SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY

na podstawie art. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 552/97 w odniesieniu do pracy przymusowej w Mjanmie/Birmie

1.           Wprowadzenie

1.           Mjanma/Birma jest państwem beneficjentem korzystającym ze szczególnego rozwiązania dotyczącego krajów najsłabiej rozwiniętych („wszystko oprócz broni” – zwanego dalej „rozwiązaniem EBA”), przyznawanego na podstawie art. 11 rozporządzenia Rady (WE) nr 732/2008 wprowadzającego ogólny system preferencji taryfowych od dnia 1 stycznia 2009 r.[1] Wykaz państw beneficjentów rozwiązania EBA zamieszczono w kolumnie D w załączniku I do niniejszego rozporządzenia.

2.           Podstawa prawna czasowego wycofania preferencji GSP

2.           Dostęp Mjanmy/Birmy do preferencji taryfowych przyznany rozporządzeniem (WE) nr 3281/94[2] oraz rozporządzeniem (WE) nr 1256/96[3] został czasowo wycofany rozporządzeniem (WE) nr 552/97[4]. Rozporządzeniem (WE) nr 732/2008 zmieniono rozporządzenie (WE) nr 552/97 i zastąpiono odniesienie do tych rozporządzeń. Obecnie podstawę prawną stosowania unijnego ogólnego systemu preferencji taryfowych (zwanego dalej „GSP”) i zarządzania nim stanowi rozporządzenie (WE) nr 732/2008.

3.           Art. 2 rozporządzenia (WE) nr 552/97 w brzmieniu zmienionym art. 28 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 732/2008 stanowi, że stosowanie rozporządzenia (WE) nr 552/97 zostaje zakończone, jeżeli w świetle sprawozdania Komisji w sprawie pracy przymusowej w Mjanmie/Birmie zostanie wykazane, że praktyki wymienione w art. 15 ust. 1 lit. a) rozporządzenia (WE) nr 732/2008 już nie mają miejsca.

4.           Art. 15 ust. 1 lit. a) rozporządzenia (WE) nr 732/2008 stanowi, że preferencyjne traktowanie przewidziane w tym rozporządzeniu może zostać tymczasowo wycofane w stosunku do wszystkich lub niektórych produktów pochodzących z państwa beneficjenta z powodu poważnego i systematycznego naruszania zasad ustanowionych w konwencjach wymienionych w załączniku III część A — na podstawie wniosków właściwych organów monitorujących. Konwencja nr 29 Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP) dotycząca pracy przymusowej lub obowiązkowej (1930) (zwana dalej „konwencją nr 29”) jest wymieniona w części A w załączniku III do rozporządzenia (WE) nr 732/2008.

3.           Wnioski organów monitorujących MOP

3.1.        Podsumowanie działań MOP w odniesieniu do pracy przymusowej w Mjanmie/Birmie

5.           Komisja śledcza MOP została powołana w 1997 r. do zbadania, czy rząd Mjanmy/Birmy przestrzega konwencji nr 29. Z uwagi na rażące i uporczywe nieprzestrzeganie przez rząd tej konwencji komisja śledcza wydała następujące zalecenia:

a)      dostosować akty prawne, w szczególności ustawę o wsiach i ustawę o miastach, do konwencji nr 29;

b)      dopilnować, aby władze, a zwłaszcza wojsko, rzeczywiście nie nakładały obowiązku pracy przymusowej;

c)      zapewnić zgodnie z art. 25 Konwencji nr 29 surowe egzekwowanie kar, które mogą być nakładane na podstawie sekcji 374 kodeksu karnego za wymuszanie pracy przymusowej lub obowiązkowej.

6.           Wobec tego, że rząd nie podjął działań niezbędnych do wypełnienia zaleceń komisji śledczej, podczas 87 sesji (czerwiec 1999 r.) Międzynarodowej Konferencji Pracy przyjęto rezolucję w sprawie powszechnego stosowania pracy przymusowej w Mjanmie/Birmie (zwaną dalej „rezolucją z 1999 r.”).

7.           Następnie podczas 88 sesji (czerwiec 2000 r.) Międzynarodowej Konferencji Pracy przyjęto rezolucję na podstawie art. 33 Konstytucji MOP w sprawie środków mających zapewnić przestrzeganie przez Mjanmę/Birmę zaleceń komisji śledczej (zwaną dalej „rezolucją z 2000 r.”). To jedyny taki przypadek w historii MOP, kiedy zastosowano art. 33 konstytucji, aby zapewnić przestrzeganie międzynarodowych zobowiązań przez członka tej organizacji.

