1.           Wprowadzenie i podstawa prawna

Głównym zadaniem Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (ERBN), ustanowionej decyzją Komisji 2007/134/WE[1], jest realizacja programu szczegółowego „Pomysły” o całkowitym budżecie w wysokości 7,51 mld EUR.

W skład ERBN wchodzi niezależna rada naukowa wspomagana przez specjalną jednostkę ds. realizacji, która przyjęła postać Agencji Wykonawczej Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych[2] utworzonej zgodnie z ogólnymi przepisami dla agencji wykonawczych. W 2008 r. Komisja powierzyła agencji odpowiedzialność za realizację programu „Pomysły” i za wspieranie rady naukowej, a w lipcu 2009 r. agencji przyznano autonomię.

Zgodnie z art. 4 ust. 4 decyzji Rady dotyczącej programu szczegółowego „Pomysły” i załącznikiem I do tej decyzji w niniejszym sprawozdaniu rocznym Komisji sporządzonym we współpracy z radą naukową ERBN i Agencją Wykonawczą ERBN przedstawia się sporządzoną przez Komisję ocenę działań ERBN i osiągnięte przez nią cele w 2011 r. Niniejsze sprawozdanie jest uzupełnione sprawozdaniem rady naukowej dotyczącym realizacji i osiągnięć programu pod kątem naukowym w roku 2011[3].

2.           Kwestie strategiczne

Na radzie naukowej spoczywa obowiązek ustalania strategii naukowej ERBN, w tym opracowania najważniejszego dokumentu strategicznego ERBN – rocznego programu prac programu „Pomysły”.

2.1.        Systemy finansowania

Podstawę programu prac „Pomysły” stanowią dwa systemy grantów:

granty dla początkujących naukowców („Starting Grants”), wspierające naukowców na początkowym etapie kariery w celu zapewnienia im warunków pracy umożliwiających zdobycie pozycji niezależnych kierowników badań naukowych;

granty dla doświadczonych naukowców („Advanced Grants”), przeznaczone na wsparcie wybitnych i uznanych kierowników badań naukowych poprzez zapewnienie niezbędnych środków umożliwiających kontynuowanie prac ich zespołów oraz dążenie do opracowywania nowych przełomowych rozwiązań zgodnie z przyjętą linią badań.

Aby wzmocnić pozycję ERBN w łańcuchu innowacji, począwszy od badań pionierskich po korzyści społeczno-ekonomiczne, w 2011 r. rada naukowa opracowała i wprowadziła nową możliwość przyznawania grantów, jaką jest „weryfikacja poprawności projektu”. Jest ona oferowana beneficjentom grantów ERBN w celu określenia potencjału innowacji tkwiącego w pomysłach wynikających z ich projektów finansowanych przez ERBN. Celem tego systemu jest wypełnienie luki w finansowaniu na najwcześniejszym etapie innowacji.

2.2.        Program prac programu szczegółowego „Pomysły” na 2011 r.

Program prac programu szczegółowego „Pomysły” na 2011 r. został opracowany przez radę naukową w dniu 14 kwietnia 2010 r., a następnie przyjęty przez Komisję w dniu 19 lipca 2010 r.[4]. Program prac zmieniono w celu włączenia nowej możliwości przyznawania grantów – weryfikacji poprawności projektu. Zmieniona wersja, opracowana przez radę naukową w dniu 29 listopada 2010 r., została przyjęta przez Komisję w dniu 24 marca 2011 r.[5].

Poza wprowadzeniem grantów w ramach weryfikacji poprawności projektu dokonano kilku dostosowań strategii naukowej: dodatkowo wydłużono okres kwalifikowalności do grantów dla początkujących naukowców, który obecnie wynosi 2–12 lat od momentu uzyskania doktoratu (2–7 lat w przypadku naukowców „rozpoczynających” i 7–12 lat w przypadku naukowców „konsolidujących”). Złagodzono również ograniczenie dotyczące ponownego składania wniosków o granty; obecnie wnioskodawcy mogą ponownie ubiegać się o grant w ramach kolejnego zaproszenia, jeżeli ich wniosek oceniono powyżej progu jakości. Nazwę dziedziny interdyscyplinarnej zmieniono na „czwartą dziedzinę” i przeznaczono na nią 10 % przybliżonego budżetu.

