1. Wprowadzenie

Europejskie krótkoterminowe statystyki (STS) opisują najnowsze zmiany w gospodarce europejskiej w czterech głównych obszarach: przemyśle, budownictwie, handlu detalicznym i sektorze usług (z wyjątkiem usług finansowych). Dla każdego obszaru krótkoterminowe statystyki dostarczają szeregu wskaźników takich jak wielkość produkcji, obroty, ceny produkcji (zwane często cenami producenta), liczba osób zatrudnionych, liczba przepracowanych godzin, płace brutto i inne. Podstawą prawną krótkoterminowych statystyk jest rozporządzenie Rady (WE) nr 1165/1998[1] z późniejszymi zmianami (zwane dalej „rozporządzeniem dotyczącym krótkoterminowych statystyk”).

Na mocy art. 14 ust. 2 rozporządzenia:

Komisja w terminie do 11 sierpnia 2008 r. oraz ponownie co trzy lata w okresie późniejszym składa Parlamentowi Europejskiemu oraz Radzie sprawozdanie w sprawie statystyk tworzonych zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, w szczególności ich przydatności i jakości, jak również zmiany wskaźników. W sprawozdaniu przedstawia się również porównanie zarówno kosztów systemu statystycznego i obciążenia przedsiębiorstw, jak również korzyści wynikających z niniejszego rozporządzenia. Sprawozdanie będzie również opisywać najlepsze praktyki w zakresie zmniejszenia obciążenia przedsiębiorstw oraz wskazuje sposoby zmniejszania tego obciążenia i obniżania kosztów.

Niniejsze sprawozdanie stanowi kontynuację sprawozdań przekazanych w czerwcu 2008 r. i czerwcu 2011 r. na podstawie powyższego artykułu[2].

W sekcji 2 przedstawiono w skrócie sposoby zastosowania krótkoterminowych statystyk oraz ich znaczenie dla najważniejszych obszarów polityki europejskiej i dla prowadzenia europejskiej polityki pieniężnej. Wskazano w niej również najważniejsze zmiany w krótkoterminowych statystykach, jakie zaszły od czasu ostatniego sprawozdania dotyczącego jakości przedstawionego w czerwcu 2011 r.

W sekcji 3 opisano bardziej szczegółowo poszczególne aspekty jakościowe krótkoterminowych statystyk.

W sekcji 4 przedstawiono koszty i obciążenia związane z gromadzeniem i przetwarzaniem danych dla celów krótkoterminowych statystyk, jak również kilka przykładowych działań, jakie podjęły państwa członkowskie w celu ich zmniejszenia.

Ostatnia część zawiera opis perspektyw rozwoju w dziedzinie krótkoterminowych statystyk.

Przegląd krótkoterminowych statystyk i najważniejsze zmiany

Utworzenie krótkoterminowych statystyk było istotnym warunkiem dla ustanowienia strefy euro i monitorowania europejskiej polityki pieniężnej[3]. Krótkoterminowe statystyki zapewniają osiem ze wstępnych 22 głównych europejskich wskaźników gospodarczych (PEWG)[4], które opracowano w celu monitorowania rozwoju gospodarczego Unii Europejskiej i jej państw członkowskich oraz w szczególności w celu prowadzenia polityki pieniężnej w strefie euro. Są to wskaźniki dotyczące produkcji przemysłowej, cen produkcji przemysłowej dla rynków krajowych, cen importowych w przemyśle, produkcji w sektorze budownictwa, obrotu w handlu detalicznym i naprawach, obrotu w usługach (z wyjątkiem usług handlu detalicznego), obrotu w (pozostałych) usługach, cen produkcji w sektorze usług i pozwoleń na budowę.

Europejski Bank Centralny i krajowe banki centralne należą do najważniejszych użytkowników krótkoterminowych statystyk. Innymi ważnymi użytkownikami są: Komisja Europejska, rządy krajowe, instytuty badawcze, przedsiębiorstwa i organizacje przedsiębiorców. Informacje prasowe dotyczące krótkoterminowych statystyk na ogół cieszą się dużym zainteresowaniem mediów. Krótkoterminowe statystyki dostarczają również istotnych danych na potrzeby innych dziedzin statystyki, takich jak rachunki narodowe.

