[pic] | KOMISJA EUROPEJSKA |

Bruksela, dnia 21.12.2010

KOM(2010) 785 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie skuteczności i spójności sanitarnych i fitosanitarnych kontroli przywozu żywności, paszy, zwierząt i roślin

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie skuteczności i spójności sanitarnych i fitosanitarnych kontroli przywozu żywności, paszy, zwierząt i roślin

SPIS TREŚCI

1. WPROWADZENIE 3

1.1. Zapotrzebowanie na przywóz 3

1.2. Rola Unii Europejskiej 4

1.3. Zastosowanie zharmonizowanych kontroli opartych na analizie ryzyka 4

1.4. Europa jako partner na arenie międzynarodowej 4

2. AKTUALNIE OBOWIĄZUJĄCE KONTROLE PRZYWOZU 4

2.1. Ramy legislacyjne 4

2.2. Różne produkty, różne ryzyko 4

2.3. Jak to działa? 4

3. ŚRODKI ZAPEWNIAJĄCE SKUTECZNOŚĆ KONTROLI PRZYWOZU 4

3.1. Inspekcje, ocena ryzyka i systemy informacji 4

3.2. Porozumienia dwustronne i wielostronne 4

3.3. Szkolenia 4

3.4. Koordynacja i komunikacja 4

3.5. Zapewnienie właściwej odpowiedzi 4

4. NOWE I POJAWIAJĄCE SIĘ PROBLEMY 4

4.1. Rosnące znaczenie środków sanitarnych i fitosanitarnych 4

4.2. Wyzwania 4

4.3. Bardziej inteligentne podejścia 4

5. ŚRODKI NA RZECZ POPRAWY I WZMOCNIENIA KONTROLI PRZYWOZU ŻYWNOŚCI, PASZ, ZWIERZĄT I ROŚLIN W PRZYSZŁOŚCI 4

5.1. Udoskonalenia w zakresie prawodawstwa 4

5.2. Udoskonalenia o charakterze nieustawodawczym 4

5.3. Optymalne wykorzystanie zasobów 4

6. WNIOSKI 4

WPROWADZENIE

W grudniu 2008 r. Rada zwróciła się do Komisji o „przedstawienie Radzie i Parlamentowi przed końcem 2010 r. sprawozdania oceniającego skuteczność i spójność sanitarnych i fitosanitarnych kontroli przywozu produktów żywnościowych, paszy, zwierząt i roślin, mając na względzie dalsze właściwe funkcjonowanie wspólnotowych ram dotyczących importu; jeśli okaże się to konieczne, Komisja przedstawić ma także odpowiednie wnioski”[1].

Niniejsze sprawozdanie stanowi odpowiedź na to wezwanie. Ma ono na celu wykazanie, że kontrole sanitarne i fitosanitarne obowiązujące przywóz żywności, pasz, zwierząt i roślin służą przede wszystkim temu, by przywożone produkty były bezpieczne.

Odrębna dyskusja poświęcona jest przywozowi w kontekście konkurencyjności. Dyskusja ta skupia się na różnicach w kosztach produkcji między UE a państwami trzecimi, na które składają się koszty ziemi, pracy i kapitału, oraz na wyborze konsumenta, wpływającym na decyzję o zakupie w oparciu o analizę czynników takich jak cena, dostępność, jakość i preferencje kulturowe. Ponieważ dyskusja ta wykracza poza zakres niniejszego opracowania, przedstawiona poniżej analiza poświęcona jest wyłącznie skuteczności i spójności sanitarnych i fitosanitarnych kontroli przywozu żywności, pasz, zwierząt i roślin, stosownie do prośby Rady.

Zapotrzebowanie na przywóz

Unia Europejska (UE) jest największym na świecie importerem żywności i pasz, o wartości przywozu wynoszącej 85 mld EUR w latach 2007-2009[2].

Mimo że UE jest zasadniczo samowystarczalna, jeżeli chodzi o większość produktów żywnościowych, to i tak przywóz niektórych towarów jest nieodzowny, ponieważ ich produkcja w UE jest znikoma lub nieobecna (w przypadku herbaty, kawy czy przypraw) lub nie nadąża za popytem (w przypadku pasz i ryb). Konsumenci zainteresowani są coraz szerszą ofertą produktów, w związku z czym przedsiębiorstwa muszą importować surowce. Surowce takie w dużej mierze zasilają unijny przemysł przetwórstwa spożywczego, z którego pochodzą wyroby o wysokiej wartości, przeznaczone do spożycia na rynkach krajowych oraz na wywóz do państw trzecich.

Unijny przemysł spożywczy daje zatrudnienie ponad 4 mln osób, a jego roczny obrót sięga 900 mld euro – jest on tym samym największym sektorem wytwórczym w UE, mającym kluczowe znaczenie dla dobrobytu w Unii[3]. Utrzymanie roli, jaką odgrywa ta branża, nie byłoby możliwe bez wkładu pochodzącego z całego świata[4]. Dla zapewnienia konkurencyjności UE z jednej strony i zaufania europejskiego konsumenta z drugiej, potrzebne są również standardy żywnościowe.

Pomimo licznych źródeł popytu, całkowity przywóz produktów rolnych stanowi zaledwie niewielki ułamek łącznej konsumpcji i produkcji w UE. O ile produkty takie jak pasze, kawa, owoce tropikalne i kakao przywozi się do UE w znacznych ilościach, to przywóz produktów pochodzenia zwierzęcego, takich jak mleko i mięso, jest znikomy. W 2008 r. wartość przywozu przekroczyła wartość wywozu o 7 mld euro. W 2009 r. różnica ta spadła do 2,5 mld euro, w związku z niekorzystnym wpływem kryzysu finansowo-gospodarczego na wartość i wielkość przywozu do UE[5].

