[pic] | KOMISJA EUROPEJSKA |

Bruksela, dnia 22.2.2011

KOM(2011) 77 wersja ostateczna

2008/0028 (COD)

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

na mocy art. 294 ust. 6 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej dotyczący stanowiska Rady w pierwszym czytaniu w sprawie przyjęcia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności

2008/0028 (COD)

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

na mocy art. 294 ust. 6 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej dotyczący stanowiska Rady w pierwszym czytaniu w sprawie przyjęcia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności

1. PRZEBIEG PROCEDURY

Data przekazania wniosku PE i Radzie (dokument COM(2008) 40 wersja ostateczna - 2008/0028 (COD)): | 1 lutego 2008 r. |

Data wydania opinii przez Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny: | 18 września 2008 r. |

Data wydania opinii przez Parlament Europejski, pierwsze czytanie: | 16 czerwca 2010 r. |

Data przekazania zmienionego wniosku: | [*] |

Data porozumienia politycznego: | 7 grudnia 2010 r. |

Data przyjęcia stanowiska Rady: | 21 lutego 2011 r. |

* Biorąc pod uwagę obrót sprawy w Radzie po pierwszym czytaniu w Parlamencie Europejskim, Komisja nie przygotowała zmienionego wniosku, lecz wyraziła swą opinię na temat poprawek Parlamentu w „komunikacie Komisji o działaniach podjętych w sprawie opinii i rezolucji przyjętych przez Parlament na sesji miesięcznej w czerwcu 2010 r.” (dokument SP(2010)6136 ) przesłanym Parlamentowi Europejskiemu w dniu 29 września 2010 r.

2. PRZEDMIOT WNIOSKU KOMISJI

Wniosek stanowi konsolidację i aktualizację dwóch ważnych obszarów prawodawstwa dotyczącego etykietowania żywności – ogólnego etykietowania żywności i oznaczania wartości odżywczej, objętych odpowiednio dyrektywami 2000/13/WE[1] i 90/496/EWG[2]. Wniosek przekształca również sześć innych dyrektyw dotyczących etykietowania niektórych kategorii żywności. Celem niniejszego wniosku jest:

- uproszczenie prawodawstwa dotyczącego etykietowania żywności poprzez utworzenie jednego instrumentu obejmującego zasady i wymogi horyzontalne w odniesieniu do etykietowania ogólnego i oznaczania wartości odżywczej;

- włączenie przepisów szczegółowych dotyczących obowiązków na kolejnych etapach łańcucha żywnościowego w odniesieniu do obecności i rzetelności informacji o żywności;

- określenie wymiernych kryteriów niektórych aspektów czytelności informacji na etykietach żywnościowych;

- wyjaśnienie zasad stosowanych w odniesieniu do oznaczenia na etykiecie państwa lub miejsca pochodzenia;

- wprowadzenie obowiązku oznaczania wartości odżywczej w głównym polu widzenia dla większości przetworzonej żywności;

- ustanowienie systemu zarządzania niektórymi aspektami dobrowolnego etykietowania żywności poprzez zatwierdzenie przez państwa członkowskie.

3. UWAGI DOTYCZĄCE STANOWISKA RADY

3.1. Uwagi natury ogólnej

Parlament Europejski (PE) przyjął stanowisko w pierwszym czytaniu dnia 16 czerwca 2010 r. Komisja przyjęła w całości, w części lub co do zasady 113 z 247 poprawek przyjętych w pierwszym czytaniu, ponieważ uznała, że poprawki te przyczyniają się do doprecyzowania lub poprawy wniosku Komisji oraz są zgodne z ogólnym celem wniosku.

Jakkolwiek stanowisko przyjęte przez Radę w pierwszym czytaniu w dniu 21 lutego 2011 r. jest w dużym stopniu zgodne z celami pierwotnego wniosku Komisji, w pewnych kwestiach od niego odbiega. Komisja nie sprzeciwiła się porozumieniu politycznemu w sprawie tekstu, aby umożliwić dalszy tok procesu legislacyjnego. W załączonej deklaracji Komisja wskazała jednak Radzie, że poprawki PE, które Komisja uznała za możliwe do przyjęcia, nie zostały ujęte w tekście Prezydencji; w szczególności dotyczy to wymogu umieszczania niektórych informacji żywieniowych na przedniej części opakowań.

