Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie wzmocnienia nadzoru gospodarczego i budżetowego nad państwami członkowskimi strefy euro dotkniętymi lub zagrożonymi poważnymi trudnościami w odniesieniu do ich stabilności finansowej /* KOM/2011/0819 wersja ostateczna - 2011/0385 (COD) */
2011/0385 (COD) Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU
EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie wzmocnienia nadzoru gospodarczego i
budżetowego nad państwami członkowskimi strefy euro
dotkniętymi lub zagrożonymi poważnymi trudnościami w
odniesieniu do ich stabilności finansowej PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII
EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o
funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 136 w
związku z art. 121 ust. 6, uwzględniając wniosek Komisji
Europejskiej, uwzględniając opinię
Europejskiego Banku Centralnego, po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego
parlamentom narodowym, stanowiąc zgodnie ze zwykłą
procedurą ustawodawczą, a także mając na uwadze, co
następuje: (1)
Bezprecedensowy globalny kryzys, który od trzech
lat wywiera negatywny wpływ na światową gospodarkę, w
znacznym stopniu naruszył podstawy wzrostu gospodarczego i
stabilności finansowej oraz doprowadził do istotnego pogorszenia
sytuacji państw członkowskich pod względem odnotowywanych
poziomów deficytu budżetowego i długu publicznego, co szereg z nich
zmusiło do ubiegania się o pomoc finansową poza ramami Unii. (2)
Prawo Unii powinno zapewniać pełną
zgodność między ustanowionymi w Traktacie unijnymi ramami
wielostronnego nadzoru a ewentualnymi warunkami związanymi z tego rodzaju
pomocą finansową. Gospodarcza i
finansowa integracja państw członkowskich, których walutą jest
euro, wymaga wzmocnionego nadzoru celem zapobieżenia wystąpieniu w
strefie euro efektu domina, którego źródłem może być
państwo członkowskie dotknięte trudnościami w odniesieniu
do swojej stabilności finansowej. (3)
Intensywność nadzoru gospodarczego i
budżetowego powinna być współmierna do wagi napotykanych
trudności finansowych i powinna należycie uwzględniać
charakter otrzymanej pomocy finansowej, która może sięgać od
czysto zapobiegawczej pomocy udzielanej na podstawie kryteriów
kwalifikowalności aż po obszerny program dostosowań
makroekonomicznych powiązany z surowymi warunkami. (4)
Państwo członkowskie, którego walutą
jest euro, powinno podlegać wzmocnionemu nadzorowi jeżeli jest
dotknięte lub zagrożone poważnymi zaburzeniami finansowymi, tak
aby zapewnić szybkie przywrócenie jego sytuacji do stanu normalnego oraz
chronić pozostałe państwa członkowskie strefy euro przed
ewentualnymi negatywnymi skutkami ubocznymi. Ten wzmocniony nadzór powinien
obejmować poszerzony dostęp do informacji niezbędnych do
ścisłego monitorowania sytuacji gospodarczej, budżetowej i
finansowej oraz regularne składanie sprawozdań Komitetowi
Ekonomiczno-Finansowemu lub ewentualnemu wyznaczonemu przezeń w tym celu
podkomitetowi. Ten sam tryb nadzoru powinien mieć zastosowanie do
państw członkowskich ubiegających się o udzielenie pomocy
zapobiegawczej przez Europejski Instrument Stabilności Finansowej,
europejski mechanizm stabilności, Międzynarodowy Fundusz Walutowy
(MFW) lub jakąkolwiek inną międzynarodową instytucję
finansową. (5)
Nadzór nad sytuacją gospodarczą i
finansową należy istotnie wzmocnić w przypadku państw
członkowskich objętych programem dostosowań makroekonomicznych.