Pomijając hamujący wpływ pogorszenia się koniunktury w światowej gospodarce w 2008 r., w minionych latach odnotowano znaczny wzrost handlu produktami rolnym[6]. W rezultacie zaczęto zwracać większą uwagę na ryzyko związane z takim handlem, obejmujące potencjalne zagrożenia dla zdrowia ludzi, zwierząt i roślin. Zignorowanie takich zagrożeń może powodować zakłócenia handlu, w wyniku których z dnia na dzień mogą przestać istnieć rynki o wartości miliardów euro, a zaufanie konsumenta do rynków żywności oraz zdolność władz do odpowiedniego zarządzania nimi zostaną wystawione na ciężką próbę.

Rola Unii Europejskiej

Sprawą najwyższej wagi jest zapewnienie bezpieczeństwa ogółu żywności znajdującej się w obrocie. Dotyczy to w takim samym stopniu przywozu, co i uprawy, hodowli i produkcji żywności, pasz, zwierząt i roślin w Europie. Kontrole przywozu gwarantują, że przywóz spełnia wymogi unijnego prawodawstwa w takim samym stopniu, jak produkty wytwarzane w UE. Fundamentalną zasadą jest, że wszystkie produkty żywnościowe będące w obrocie na rynkach UE muszą być bezpieczne, niezależnie od ich pochodzenia.

Unia Europejska posiada kompleksowe ramy prawne w zakresie identyfikacji zagrożeń związanych z przywozem w dowolnym momencie konkretnych produktów z określonych państw trzecich. Przepisy te uwzględniają potrzeby w zakresie harmonizacji i podejścia opartego na analizie ryzyka. Po zakończeniu oceny ryzyka można określić warunki przywozu danego produktu, a następnie ustalić, jakie kontrole są konieczne. Aktualnie jedynie ograniczona liczba produktów wysokiego ryzyka podlega jednolitym warunkom i procedurom przywozu na podstawie tych przepisów.

Zważywszy na to, że ryzyko nie jest stałe, lecz bezustannie ewoluuje, zmianom podlegają z czasem również warunki przywozu i wymagane kontrole. Unia Europejska zarządza takimi zmianami w oparciu o odpowiedni potencjał w zakresie oceny ryzyka i zarządzania ryzykiem, zharmonizowane podejście w zakresie kontroli oraz przejrzyste i spójne prawodawstwo. W ten sposób UE wraz ze swymi państwami członkowskimi zapewnia zarówno spójność, jak i skuteczność kontroli.

Zastosowanie zharmonizowanych kontroli opartych na analizie ryzyka

Ryzyko związane z przywożonymi towarami ocenia się w oparciu o zagrożenia, jakie stwarzają one dla zdrowia ludzi, zwierząt i roślin – im wyższy poziom ryzyka, tym surowszym warunkom podlega ich wprowadzenie na terytorium UE, a co za tym idzie – tym ściślejszym kontrolom.

Warunki przywozu ustala się w oparciu o przynależność danego produktu do kategorii ryzyka, z uwzględnieniem szeregu czynników istotnych w danym momencie czasu. Obejmują one: informacje dotyczące ognisk chorób, dane handlowe, informacje na temat przejęcia produktów niebezpiecznych lub niespełniających wymogów oraz dowody naukowe. Od partnerów handlowych uzyskuje się także informacje dotyczące gwarancji, jakie dają systemy kontroli stosowane w państwach trzecich, w tym obowiązujących przepisów prawa i standardów bezpieczeństwa. Oprócz tego w państwach członkowskich i państwach trzecich prowadzi się inspekcje pod kątem oceny środków, jakimi państwa te dysponują w zakresie przeprowadzenia odpowiednich kontroli. W przypadku wystąpienia poważnego ogniska choroby lub zmiany poziomu ryzyka podejmuje się decyzję, jakie konkretne środki ochronne niezbędne są na etapie przywozu.

Państwa członkowskie przeprowadzają kontrole sprawdzające, czy przestrzegane są kompleksowe przepisy mające zastosowanie do łańcucha żywnościowego, zdrowia roślin i zdrowia zwierząt. Mimo że w znakomitej większości przywóz do UE nie stwarza istotnego zagrożenia dla zdrowia, w przypadku pewnych produktów wymagane są szczegółowe, zharmonizowane kontrole ustanawiane na poziomie UE. Przywóz takich towarów na terytorium Unii muszą poprzedzić kontrole sanitarne. Europa jako partner na arenie międzynarodowej

Europa jako partner na arenie międzynarodowej

Od tego, w jaki sposób UE stosuje swoje przepisy w zakresie środków sanitarnych i fitosanitarnych, uzależnione jest na ile będzie ona w stanie utrzymać otwarte, oparte na dowodach naukowych podejście w dziedzinie zdrowia roślin i zwierząt oraz bezpieczeństwa żywności w skali globalnej. Kontrole ustanawiane przez UE są zgodne ze standardami stanowionymi przez międzynarodowe organizacje standaryzacyjne właściwe w dziedzinie zdrowia roślin i zwierząt oraz bezpieczeństwa żywności, tj. Komisję Codex Alimentarius, Światową Organizację Zdrowia Zwierząt (OIE) oraz Międzynarodową konwencję ochrony roślin (IPPC), zgodnie z postanowieniami Porozumienia WTO w sprawie stosowania środków sanitarnych i fitosanitarnych (Porozumienie SPS).

Władze krajowe mogą wprawdzie podejmować dodatkowe środki sanitarne i fitosanitarne niezbędne do ochrony życia lub zdrowia ludzi, zwierząt i roślin, niemniej dopuszcza się je wyłącznie w przypadku możliwości dowiedzenia, że są one oparte na wiedzy naukowej, proporcjonalne i niedyskryminacyjne. Unia Europejska, będąc jednym z największych graczy w światowym handlu żywnością i paszami, za priorytet uznaje wywiązywanie się ze swych międzynarodowych zobowiązań. Unia Europejska ma także świadomość, że jej własne wymogi częstokroć stanowią kryterium odniesienia dla handlu międzynarodowego oraz mają ogromne znaczenie dla krajów rozwijających się, z których wiele w dużym stopniu uzależnionych jest od dostępu do rynków europejskich.