Krótkoterminowe statystyki należą do najważniejszych statystyk sporządzanych przez Urząd Statystyczny Unii Europejskiej (Eurostat). Są one zazwyczaj wykorzystywane do analizy trendów ekonomicznych, prognozowania i tworzenia modeli, lecz są również niezbędne do przygotowania decyzji dotyczących polityki, do celów badawczych, w celu sprawdzania i potwierdzania danych z innych źródeł oraz jako podstawa decyzji biznesowych (np. w badaniu rynku). Ponadto przedsiębiorstwa mogą wykorzystywać wyniki zawarte w krótkoterminowych statystykach do innych celów (np. wykorzystywać wskaźniki dotyczące cen produkcji do indeksacji zamówień).

Od opublikowania ostatniego sprawozdania w sprawie jakości krótkoterminowych statystyk w czerwcu 2011 r. nastąpił szereg zmian. Wraz z wejściem w życie rozporządzenia Komisji (UE) nr 461/2012 z dnia 31 maja 2012 r.[5] przerwano gromadzenie danych dotyczących nowych zamówień w przemyśle, a ostatnią informację prasową na ten temat, zawierającą dane za grudzień 2011 r., opublikowano w dniu 22 lutego 2012 r. Dane te miały pierwotnie stać się głównym wskaźnikiem i dostarczać wstępnych szacunków na temat kształtowania się produkcji przemysłowej. Jako że możliwość prognozowania dzięki tym danym okazała się jednak być bardzo ograniczona na szczeblu europejskim, Komitet ds. Europejskiego Systemu Statystycznego postanowił wstrzymać obowiązkowe gromadzenie danych w zakresie zmiennych dotyczących nowych zamówień w przemyśle na szczeblu europejskim.

W marcu 2012 r. wprowadzono nową metodę sezonowych dostosowań w odniesieniu do europejskich krótkoterminowych statystyk. Dzięki sezonowym dostosowaniom dane za różne miesiące lub kwartały można bezpośrednio porównywać poprzez wyłączenie efektów sezonowych, takich jak spadek produkcji przemysłowej w miesiącach letnich czy wzrost handlu detalicznego przed świętami Bożego Narodzenia. Od roku odniesienia 2012 Eurostat wprowadził metodę pośrednich dostosowań sezonowych, w której serie danych krajowych są najpierw dostosowywane sezonowo, a następnie wykorzystywane, jako średnie ważone, do tworzenia europejskich danych zagregowanych. W przeszłości Eurostat stosował podejście bezpośrednie do krótkoterminowych statystyk, tj. niedostosowane dane krajowe agregowano na poziomie europejskim, a następnie dostosowywano sezonowo. Nowa metoda zapewni spójność danych zagregowanych na poziomie europejskim i krajowym; jest ona zgodna z wytycznymi dotyczącymi dostosowania sezonowego określonymi w ramach Europejskiego Systemu Statystycznego (ESS).

W październiku 2012 r. krótkoterminowe statystyki zostały objęte wytycznymi ESS dotyczącymi stosowania korekt. Europejskie dane zagregowane dotyczące ośmiu krótkoterminowych PEWG oraz handlu detalicznego są obecnie korygowane i publikowane raz na miesiąc. Publikacja danych ogłaszana jest z wyprzedzeniem w kalendarzu publikacji krótkoterminowych statystyk[6]. Dane krajowe nadal są aktualizowane niezwłocznie po udostępnieniu nowych informacji.

Na początku 2013 r. zmieniono rok bazowy wskaźników krótkoterminowych z 2005 r. na 2010 r. Obejmowało to aktualizację wag wykorzystywanych do obliczania europejskich danych zagregowanych, aby odzwierciedlić strukturę gospodarczą z 2010 r. (zmiana danych bazowych), oraz zmianę liczbową roku odniesienia (średnia 100 w 2010 r. zamiast w 2005 r.).

Począwszy od 2013 r., udostępniono kwartalne dane dotyczące przepracowanych godzin oraz płac i wynagrodzeń brutto w handlu detalicznym, sektorze napraw i innych usług. Podstawę prawną stanowi rozporządzenie Komisji (WE) nr 329/2009[7].