Ze względu na kompleksowy charakter takiego programu inne procedury
nadzoru gospodarczego i budżetowego powinny zostać zawieszone na czas
trwania programu dostosowań makroekonomicznych, tak aby uniknąć
powielania obowiązków w zakresie sprawozdawczości. (6)
Należy ustanowić przepisy
służące wzmocnieniu dialogu między instytucjami unijnymi, w
szczególności Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją, oraz
zapewnieniu większej przejrzystości i odpowiedzialności. (7)
Decyzja w sprawie nieprzestrzegania przez
państwo członkowskie dotyczącego go programu dostosowawczego
powinna również pociągać za sobą zawieszenie
płatności lub zobowiązań Unii zgodnie z art. 21 ust. 6
rozporządzenia (UE) nr XXX ustanawiającego wspólne przepisy
dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego
Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu
Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu
Morskiego i Rybackiego objętych zakresem wspólnych ram strategicznych oraz
ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu
Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu
Spójności, oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1083/2006, PRZYJMUJĄ
NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE: Artykuł 1
Przedmiot i zakres stosowania 1. W niniejszym
rozporządzeniu określono przepisy służące wzmocnieniu
nadzoru gospodarczego i budżetowego nad państwami członkowskimi
dotkniętymi lub zagrożonymi poważnymi trudnościami w
odniesieniu do ich stabilności finansowej lub otrzymującymi
względnie mogącymi otrzymać pomoc finansową od przynajmniej
jednego innego państwa, Europejskiego Instrumentu Stabilności
Finansowej, europejskiego mechanizmu stabilizacji finansowej, europejskiego
mechanizmu stabilności lub innych międzynarodowych instytucji
finansowych takich jak Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW). 2. Niniejsze rozporządzenie
stosuje się do państw członkowskich, których walutą jest
euro. Artykuł 2
Państwa członkowskie objęte wzmocnionym nadzorem 1. Komisja może
podjąć decyzję o objęciu wzmocnionym nadzorem państwa
członkowskiego dotkniętego poważnymi trudnościami w
odniesieniu do jego stabilności finansowej. Danemu państwu
członkowskiemu umożliwia się uprzednio wyrażenie opinii.
Komisja podejmuje co sześć miesięcy decyzję o ewentualnym
przedłużeniu wzmocnionego nadzoru. 2. Komisja podejmuje
decyzję o objęciu wzmocnionym nadzorem państwa
członkowskiego otrzymującego zapobiegawczą pomoc finansową
od przynajmniej jednego innego państwa, Europejskiego Instrumentu
Stabilności Finansowej, europejskiego mechanizmu stabilności lub
jakiejkolwiek innej międzynarodowej instytucji finansowej takiej jak MFW.
Komisja ustanawia wykaz instrumentów zapobiegawczej pomocy finansowej i
dokonuje jego aktualizacji celem uwzględnienia ewentualnych zmian w
polityce w zakresie udzielania pomocy finansowej prowadzonej przez Europejski
Instrument Stabilności Finansowej, europejski mechanizm stabilności
lub jakąkolwiek inną międzynarodową instytucję
finansową. 3. Przepisy ust. 2 nie mają
zastosowania do państwa członkowskiego otrzymującego
zapobiegawczą pomoc finansową w postaci linii kredytowej, która nie
jest uwarunkowana przyjęciem nowych środków polityki przez dane
państwo członkowskie, do czasu skorzystania z tej linii kredytowej. Artykuł 3
Wzmocniony nadzór 1. Państwo
członkowskie objęte wzmocnionym nadzorem przyjmuje, w porozumieniu i
we współpracy z Komisją, działającą w powiązaniu
z Europejskim Bankiem Centralnym (EBC), środki mające na celu
zlikwidowanie przyczyn lub potencjalnych przyczyn trudności. 2. Ściślejsze
monitorowanie sytuacji budżetowej, o którym mowa w art. 7 ust. 2, 3 i 6
rozporządzenia (UE) nr XXX Parlamentu Europejskiego i Rady, ma
zastosowanie do państwa członkowskiego objętego nadzorem
niezależnie od istnienia w tym państwie nadmiernego deficytu.