2.3.        Metodyka wzajemnej oceny

ERBN stosuje strukturę zespołów wysokiego szczebla ds. wzajemnej oceny, których członkowie są wybierani przez radę naukową i obejmują naukowców, inżynierów i badaczy zarówno z UE, jak i spoza niej. Zespoły te obejmują wszystkie dyscypliny naukowe i są zorganizowane w ramach trzech głównych obszarów badań: nauk fizycznych i inżynieryjnych, nauk biologicznych oraz nauk społecznych i humanistycznych. Podobnie jak w przypadku poprzednich zaproszeń na oba systemy grantów dla początkujących naukowców i dla doświadczonych naukowców przypadało 25 zespołów. Wnioski w ramach weryfikacji poprawności projektu oceniał specjalny zespół osób przeprowadzających wzajemną ocenę, pracujących na odległość.

3.           Realizacja programu

W ramach realizacji programu w 2011 r. w pełni zrealizowano zobowiązania w wysokości 1,3 mld EUR (zobowiązanie ogólne) i płatności w wysokości 725 mln EUR, co stanowi 100 % środków operacyjnych programu szczegółowego „Pomysły” na 2011 r. Około 2,2 % budżetu operacyjnego wydano na administrację.

3.1.        Granty

Począwszy od programu prac na 2008 r., zaproszenia ERBN obejmują jednoetapowy proces składania wniosków, w którym wnioskodawcy są zobowiązani do złożenia pełnego wniosku, oraz dwuetapową ocenę.

Granty przyznaje się najlepszym wnioskom w zależności od dostępnego budżetu, na podstawie samego wniosku i poziomu finansowania zalecanego w wyniku wzajemnej oceny.

3.1.1.     Granty ERBN dla początkujących naukowców

Zaproszenie dotyczące grantów ERBN na 2011 r. dla początkujących naukowców opublikowano w lipcu 2010 r. i wyznaczono w nim przybliżony budżet w wysokości 661 mln EUR. Ogółem otrzymano 4 080 wniosków w podziale na następujące dziedziny: 1 690 w naukach fizycznych i inżynieryjnych, 1 440 w naukach biologicznych i 950 w naukach społecznych i humanistycznych. Ogółem do sfinansowania wybrano 485 wniosków, na które przyznano ogółem ponad 670 mln EUR, przy czym średnia przyznana kwota grantu wyniosła około 1,4 mln EUR.

Zaproszenie dotyczące grantów ERBN na 2012 r. dla początkujących naukowców opublikowano w lipcu 2011 r. i wyznaczono w nim przybliżony budżet w wysokości 730 mln EUR. W odpowiedzi wpłynęło ogółem 4 741 wniosków: 2 058 w naukach fizycznych i inżynieryjnych, 1 653 w naukach biologicznych i 1 030 w naukach społecznych i humanistycznych, stanowiących odpowiednio 43 %, 35 % i 22 % wniosków, tj. podział podobny do tego, jaki miał miejsce w odpowiedzi na zaproszenie dotyczące grantów dla początkujących naukowców na lata 2010 i 2011.

3.1.2.     Granty ERBN dla doświadczonych naukowców

Zaproszenie dotyczące grantów ERBN na 2011 r. dla doświadczonych naukowców opublikowano w listopadzie 2010 r. i wyznaczono w nim przybliżony budżet w wysokości 661 mln EUR. Ogółem wpłynęły 2 284 wnioski w podziale na następujące dziedziny: 917 w naukach fizycznych i inżynieryjnych (40 %), 789 w naukach biologicznych (35 %) i 578 w naukach społecznych i humanistycznych (25 %). W wyniku przeprowadzenia procesu oceny do finansowania zakwalifikowano łącznie 294 wnioski, na które przyznano ogółem około 700 mln EUR, przy czym średnia przyznana kwota grantu wyniosła około 2,4 mln EUR.