Zakres i jakość wskaźników krótkoterminowych statystyk

Zakres i zgodność z rozporządzeniem dotyczącym krótkoterminowych statystyk

Co sześć miesięcy Eurostat sprawdza, czy państwa członkowskie przestrzegają wymogów rozporządzenia dotyczącego krótkoterminowych statystyk w zakresie wiarygodności, terminowości, spójności i porównywalności danych. Obserwuje się w tym względzie wysoki poziom zgodności i stałą poprawę. Na podstawie szeregu aspektów dotyczących jakości określonych w Europejskim kodeksie praktyk statystycznych[8] dla każdego kraju obliczany jest kompleksowy współczynnik zgodności obejmujący wszystkie wskaźniki. Na dzień 1 października 2013 r. przeciętny współczynnik dla UE-28 wynosił 9,6 (na 10) – była to wartość taka sama jak w dniu 1 kwietnia 2013 r. Większość państw członkowskich w pełni lub w znacznej mierze przestrzega rozporządzenia.

Dokładność, wiarygodność, spójność i porównywalność

W rozporządzeniu dotyczącym krótkoterminowych statystyk i w powiązanych aktach prawnych wprowadzono zestaw wspólnych definicji krótkoterminowych statystyk, które są stosowane przez wszystkie państwa członkowskie. Eurostat i krajowe urzędy statystyczne współpracują w celu zapewnienia wysokiej dokładności, wiarygodności i spójności wskaźników krótkoterminowych statystyk. Ramy metodyczne ustanowione we wspomnianym rozporządzeniu są stale ulepszane poprzez konsultacje z ekspertami technicznymi i specjalnymi tematycznymi grupami zadaniowymi.

Należy zauważyć, że metodyka nie musi być identyczna we wszystkich państwach członkowskich. W celu przestrzegania zasady pomocniczości oraz aby uwzględnić różnice krajowe, np. w zakresie wielkości, struktury gospodarczej oraz dostępności danych administracyjnych, w rozporządzeniu dotyczącym krótkoterminowych statystyk pozostawiono państwom członkowskim dowolność w decydowaniu, jaka metoda gromadzenia i przetwarzania danych będzie najbardziej skuteczna i wydajna.

Eurostat współpracuje także z innymi organizacjami międzynarodowymi, w szczególności z OECD, aby zwiększyć porównywalność danych i metod poza Unią Europejską.

Aktualność i terminowość

W przypadku krótkoterminowych statystyk kluczowe znaczenie ma wczesna dostępność danych. W związku z tym w rozporządzeniu dotyczącym krótkoterminowych statystyk ustanowiono stosunkowo krótkie terminy dostarczenia danych krajowych do Eurostatu[9]. W tabeli 1 przedstawiono obecne terminy przekazywania danych Eurostatowi (trzecia kolumna) i daty docelowe ustalone przez Komitet Ekonomiczno-Finansowy w najnowszym sprawozdaniu dotyczącym wymogów związanych z dostarczaniem informacji w europejskiej unii walutowej. W ostatniej kolumnie znajdują się obecnie obowiązujące terminy rozpowszechniania danych (np. za pośrednictwem informacji prasowych).

Zasadniczo można uznać, że terminowość dostarczania krótkoterminowych statystyk jest bardzo dobra. Do ewentualnych opóźnień dochodzi zazwyczaj wtedy, gdy termin przypada na weekend lub dzień ustawowo wolny od pracy.

Użytkownicy są informowani o terminach publikacji informacji prasowych z należytym wyprzedzeniem dzięki kalendarzowi publikacji informacji prasowych dostępnym na stronie internetowej Eurostatu[10]. W poprzednich latach dotrzymano wszystkich terminów ogłoszonych w kalendarzu.

Tabela 1: Terminowość - liczba dni między końcem okresu odniesienia a terminem przekazania danych, rozporządzenie STS, ustalony przez Komitet Ekonomiczno-Finansowy docelowy i rzeczywisty termin rozpowszechniania zagregowanych danych UE (stan na maj 2013 r.)