AKTUALNIE OBOWIĄZUJĄCE KONTROLE PRZYWOZU

Ramy legislacyjne

Wymagania w zakresie bezpieczeństwa żywności określone są w rozporządzeniu (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady, znanym jako „ogólne prawo żywnościowe”. Rozporządzenie to stanowi, że polityka UE w zakresie bezpieczeństwa żywności powinna zapewniać swobodny przepływ żywności na rynku wewnętrznym, wysoki poziom ochrony zdrowia ludzkiego, służyć interesom konsumenta oraz gwarantować, że żywność i pasze przywożone do UE spełniają wymogi zapewniające równoważny poziom bezpieczeństwa.

Uzupełnieniem ogólnego prawa żywnościowego jest rozporządzenie (WE) nr 882/2004, znane jako „rozporządzenie w sprawie urzędowych kontroli żywności i pasz”. Ustanawia ono ogólne ramy urzędowych kontroli przeprowadzanych przez właściwe organy krajowe w państwach członkowskich i Komisję w celu sprawdzenia, czy przestrzegane są przepisy prawa żywnościowego i paszowego, zasady dotyczące zdrowia i dobrostanu zwierząt oraz, w określonym zakresie, przepisy dotyczące zdrowia roślin.

W szczególności w odniesieniu do przywożonych produktów rozporządzenie w sprawie urzędowych kontroli żywności i pasz ustanawia ogólne zasady dotyczące ustalania warunków przywozu, uznawania równoważności[7], zatwierdzania przedwywozowych kontroli przeprowadzanych przez właściwe organy państw trzecich oraz uznawania, że niektóre towary mogą wymagać szczególnych kontroli przed wprowadzeniem na terytorium Unii. W rozporządzeniu tym określono ponadto szczegółowe obowiązki Komisji w zakresie pozyskiwania odpowiednich informacji od partnerów handlowych oraz przeprowadzania inspekcji w państwach trzecich. Co roku Komisja przedstawia Radzie i Parlamentowi sprawozdanie dotyczące ogólnego funkcjonowania w państwach członkowskich urzędowych kontroli w zakresie bezpieczeństwa żywności, zdrowia zwierząt, dobrostanu zwierząt i zdrowia roślin.

Szczegółowe przepisy dotyczące przywozu ustanowiono ponadto w licznych sektorowych aktach prawnych dotyczących dziedzin zdrowia roślin, nasion, chorób odzwierzęcych, kontroli i zwalczania chorób zwierząt, produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, higieny żywności i pasz, żywności i pasz z organizmów zmodyfikowanych genetycznie, pozostałości i zanieczyszczeń, pestycydów, dodatków, składników odżywczych, żywności dietetycznej, wód mineralnych, nowej żywności, materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością i wielu innych.

Różne produkty, różne ryzyko

Z różnego rodzaju towarami związane jest różne ryzyko - dlatego też podlegają one szczególnym warunkom przywozu i kontrolom.

2.2.1 Żywe zwierzęta i produkty pochodzenia zwierzęcego (takie jak mięso, jaja i ryby) oraz produkty zwierzęce nieprzeznaczone do spożycia przez ludzi (takie jak nasienie i zarodki) uważa się za produkty stwarzające wysokie ryzyko, ponieważ mogą one być wektorami chorób przenoszonych zarówno na zwierzęta gospodarskie, jak i ludzi. Zagrożenia dla zdrowia zwierząt są szczególnie niepokojące z powodu niekorzystnego wpływu rozprzestrzeniania się chorób na produkcję zwierząt gospodarskich w UE.

Żywe zwierzęta i produkty zwierzęce mogą być wprowadzane na terytorium UE wyłącznie poprzez zatwierdzone punkty kontroli granicznej, z zastrzeżeniem spełnienia ściśle zharmonizowanych warunków przywozu. Warunki te określają, że przywóz musi być dokonywany z zatwierdzonych państw trzecich, z zatwierdzonych lub rejestrowanych zakładów oraz że świadectwa weterynaryjne dołączone do przesyłek muszą być opatrzone podpisem właściwego organu państwa wywozu, z podaniem szczegółowych informacji na temat statusu zdrowotnego produktów w odniesieniu do zdrowia publicznego i zdrowia zwierząt oraz ich zgodności z wymogami UE w zakresie przywozu. W przypadku wystąpienia poważnego ogniska choroby zwierząt na terytorium państwa trzeciego, w celu uniemożliwienia wprowadzenia takiej choroby na terytorium UE, mogą zostać wprowadzone ograniczenia przywozu.

Przy przywozie na terytorium Unii personel punktu kontroli granicznej przeprowadza obowiązkowe kontrole dokumentacji, kontrole identyfikacyjne i bezpośrednie, mające na celu sprawdzenie, czy przywożone towary są zgodne z opisem i spełniają warunki dotyczące przywozu do UE. Kontrole bezpośrednie są wymagane zawsze w przypadku zwierząt żywych, natomiast w przypadku produktów zwierzęcych zakres takich kontroli może być ograniczony, o ile spełnione są zharmonizowane warunki przywozu oraz zawarte są umowy weterynaryjne, potwierdzające, że dane państwo trzecie jest w stanie zapewnić poziom bezpieczeństwa identyczny lub równoważny bezpieczeństwu w UE. Elementem kontroli bezpośredniej mogą być także ukierunkowane kontrole analityczne, przeprowadzane z określoną częstotliwością.

Jeżeli przesyłka przejdzie pomyślnie przez wszystkie takie kontrole, wystawiany jest wspólny weterynaryjny dokument wejścia, na podstawie którego towar może zostać dopuszczony do swobodnego obrotu. Organy weterynaryjne ściśle współpracują z organami celnymi, które nie umożliwiają dopuszczenia zwierząt lub produktów zwierzęcych do obrotu, jeżeli nie został wystawiony wspólny weterynaryjny dokument wejścia.

2.2.2 Uważa się, że przywóz żywych roślin lub produktów roślinnych również stwarza wysokie ryzyko ze względu na wprowadzenie na terytorium UE nowych szkodników i chorób roślin, które potencjalnie mogą powodować katastrofalne skutki dla upraw i środowiska. Przed dopuszczeniem na terytorium Unii wszystkie żywe rośliny i niektóre produkty roślinne muszą posiadać urzędowe świadectwo fitosanitarne wystawione przez właściwy organ państwa trzeciego, zgodne ze wzorem określonym na podstawie Międzynarodowej konwencji ochrony roślin.