3.2. Poprawki Parlamentu Europejskiego przyjęte przez Komisję i włączone w całości, w części lub co do zasady do stanowiska Rady w pierwszym czytaniu

Oznaczanie pochodzenia – W stanowisku PE w pierwszym czytaniu zaproponowano obowiązkowe oznaczanie pochodzenia w przypadku mięsa, drobiu, produktów mlecznych, świeżych owoców i warzyw, innych produktów jednoskładnikowych oraz mięsa i ryb stosowanych jako składnik żywności przetworzonej (poprawka 101). Prawodawstwo dotyczące obowiązkowego etykietowania istnieje już w przypadku owoców i warzyw, wołowiny, wina, oliwy z oliwek i importowanego drobiu, a Komisja przedstawiła ostatnio wniosek[3] zmierzający do stworzenia podstawy prawnej do ewentualnego obowiązkowego wskazywania miejsca produkcji rolnej dla wszystkich sektorów rolnictwa po przeprowadzeniu oceny skutków. W swoim komunikacie w sprawie opinii PE Komisja przyjęła w części, z zastrzeżeniem przeformułowania, poprawkę PE dotyczącą rozszerzenia katalogu przypadków, dla których oznaczanie pochodzenia będzie obowiązkowe, w odniesieniu do podstawowych środków spożywczych, które nie zostały poddane istotnemu przetwarzaniu i które są powszechnie uznawane za produkty jednoskładnikowe, pod warunkiem wejścia w życie środków delegowanych opartych o ocenę skutków. Komisja wskazała również, że w celu uwzględnienia oczekiwań konsumentów i praktycznych ograniczeń związanych z określonymi rodzajami żywności stosowanie obowiązkowego oznaczania pochodzenia powinno być uzależnione od wejścia w życie środków delegowanych opartych na ocenie skutków, określających w szczególności sposób formułowania informacji o miejscu pochodzenia żywności dla wszelkiej żywności lub określonych kategorii żywności.

Zgodnie ze stanowiskiem Rady w pierwszym czytaniu obowiązkowe oznaczanie pochodzenia należałoby stosować w przypadku nieprzetworzonego mięsa ze świń (wieprzowiny), owiec, kóz i drobiu, pod warunkiem przyjęcia niezbędnych przepisów wykonawczych w terminie 2 lat od wejścia w życie rozporządzenia. Rada proponuje również, by zobowiązać Komisję do przekazania PE i Radzie w terminie 3 lat od wejścia w życie rozporządzenia sprawozdania na temat obowiązkowego oznaczania pochodzenia: mleka; mleka używanego jako składnik w produktach mlecznych; mięsa używanego jako składnik; nieprzetworzonej żywności; produktów jednoskładnikowych oraz składników, które stanowią więcej niż 50 % żywności. Komisja może zaakceptować wprowadzenie obowiązkowego oznaczania wieprzowiny, drobiu oraz mięsa z owiec i kóz. Komisja uważa jednak, że w świetle Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) wymóg ten należy wprowadzić w drodze aktów delegowanych, biorąc pod uwagę, że należy uwzględnić elementy quasi-prawodawcze (np. aby określić właściwy poziom geograficzny). Te akty delegowane należy przyjąć w ramach szczegółowych przepisów unijnych stosowanych do sektorów mięsa świń, owiec, kóz i drobiu. Tekst prawny powinien zostać odpowiednio dostosowany w świetle TFUE. Środki dotyczące stosowania tego wymogu powinny w szczególności uwzględniać potrzebę uniknięcia nałożenia niepotrzebnego i nadmiernego obciążenia administracyjnego podmiotów działających na rynku spożywczym i organów egzekwowania prawa. To z kolei powinno zapewnić równowagę między dostarczaniem wartościowych informacji konsumentom a uniknięciem spowodowania przez takie środki szkody dla konkurencyjności, zakłócenia handlu lub niewspółmiernych kosztów dla przedsiębiorstw i konsumentów. Komisja uważa, że propozycja Rady dotycząca sprawozdania na temat rozszerzenia oznaczania pochodzenia na inną żywność uznaje dążenie PE do wprowadzenia obowiązkowego oznaczania pochodzenia dla innej żywności, ale jednocześnie umożliwia uwzględnienie oczekiwań konsumentów i ograniczeń praktycznych związanych z określoną żywnością wskazanych w odpowiedzi udzielonej PE przez Komisję, a także jest zgodna z podejściem przyjętym we wniosku dotyczącym zmiany rozporządzenia (WE) 1234/2007 w odniesieniu do oznaczania pochodzenia (COM(2010)738). Komisja uznaje, że zasada ta jest możliwa do przyjęcia, ale tekst może wymagać przeredagowania pod względem prawnym.