Zaproszenie dotyczące grantów ERBN na 2012 r. dla doświadczonych naukowców zostało opublikowane w listopadzie 2011 r. i wyznaczono w nim terminy przypadające od lutego do kwietnia 2012 r. oraz przybliżony budżet w wysokości 680 mln EUR.

3.1.3.     Weryfikacja poprawności projektu przez ERBN

Pierwsze zaproszenie dotyczące weryfikacji poprawności projektu opublikowano w marcu 2011 r. i wyznaczono w nim przybliżony budżet w wysokości 10 mln EUR, z którego w przybliżeniu połowa przypadała na każdą z dwóch rund oceny przeprowadzanych po upływie dwóch terminów na składanie wniosków, wyznaczonych odpowiednio na czerwiec i listopad 2011 r. O finansowanie w ramach weryfikacji poprawności projektu mogli ubiegać się wyłącznie naukowcy, którzy już otrzymali grant ERBN dla początkujących lub doświadczonych naukowców. W pierwszym terminie wpłynęło łącznie 78 wniosków, z czego do oceny zakwalifikowano 73, w podziale na następujące dziedziny pierwotnego grantu ERBN wnioskodawcy: 58 % w naukach fizycznych i inżynieryjnych, 34 % w naukach biologicznych i 8 % w naukach społecznych i humanistycznych. Na podstawie oceny do finansowania zakwalifikowano 30 wniosków.

W drugim terminie wpłynęły łącznie 73 wnioski, z czego do oceny zakwalifikowano 67, w podziale na następujące dziedziny pierwotnego grantu ERBN wnioskodawcy: 61 % w naukach fizycznych i inżynieryjnych, 34 % w naukach biologicznych i 5 % w naukach społecznych i humanistycznych.

3.2.        Komitet programu

Poza swoimi formalnymi obowiązkami komitet programu szczegółowego „Pomysły” pełni również funkcję ważnej sieci komunikacji między państwami członkowskimi i państwami stowarzyszonymi w ramach 7PR, radą naukową, sekretarzem generalnym ERBN a Komisją. W 2011 r. posiedzenia komitetu odbyły się w dniach 5 kwietnia i 24 października.

3.3.        Ocena etyczna

Ogółem w 2011 r. w ocenie etycznej uczestniczyło 55 ekspertów zewnętrznych. Ocena objęła 100 % wniosków, z których jedynie 3 zgłoszono jako wykorzystujące ludzkie zarodkowe komórki macierzyste. Wnioski te zostaną przekazane do Komisji w celu zakończenia procesu.

3.4.        Odwołania

W 2011 r. wpłynęły 234 wnioski odwoławcze, co stanowiło 3,6 % przedłożonych wniosków i znaczny spadek w porównaniu z 4,6 % w 2010 r. Podstawą dwóch pozytywnie rozpatrzonych odwołań były błędy w indywidualnej ocenie na pierwszym etapie procesu oceny. W obu przypadkach przeprowadzono pełną ponowną ocenę, na podstawie której stwierdzono, że oba wnioski powinny były zakwalifikować się do finansowania, w związku z czym wybrano je do przydzielenia grantu.

3.5.        Komunikacja

W 2011 r. ERBN zintensyfikowała działania służące zwiększeniu wiedzy na temat możliwości finansowania zarówno w Europie, jak i poza nią, zapewniając swoją obecność i zaangażowanie podczas ważnych międzynarodowych konferencji i wystaw na temat badań naukowych, a także targów kariery i warsztatów, a jednocześnie zwiększając widoczność projektów finansowanych przez ERBN dla opinii publicznej i w mediach.