Sprawozdanie zgodnie z ust. 3 wspomnianego artykułu składa się
co trzy miesiące. 3. Na żądanie Komisji
państwo członkowskie objęte wzmocnionym nadzorem: (a)
przekazuje Komisji, EBC i Europejskiemu
Urzędowi Nadzoru Bankowemu (EUNB) z wymaganą
częstością zdezagregowane informacje na temat sytuacji finansowej
instytucji finansowych podlegających nadzorowi krajowych organów nadzoru; (b)
przeprowadza, pod nadzorem EUNB, testy warunków
skrajnych lub analizy podatności niezbędne do oceny odporności
sektora bankowego na różnego rodzaju wstrząsy o charakterze makroekonomicznym
lub finansowym określone przez Komisję i EBC, jak również
przekazuje im szczegółowe wyniki; (c)
podlega okresowym ocenom swoich
możliwości w zakresie nadzoru nad sektorem bankowym w ramach
szczególnych fachowych kontroli prowadzonych przez EUNB; (d)
przekazuje wszelkie informacje niezbędne do
monitorowania zakłóceń równowagi makroekonomicznej przewidzianego w
rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr XXX w sprawie
zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania. 4. Komisja, w powiązaniu z
EBC, przeprowadza okresowe wizyty kontrolne w państwie członkowskim
objętym nadzorem celem weryfikacji postępów osiągniętych we
wdrażaniu środków, o których mowa w ust. 1, 2 i 3. Komisja przekazuje
co trzy miesiące swoje ustalenia Komitetowi Ekonomiczno-Finansowemu lub
ewentualnemu wyznaczonemu przezeń w tym celu podkomitetowi, oceniając
w szczególności, czy konieczne są dodatkowe środki. Te wizyty
kontrolne zastępują monitorowanie na miejscu, o którym mowa w art.
10a ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1467/97. 5. Jeżeli na podstawie
oceny, o której mowa w ust. 4, stwierdza się, że konieczne są
dodatkowe środki, a sytuacja finansowa danego państwa
członkowskiego ma znaczący negatywny wpływ na
stabilność finansową strefy euro, Rada, stanowiąc
większością kwalifikowaną na wniosek Komisji, może
zalecić danemu państwu członkowskiemu ubieganie się o pomoc
finansową oraz przygotowanie programu dostosowań makroekonomicznych.
Rada może podjąć decyzję o podaniu tego zalecenia do
wiadomości publicznej. 6. Jeżeli zalecenie na mocy
ust. 5 jest podawane do wiadomości publicznej: (a)
właściwa komisja Parlamentu Europejskiego
może zaprosić przedstawicieli danego państwa członkowskiego
do udziału w wymianie poglądów; (b)
przedstawiciele Komisji mogą zostać zaproszeni
przez parlament danego państwa członkowskiego do udziału w
wymianie poglądów. Artykuł 4
Informowanie o planowanym ubieganiu się o pomoc finansową Państwo członkowskie, które zamierza
uzyskać pomoc finansową od przynajmniej jednego innego państwa,
Europejskiego Instrumentu Stabilności Finansowej, europejskiego mechanizmu
stabilności, MFW lub innej instytucji poza ramami Unii, bezzwłocznie
informuje o swoich planach Radę, Komisję i EBC. Komitet
Ekonomiczno-Finansowy lub ewentualny wyznaczony przezeń w tym celu
podkomitet poddaje dyskusji planowane ubieganie się o pomoc
finansową, po otrzymaniu oceny Komisji. Artykuł 5
Ocena zdolności obsługi długu publicznego Jeżeli państwo członkowskie
ubiega się o pomoc finansową z Europejskiego Instrumentu Stabilności
Finansowej lub europejskiego mechanizmu stabilności, Komisja przygotowuje
– w powiązaniu z EBC oraz, jeżeli to możliwe, MFW – analizę
zdolności obsługi długu publicznego danego państwa
członkowskiego, w tym możliwości spłaty przez to
państwo planowanej pomocy finansowej, oraz przekazuje tę analizę
Komitetowi Ekonomiczno-Finansowemu lub ewentualnemu wyznaczonemu przezeń w
tym celu podkomitetowi. Artykuł 6
Program dostosowań makroekonomicznych 1. Państwo
członkowskie otrzymujące pomoc finansową od przynajmniej jednego
innego państwa, MFW, Europejskiego Instrumentu Stabilności Finansowej
lub europejskiego mechanizmu stabilności przygotowuje w porozumieniu z
Komisją – działającą w powiązaniu z EBC – projekt
programu dostosowawczego służącego przywróceniu solidnej i
zrównoważonej sytuacji gospodarczej i finansowej oraz przywróceniu
możliwości danego państwa do samodzielnego finansowania się
w pełni na rynkach finansowych. W projekcie programu dostosowawczego
należycie uwzględnia się aktualne zalecenia skierowane do danego
państwa członkowskiego na mocy art. 121, 126 lub 148 Traktatu, jak
również działania podejmowane przez to państwo celem
dostosowania się do tych zaleceń, mając jednocześnie na
celu poszerzenie, wzmocnienie i pogłębienie wymaganych środków
polityki. 2. Rada, stanowiąc
większością kwalifikowaną na wniosek Komisji, zatwierdza
program dostosowawczy. 3. Komisja, w powiązaniu z
EBC, monitoruje postępy we wdrażaniu programu dostosowawczego oraz
informuje co trzy miesiące Komitet Ekonomiczno-Finansowy lub ewentualny
wyznaczony przezeń w tym celu podkomitet. Dane państwo
członkowskie zapewnia Komisji swoją pełną
współpracę. W szczególności państwo to przekazuje Komisji
wszelkie informacje, które ta uzna za niezbędne do monitorowania programu.