Imitacje lub substytuty produktów żywnościowych Komisja uznała, że można częściowo zaakceptować poprawkę PE jednoznacznie zabraniającą wprowadzających w błąd praktyk dotyczących „imitacji produktów żywnościowych” (poprawka 78). Podejście Rady w pierwszym czytaniu, zakładające wzmocnienie ogólnych przepisów dotyczących prezentacji wprowadzającej w błąd, jest zgodne ze stanowiskiem Komisji w sprawie poprawek PE i można je zaakceptować. W drodze kompromisu Komisja może przyjąć stanowisko Rady dotyczące włączenia do załącznika wymogu, aby elementy lub składniki zastępujące te, których zwyczajowego użycia lub naturalnej obecności konsument mógłby oczekiwać, powinny być wyraźnie wskazane na etykiecie (nie tylko w wykazie składników). Komisja nie zgadza się jednak, by nazwę żywności lub składnika żywności opisywano jako np. „substytut” sera lub szynki, albo „produkt seropodobny” lub „produkt szynkopodobny” jak zaproponowano w poprawce PE nr 230.

Podawanie informacji o nanoskładnikach: Stanowisko PE, które wymagałoby odpowiedniego oznaczania składników wytworzonych przy wykorzystaniu nanotechnologii (poprawka 130) zostało zasadniczo przyjęte przez Komisję. Propozycja Rady, żeby umieścić odniesienie do definicji „nanomateriałów technicznych” i wprowadzić wymóg wskazywania obecności takich składników w wykazie składników, jest możliwa do przyjęcia przez Komisję. Stanowisko Rady jest zgodne z dyskusjami na temat zmiany rozporządzenia (WE) nr 258/97 dotyczącego nowej żywności i nowych składników żywności.

Wymogi dotyczące informacji obowiązkowych dla żywności niepaczkowanej: Według stanowiska PE w pierwszym czytaniu żywność niepaczkowana nie powinna być objęta zakresem rozporządzenia (poprawka 30). W stanowisku PE w sprawie środków krajowych dotyczących żywności niepaczkowanej (poprawka 184) akceptuje się jednak zasadę przekazywania informacji dotyczących obecności składników zawierających substancje, które mogą powodować alergie lub reakcje nietolerancji (składniki uczulające). Również Rada przyjęła zasadę przekazywania na żywności niepaczkowanej informacji dotyczących składników uczulających.

W stanowiskach PE i Rady w pierwszym czytaniu zmierza się do zmiany zasady, na której opiera się przekazywanie obowiązkowych informacji (poza informacjami o alergenach) dotyczących żywności niepaczkowanej. Pierwotny wniosek Komisji jest zgodny z obowiązującymi ramami prawnymi, które zasadniczo przewidują, że obowiązkowe informacje o żywności powinny być dostępne dla wszelkiej żywności nimi objętej, ale w przypadku żywności niepaczkowanej państwa członkowskie mogą zdecydować, że niektóre informacje nie muszą być zawsze dostępne, pod warunkiem, że konsument jest dostatecznie poinformowany. Stanowiska PE (poprawka 184) i Rady mają odwrócić podejście zawarte we wniosku Komisji i umożliwić państwom członkowskim wprowadzenie wymogu przekazywania informacji dotyczących obowiązkowych danych szczegółowych objętych rozporządzeniem, poza informacjami o alergenach. Zaproponowaną zmianę można zaakceptować, ponieważ zmiana formy aktu prawnego na rozporządzenie oznaczałaby, że w przypadku braku przepisów ustanowionych przez państwo członkowskie podmiot działający na rynku spożywczym musiałby dostarczać wszystkie obowiązkowe dane szczegółowe, a nie tylko informacje o alergenach.

Zakresy odpowiedzialności podmiotów działających na rynku spożywczym : Stanowisko Rady w sprawie odpowiedzialności podmiotów działających na rynku spożywczym (art. 8 pierwotnego wniosku Komisji) jest zgodne z podstawowymi zasadami wniosku Komisji. Stanowisko PE w pierwszym czytaniu (poprawki 84, 86, 88, 89 i 326) spowodowało dostosowanie wniosku Komisji do podejścia przyjętego w rozporządzeniu (WE) nr 767/2009 w sprawie wprowadzania na rynek i etykietowania pasz. Komisja przyjęła poprawki PE. Mając jednak na uwadze delikatny charakter poruszanej kwestii i kontrowersje, jakie wywołała w Radzie, w duchu kompromisu Komisja może zaakceptować stanowisko Rady w pierwszym czytaniu.

3.3. Poprawki Parlamentu Europejskiego odrzucone przez Komisję i włączone w całości, w części lub co do zasady do stanowiska Rady w pierwszym czytaniu

Systemy krajowe: W stanowisku PE w pierwszym czytaniu skreślono rozdział VII o opracowywaniu systemów krajowych (poprawka 301). W stanowisku Rady zawarto taki sam wniosek. Komisja ubolewa, że ani PE, ani Rada nie podzielają wizji Komisji dotyczącej stworzenia ram wymiany najlepszych praktyk w dziedzinie nieobowiązkowych systemów etykietowania.