W Europie ERBN uczestniczyła: w dorocznych spotkaniach Europejskiej Organizacji Biologii Molekularnej (European Molecular Biology Organisation) w Wiedniu oraz Europejskiego Stowarzyszenia Socjologicznego (European Sociological Association) w Genewie; w kongresie Federacji Europejskich Towarzystw Biochemicznych (Federation of European Biochemical Societies) w Turynie; w targach pracy Nature Jobs Career Fair w Londynie; w spotkaniu urzędników ds. informacji i public relations uniwersytetów europejskich (European Universities Public Relations and Information Officers) w Pradze; w konferencji Falling Walls w Berlinie; oraz w konferencji zatytułowanej EU Innovation Convention, która odbyła się w Brukseli.

Szczególne wysiłki podjęto w państwach o niskim poziomie uczestnictwa w systemach ERBN. W czerwcu, przy okazji węgierskiej prezydencji w Unii Europejskiej, ERBN zorganizowała w Budapeszcie, wspólnie z węgierską Akademią Nauk, dużą konferencję poświęconą „Promowaniu doskonałości badań w Europie”. Zwrócono uwagę na wybitnych naukowców, którym udało się uzyskać wysoce konkurencyjne granty ERBN. O swoich doświadczeniach mówiło kilku beneficjentów grantów ERBN, w tym laureat Nagrody Nobla w 2010 r. Konstantin Nowosiołow. W Rydze (Łotwa) zorganizowano, we współpracy z państwową Akademią Nauk, publiczną prezentację na temat ERBN. W Polsce krajowe i regionalne punkty kontaktowe zorganizowały serię warsztatów informacyjnych.

W dniu 25 maja 2011 r. ERBN zaproszono do wymiany poglądów z Komisją Przemysłu, Badań Naukowych i Energii Parlamentu Europejskiego (ITRE). Wymiana poglądów miała miejsce również na posiedzeniu Rady ds. Konkurencyjności w dniu 30 września 2011 r., z udziałem komisarza ds. badań, innowacji i nauki oraz przewodniczącego ERBN.

Poza Europą ERBN była po raz kolejny obecna w kilku priorytetowych państwach, mianowicie w USA (europejskie targi kariery – „MIT-European Career”, Amerykańskie Towarzystwo Postępu Naukowego – American Association for the Advancement of Science, doroczne posiedzenie Towarzystwa na rzecz Neuronauki – Society for Neuroscience, Amerykańskie Stowarzyszenie Badań nad Rakiem – American Association for Cancer Research, konferencja Bio International Conference, posiedzenie Amerykańskiej Unii Geofizycznej – American Geophysical Union), Chinach (wizyta w organizacjach badawczych i na uniwersytetach w Pekinie), Indiach (Kongres Naukowy Indii w Chennai) i Brazylii (Sao Paulo i Brasilia) z okazji 60. rocznicy powstania brazylijskiej Agencji Badawczej.

Członkowie rady naukowej i pracownicy agencji wykonawczej wnieśli wkład w wiele z tych działań zewnętrznych, a także uczestniczyli w innych kongresach naukowych w UE i na świecie (takich jak doroczne posiedzenie Amerykańskiego Towarzystwa na rzecz Biologii Komórkowej – American Society for Cell Biology – w Denver w USA, doroczna konferencja Amerykańskiego Stowarzyszenia Antropologicznego – American Anthropological Association– w Montrealu oraz jesienne posiedzenie Material Research Society w Warszawie).

W ciągu roku ERBN wzbudziła zainteresowanie mediów w Europie i na całym świecie zarówno jako organizacja, jak i poprzez finansowane projekty oraz beneficjentów jej grantów. Efektem działalności prasowej była duża liczba artykułów zarówno w prasie naukowej, jak i ogólnej (ponad 1 900 wzmianek) oraz liczne komunikaty prasowe i aktualizacje dla mediów. Opublikowano liczne wywiady z przewodniczącym ERBN, sekretarzem generalnym i członkami rady naukowej, również w najważniejszych gazetach codziennych. Opublikowano trzy „artykuły specjalne” zawierające informacje w związku z dniem Alzheimera, Miesiącem Świadomości Raka Piersi (Breast Cancer Awareness Month) oraz konferencją durbańską w sprawie zmiany klimatu.