Wskaźnik || Okresowość || Terminy określone w rozporządzeniu dotyczącym krótkoterminowych statystyk a) || Cele EFC na 2013 r. b) || Rozpowszechnienie łącznych danych dla UE c)

Produkcja przemysłowa || Co miesiąc || 40 || 40 || 44

Ceny produkcji przemysłowej dla rynków krajowych || Co miesiąc || 35 || 35 || 33

Ceny importowe w przemyśle || Co miesiąc || 45 || 45 || 37

Produkcja w sektorze budownictwa || Co miesiąc || 45 || 45 || 47

Pozwolenia na budowę || Co kwartał || 90 || 90 || 89

Obrót w handlu detalicznym i naprawach || Co miesiąc || 30 || 30 || 36

Obrót w (pozostałych) usługach || Co kwartał || 60 || 60 || 65

Ceny produkcji w sektorze usług || Co kwartał || 90 || 90 || 91

a)   Terminy przekazywania danych do Eurostatu na podstawie rozporządzenia dotyczącego krótkoterminowych statystyk; w przypadku mniejszych państw obowiązują dłuższe terminy.

b)   Cele ustalone przez Komitet Ekonomiczno-Finansowy Sprawozdanie o stanie prac związanych z wymogami w zakresie informacji w unii gospodarczej i walutowej za 2013 r..

c)   Dni między końcem okresu odniesienia a rozpowszechnieniem (np. informacji prasowej lub danych). Pewne opóźnienia spowodowane przez dni świąteczne w maju (miesiącu odniesienia).

Korekty wskaźników krótkoterminowych statystyk

Pierwsze wyniki wskaźników krótkoterminowych są częściowo oparte na danych wstępnych, szacunkowych i niekompletnych. Po pierwszym udostępnieniu danych wyniki badań często się poprawiają, ponieważ zostają do nich dodane spóźnione dane przesłane przez respondentów Dane są również korygowane z wielu różnych powodów, obejmujących m.in. sezonowe dostosowywanie, benchmarking, nowe lub ulepszone źródła danych oraz korektę błędów lub zmiany metodyki. Niemniej jednak skala korekt jest na ogół dość ograniczona, szczególnie na unijnym poziomie zagregowanym oraz w odniesieniu do strefy euro.

Aby ocenić jakość pierwszych wyników czterech wskaźników statystyk krótkoterminowych, publikowanych miesięcznie w informacji prasowej, przeanalizowano zmiany między pierwszą a drugą publikacją miesięcznych stóp wzrostu za lata 2011-2013.

Tabela 2: Skala korekt w przypadku czterech głównych wskaźników krótkoterminowych statystyk, lata 2011-13 a)

1 || 2 || 3 || 4 || 5

|| Średnia korekta b) || Średnia korekta (wartość bezwzględna) c) || Średnia stopa wzrostu (wartość bezwzględna) || Średnia korekta (wartość względna)d)

Produkcja przemysłowa || 0,1 || 0,2 || 0,7 || 0,2

Ceny produkcji przemysłowej dla rynków krajowych || 0,0 || 0,0 || 0,4 || 0,1

Produkcja w sektorze budownictwa || 0,0 || 0,7 || 1,5 || 0,4

Obroty w handlu detalicznym || 0,0 || 0,2 || 0,6 || 0,4

a)   Sezonowo dostosowywane stopy wzrostu wskaźników w strefie euro.

b)   Różnice między stopą wzrostu w przypadku drugiej i pierwszej publikacji, średnia za lata 2011-13.

b)   Bezwzględne różnice między stopą wzrostu w przypadku drugiej i pierwszej publikacji, średnia za lata 2011-13.

d)   Stosunek korekty w ujęciu bezwzględnym (trzecia kolumna) i bezwzględnej stopy wzrostu w drugiej publikacji (czwarta kolumna), średnia za lata 2011-13. Różnice są spowodowane błędami wynikającymi z zaokrąglenia.

W tabeli 2 pokazano średnią skalę korekt stóp wzrostu pomiędzy pierwszą a drugą publikacją (miesiąc później) w przypadku danych zagregowanych ze strefy euro dla czterech wskaźników podlegających publikacji w informacji prasowej (druga kolumna). Wynosi ona niemal zero, co oznacza, że korekty w górę i w dół prawie całkowicie niwelują siebie nawzajem, tj. nie istnieje systemowa tendencja do przeszacowywania lub zbyt niskiego oszacowywania wyników.

W kategoriach bezwzględnych (trzecia kolumna) średnie korekty wahają się od niemal 0,0 punktu procentowego w przypadku cen produkcji przemysłowej do 0,7 punktu w przypadku budownictwa. Różnice występujące pomiędzy wskaźnikami można wyjaśnić głównie czynnikami metodycznymi. Chociaż ceny produkcji często nie podlegają żadnym korektom, wskaźniki dotyczące produkcji mogą ulec dostosowaniu kilka lat po ich pierwszej publikacji.