Kontrole w zakresie zdrowia roślin, obejmujące kontrole dokumentacji, kontrole identyfikacyjne i bezpośrednie, przeprowadza się w odniesieniu do wszystkich przesyłek roślin i podlegających regulacji produktów roślinnych w zatwierdzonym miejscu wprowadzenia. Organy krajowe mogą przyznać odstępstwo umożliwiające przeprowadzenie kontroli bezpośrednich w miejscu przeznaczenia, o ile zostaną spełnione określone warunki, np. przemieszczanie towarów pod dozorem celnym. Organy celne nie zezwalają na przywóz żadnych roślin i podlegających regulacji produktów roślinnych, jeżeli nie zostanie im przedstawiony dowód, że przeprowadzono z pozytywnym wynikiem odpowiednie kontrole fitosanitarne.

2.2.3 Obowiązkowej kontroli przedprzywozowej w wyznaczonym miejscu wprowadzenia podlegają także niektóre rodzaje żywności i pasz niepochodzące od zwierząt, w przypadku których zidentyfikowano nowe lub pojawiające się zagrożenie. Mogą do nich zaliczać się orzechy, niektóre owoce i warzywa. Towary, dla których wymagane są kontrole, określa się w oparciu o najnowsze dostępne informacje z uwzględnieniem profilu ryzyka danego produktu. Wykaz takich towarów oraz obowiązujące poziomy kontroli podlegają przeglądowi w cyklu kwartalnym. Podobnie jak w przypadku zwierząt i produktów zwierzęcych, towary takie przechodzą obowiązkowe kontrole graniczne, a ich dopuszczenie do swobodnego obrotu w UE następuje wyłącznie pod warunkiem pomyślnego przejścia takich kontroli.

2.2.4 Uważa się, że większość produktów z łańcucha żywnościowego sama z siebie nie stwarza ryzyka dla zdrowia publicznego oraz zdrowia zwierząt i roślin. W kategorii tej mieści się wiele produktów, które można przechowywać w temperaturze pokojowej (konserwy, przetwory, żywność suszona itp.), produkty złożone oraz wiele warzyw i owoców. W takich przypadkach kontroli przywozu dokonują państwa członkowskie na podstawie krajowych wieloletnich planów kontroli oraz z uwzględnieniem potencjalnego ryzyka, zidentyfikowanego przez państwa członkowskie.

Jak to działa?

Państwa trzecie, które planują wywóz produktów uważanych za stwarzające ryzyko dla UE, muszą spełnić szereg ścisłych wymagań. Dopiero wtedy produkty takie mogą zostać uznane za kwalifikujące się do przywozu. W zakres tych wymogów mogą wchodzić następujące warunki (wybrane lub wszystkie):

( złożenie formalnego pisemnego wniosku w sprawie wywozu do UE;

( sprawdzenie sytuacji w zakresie zdrowia roślin, zwierząt i zdrowia publicznego w danym państwie trzecim, z uwzględnieniem właściwych przepisów, systemów kontroli, środków nadzoru nad chorobami oraz infrastruktury laboratoryjnej;

( przedstawienie świadectw sanitarnych lub fitosanitarnych - poświadczających spełnienie wymogów UE w przypadku wywożonych produktów;

( zatwierdzenie zakładów planujących dokonywać wywozu do UE, poświadczające, że spełniają one stosowne wymogi unijne, w szczególności w odniesieniu do żywych zwierząt i produktów zwierzęcych;

( przedstawienie i zatwierdzenie planu monitorowania pozostałości substancji objętych zakazem lub ograniczeniami w UE.

W przypadku niektórych produktów wysokiego ryzyka wymagane są wizyty kontrolne mające na celu sprawdzenie spełnienia wymogów określonych w prawodawstwie UE. W przypadku gdy obowiązują warunki przywozu i warunki takie są spełnione w zadowalającym stopniu przez państwo trzecie lub w przypadku ustanowienia obowiązku przedwywozowych wykazów lub kontroli, zezwolenie na przywóz z takiego państwa trzeciego wymaga formalnej decyzji Komisji, podjętej w porozumieniu z państwami członkowskimi.

Już po zatwierdzeniu przestrzeganie wymogów jest oceniane regularnie podczas kontroli przeprowadzanych przez Komisję oraz w ramach kontroli ze strony państw członkowskich.

ŚRODKI ZAPEWNIAJĄCE SKUTECZNOŚĆ KONTROLI PRZYWOZU

Inspekcje, ocena ryzyka i systemy informacji

3.1.1 Przeprowadzanie inspekcji w państwach członkowskich i państwach trzecich, mających zapewnić poszanowanie przepisów prawodawstwa unijnego, leży w gestii Biura ds. Żywności i Weterynarii, będącego służbą Dyrekcji Generalnej ds. Zdrowia i Konsumentów. Biuro prowadzi kontrolę na podstawie rocznego planu, a priorytety określa w oparciu o posiadane doświadczenie i konsultacje z państwami członkowskimi. Oprócz inspekcji w zakresie nadzoru nad podmiotami prowadzącymi przedsiębiorstwa spożywcze oraz sprawdzania sytuacji państw członkowskich i państw trzecich pod względem stanu zdrowia zwierząt i roślin, Biuro ds. Żywności i Weterynarii przeprowadza rutynowe kontrole na miejscu w celu sprawdzenia zgodności z warunkami przywozu określonymi dla państw trzecich. Jeżeli ich wynik jest zadowalający i dopuszczony zostaje przywóz danego towaru z danego państwa trzeciego, Biuro ds. Żywności i Weterynarii przeprowadza kolejne cykliczne wizyty kontrolne w celu potwierdzenia, że dokonywany przywóz jest bezpieczny i może być kontynuowany. Dla zapewnienia przestrzegania prawodawstwa UE Biuro ds. Żywności i Weterynarii prowadzi również inspekcje w punktach kontroli granicznej i wyznaczonych miejscach wprowadzenia zlokalizowanych w państwach członkowskich. Inspekcje na miejscu służą wielu różnym celom, umożliwiając bliską koordynację z państwami członkowskimi i państwami trzecimi oraz monitorowanie przestrzegania wymogów. A co prawdopodobnie najistotniejsze, pozwalają podjąć bezzwłoczne działanie w przypadku zidentyfikowania niedopuszczalnego ryzyka.