O pracach ERBN i wydawanych przez nią zaproszeniach stale informowano krajowe punkty kontaktowe, działające całej Europie i pełniące rolę pośredników w przekazywaniu informacji potencjalnym wnioskodawcom.

We wrześniu uruchomiono zupełnie nową stronę internetową o nowym wyglądzie i działaniu, nowym układzie, bardziej przejrzystej i przyjaznej dla użytkownika nawigacji, dodatkowych funkcjach oraz bardziej dynamicznym podejściu. W marcu opublikowano pierwszy kwartalny elektroniczny biuletyn informacyjny pt. „ideas”, oferujący bardziej szczegółowe informacje i prezentacje dotyczące osiągnięć, projektów, osób korzystających z grantów oraz partnerów ERBN.

3.6.        Monitorowanie i ocena programu szczegółowego „Pomysły”

Ocenę głównych wyników ERBN opracowano w połączeniu z oceną skutków ex ante wniosku Komisji w sprawie programu „Horyzont 2020”, kolejnego programu ramowego w zakresie badań naukowych i innowacji[6]. Na podstawie tej oceny sformułowano następujące wnioski:

· do końca 2011 r. rozpoczęto realizację ponad 2 000 pionierskich projektów badawczych w około 470 prestiżowych instytucjach badawczych w Europie;

· od 2011 r. trzydzieści sześć osób korzystających z grantów ERBN zdobyło prestiżowe międzynarodowe nagrody i wyróżnienia w dziedzinie nauki, m.in. 4 Nagrody Nobla oraz 3 Medale Fieldsa;

· liczba artykułów o finansowaniu udzielanym przez ERBN, opublikowanych w czasopismach branżowych wzrosła z ponad 1 200 w 2010 r. do ponad 1 750 w 2011 r., co daje łączną liczbę ponad 3 400 artykułów od 2008 r. Jest to wynik zarówno coraz większej liczby projektów, jak i zaawansowanych projektów, które przynoszą więcej wyników;

· biorąc pod uwagę liczbę artykułów w dwóch najczęściej cytowanych czasopismach naukowych (Nature i Science) można zauważyć, że obecność ERBN w tych czasopismach szybko się zwiększa. W 2011 r. w Nature lub Science co tydzień publikowano wyniki co najmniej jednego projektu finansowanego przez ERBN. Odpowiada to częstotliwości co dwa tygodnie i co siedem tygodni odpowiednio w latach 2010 i 2009.

W 2010 r. Komisja, Agencja Wykonawcza ERBN i rada naukowa podjęły działania w związku z zaleceniami udzielonymi w ramach przeglądu struktur i mechanizmów ERBN[7]. W decyzji zmieniającej decyzję ustanawiającą ERBN[8] Komisja potwierdziła działanie mechanizmów wsparcia lokalnego dla przewodniczącego i wiceprzewodniczących rady naukowej w ich miejscach pracy i wprowadziła honorarium za udział w posiedzeniach plenarnych rady naukowej w uznaniu osobistego zaangażowania członków rady naukowej i czasu, jaki muszą poświęcać zadaniom ERBN. W tej samej decyzji wprowadzono pojęcie stałego komitetu identyfikacyjnego do celów wskazania przyszłych członków rady naukowej. Środki te uruchomiono, a na ich realizację wyznaczono budżet w zmienionym programie prac programu „Pomysły” w marcu 2011 r.[9].