Poprawki PE w pierwszym czytaniu (poprawki 155, 156, 298, 299), w których zmieniono kryteria dotyczące dodatkowych form wyrażania informacji żywieniowych i łączenia ich z kryteriami form graficznych prezentacji, zostały odrzucone przez Komisję. Rada zaproponowała także, aby powiązać kryteria dodatkowych dobrowolnych form i prezentacji informacji żywieniowych (AVS). Ponadto stanowisko Rady obejmuje wprowadzenie przepisów, które umożliwiają państwom członkowskim wspieranie określonych AVS na swoim terytorium i zobowiązują państwa członkowskie do właściwego monitorowania AVS na swoim rynku, a także stwierdza, że Komisja może ułatwiać wymianę informacji i najlepszych praktyk dotyczących AVS. Stanowisko Rady zobowiązuje Komisję do przyjęcia przepisów wykonawczych dotyczących kryteriów zawartych w art. 34 i złożenia PE i Radzie w terminie 5 lat po zastosowaniu tego artykułu sprawozdania na temat stosowania AVS, ich skutków oraz zasadności ich harmonizacji. Komisja uważa, że proponowane podejście Rady mogłoby stanowić podstawę przeglądu AVS oznaczania wartości odżywczej w przyszłości i może zaakceptować propozycję Rady.

Informacje żywieniowe: W odniesieniu do oznaczania wartości odżywczej Komisja odrzuciła stanowisko PE dotyczące rozszerzenia wykazu składników odżywczych, których oznaczanie jest obowiązkowe (poprawka 144). Zgodnie ze stanowiskiem Rady w pierwszym czytaniu do zakresu obowiązkowych informacji należy włączyć białko. Komisja obawia się dodatkowych kosztów dla podmiotów działających na rynku spożywczym, w szczególności małych i średnich przedsiębiorstw, i wolałyby krótki wykaz obowiązkowych danych szczegółowych. Jednak biorąc pod uwagę, że zarówno PE jak i Rada zaproponowały włączenie białka, które jest jedynym makroskładnikiem odżywczym nieujętym we wniosku Komisji, poprawka może zostać przyjęta.

Informacje żywieniowe w przeliczeniu na porcję: We wniosku Komisji pod pewnymi warunkami wprowadzono możliwość określania informacji żywieniowych wyłącznie w przeliczeniu na porcję. W stanowiskach PE (poprawka 313) i Rady odrzucono taką możliwość. Rada wymaga, aby informacje żywieniowe podawano zawsze w przeliczeniu na 100 g lub 100 ml i dopuszcza dodatkowe, dobrowolne podawanie informacji o wartości odżywczej w przeliczeniu na porcję. Natomiast PE proponuje, by informacje były zawsze podawane w przeliczeniu na 100 g lub 100 ml oraz w przeliczeniu na porcję. Komisja uważa, że propozycja PE nie jest możliwa do przyjęcia, ponieważ stworzyłaby dodatkowe obciążenie dla przemysłu. Jeśli chodzi o stanowisko Rady, Komisja może się zgodzić, że przedstawianie informacji o żywieniowych w oparciu o jedną zasadę umożliwiłoby konsumentom łatwiejsze porównanie zawartości składników odżywczych w różnych rodzajach żywności.

3.4. Poprawki Parlamentu Europejskiego przyjęte przez Komisję jako takie lub z zastrzeżeniem przeformułowania, które nie zostały włączone do stanowiska Rady w pierwszym czytaniu:

Szereg poprawek w stanowisku PE w pierwszym czytaniu, z których niektóre miały charakter redakcyjny, zostało przyjętych przez Komisję co do zasady. Kwestie, w których stanowiska PE i Rady w pierwszym czytaniu wyraźnie się różnią, szczegółowo omówiono poniżej. Wymienione są również pewne zmiany dotyczące zasadniczych kwestii, które spowodowały włączenie nowych przepisów w stanowisku PE i które zostały przyjęte przez Komisję co do zasady, ale nie zostały ujęte w stanowisku Rady w pierwszym czytaniu.

Informacja o wartości odżywczej w głównym polu widzenia (z przodu opakowania): W komunikacie w sprawie opinii PE Komisja wyraziła zgodę na wprowadzenie obowiązku oznaczania wartości odżywczej z przodu opakowania (FOP) dla pięciu elementów (energii, tłuszczów, tłuszczów nasyconych, cukrów i soli) (poprawka 313); Komisja zgodziła się też co do zasady z poprawką PE nr 162, zgodnie z którą stosowanie wymogu FOP do żywności podlegającej uregulowaniom w ramach dyrektywy 2009/39/WE w sprawie środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego będzie wymagać doprecyzowania. W załączonej deklaracji Komisji szczególnie podkreśla się ubolewanie Komisji z powodu opowiedzenia się przez Radę za usunięciem wymogu podawania niektórych informacji żywieniowych na przedniej części opakowań. W kwestii tej Komisja nadal uważa, że umieszczanie informacji żywieniowych z przodu opakowania umożliwiałoby konsumentom dostrzeżenie informacji o wartości odżywczej podczas zakupów żywności, i zastrzega sobie prawo poparcia stanowiska PE dotyczącego włączenia pięciu elementów żywnościowych do informacji umieszczanych z przodu opakowania.