Średnie stopy wzrostu (w ujęciu bezwzględnym w drugiej publikacji) wskazano w kolumnie 4. W ostatniej kolumnie przedstawiono związek między korektą stóp wzrostu a samą stopą wzrostu (w momencie drugiej publikacji). To pomaga w bardziej precyzyjnej ocenie skali korekt, jako że istotne jest, czy korektę w wysokości 0,2 punktu procentowego stosuje się na przykład wobec stosunkowo wysokiej czy stosunkowo niskiej stopy wzrostu.

Dostępność i przejrzystość metadanych

Wszelkie wyniki krótkoterminowych statystyk są ogólnodostępne na stronie internetowej Eurostatu. Specjalną sekcję poświęconą krótkoterminowym statystykom można znaleźć pod pozycją „Industry, trade and services” (Przemysł, handel i usługi) lub za pośrednictwem funkcji wyszukiwania[11].

W dziedzinie krótkoterminowych statystyk Eurostat publikuje 48 informacji prasowych rocznie, tj. wydaje miesięczny komunikat na temat każdego z czterech głównych wskaźników (produkcji przemysłowej, cen produkcji przemysłowej, produkcji w sektorze budownictwa i obrotu w handlu detalicznym). W poprzednich latach wszystkie informacje prasowe publikowano zgodnie z harmonogramem. Ponadto od wydania ostatniego sprawozdania w sprawie jakości krótkoterminowych statystyk w 2011 r. opublikowano siedem numerów biuletynu „Statistics in focus”, w których oprócz dostarczenia danych ilościowych przedstawia się też wybrane kwestie metodyczne i analizy bieżących tendencji gospodarczych.

Udostępniono również kompleksowe, ukierunkowane i szczegółowe wyjaśnienia kwestii metodycznych (metadanych), częściowo w Statistics in focus (zobacz powyżej) oraz również na stronie internetowej Eurostatu. Szczegółowe wyjaśnienia koncepcji statystycznych opublikowano w Statistics Explained - słowniku internetowym typu wiki. Baza danych „Źródła krótkoterminowych statystyk” zawiera szczegółowe informacje na temat procesów statystycznych, kwestii prawnych, zasad poufności, jakości danych oraz krajowych metod gromadzenia danych. W odniesieniu do szeregu najważniejszych wskaźników dostępne są również dodatkowe szczegółowe objaśnienia metodyczne („PEEIs in focus”)[12].

Koszty dla systemu statystycznego i obciążenie przedsiębiorstw

Koszty (dla systemów statystycznych - koszty gromadzenia, przetwarzania i rozpowszechniania danych) i obciążenie (przedsiębiorstw dostarczających dane) związane z krótkoterminowymi statystykami można jedynie obliczyć w przybliżeniu. Z uwagi na fakt, że próby do celów obliczeń są tworzone w różny sposób w poszczególnych państwach członkowskich, dokonanie wszelkich porównań w tym zakresie sprawia trudności. Ponadto nie można w pełni wyodrębnić procesu sporządzania krótkoterminowych statystyk od tworzenia pozostałych statystyk, często również nie ma jasnej metody przypisywania kosztów i obciążeń do konkretnych rodzajów statystyk (np. dane dotyczące krótkoterminowych statystyk zgromadzone za pośrednictwem badania ankietowego są wykorzystywane również w przypadku statystyk w zakresie rachunków narodowych). Metody stosowane do gromadzenia danych dotyczących kosztów i obciążeń (np. w drodze oddzielnego badania, w połączeniu z istniejącymi badaniami lub wykorzystując szacunki ekspertów) różnią się w zależności od państwa członkowskiego.

Wstępne obliczenia obciążenia dla przeciętnego przedsiębiorstwa (opierające się głównie na odpowiedziach udzielonych na pytania zawarte w kwestionariuszach) przedstawiono w tabeli 3 w odniesieniu do ośmiu przedmiotowych PEWG. Dla ułatwienia porównania obciążenie obliczane jest w minutach miesięcznie nawet w przypadku wskaźników kwartalnych.