W kontekście programu „Horyzont 2020” Komisja, w ścisłym porozumieniu z radą naukową, podjęła dalsze rozważania na temat trwałego i przyszłościowego rozwiązania w zakresie zarządzania ERBN. Rozważania te powierzono utworzonej w grudniu 2010 r. grupie zadaniowej ds. ERBN składającej się z przedstawicieli rady naukowej, zespołu ds. oceny ERBN i Komisji[10]. Jej sprawozdanie opublikowano w dniu 12 lipca 2011 r.[11] i przekazano Radzie i Parlamentowi Europejskiemu. Główny wniosek z tego sprawozdania jest taki, że w okresie realizacji programu „Horyzont 2020” przyszłość ERBN jest bardziej pewna w ramach struktury agencji wykonawczej. Sprawozdanie jest w dużym stopniu zgodne w wnioskami przeglądu ERBN z 2009 r. Uznaje się w nim ogromny dotychczasowy sukces ERBN i proponuje działania zapewniające poprawę realizowanych przez nią operacji. Jedną z zalecanych innowacji jest zastrzeżenie quasi-pełnoetatowego przewodniczącego ERBN urzędującego w Brukseli, dzięki czemu zbędne stałoby się stanowisko sekretarza generalnego ERBN. Zalecenia grupy zadaniowej włączono do wniosków Komisji dotyczących szczegółowego programu wdrażającego program „Horyzont 2020”[12].

4.           Struktura Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych

4.1.        Rada naukowa

W styczniu 2011 r. odnowiono jedną trzecią składu rady naukowej i przedstawiono to w sprawozdaniu rocznym za ostatni rok[13]. Stały komitet identyfikacyjny kontynuuje poszukiwanie przyszłych członków i w grudniu 2011 r. ogłosił konsultacje ze środowiskiem naukowym[14] w sprawie kolejnego wskazania nowych członków, które ma nastąpić w październiku 2012 r.

W efekcie odnowienia składu rady naukowej profesorowie Pavel Exner i Carl-Henrik Heldin, członkowie założyciele rady naukowej, zostali wybrani na wiceprzewodniczących[15].

W 2011 r. rada naukowa wybrała prof. Donalda Bruce’a Dingwella, profesora wulkanologii doświadczalnej na Uniwersytecie Ludwika Maksymiliana w Monachium, na swojego trzeciego sekretarza generalnego po Ernście-Ludwigu Winnackerze i Andreu Mas-Colellu. Prof. Dingwell objął urząd w dniu 1 września 2011 r.[16].

W 2011 r. odbyło się 5 posiedzeń plenarnych rady naukowej, z których dwa zorganizowano poza Brukselą: w Budapeszcie (Węgry) w czerwcu i w Rydze (Łotwa) w październiku. Podsumowanie posiedzeń plenarnych jest publikowane na stronie internetowej ERBN[17].

Oprócz sesji plenarnych członkowie rady naukowej odbywają posiedzenia w ramach grup roboczych w celu rozwiązywania konkretnych problemów. W 2011 r. agencja wykonawcza zorganizowała różne posiedzenia grup roboczych ERBN do spraw innowacji i kontaktów z przemysłem, otwartego dostępu, uczestnictwa państw trzecich oraz równowagi płci. Grupy robocze przeprowadzają analizy i mają swój udział w strategii naukowej ERBN poprzez wnioski przyjmowane przez radę naukową na posiedzeniach plenarnych w dziedzinach wchodzących w zakres ich uprawnień: analizują relacje ERBN z sektorem przemysłowym/przedsiębiorcami oraz wpływ badań finansowanych przez ERBN na innowacyjność; pracują nad stanowiskiem ERBN dotyczącym otwartego dostępu, badają odpowiednie mechanizmy zwiększania uczestnictwa w systemach ERBN naukowców spoza Europy, w szczególności z Brazylii, Rosji, Indii i Chin (państwa BRIC); dopilnowują, aby ERBN przodowała w zakresie najlepszej praktyki w odniesieniu do równowagi płci osób, którym przyznano granty.

Rada naukowa posiada dwa stałe komitety: jeden do spraw wzajemnej oceny, a drugi do spraw konfliktu interesów i uchybień naukowych. Agencja wykonawcza, we współpracy z członkami grup roboczych, opracowała serię dokumentów roboczych zawierających analizy i najważniejsze informacje na temat konkretnych kwestii, którymi zajmowały się grupy robocze i stałe komitety.