3.1.2 Ustanowiony na mocy ogólnego prawa żywnościowego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) jest organem doradczym, który zapewnia Komisji Europejskiej wsparcie naukowe w zakresie wszelkich spraw mających pośredni lub bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo łańcucha żywnościowego. EFSA jest oddzielnym podmiotem prawnym, niezależnym od innych instytucji UE, a zakres jego zadań obejmuje wszystkie etapy produkcji i zaopatrzenia w żywność - „od gospodarstwa do stołu”. W odpowiednich przypadkach EFSA ocenia ryzyko stwarzane przez dany towar w funkcji zagrożenia.

3.1.3 Zintegrowany skomputeryzowany system weterynaryjny TRACES stanowi źródło informacji on-line dotyczących przywozu przesyłek zawierających żywe zwierzęta i produkty zwierzęce. Ułatwia on wymianę informacji między organami właściwymi ds. kontroli w zakresie zdrowia zwierząt i zdrowia publicznego, umożliwia organom weterynaryjnym szybkie reagowanie w przypadku stanów zagrożenia dla zdrowia oraz przyspiesza procedury administracyjne dotyczące podmiotów gospodarczych. Z TRACES korzystają zarówno państwa członkowskie, jak i coraz większa grupa państw trzecich[8]. TRACES opiera się zarówno na zharmonizowanym systemie oznaczania i kodowania towarów Światowej Organizacji Celnej (kodowanie sześciocyfrowe), jak i unijnej Nomenklaturze scalonej (kody ośmiocyfrowe). Dzięki zastosowaniu sześciocyfrowego poziomu kodowania systemy oznaczania i kodowania towarów umożliwiają wymianę informacji w skali całego świata.

3.1.4 UE posiada dwa systemy ostrzegania, które umożliwiają szybką i skuteczną wymianę informacji. System wczesnego ostrzegania o niebezpiecznych produktach żywnościowych i środkach żywienia zwierząt (RASFF)[9] umożliwia błyskawiczne rozesłanie w dowolnej porze powiadomienia w przypadku wykrycia żywności lub paszy stwarzającej poważne ryzyko. W celu wykluczenia ponownego wystąpienia problemu RASFF powiadamia także zainteresowane państwo trzecie. Podobny system ostrzegania - EUROPHYT[10] - umożliwia wymianę informacji w przypadku przejęcia roślin i materiałów roślinnych, które nie spełniają wymogów UE w zakresie zdrowia roślin.

Porozumienia dwustronne i wielostronne

UE odgrywa ważną rolę jako członek Światowej Organizacji Handlu i międzynarodowych organizacji standaryzacyjnych. W ten sposób UE ma możliwość promowania swojego modelu regulacji, a tym samym kształtowania międzynarodowych standardów, które będą miały zastosowanie do niej samej.

UE prowadzi także stały dialog z państwami trzecimi poświęcony problematyce środków sanitarnych i fitosanitarnych oraz przystępuje do dwustronnych porozumień handlowych, które zawierają postanowienia dotyczące środków sanitarnych i fitosanitarnych w kontekście handlu produktami rolnymi. Z pewną ograniczoną liczbą państw trzecich zawarto także porozumienia mające na celu ułatwienie handlu żywymi zwierzętami i produktami zwierzęcymi. W niektórych przypadkach umowy takie przewidują uznanie „równoważności”, co otwiera furtkę do przyznania odstępstwa od wymogu niektórych kontroli weterynaryjnych. W żadnym jednak wypadku Unia Europejska nie obniża swojego poziomu ochrony.

Rozporządzenie w sprawie urzędowych kontroli żywności i pasz stanowi także, że równoważność uznawana jest przez UE jednostronnie w dowolnym obszarze łańcucha żywnościowego. Zgodnie z Porozumieniem SPS Światowej Organizacji Handlu każdy członek WTO ma prawo zwrócić się do swych partnerów handlowych z wnioskiem o podjęcie dyskusji w kwestii uznania „równoważności”. Państwo trzecie może także, w przypadku wzmożonych kontroli przedwywozowych, wystąpić o obniżenie poziomu kontroli przywozowych przeprowadzanych przy wprowadzaniu do UE. W takim przypadku faktyczny stan rzeczy może zostać zweryfikowany przez Biuro ds. Żywności i Weterynarii.

Szkolenia

Program „Lepsze szkolenia na rzecz bezpieczniejszej żywności” to inicjatywa Komisji, w ramach której wprowadzono w życie kompleksowe programy szkoleń przeznaczonych dla właściwych organów z państw członkowskich, tak by posiadały one aktualny stan wiedzy na temat określonych aspektów prawa UE oraz dla zapewnienia jednolitego, obiektywnego i właściwego przeprowadzania kontroli. Przewidziano między innymi specjalny moduł szkoleniowy przeznaczony dla pracowników punktów kontroli granicznej, mający celu ułatwienie harmonizacji podejścia punktów kontroli granicznej do przywozu. Szkolenia organizowane dla państw członkowskich są otwarte również dla uczestników z państw trzecich, a w niektórych przypadkach specjalne sesje szkoleniowe organizuje się w państwach trzecich, w szczególności w krajach rozwijających się.

Koordynacja i komunikacja

W ramach grup eksperckich i komitetów regulacyjnych Komisja prowadzi systematycznie dyskusje z państwami członkowskimi na temat wszelkich nowych lub pojawiających się problemów budzących szczególne obawy, a także w przypadku zmian na poziomie międzynarodowym.