Stosuje się przepisy art. 3 ust. 3. 4. Komisja, w powiązaniu z
EBC, ocenia wraz z danym państwem członkowskim zmiany, które
mogą być konieczne w programie dostosowawczym. Rada, stanowiąc
większością kwalifikowaną na wniosek Komisji, podejmuje decyzję
w sprawie ewentualnych zmian, których należy dokonać w programie
dostosowawczym. 5. Jeżeli monitorowanie, o
którym mowa w ust. 3, ujawni znaczące odstępstwa od programu
dostosowań makroekonomicznych, Rada, stanowiąc
większością kwalifikowaną na wniosek Komisji, może
podjąć decyzję stwierdzającą, że dane
państwo członkowskie nie spełnia wymogów dotyczących
polityki określonych w programie dostosowawczym. 6. Państwo
członkowskie objęte programem dostosowawczym, które nie posiada
wystarczających zdolności administracyjnych lub doświadcza
znaczących problemów we wdrażaniu tego programu, zwraca się do
Komisji o pomoc techniczną. 7. Właściwa komisja
Parlamentu Europejskiego może zaprosić przedstawicieli danego
państwa członkowskiego do udziału w wymianie poglądów na
temat postępów osiągniętych we wdrażaniu programu
dostosowawczego. 8. Przedstawiciele Komisji
mogą zostać zaproszeni przez parlament danego państwa
członkowskiego do udziału w wymianie poglądów na temat
postępów osiągniętych we wdrażaniu programu
dostosowawczego. Artykuł 7
Spójność z procedurą nadmiernego deficytu 1. Uznaje się, że
program dostosowawczy i zmiany do niego, o których mowa w art. 6 niniejszego
rozporządzenia, zastępują przekazywanie programów
stabilności, o którym mowa w art. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr
1466/97. 2. Jeżeli dane państwo
członkowskie jest adresatem zalecenia na mocy art. 126 ust. 7 Traktatu lub
wezwania na mocy art. 126 ust. 9 Traktatu, dotyczących korekty nadmiernego
deficytu, uznaje się że: (a)
program dostosowawczy, o którym mowa w art. 6
niniejszego rozporządzenia, zastępuje również odpowiednio
sprawozdania, o których mowa w art. 3 ust. 4a i art. 5 ust. 1a
rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97; (b)
roczne cele budżetowe w programie
dostosowawczym, o którym mowa w art. 6 ust. 3 niniejszego rozporządzenia,
zastępują odpowiednio we wspomnianych zaleceniu i wezwaniu roczne
cele budżetowe przewidziane zgodnie z art. 3 ust. 4 i art. 5 ust. 1
rozporządzenia (WE) nr 1467/97; jeżeli dane państwo
członkowskie jest adresatem wezwania na mocy art. 126 ust. 9 Traktatu,
uznaje się, że program dostosowawczy, o którym mowa w art. 6 ust. 3
niniejszego rozporządzenia, zastępuje również wskazania
środków prowadzących do osiągnięcia tych celów
budżetowych przewidzianych w wezwaniu zgodnie z art. 5 ust. 1
rozporządzenia (WE) nr 1467/97; (c)
monitorowanie, o którym mowa w art. 6 ust. 3
niniejszego rozporządzenia, zastępuje monitorowanie przewidziane w
art. 10 ust. 1 oraz art. 10a rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 oraz
monitorowanie stanowiące podstawę wszelkich decyzji przewidzianych w
art. 4 ust. 2 i art. 6 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1467/97. Artykuł 8
Spójność z procedurą nadmiernego zakłócenia równowagi W odniesieniu do państw
członkowskich objętych programem dostosowań makroekonomicznych
zatwierdzonym przez Radę zgodnie z art. 6 ust. 2 niniejszego
rozporządzenia zawiesza się stosowanie rozporządzenia (UE) nr
XXX w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich
korygowania. Zawieszenie to obowiązuje na czas realizacji programu
dostosowań makroekonomicznych. Artykuł 9
Spójność z europejskim okresem oceny koordynacji polityki
gospodarczej Uznaje się, że monitorowanie, o