Jak wskazano w tabeli 3, istnieją znaczne różnice między poszczególnymi państwami - obciążenie czasowe związane z wypełnianiem kwestionariusza wynosi od niemal zera do dwóch godzin miesięcznie. Obciążenie wynoszące zero zazwyczaj można wytłumaczyć faktem, że dane nie są gromadzone za pośrednictwem kwestionariuszy dotyczących krótkoterminowych statystyk, lecz pobierane z innych źródeł (często źródeł administracyjnych w zakresie podatku VAT) lub generowane w inny sposób (np. poprzez połączenie innych statystyk).

Tabela 3: Średnie, najwyższe i najniższe obciążenie według krajów (minuty na miesiąc) dla przedsiębiorstw, które udzieliły odpowiedzi na pytania w kwestionariuszu w 2012 r. (UE-27)

|| Obciążenie w 2012 r. (w minutach miesięcznie)

|| Średnie, nieważone || Maksymalne || Minimalne

Produkcja przemysłowa || 20 || 76 || 0

Ceny produkcji przemysłowej || 19 || 120 || 1

Ceny importowe w przemyśle || 16 || 65 || 3

Produkcja w sektorze budownictwa || 21 || 115 || 0

Pozwolenia na budowę || 7 || 40 || 0

Wielkość handlu detalicznego || 8 || 15 || 0

Obrót w (pozostałych) usługach || 5 || 13 || 0

Ceny produkcji w sektorze usług || 12 || 47 || 2

Tabela 4: Kształtowanie się obciążenia związanego ze statystykami dla przedsiębiorstw oraz kosztów ponoszonych przez krajowe urzędy statystyczne (2009-2012)

|| Liczba państw członkowskich, w których

|| obciążenie zwiększyło się || obciążenie zmniejszyło się || obciążenie nie uległo zmianie || porównanie nie jest możliwe

Produkcja przemysłowa || 6 || 10 || 3 || 8

Ceny produkcji przemysłowej || 8 || 11 || 4 || 4

Ceny importowe w przemyśle || 4 || 4 || 2 || 17

Produkcja w sektorze budownictwa || 3 || 13 || 6 || 5

Pozwolenia na budowę || 3 || 5 || 10 || 9

Wielkość handlu detalicznego || 3 || 6 || 3 || 15

Obrót w (pozostałych) usługach || 5 || 13 || 4 || 5

Ceny produkcji w sektorze usług || 5 || 14 || 3 || 5

|| Liczba państw członkowskich, w których

|| koszty zwiększyły się || koszty zmniejszyły się || koszty nie uległy zmianie || porównanie nie jest możliwe

Produkcja przemysłowa || 5 || 13 || 3 || 6

Ceny produkcji przemysłowej || 8 || 12 || 4 || 3

Ceny importowe w przemyśle || 8 || 4 || 3 || 12

Produkcja w sektorze budownictwa || 8 || 11 || 4 || 4

Pozwolenia na budowę || 7 || 10 || 4 || 6

Wielkość handlu detalicznego || 4 || 7 || 4 || 12

Obrót w (pozostałych) usługach || 6 || 13 || 3 || 5

Ceny produkcji w sektorze usług || 13 || 8 || 2 || 4

W przypadku kilku państw członkowskich szacunki dotyczące obciążenia są dostępne za lata 2009 i 2012. W tabeli 4 wskazano liczbę państw, w których średnie miesięczne obciążenie dla przedsiębiorstw przedstawiających dane wzrosło, spadło lub pozostało na niezmienionym poziomie (w ostatniej kolumnie przedstawiono liczbę państw, dla których dane za rok 2009 lub 2012 nie są dostępne). W dolnej części tabeli znajdują się analogiczne informacje dotyczące kosztów, jakie ponoszą urzędy statystyczne, tworząc wszelkie wskaźniki. Ogółem średnie zmniejszenie obciążenia i kosztów przeważyło nad wszelkim ich wzrostem. Należy również zauważyć, że zgłoszona skala zmniejszenia obciążeń i kosztów była w wielu przypadkach większa niż wzrost obciążeń i kosztów. W związku z tym można założyć, że w UE jako całości nastąpiła poprawa pod względem obciążenia i kosztów.