3.2.        Uwagi Komitetu Ekspertów MOP ds. Stosowania Konwencji i Zaleceń

8.           W uwagach z 2012 r. Komitet Ekspertów MOP ds. Stosowania Konwencji i Zaleceń z zadowoleniem przyjął pozytywny rozwój wydarzeń w Mjanmie/Birmie, w tym złożenie do Parlamentu projektu aktu prawnego uchylającego ustawę o miastach i ustawę o wsiach z 1907 r. Komitet zauważył jednak, że pomimo starań na rzecz wdrożenia zaleceń komisji śledczej rząd nie zrealizował ich jeszcze w pełni. Oprócz działań na rzecz zmiany prawa rząd powinien jeszcze dopilnować, aby także w praktyce praca przymusowa nie była narzucana przez władze, a zwłaszcza przez wojsko. Rząd musi też zapewnić surowe egzekwowanie kar, zgodnie z kodeksem karnym, wobec władz cywilnych i wojskowych za zmuszanie do pracy przymusowej.

3.3.        Sprawozdanie urzędnika łącznikowego MOP

9.           W 2012 r. urzędnik łącznikowy delegowany na specjalne posiedzenie w sprawie Mjanmy/Birmy (Konwencja nr 29) Komitetu ds. Stosowania Norm MOP poinformował, że zaobserwowano istotne zmiany w niektórych obszarach od czasu ostatniego przeglądu sytuacji przez Komitet w 2011 r. W kontekście zaleceń komisji śledczej uchylono dawne przepisy i przyjęto nowe, w tym przepisy potwierdzające, że zmuszanie do pracy przymusowej jest przestępstwem. Sprawcy, zwłaszcza personel wojskowy, oskarżeni o stosowanie pracy przymusowej są obecnie ścigani i karani z mocy prawa. Stosowanie pracy przymusowej zostało wyraźnie ograniczone, niemniej jednak problem ten wciąż istnieje i nadal napływają skargi w tej sprawie. Rząd przyjął to do wiadomości i zainicjował wspólną strategię z MOP mającą na celu całkowitą eliminację wszelkich form pracy przymusowej do 2015 r. lub we wcześniejszym terminie oraz zgodził się na szczegółowe planowanie działań służących realizacji tej strategii.

3.4.        Konkluzje Komitetu ds. Stosowania Norm MOP

10.         W dniu 4 czerwca 2012 r. Komitet ds. Stosowania Norm MOP na specjalnym posiedzeniu poświęconym ocenie sytuacji w zakresie przestrzegania przez rząd Mjanmy/Birmy Konwencji nr 29 przyjął konkluzje dotyczące Mjanmy/Birmy. Komitet ds. Stosowania Norm przyjął do wiadomości uwagi Komitetu Ekspertów MOP ds. Stosowania Konwencji i Zaleceń oraz sprawozdanie urzędnika łącznikowego MOP. W swoich konkluzjach Komitet ds. Stosowania Norm z zadowoleniem przyjął:

a)      postęp w zakresie stosowania się do zaleceń komisji śledczej z 1998 r. Komitet zauważył, że od ostatniego spotkania w ubiegłym roku rząd podjął w tym względzie wiele istotnych działań;

b)      rozbudowany i szczegółowy plan działania opracowany wspólnie przez rząd i MOP. Komitet nalegał, żeby wszyscy partnerzy społeczni i organizacje społeczeństwa obywatelskiego odgrywali czynną rolę w wyznaczaniu priorytetów i uczestniczyli w przyspieszonym stosowaniu elementów planu najbardziej istotnych dla natychmiastowego wdrożenia zaleceń komisji śledczej;

c)      oświadczenie przedstawiciela rządu, że bezkarność nie jest tolerowana i że Prezydent wezwał do podjęcia działań na rzecz zapewnienia poszanowania prawa w całym kraju. Komitet uznał, że nadal należy intensyfikować działania służące ściganiu winnych pracy przymusowej, a nowo przyjęte prawo powinno być skutecznie stosowane, aby zapewnić pełną odpowiedzialność wobec prawa. Komitet wyraził nadzieję, że dla ukarania winnych stosowania pracy przymusowej we wszystkich sektorach nakładane będą skuteczne i zniechęcające sankcje, i wezwał rząd do oceny skutków środków, o których informował, aby móc w razie potrzeby zastosować mocniejsze środki.