Nazwa podmiotu działającego na rynku spożywczym: Stanowisko PE (poprawka 100) wprowadzałaby obowiązek podawania nie tylko nazwy i adresu podmiotu działającego na rynku spożywczym, pod którego nazwą lub nazwą firmy żywność jest wprowadzana na rynek, ale również nazwy, nazwy firmy lub znaku handlowego samego wytwórcy żywności. Komisja przyjęła poprawkę PE. Rada stoi jednak na stanowisku, że jako nazwę podmiotu działającego na rynku spożywczym należy podawać nazwę odpowiedzialnego za etykietowanie, tj. podmiotu, pod którego nazwą lub nazwą firmy żywność jest wprowadzana na rynek lub, jeśli nie ma on siedziby w Unii Europejskiej, importera na rynek Unii Europejskiej. Komisja nadal popiera zamiar wyrażony w stanowisku PE, ponieważ poprawka zapewniłaby konsumentowi przejrzystą informację na temat wytwórcy produktu.

Data minimalnej trwałości: Komisja zgodziła się ze stanowiskiem PE (poprawka 61) co do potrzeby wyjaśnienia różnicy pomiędzy datami „spożyć przed” (data przydatności do spożycia) i „najlepiej spożyć do …”. Przeprowadzone ostatnio z inicjatywy Komisji Europejskiej badanie[4] wskazuje, że ilość odpadów wynikających z marnotrawstwa żywności jest ogromna – na szczeblu gospodarstw domowych sięga średnio 76 kg rocznie na osobę, z czego 60 % można by uniknąć. Część tego możliwego do uniknięcia marnotrawstwa wynika ze złego zrozumienia sposobu oznaczania daty.

Zakres rozporządzenia: PE zaproponował (poprawka 39), by rozporządzenie nie miało zastosowania do usług cateringowych świadczonych przez przedsiębiorstwa transportowe, np. w samolotach lub pociągach, na trasach wykraczających częściowo poza terytorium UE. Zdaniem Komisji warto jest nadal rozważać kwestię stosowania rozporządzenia w odniesieniu do transportowych usług cateringowych.

W tej samej poprawce PE zaproponował również włączenie do części normatywnej rozporządzenia przepisu opartego na motywie 15 wniosku Komisji, zgodnie z którym niektóre działania pozostają poza zakresem rozporządzenia. W tej kwestii Komisja zauważa, że Rada uważnie rozpatrzyła to zagadnienie i postanowiła nie włączać przepisu do części normatywnej. Motyw zawiera zalecenie odnośnie do zamierzonego zakresu rozporządzenia, dlatego Komisja nie sprzeciwiła się stanowisku Rady w pierwszym czytaniu w tej kwestii.

Definicja składnika: Wniosek Komisji w pierwotnej wersji przewidywał uproszczone podejście do definicji „składnika” w porównaniu z istniejącym prawodawstwem. Zauważono jednak, że proponowane przez Komisję uproszczone podejście ma wpływ na stosowanie innych tekstów legislacyjnych, w których zawarte są odniesienia do „składnika” zgodnie z definicją zawartą w dyrektywie w sprawie ogólnych zasad etykietowania 2000/13/WE. Dlatego Komisja uważa, że pierwotną propozycję Komisji należy zastąpić definicją „składnika” z dyrektywy 2000/13/WE, dostosowaną z uwzględnieniem poprawki PE nr 49. Zmiana podejścia miałaby wpływ na brzmienie niektórych innych artykułów.

Etykietowanie mięsa złożonego z połączonych kawałków mięsnych : PE zaproponował w poprawkach 276 i 293, że w przypadku gdy żywność składa się z połączonych kawałków mięsnych, informacja o tym powinna być umieszczona z przodu opakowania lub przy nazwie produktu żywnościowego. Zdaniem Komisji poprawka ta zapewniałby konsumentom informację o szczególnych cechach nabywanej przez nich żywności. Zasadniczo Komisja akceptuje intencje przyświecające tym poprawkom, ale uważa, że należy przeformułować te przepisy.

Etykietowanie mięsa z dodatkiem białka lub wody : Komisja co do zasady przyjęła stanowisko PE, że w przypadku niektórych produktów mięsnych i rybnych zawierających dodatek białka lub wody, na etykiecie należy podać informacje o źródle dodanego białka oraz obecności dodanej wody (poprawki 207 i 226-228). Poprawki PE dotyczące podawania na etykiecie informacji o dodanym białku są zgodne z przyjętą przez Komisję interpretacją obowiązującego prawodawstwa.