Bliskie relacje z państwami członkowskimi mają szczególne znaczenie pod względem możliwości szybkiego reagowania na przypadki naruszenia prawa żywnościowego i paszowego oraz prawa w zakresie zdrowia zwierząt i roślin. Środki w formie działań administracyjnych mogą być podejmowane przez właściwe organy państw członkowskich, niemniej w nagłych przypadkach stosowne kroki może podjąć Komisja, która do czasu potwierdzenia przez państwa członkowskie będzie działać z własnej inicjatywy. Komisja może także zwrócić się z prośbą do Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) o pomoc w dochodzeniach wszczynanych w związku z podejrzeniami, stwierdzeniem działań niezgodnych z prawem oraz nieprawidłowości.

Zapewnienie właściwej odpowiedzi

Czynniki przenoszące najważniejsze choroby zakaźne zwierząt oraz organizmy szkodliwe dla roślin przedostają się na terytorium UE na różne sposoby, między innymi w wyniku nielegalnego przywozu oraz przemieszczeń ptaków wędrownych lub owadów-wektorów. Mimo to, w przypadku żadnego z poważnych kryzysów zdrowotnych, do jakich doszło w okresie minionych lat, nie stwierdzono jako przyczyny legalnego przywozu przesyłek czy niedociągnięć w zakresie weterynaryjnych lub sanitarnych kontroli przywozowych.

Zważywszy na to, że sytuacje kryzysowe w dziedzinie zdrowia zwierząt, zdrowia roślin i bezpieczeństwa żywności mogą być bardzo kosztowne, a ich oddziaływanie na społeczeństwo jako całość jest bardzo istotne, każdego roku w budżecie Unii Europejskiej przeznacza się blisko 300 mln EUR na zapobieganie i zwalczanie chorób[11] oraz 100 mln EUR na środki z zakresu bezpieczeństwa żywności i pasz. Unia Europejska posiada także zestaw środków umożliwiających szybkie reagowanie na kryzysy i nowe zagrożenia. Przykładowo w ciągu minionego dziesięciolecia w ramach dalszego ograniczania ryzyka związanego z potencjalnym nielegalnym wprowadzaniem żywności, dokonano przeglądu i zaostrzono przepisy regulujące usuwanie międzynarodowych odpadów gastronomicznych i osobisty przywóz żywności przez pasażerów.

Zadanie zapewnienia zgodności przywozu z prawodawstwem unijnym obarczone jest trudnościami, ponieważ produkcja już z założenia odbywa się poza zakresem bezpośredniej kontroli UE i państw członkowskich. Dlatego też zasadnicze znaczenie ma wdrożenie wielopoziomowych i wielopodmiotowych ram regulacyjnych, które podlegały będą regularnemu przeglądowi. Dzięki takim ramom możliwe będzie zagwarantowanie, że na rynek UE przywożone będą wyłącznie bezpieczne produkty.

NOWE I POJAWIAJĄCE SIĘ PROBLEMY

Rosnące znaczenie środków sanitarnych i fitosanitarnych

Ważnym priorytetem polityki handlowej pozostaje obniżanie stawek taryfowych i redukcja ograniczeń kontyngentowych. W coraz większym jednak stopniu wyzwaniem jest element regulacji. Co się tyczy wymogów w zakresie środków sanitarnych i fitosanitarnych, poszczególne państwa mają prawo ustanowienia własnego poziomu ochrony i wprowadzenia stosownych regulacji. Działania takie muszą jednak być podejmowane zgodnie z postanowieniami Porozumienia SPS Światowej Organizacji Handlu. Nadmiernie częste i nieuzasadnione stosowanie środków sanitarnych i fitosanitarnych, które są nieproporcjonalne lub nie mają oparcia w dowodach naukowych, bądź też środków nieopartych na międzynarodowych standardach, stanowi problem zarówno dla UE, jak i jej partnerów handlowych.

Wyzwania

Choroby od zawsze stanowiły jeden z najważniejszych czynników uwzględnianych przy określaniu poziomu ryzyka występującego w danym momencie czasu. Choroby takiej jak gąbczasta encefalopatia bydła (BSE) oraz nowe warianty ptasiej grypy, które pojawiły się w minionych latach, podniosły poziom ryzyka związanego z handlem niektórymi produktami zwierzęcymi. Dodatkowo zmieniające się warunki klimatyczne przyczyniły się do istotnej zmiany pod względem wzorców chorób i ich rozprzestrzeniania się. Jako przykład można tu podać pojawienie się choroby niebieskiego języka jako głównej choroby dotykającej pogłowie bydła i owiec w Europie Północnej oraz węgorka sosnowca, atakującego populację pinii w krajach śródziemnomorskich. Zachodzi ponadto ryzyko wystąpienia chorób uważanych wcześniej za nieistniejące w Europie, takich jak gorączka doliny Rift.

Zanieczyszczenie żywności i pasz jest trudne do wykrycia bez względu na to, czy nastąpiło przypadkiem, czy też nie, ponieważ jego źródłem mogą być tak nowe procesy produkcyjne, nowe modele konsumpcji, jak i nielegalne praktyki stanowiące zagrożenie dla zdrowia ludzi i zwierząt.

Pojawiają się i ewoluują nowe technologie, takie jak biotechnologia czy nanotechnologie, a także nowe generacje składników żywności i pasz. Ponieważ takie nowe technologie znajdują liczne zastosowania w branży spożywczej, coraz większego znaczenia nabiera zarządzanie postrzeganiem przez konsumenta związanego z nimi ryzyka. Przejrzysta i obiektywna informacja na temat ich bezpieczeństwa oraz odpowiedniości i skuteczności obowiązujących wymogów w zakresie środków sanitarnych i fitosanitarnych stanowi ważny element całości kontroli, zarówno przywozowych, jak i pozostałych.

Bioterroryzm, z którym wiąże się potencjał wykorzystania wirusów i patogenów przenoszonych drogą pokarmową w celu zagrożenia zdrowiu publicznemu i zdrowiu zwierząt oraz zakłócenia funkcjonowania gospodarki, zwiększa potrzebę czujności w przypadku kontroli przywozowych, a także bezpieczeństwa biologicznego ogólnie. Dotyczy to w równym stopniu zagrożeń wynikających z nielegalnego handlu, a także umyślnego zanieczyszczenia żywności.