11.         Komitet stwierdził jednak, że w dalszym ciągu zaniepokojony jest zapisem w konstytucji, który przewiduje odstępstwo od zakazu pracy przymusowej w przypadku „obowiązków wyznaczonych przez Unię zgodnie z prawem w interesie ogółu”. Komitet z zadowoleniem przyjął oświadczenie przedstawiciela rządu, że Konstytucja może zostać zmieniona zgodnie z wolą narodu, i wyraził nadzieję, że podjęte zostaną działania, które zapewnią, że wszelkie odstępstwa od zakazu pracy przymusowej w ramach Konstytucji i przepisów prawa będą ściśle ograniczone do wąskiego zakresu odstępstw objętych Konwencją nr 29.

3.5.        Rezolucja Międzynarodowej Konferencji Pracy

12.         W dniu 13 czerwca 2012 r. Międzynarodowa Konferencja Pracy po przyjęciu do wiadomości konkluzji przyjętych w dniu 4 czerwca 2012 r. przez Komitet ds. Stosowania Norm i uznaniu, że utrzymywanie obecnych środków nie pomoże w osiągnięciu oczekiwanego rezultatu, jaką byłaby zgodność z zaleceniami komisji śledczej, przyjęła rezolucję dotyczącą środków wobec Mjanmy przyjętych na podstawie art. 33 Konstytucji MOP i zdecydowała:

a)      o zniesieniu ze skutkiem natychmiastowym ograniczeń we współpracy lub pomocy technicznej MOP, wymienionych w ust. 3 lit. b) rezolucji z 1999 r., na rzecz rządu Mjanmy/Birmy, aby umożliwić MOP udzielanie pomocy rządowi, pracodawcom i pracownikom w różnych kwestiach należących do kompetencji MOP;

b)      o zniesieniu środków wymienionych w ust. 3 lit c) rezolucji z 1999 r., aby umożliwić rządowi Mjanmy/Birmy uczestnictwo w posiedzeniach, sympozjach i seminariach MOP na takich samych zasadach, jak wszyscy inni członkowie, przy takim samym traktowaniu partnerów społecznych z Mjanmy/Birmy;

c)      o zawieszeniu na jeden rok, ze skutkiem natychmiastowym, zalecenia zawartego w ust. 1 lit. b) rezolucji z 2000 r., w którym wzywa się członków do oceny relacji z Mjanmą/Birmą w celu zapewnienia, że w ramach tych relacji nie jest wykorzystywana praca przymusowa. MOP dokona przeglądu tego zalecenia ponownie w 2013 r. w świetle dostępnych informacji w odniesieniu do eliminacji pracy przymusowej w Mjanmie/Birmie.

4.           Wnioski i zalecenia

13.         Na podstawie powyższych informacji Komisja dochodzi do wniosku, że postępy poczynione przez Mjanmę/Birmę w zakresie przestrzegania zaleceń MOP uzasadniają stwierdzenie, że naruszanie zasad zawartych w Konwencji nr 29 MOP nie jest już „poważne i systematyczne”.

14.         Z tego względu zaleca się ponowne przyznanie Mjanmie/Birmie dostępu do ogólnych preferencji taryfowych.

15.         Komisja powinna nadal monitorować rozwój wydarzeń w Mjanmie/Birmie w odniesieniu do pracy przymusowej i reagować na te wydarzenia zgodnie z obowiązującymi procedurami, w tym, jeśli zajdzie taka potrzeba, ponownie stosując procedury wycofania.

[1]               Dz.U. L 211 z 6.8.2008, s. 1.

[2]               Rozporządzenie Rady (WE) nr 3281/94 z dnia 19 grudnia 1994 r. w sprawie stosowania czteroletniego planu ogólnych preferencji taryfowych (1995-1998) w odniesieniu do niektórych produktów przemysłowych pochodzących z krajów rozwijających się (Dz.U. L 348 z 31.12.1994, s. 1).

[3]               Rozporządzenie Rady (WE) nr 1256/96 z dnia 20 czerwca 1996 r. w sprawie stosowania wieloletnich planów ogólnych preferencji taryfowych od dnia 1 lipca 1996 r. do dnia 30 czerwca 1999 r. w odniesieniu do niektórych produktów rolnych pochodzących z krajów rozwijających się (Dz.U. L 160 z 29.6.1996, s. 1).

[4]               Dz.U. L 085 z 27.03.1997, s. 0008-0009.