Ogólne zmniejszenie obciążenia przedsiębiorstw wynikającego ze statystyk można wyjaśnić sporządzaniem mniejszych prób statystycznych w większości państw członkowskich w odniesieniu do przeważającej części wskaźników krótkoterminowych statystyk. Oprócz tego dane statystyczne są dziś coraz częściej gromadzone za pośrednictwem badań przeprowadzanych drogą elektroniczną i przez internet, co również oznacza niższe koszty i obciążenia w porównaniu z tradycyjnymi sposobami gromadzenia danych, takimi jak przesyłanie kwestionariuszy pocztą. Co więcej, urzędy statystyczne wydają się coraz częściej opierać na danych administracyjnych, tj. danych już dostępnych w organach administracji podatkowej lub związanej z zatrudnieniem, organach zabezpieczenia społecznego czy też organach do spraw budownictwa.

Chociaż korzystanie z istniejących źródeł administracyjnych dla celów statystycznych zmniejsza obciążenie przedsiębiorstw, może to prowadzić do wyższych kosztów dla urzędów statystycznych, ponieważ może istnieć konieczność dostosowania danych. Jako że dane administracyjne często nie pasują bezpośrednio do koncepcji krótkoterminowych statystyk, wymagane są dostosowania, które mogą jednak wpłynąć negatywnie na jakość danych. Wykorzystywanie danych administracyjnych wymaga również stałej koordynacji, w szczególności w przypadku państw o zdecentralizowanej administracji.

Ponadto wykorzystywanie danych administracyjnych jako wkładu do krótkoterminowych statystyk stanowi wyzwanie, szczególnie jeżeli chodzi o wskaźniki miesięczne, w przypadku których wymogi w zakresie terminowości i krótkich terminów są bardzo wysokie. Dane administracyjne często są gromadzone rzadziej niż jest to konieczne dla krótkoterminowych statystyk lub zbyt późno stają się dostępne. Za pośrednictwem projektu w ramach programu modernizacji europejskiej statystyki przedsiębiorstw i handlu (MEETS)[13] przyznano wsparcie finansowe na analizę i doskonalenie wykorzystania danych administracyjnych do celów statystycznych, w tym związanych z rachunkami przedsiębiorstw, oraz pomoc państwom członkowskim w zrezygnowaniu ze stosowania ankietowych badań statystycznych na rzecz wykorzystania danych administracyjnych, przy jednoczesnym zapewnieniu ich wysokiej jakości. Projekt zakończono w połowie 2013 r.[14].

Perspektywy rozwoju krótkoterminowych statystyk

W okresie między 2000 r. i 2012 r. udział przemysłu i budownictwa w działalności gospodarczej ogółem spadł z 27,3 % do 24,7 %. W tym samym czasie udział usług rynkowych (z wyjątkiem bankowości i ubezpieczeń) wzrósł z 43,2 % do 45,5 %[15]. Istotne i nadal wzrastające znaczenie gospodarcze sektora usług nie jest jednak odpowiednio odzwierciedlone w obecnych krótkoterminowych statystykach. Zasadniczo wskaźniki usług są przedstawiane w ograniczonym zakresie, są mniej szczegółowe, a publikuje się je rzadziej niż dane dotyczące przemysłu i budownictwa (zob. załącznik).

W celu zwiększenia spójności europejskich statystyk dotyczących przedsiębiorstw i optymalizacji stosunku korzyści do kosztów i obciążeń związanych z ich sporządzaniem zamierza się ujednolicić i ściślej połączyć te dziedziny statystyczne za pośrednictwem ramowego rozporządzenia na rzecz integracji statystyki dotyczącej przedsiębiorstw. W związku z tym planuje się przeprowadzenie szczegółowej korekty krótkoterminowych statystyk.

W 2011 r. Eurostat rozpoczął szeroko zakrojone konsultacje ze wszystkimi kluczowymi użytkownikami i krajowymi organami odpowiedzialnymi za sporządzanie krótkoterminowych statystyk w celu oceny sposobów poprawy wskaźników krótkoterminowych statystyk związanych z sektorami usług. Mimo obaw związanych z możliwym wzrostem kosztów i obciążeń, w wyniku konsultacji stwierdzono, że istnieje powszechna zgoda co do konieczności poprawy w tym obszarze. Uwzględniając uwagi użytkowników i organów odpowiedzialnych za sporządzanie statystyk, Komisja planuje przedstawić wniosek dotyczący zmian obecnie obowiązującego rozporządzenia w celu zagwarantowania, że krótkoterminowe statystyki będą odzwierciedlały wzrastające znaczenie sektora usług w gospodarce europejskiej, biorąc jednocześnie pod uwagę wszelkie obawy dotyczące wzrostu kosztów i obciążeń związanych ze sporządzaniem statystyk.