Przewodniczący i wiceprzewodniczący rady naukowej, sekretarz generalny ERBN i dyrektor agencji odbywają regularne posiedzenia jako zarząd ERBN w celu dodatkowego zapewnienia kontaktów z Komisją Europejską i agencją wykonawczą. W posiedzeniach tych uczestniczą również osoby zarządzające wyższego szczebla agencji. W 2011 r. zarząd odbył w Brukseli 10 posiedzeń, których głównym punktem było przygotowanie posiedzeń rady naukowej lub działania następcze w związku z tymi posiedzeniami.

Posiedzenia plenarne rady naukowej i posiedzenia, jakie jej członkowie odbywają z zainteresowanymi stronami ERBN, są przygotowywane przy wsparciu organizacyjnym i administracyjnym agencji wykonawczej. Agencja zapewnia również porady i analizy w celu ułatwienia radzie naukowej realizacji jej zadań, jak opisano w załączniku 1 do programu szczegółowego „Pomysły”, a także wsparcie w zakresie działań operacyjnych jej grup roboczych i stałych komitetów.

4.2.        Agencja Wykonawcza ERBN

Od lipca 2009 r. agencja jest odpowiedzialna za wszystkie aspekty administracyjnego wdrażania i realizacji programu, zgodnie z postanowieniami programu prac.

Działania agencji nadzoruje komitet sterujący powołany przez Komisję. Zgodnie z wnioskami grupy zadaniowej ERBN zmieniono zasady członkostwa w komitecie sterującym, aby włączyć jako członków zewnętrznych dwóch członków rady naukowej, prof. Sierda Cloetingha i prof. Tomasza Dietla. Komitetowi przewodniczy dyrektor generalny DG ds. Badań Naukowych i Innowacji; sekretarz generalny ERBN jest obserwatorem. W 2011 r. komitet sterujący zorganizował cztery posiedzenia i przyjął decyzje dotyczące rocznego programu prac, budżetu i ksiąg rachunkowych agencji. Na każdym posiedzeniu komitet sterujący otrzymał od dyrektora agencji szczegółowe sprawozdanie okresowe.

4.2.1.     Personel agencji

W budżecie operacyjnym na 2011 r. przewidziano plan zatrudnienia 100 pracowników zatrudnionych na czas określony i budżet dla 253 pracowników kontraktowych oraz 7 oddelegowanych ekspertów krajowych, łącznie – 360 pracowników.

Pod koniec grudnia 2011 r. w agencji było zatrudnionych 350 pracowników: 97 pracowników zatrudnionych na czas określony, 245 pracowników kontraktowych i 8 oddelegowanych ekspertów krajowych.

Z danych statystycznych na grudzień 2011 r. wynika, że w agencji zatrudnionych jest w przybliżeniu 36 % mężczyzn i 64 % kobiet. Jeżeli chodzi o równowagę płci wśród wysoce wykwalifikowanych pracowników (pracowników zatrudnionych na czas określony i pracowników kontraktowych grupy funkcyjnej IV), kobiety zajmują 54 % stanowisk. Pod koniec 2011 r. w Agencji Wykonawczej ERBN pracowali obywatele 24 państw członkowskich. W dniu 1 stycznia 2011 r. Pablo Amor zastąpił Jacka Mettheya na stanowisku tymczasowego dyrektora Agencji Wykonawczej ERBN.

5.           Wnioski i prognoza na 2012 r.

Granty ERBN zostały dobrze przyjęte przez środowisko naukowe. Od momentu rozpoczęcia działalności w 2007 r. ERBN zrealizowała osiem zaproszeń do składania wniosków w ramach systemów grantów dla początkujących i doświadczonych naukowców. W konkursach złożono łącznie ponad 26 000 wniosków, z czego ponad 2 500 wybrano do finansowania na podstawie rygorystycznej wzajemnej oceny.