Bardziej inteligentne podejścia

W czasach, w których dostępność środków finansowych i innych zasobów jest coraz bardziej ograniczona, ważne jest, by zasoby kontrolne wykorzystywane były w obszarach generujących największe korzyści dla europejskich obywateli. W tym celu niezbędne są ramy ustawodawcze promujące większą harmonizację podejścia do kontroli przywozu w UE oraz ustanawiające bardziej przejrzysty, aktualny i skuteczny system kontroli przywozu. Dodatkowe możliwości wiążą się z pełniejszym wykorzystaniem nowych technologii informacyjnych, np. elektronicznych certyfikatów. Dzięki opracowaniu opartego na analizie ryzyka podejścia do kontroli bezpośrednich w punktach kontroli granicznej oraz optymalizacji koordynacji między organami egzekwującymi, państwa członkowskie będą mogły rozporządzać posiadanymi zasobami mądrzej. Oprócz tego łatwiejsza staje się w ten sposób identyfikacja i prewencja oszustw i nielegalnego przywozu.

Koordynacja poszczególnych rodzajów kontroli, tj. dotyczących zdrowia zwierząt i zdrowia publicznego, na granicach UE, uregulowana w rozlicznych przepisach prawodawstwa unijnego, nie zawsze daje się zrealizować w sposób spójny i skuteczny. W sytuacji, w której wymagana jest "inteligentna regulacja", rozdrobnienie prawodawstwa może skutkować zróżnicowaniem pod względem wykładni i egzekwowania przepisów. To z kolei przekłada się na trudności, na jakie napotykają importerzy, przedstawiający produkty do przywozu, właściwe organy egzekwujące, dążące do przyjęcia podejścia zharmonizowanego oraz ogólnie handel. Państwa trzecie, które w efekcie napotykają utrudnienia w dostępie do rynków UE, przedstawiają swoje problemy między innymi na forum WTO.

ŚRODKI NA RZECZ POPRAWY I WZMOCNIENIA KONTROLI PRZYWOZU ŻYWNOŚCI, PASZ, ZWIERZĄT I ROŚLIN W PRZYSZŁOŚCI

W zarysowanym powyżej kompleksowym i bezustannie zmieniającym się otoczeniu UE musi zachować swą zdolność do opracowywania, rozwijania i wprowadzania w życie odpowiednich działań w odpowiedzi na zagrożenia bezpieczeństwa żywności.

Aktualny system, u którego podstaw leży podejście do kontroli przywozu oparte na analizie ryzyka i dowodach, dotychczas funkcjonował prawidłowo. Cechą tego systemu jest jednak zróżnicowane podejście do kontroli żywności, pasz, zwierząt i roślin, co wprowadza element znacznej złożoności, z którą muszą zmierzyć się organy wykonujące kontrole. Ogólne prawo żywnościowe i rozporządzenie w sprawie urzędowych kontroli żywności i pasz wprowadziły wprawdzie pewną ogólna spójność, została ona jednak osiągnięta dzięki wprowadzeniu dodatkowego poziomu przepisów.

W związku z tym zachodzi potrzeba usprawnienia aktualnego systemu kontroli poprzez poprawę oceny ryzyka oraz spójności i wydajności stosowanych mechanizmów, jednakże bez negowania podstawowych założeń, na jakich się one zasadzają. Powinno to przyczynić się do zwiększenia spójności i stopnia integracji różnych stosowanych mechanizmów kontrolnych.

Udoskonalenia w zakresie prawodawstwa

Mimo że ogólne prawo żywnościowe i rozporządzenie w sprawie urzędowych kontroli żywności i pasz w dalszym ciągu stanowić będą ogólne ramy prawne w zakresie kontroli żywności i innych produktów mających znaczenie dla łańcucha żywnościowego, podjęte zostaną pewne nowe i innowacyjne kroki w celu przeanalizowania możliwych sposobów ewolucji aktualnego systemu w kierunku wydajniejszego mechanizmu zarządzania skoordynowanymi kontrolami przywozu na granicach UE. Mimo że większość takich modyfikacji zostanie uwzględniona w planowanych zmianach rozporządzenia w sprawie urzędowych kontroli żywności i pasz, rozważa się również nowe przepisy w zakresie zdrowia zwierząt i zdrowia roślin.

5.1.1 Zmiany w rozporządzeniu w sprawie urzędowych kontroli żywności i pasz planuje się w ramach szerszej inicjatywy dotyczącej przekształcenia i uproszczenia prawodawstwa UE - w obszarach bezpieczeństwa żywności i pasz, zdrowia zwierząt, dobrostanu zwierząt oraz, częściowo, zdrowia roślin - którą zapoczątkowano w 2004 r. Ma ona na celu zapewnienie zintegrowanego podejścia do urzędowych kontroli we wszystkich obszarach.

Kompleksowe ramy prawne ustanowione tym rozporządzeniem obowiązują od stycznia 2006 r. i od tego czasu potwierdziły swoją przydatność pod względem wspierania zintegrowanego podejścia w zakresie przeprowadzania kontroli urzędowych w łańcuchu żywnościowym. Przegląd przepisów rozporządzenia pozwoli skonsolidować owo zintegrowane podejście. Skupi się on na przepisach mających aktualnie zastosowanie do finansowania kontroli urzędowych, przepisach dotyczących kontroli pozostałości leków weterynaryjnych[12] oraz przepisach dotyczących weterynaryjnych kontroli żywych zwierząt i produktów pochodzenia zwierzęcego[13]. W ramach przeglądu rozważone zostaną także zmiany, jakie mają zostać wprowadzone w celu odzwierciedlenia zmian w przygotowywanych przepisach dotyczących zdrowia zwierząt i roślin, a w bardziej ogólnym ujęciu celem przeglądu będzie uproszczenie aktualnych ram współpracy w zakresie egzekwowania, w obrębie których działania kontrolne przeprowadza Komisja i państwa członkowskie. Oprócz tego przegląd będzie mieć na uwadze osiągnięcie spójności z przepisami nowego zmodernizowanego kodeksu celnego UE, który ma wejść w życie w 2013 r.