[1]               Dz.U. L 162 z 5.6. 1998, s. 1.

[2]               COM(2008) 340 final z 9.6.2008 i COM(2011) 329 final z 8.6.2011. Sprawozdanie w sprawie jakości opublikowano również w 2003 r.: COM(2003) 36 final z 29.1.2003.

[3]               „Wymogi statystyczne Europejskiego Banku Centralnego w zakresie ogólnej statystyki gospodarczej”, Europejski Bank Centralny, sierpień 2000 r.

[4]               Pierwotny wykaz PEWG został ustanowiony w 2002 r. (komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie statystyk w strefie euro, 27.11.2002, COM(2002) 661 final).

[5]               Dz.U. L 142 z 1.6.2012, s. 26.

[6]               Kalendarz publikacji krótkoterminowych statystyk można pobrać ze strony: http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/short_term_business_statistics/introduction

[7]               Dz.U. L 103 z 23.4.2009, s. 3.

[8]               Europejski kodeks praktyk statystycznych znajduje się na stronie:

http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/quality/code_of_practice

[9]               Terminy pierwotnie ustalone w rozporządzeniu (WE) nr 1165/98 dotyczącym krótkoterminowych statystyk skrócono w rozporządzeniu (WE) nr 1158/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 lipca 2005 r. (Dz.U. L 191 z 22.7.2005, s. 1).

[10]             http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/release_calendars/news_releases. Należy zauważyć, że kalendarz ten obejmuje znaczną liczbę wskaźników europejskich nie tylko w dziedzinie krótkoterminowych statystyk.

[11]             http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/short_term_business_statistics/introduction

[12]             Źródła krótkoterminowych statystyk i sprawozdania PEEIs in focus są dostępne na stronie: http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/short_term_business_statistics/methodology

[13]             Decyzja nr 1297/2008/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie programu modernizacji europejskiej statystyki przedsiębiorstw i handlu (MEETS) (Dz.U. L 340 z 19.12.2008, s.76).

[14]             Otrzymane wyniki są dostępne na stronie http://www.cros-portal.eu/content/admindata-sga-3

[15]             Wartość dodana brutto według cen bazowych, Eurostat, Rachunki Narodowe, kod danych: [nama_nace10_k].

Załącznik: Wskaźniki krótkoterminowej statystyki (główne europejskie wskaźniki gospodarcze zaznaczono czcionką pogrubioną), K – wskaźnik kwartalny, M – wskaźnik miesięczny

Przemysł             || Budownictwo || Handel detaliczny i naprawy || Pozostałe usługi

Produkcja przemysłowa (M) || Produkcja w sektorze budownictwa (M/K) Budowa budynków Roboty związane z budową obiektów inżynierii lądowej i wodnej || - || -

Obrót przemysłowy (M) Krajowy obrót przemysłowy Niekrajowy obrót przemysłowy (w strefie euro i poza strefą euro) || - || Obrót w handlu detalicznym i naprawach (M) || Obrót w (pozostałych usługach) (K)

- || Pozwolenia na budowę (K) Liczba mieszkań m2 powierzchni użytkowej || - || -

Liczba zatrudnionych osób (K) || Liczba zatrudnionych osób (K) || Liczba zatrudnionych osób (K) || Liczba zatrudnionych osób (K)

Przepracowane godziny (K) || Przepracowane godziny (K) || Przepracowane godziny (K) || Przepracowane godziny (K)

Wynagrodzenia i płace brutto (K) || Wynagrodzenia i płace brutto (K) || Wynagrodzenia i płace brutto (K) || Wynagrodzenia i płace brutto (K)

Ceny produkcji przemysłowej (M) Ceny produkcji krajowej Ceny produkcji niekrajowej (w strefie euro i poza strefą euro) || Ceny produkcji w budownictwie/koszty w budownictwie (K) || Wielkość handlu detalicznego (M) || Ceny produkcji (pozostałych) usług (K)

Ceny importowe w przemyśle (M)(w strefie euro i poza strefą euro) || - || - || -