Komisja poparła inne poprawki, takie jak: podawanie na etykiecie „daty produkcji” dla produktów mrożonych : (poprawki 62, 97, 140, 141), odstępstwa dla mikroprzedsiębiorstw ( poprawka 104), dodatkowe informacje dotyczące instrukcji użycia i przechowywania ( poprawka 142), wprowadzenia kryteriów dotyczących dobrowolnych oznaczeń „wegetariański” i „wegański” (poprawka 175), przepisy dotyczące osłonek do kiełbas (poprawka 229). Jeżeli będą one rozpatrywane w drugim czytaniu, Komisja będzie skłonna rozważyć włączenie odpowiednich przepisów.

3.5. Poprawki Parlamentu Europejskiego odrzucone przez Komisję i Radę oraz niewłączone do stanowiska Rady w pierwszym czytaniu:

Czytelność: Stanowisko PE w sprawie czytelności (poprawki 53, 334, 111-113) w którym uchylono obowiązek stosowania minimalnej wielkości czcionki i proponowano, aby kryteria dotyczące czytelności wprowadzono w formie wytycznych nie zostało zaakceptowane przez Komisję. Stanowisko Rady w pierwszym czytaniu utrzymuje wymierne kryterium określenia czytelności w samym rozporządzeniu i przyczynia się do przejrzystości tego przepisu poprzez włączenie odniesienia do pomiaru minimalnej wielkości czcionki. Komisja uważa, że stanowisko Rady w sprawie kryteriów dotyczących minimalnej wielkości czcionki ulepsza pierwotny wniosek i jest możliwe do przyjęcia.

Zakres rozporządzenia : W stanowisku Rady w pierwszym czytaniu wspiera się wniosek Komisji, aby zakres rozporządzenia objął wszelką żywność przeznaczoną dla konsumenta finalnego oraz ogólne podejście, zgodnie z którym rozporządzenie ma służyć konsumentom. Stanowisko PE w pierwszym czytaniu, w którym ogranicza się zakres rozporządzenia do żywności paczkowanej (poprawki 38 i 39) i zmniejsza koncentrację na sprawach konsumentów w rozporządzeniu (poprawka 66) nie zostało przyjęte ani przez Komisję ani przez Radę.

Informacje żywieniowe : Komisja nie zaakceptowała wielu nowych przepisów w stanowisku PE w pierwszym czytaniu, odnoszących się do niektórych aspektów informacji żywieniowych. Dotyczy to takich przepisów, jak rozszerzenie wykazu składników odżywczych, których oznakowanie jest obowiązkowe, o białko, błonnik i tłuszcze trans (poprawka 144) oraz rozszerzenie wykazu dodatkowych dobrowolnie podawanych składników odżywczych (poprawka 145); powtarzanie informacji dotyczących wartości energetycznej w określonej formie na przodzie opakowania (poprawka 158), które Komisja uznała za powielanie informacji; wymóg włączenia oświadczenia dotyczącego podstawy referencyjnych wartości spożycia (poprawka 151) uznany za zbędny; wiele proponowanych wyjątków od obowiązku oznaczania wartości odżywczej oraz usunięcie odniesienia do jednostki miary energii w Międzynarodowym Układzie Jednostek Miar (kJ) (poprawki 246, 248, 319). Stanowisko Rady w pierwszym czytaniu nie zawiera tych zmian proponowanych przez PE.

Napoje alkoholowe: Stanowisko PE dotyczące wyłączenia wszystkich napojów alkoholowych z wymogu wymieniania składników i oznaczania wartości odżywczej do czasu przedstawienia przez Komisję sprawozdania (poprawki 145 i 294) nie było możliwe do przyjęcia przez Komisję. W stanowisku Rady proponuje się, by wyłączenie z wymogu wymieniania składników i podawania informacji o wartości odżywczej rozszerzyć na napoje alkoholowe uważane za konkurencyjne w stosunku do napojów wyłączonych już z tego wymogu we wniosku Komisji. Komisja może się zgodzić na traktowanie produktów konkurencyjnych w taki sam sposób. Komisja uważa jednak, że jest konieczne, by w przypadku mieszanych napojów alkoholowych gotowych do spożycia podawać informacje o składnikach i wartości odżywczej.