W 2012 r. rada naukowa wprowadzi tzw. granty synergiczne („Synergy Grants”) umożliwiające małym grupom naukowców łączenie uzupełniających się umiejętności, wiedzy i zasobów, aby wspólnie rozwiązywać problemy badawcze na granicy wiedzy, wykraczając poza możliwości indywidualnych naukowców pracujących samodzielnie. Granty synergiczne wprowadza się na zasadzie pilotażowej z budżetem w wysokości 150 mln EUR[18].

W 2012 r. w Parlamencie Europejskim i Radzie będą się również toczyć dyskusje nad wnioskami Komisji w sprawie programu „Horyzont 2020”. Jednym z głównych celów programu „Horyzont 2020” jest wspieranie pozycji UE jako światowego lidera w dziedzinie nauki, na który to cel przeznaczono budżet w wysokości 24,6 mld EUR, uwzględniający zwiększenie o 77 % finansowania dla ERBN. Zwiększenie budżetu ERBN pozwoli na wsparcie większej liczby najwybitniejszych naukowców i ich pionierskich pomysłów, w szczególności na tworzenie warunków dla rozwoju młodszych naukowców w perspektywie długoterminowej.

W 2012 r. upłyną 3 lata autonomicznego istnienia Agencji Wykonawczej ERBN, która zostanie poddana ocenie zewnętrznej obejmującej ocenę kosztów i korzyści. Sprawozdanie z oceny zostanie przekazane Parlamentowi Europejskiemu, Radzie oraz Trybunałowi Obrachunkowemu.

[1]               Dz.U. L 57 z 24.2.2007, s. 14.

[2]               2008/37/WE: decyzja Komisji z dnia 14 grudnia 2007 r. ustanawiająca Agencję Wykonawczą Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych w celu zarządzania wspólnotowym programem szczegółowym „Pomysły” w dziedzinie badań pionierskich na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 58/2003 (Dz.U. L 9 z 12.1.2008, s. 15).

[3]               http://erc.europa.eu/sites/default/files/document/file/erc_annual_report_2011.pdf

[4]               C(2010) 4898 z 19.7.2010, nieopublikowany.

[5]               C(2011) 1848 z 24.3.2011, nieopublikowany.

[6]               COM(2011) 809 wersja ostateczna z dnia 30 listopada 2011 r.

[7]               Sprawozdanie zespołu ds. oceny: W kierunku światowej klasy organizacji na rzecz pionierskich badań naukowych: przegląd struktur i mechanizmów Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (z dnia 23 lipca 2009 r.). http://erc.europa.eu/index.cfm?fuseaction=page.display&topicID=158; odpowiedź Komisji: Komunikat do Rady i Parlamentu C(2009) 552 wersja ostateczna z dnia 22 października 2009 r. http://ec.europa.eu/research/evaluations/pdf/archive/other_reports_studies_and_documents/commission_communication_on_the_erc_review_-_22_october_2009.pdf.

[8]               Decyzja 2011/12/UE z dnia 12 stycznia 2011 r., Dz.U. L 9 z 13.1.2011, s. 5.

[9]               C(2011) 1848 z 24.3.2011, nieopublikowany.

[10]             Komunikat prasowy IP/10/1759 http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=IP/10/1759&format=HTML&aged=0&language=EN&guiLanguage=fr.

[11]             http://erc.europa.eu/about-erc/reviews-and-development-erc

[12]             COM(2011) 811 wersja ostateczna z dnia 30 listopada 2011 r.

[13]             COM(2011) 497 z 17.8.2011.

[14]             http://ec.europa.eu/research/index.cfm?pg=newsalert&lg=en&year=2011&na=na-121211

[15]             http://erc.europa.eu/pdf/ERC_Press_release_Vice-Presidents.pdf

[16]             http://erc.europa.eu/pdf/ERC_Press_release_New_Secretary_General.pdf

[17]             http://erc.europa.eu/about-erc/organisation

[18]             http://ec.europa.eu/research/fp7/pdf/wp2012/wp2012_ideas_en.pdf