którym mowa w art. 6 ust. 3 niniejszego rozporządzenia, zastępuje
monitorowanie i ocenę w ramach europejskiego okresu oceny koordynacji
polityki gospodarczej przewidzianego w art. 2a rozporządzenia (WE) nr
1466/97 w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i
koordynacji polityk gospodarczych. Artykuł 10
Spójność z rozporządzeniem (UE) nr XXX w sprawie wspólnych przepisów
dotyczących monitorowania i oceny projektów planów budżetowych oraz
zapewnienia korekty nadmiernego deficytu w państwach członkowskich
strefy euro W odniesieniu do państw
członkowskich objętych programem dostosowań makroekonomicznych
zatwierdzonym przez Radę zgodnie z art. 6 ust. 2 niniejszego
rozporządzenia zawiesza się stosowanie rozporządzenia (UE) nr
XXX w sprawie wspólnych przepisów dotyczących monitorowania i oceny
projektów planów budżetowych oraz zapewnienia korekty nadmiernego deficytu
w państwach członkowskich strefy euro. Zawieszenie to obowiązuje
na czas realizacji programu dostosowań makroekonomicznych. Artykuł 11
Nadzór po zakończeniu programu 1. Państwo
członkowskie pozostaje pod nadzorem po zakończeniu programu do czasu
spłacenia przynajmniej 75 % pomocy finansowej otrzymanej od przynajmniej
jednego państwa członkowskiego, europejskiego mechanizmu stabilizacji
finansowej, Europejskiego Instrumentu Stabilności Finansowej lub
europejskiego mechanizmu stabilności. Rada, stanowiąc
większością kwalifikowaną na wniosek Komisji, może
przedłużyć czas trwania nadzoru po zakończeniu programu. 2. Stosuje się przepisy
art. 3 ust. 3. Na żądanie Komisji państwo członkowskie
przekazuje również informacje, o których mowa w art. 7 ust. 3
rozporządzenia (UE) nr XXX w sprawie wspólnych przepisów dotyczących
monitorowania i oceny projektów planów budżetowych oraz zapewnienia
korekty nadmiernego deficytu w państwach członkowskich strefy euro. 3. Komisja, w powiązaniu z
EBC, przeprowadza okresowe wizyty kontrolne w państwie członkowskim
objętym nadzorem po zakończeniu programu celem oceny sytuacji
gospodarczej, budżetowej i finansowej tego państwa. Komisja
przekazuje co sześć miesięcy swoje ustalenia Komitetowi Ekonomiczno-Finansowemu
lub ewentualnemu wyznaczonemu przezeń w tym celu podkomitetowi,
oceniając w szczególności, czy konieczne są dodatkowe
środki. 4. Rada, stanowiąc
większością kwalifikowaną na wniosek Komisji, może
zalecić państwu członkowskiemu objętemu nadzorem po
zakończeniu programu przyjęcie środków naprawczych. Artykuł 12
Głosowanie w Radzie W odniesieniu do środków, o których mowa
w art. 2 ust. 1, art. 3, art. 6 ust. 2 i 4 oraz art. 11 ust. 4, prawo
głosu posiadają wyłącznie członkowie Rady
reprezentujący państwa członkowskie, których walutą jest
euro, a Rada stanowi bez uwzględniania głosu członka Rady
reprezentującego dane państwo członkowskie. Większość kwalifikowaną
członków Rady wymienionych w akapicie pierwszym określa się
zgodnie z art. 238 ust. 3 lit. b) Traktatu. Artykuł 13
Rodzaje pomocy i pożyczek wyłączonych ze stosowania art. 5 i 6 Przepisów art. 5 i 6 nie stosuje się do
pomocy finansowej udzielonej zapobiegawczo oraz do pożyczek udzielonych
celem dokapitalizowania instytucji finansowych. Artykuł 14
Wejście w życie Niniejsze rozporządzenie wchodzi w
życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku
Urzędowym Unii Europejskiej. Niniejsze rozporządzenie
wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane w
państwach członkowskich zgodnie z Traktatami. Sporządzono w Brukseli dnia […] r. W imieniu Parlamentu Europejskiego W
imieniu Rady Przewodniczący Przewodniczący