Oznaczanie pochodzenia : Stanowisko Rady w sprawie oznaczania pochodzenia utrzymuje zasadę zawartą we wniosku Komisji, zgodnie z którą, jeśli podane jest miejsce pochodzenia żywności, a państwo pochodzenia podstawowego składnika nie jest miejscem ostatniej istotnej zmiany całego produktu, należy również podać miejsce pochodzenia podstawowego składnika. W swoim stanowisku PE usunął ten przepis (poprawka 172), czego Komisja nie może przyjąć, ponieważ miał on zapobiegać oznaczeniom pochodzenia potencjalnie wprowadzającym w błąd.

3.6. Nowe przepisy wprowadzone przez Radę

Czytelność: Jak wcześniej wspomniano, tekst Rady zachowuje propozycję Komisji w sprawie włączenia do rozporządzenia wymogu dotyczącego minimalnej wielkości czcionki, ale zawiera też istotne wyjaśnienie dotyczące sposobu określania wielkości czcionki. Komisja uważa, że stanowisko Rady w sprawie kryteriów dotyczących minimalnej wielkości czcionki ulepsza pierwotny wniosek.

Etykietowanie substancji powodujących alergie lub reakcje nietolerancji : W artykule dotyczącym etykietowania niektórych substancji powodujących alergie lub reakcje nietolerancji w stanowisku Rady proponuje się doprecyzowanie tekstu w odniesieniu do etykietowania produktów, które nie zawierają wykazu składników. Takie doprecyzowanie jest właściwe i może być co do zasady przyjęte, ponieważ propozycja odpowiada istniejącym zasadom etykietowania tych substancji. Jednak jak już wspomniano, Komisja chciałaby zmienić podejście do definicji „składnika”.

Ilość netto : W stanowisku Rady w pierwszym czytaniu ponownie wprowadza się możliwość utrzymania przez państwa członkowskie zasad dotyczących wyrażania ilości netto pewnych określonych rodzajów żywności w sposób inny niż przewidziany w rozporządzeniu. Komisja może przyjąć tę poprawkę, która pozwoliłaby, w przypadku braku szczegółowych zasad UE, na utrzymanie obecnego podejścia w wyrażaniu ilości netto pewnych określonych rodzajów żywności, w szczególności jeśli forma produktu może być płynna lub stała.

Etykietowanie żywności zawierającej kofeinę : Przepisy wykonawcze w dyrektywie Komisji 2002/67/WE z dnia 18 lipca 2002 r. w sprawie etykietowania środków spożywczych zawierających chininę oraz środków spożywczych zawierających kofeinę (przyjęte na mocy dyrektywy 2000/13/WE) obejmują szczegółowe zasady etykietowania niektórych napojów zawierających kofeinę. W stanowisku Rady w pierwszym czytaniu proponuje się, by w oświadczeniu na etykiecie wskazywać również, że produkty te nie są odpowiednie dla kobiet ciężarnych i małych dzieci. Zgodnie ze stanowiskiem Rady w pierwszym czytaniu obowiązek stosowania szczegółowych zasad etykietowania należy rozszerzyć na żywność, do której dodano kofeinę w celu żywieniowym lub fizjologicznym. Komisja akceptuje zasadę zamieszczania oświadczeń na etykiecie dla żywności, do której dodano kofeinę w celu żywieniowym lub fizjologicznym, w odniesieniu do konsumpcji takich produktów przez określone grupy ludności, o ile opierają się one na dostępnej wiedzy naukowej [5].

Przepisy końcowe i okresy przejściowe (art. 45, motyw 54): W poprawce PE nr 194 zaproponowano zmianę propozycji Komisji dotyczącej dodatkowego 2-letniego okresu przejściowego dla mikroprzedsiębiorstw (zatrudniających mniej niż 10 pracowników) w odniesieniu do obowiązku oznaczania wartości odżywczej, rozszerzając ją na przedsiębiorstwa zatrudniające mniej niż 100 pracowników. Komisja nie przyjęła poprawki PE.

Co do daty rozpoczęcia stosowania – zamiast dwuetapowego stosowania zasad oznaczania wartości odżywczej z dodatkowym 2-letnim okresem na przystosowanie mikroprzedsiębiorstw Rada w swoim tekście proponuje, aby przy podawaniu informacji żywieniowych nowe wymogi obowiązywały po 3 latach od wejścia w życie rozporządzenia. Obowiązek podawania informacji żywieniowych wszedłby jednak w życie dopiero 5 lat po wejściu w życie rozporządzenia.

W stanowisku Rady zawarto nowy przepis wskazujący, że należy ustanowić okres przejściowy na stosowanie nowych wymogów oraz że produkty wprowadzone do obrotu przed zakończeniem okresu przejściowego mogą być sprzedawane aż do wyczerpania ich zapasów. Proponuje się również, by datą rozpoczęcia stosowania był dzień 1 kwietnia każdego roku kalendarzowego, z wyjątkiem przypadku środków nadzwyczajnych. Komisja może zaakceptować stanowisko Rady w sprawie stosowania rozporządzenia i środków przejściowych.

