włókien dodawano w drodze procedury komitetowej.

[18]    W wyniku pierwszego aktu delegowanego przyjętego na mocy rozporządzenia.

[19]    Minimalne wymogi dotyczące dokumentacji technicznej stanowiącej część wniosku są określone w załączniku II do rozporządzenia.

[20]    Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 286/2012 z dnia 27 stycznia 2012 r. zmieniające załącznik I – w celu dodania nazwy nowego włókna tekstylnego – oraz załączniki VIII i IX – w celu dostosowania ich do postępu technicznego – do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1007/2011 w sprawie nazewnictwa włókien tekstylnych oraz etykietowania i oznakowywania składu surowcowego wyrobów włókienniczych (Dz.U. L 95 z 31.3.2012, s. 1).

[21]    Badanie można znaleźć pod adresem:    https://ec.europa.eu/jrc/sites/default/files/ptt_final_report_revision_1_v_14_03_05.pdf