Wykonywanie przekazanych uprawnień i przekazanie uprawnień w całym tekście. Dostosowanie przekazywania uprawnień w stanowisku Rady jest zasadniczo zgodne z podejściem Komisji i odpowiada zakresowi proponowanego przekazania uprawnień. Istnieją pewne różnice w porównaniu z podejściem Komisji w odpowiedzi na opinię PE, jednak w kontekście tekstu Prezydencji przekazywanie uprawnień jest właściwe i może być przyjęte z wyjątkiem proponowanych uprawnień wykonawczych dotyczących środków związanych z obowiązkowym oznaczaniem pochodzenia mięsa.

Następujące zmiany wprowadzone przez Radę są również możliwe do przyjęcia przez Komisję:

( opcjonalne wprowadzenie oświadczenia wyjaśniającego, że informacja o wartości odżywczej dotycząca soli odnosi się do naturalnej obecności sodu/soli – ten dobrowolny system etykietowania zapewnia uściślenie;

( rozdział dotyczący środków krajowych – Rada zmieniła art. 37 pierwotnego wniosku Komisji, w którym uściślono zakres tego rozdziału;

( załącznik V – nowy wymóg dotyczący oznaczania „rozmrożona”;

( załącznik VI B – obowiązek wskazywania czy uwodorniony olej lub tłuszcz jest uwodorniony całkowicie czy częściowo;

( załącznik IX – likwidacja zwolnień z obowiązku podawania informacji „najlepiej spożyć do …” dla niektórych produktów;

( załącznik XI – zmiana wartości referencyjnych dla znacznej ilości witamin i minerałów;

( uproszczenie załącznika przedstawiającego kolejność prezentacji informacji o witaminach i minerałach (załącznik XIII pierwotnego wniosku Komisji) w proponowanej wersji jest możliwe do przyjęcia.

3.7. Istotne problemy związane z przyjęciem stanowiska Rady w pierwszym czytaniu

Stanowisko przyjęte przez Radę w pierwszym czytaniu zawiera elementy odbiegające od wniosku Komisji. Dotyczą one w szczególności, jak zaznaczono powyżej, pewnych aspektów oznaczania wartości odżywczej, oznaczania pochodzenia, podawania nazwy producenta oraz definicji składnika.

4. PODSUMOWANIE

W opinii Komisji stanowisko przyjęte przez Radę w pierwszym czytaniu zawiera elementy odbiegające od wniosku Komisji. Mimo że pozostają pewne obawy, Komisja nie sprzeciwiła się stanowisku przyjętemu kwalifikowaną większością przez Radę, aby umożliwić dalszy tok procesu legislacyjnego.

W załączonej deklaracji Komisja wskazała Radzie, że szczególnie ubolewa nad decyzją Rady, aby usunąć wymóg umieszczania informacji o wartości odżywczej na przedniej części opakowań.

ZAŁĄCZNIK

Deklaracja Komisji

W duchu kompromisu Komisja nie sprzeciwi się tekstowi Prezydencji, przyjętemu kwalifikowaną większością głosów, mimo że pozostają pewne obawy, zważywszy że niektóre elementy tekstu Prezydencji odbiegają od wniosku Komisji, a pewne aspekty prawne należy zmienić zgodnie z Traktatem o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Ponadto Rada nie uwzględniła opinii PE przyjętej w pierwszym czytaniu, a w związku z tym poprawki PE, które Komisja uznała za możliwe do przyjęcia, nie zostały ujęte w tekście Prezydencji.

W szczególności Komisja ubolewa nad faktem, że Rada opowiedziała się za usunięciem informacji o wartości odżywczej na przedniej części opakowań. Komisja uważa, że zmniejsza to korzyści, jakie zapewniłaby konsumentom obowiązkowa informacja o wartości odżywczej, i jest przekonana, że informacja o wartości odżywczej na przedniej części opakowań byłaby korzystna dla konsumentów, umożliwiając im łatwe dostrzeżenie informacji żywieniowych przy dokonywaniu zakupów żywności.

[1] Dyrektywa 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 marca 2000 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich w zakresie etykietowania, prezentacji i reklamy środków spożywczych (Dz.U. L 109 z 6.5.2000, s. 29).

[2] Dyrektywa Rady 90/496/EWG z dnia 24 września 1990 r. w sprawie oznaczania wartości odżywczej środków spożywczych (Dz.U. L 276 z 6.10.1990, s. 40).

[3] COM(2010)738.

[4] http://ec.europa.eu/environment/eussd/reports.htm

[5] Opinia Komitetu Naukowego ds. Żywności z dnia 21 stycznia 1999 r. dotycząca kofeiny oraz innych substancji używanych jako składniki tzw. „napojów energetyzujących”.