Pod względem operacyjnym niezbędne będzie udoskonalenie aktualnych narzędzi oraz ewentualnie opracowanie nowych, tak by decyzje z zakresu zarządzania ryzykiem dotyczące przywożonych produktów w pełni uwzględniały profil ryzyka danego produktu, związane z nim zagrożenie (którego istotność można ocenić korzystając z pomocy EFSA) i pochodzenie. W realizacji tego zadania pomogą funkcje eksploracji i obsługi danych oraz spójny i przejrzysty proces określania warunków przywozu i kontroli granicznych.

5.1.2 Nowe prawo w dziedzinie zdrowia zwierząt będzie oparte na strategii w zakresie zdrowia zwierząt na lata 2007-2013, ustanawiającej ramy dla środków w dziedzinie zdrowia i dobrostanu zwierząt. Celem strategii, wychodzącej z zasady, że „lepiej zapobiegać, niż leczyć”, jest zwrócenie większej uwagi na środki ostrożności, nadzór nad chorobami, kontrole i badania naukowe, w celu ograniczenia zachorowalności wśród zwierząt oraz zminimalizowania skutków pojawienia się ognisk chorób. Obowiązujące prawodawstwo w dziedzinie zdrowia zwierząt obejmuje wiele różnych obszarów polityki, takich jak zwalczanie chorób zwierząt, żywienie zwierząt i dobrostan zwierząt. Zawiera ono także przepisy dotyczące handlu wewnątrzunijnego i przywozu zwierząt i produktów zwierzęcych. Powyższy zestaw wzajemnie powiązanych działań politycznych zostanie zastąpiony jednolitymi ramami regulacyjnymi, które będą zbieżne ze standardami międzynarodowymi. Oprócz tego opracowane zostaną zharmonizowane unijne ramy regulujące kwestie podziału odpowiedzialności i kosztów.

5.1.3 Analogicznemu przeglądowi zostaną poddane przepisy UE w zakresie zdrowia roślin. Ma on uwzględnić nowe uwarunkowania oraz skupić się na ochronie UE przed wprowadzeniem i rozprzestrzenianiem się szkodliwych organizmów, na wkładzie w zrównoważoną produkcję, zapewnieniu konkurencyjności sektora rolnictwa, wkładzie w ochronę lasów i krajobrazów, a także na wkładzie w bezpieczeństwo żywności. Na przestrzeni lat nastąpiło wiele zmian, uzasadniających kompleksową ewaluację systemu, który powstał w latach 70. - można tu wymienić rozszerzenie UE, globalizację, zmianę klimatu oraz znaczący postęp w dziedzinie nauki w porównaniu z wiedzą, na której pierwotnie oparto przepisy w dziedzinie zdrowia roślin.

Udoskonalenia o charakterze nieustawodawczym

Poczesne miejsce w dalszym ciągu zajmować będzie praca służby Komisji odpowiedzialnej za kontrole, Biura ds. Żywności i Weterynarii, pozwalająca uzyskać informacje na potrzeby decyzji dotyczących ryzyka oraz zapewnić spójne działania następcze w stosunku do wykazów krajów i zakładów.

W dalszym ciągu modernizowany będzie system TRACES, w celu dostosowania do zmieniających się warunków oraz postępu technicznego, a zarazem ulepszenia analizy ryzyka. TRACES zostanie poszerzony o nowych użytkowników, w tym państwa trzecie i podmioty gospodarcze. Na potrzeby usprawnienia systemu i zwalczania oszustw wprowadzona zostanie także certyfikacja elektroniczna.

Jeżeli chodzi o systemy RASFF i EUROPHYT, podejmowane będą wysiłki, by informacje przekazywane w ich ramach w trybie czasu rzeczywistego w dalszym ciągu stanowiły użyteczne narzędzie pomagające w identyfikacji ryzyka i sygnalizowaniu konieczności działań w sytuacji kryzysowej. Koncepcja, na jakiej zasadzają się obydwa systemy przekazywania danych, może dać początek bardziej kompleksowemu mechanizmowi, zapewniającemu identyfikowalność kontroli granicznych obejmujących całość przywozu żywności, pasz, zwierząt i roślin.

Unia Europejska będzie także kontynuować dialog z państwami trzecimi na szczeblu dwu- i wielostronnym, tak by rozwiązywanie problemów z zakresu systemu środków sanitarnych i fitosanitarnych odbywało się w sposób otwarty i przejrzysty.

Optymalne wykorzystanie zasobów

W rzeczywistości, którą cechuje ograniczona dostępność zasobów, konieczne są działania gwarantujące optymalną alokację zasobów ludzkich i finansowych niezbędnych dla kontroli. Lepsza koordynacja proporcjonalnych i właściwie ukierunkowanych zasobów kontrolnych powinna umożliwić przyjęcie surowszego podejścia w zakresie kontroli przywozu, które organom egzekwującym pozwoliłoby skupić działania w tych obszarach, w których ryzyko jest wyższe. Zbyt duże skupienie kontroli na produktach niskiego ryzyka i przepuszczenie na rynek wewnętrzny nieskontrolowanych produktów wysokiego ryzyka to sytuacja, jakiej UE stara się uniknąć.

Uproszczenie i konsolidacja przepisów dotyczących urzędowych kontroli muszą być korzystne dla właściwych organów państw członkowskich oraz podmiotów gospodarczych. W ten sposób możliwa będzie poprawa efektywności wykorzystania zasobów podmiotów gospodarczych i organów kontrolnych w państwach członkowskich oraz wzrośnie wartość dodana wynikająca z wydajnego, obejmującego zasięgiem całą UE systemu kontroli. Korzyści odczuje także konsument, ponieważ skuteczniejsze, oparte na analizie ryzyka zintegrowane kontrole urzędowe będą zapewniać bezpieczeństwo na wszystkich poziomach łańcucha żywnościowego. Zyskają także relacje z partnerami handlowymi, a co za tym idzie - sam handel.

WNIOSKI

Celem przywozu żywności, pasz, zwierząt i roślin jest zaspokojenie potrzeb europejskich przedsiębiorstw i konsumentów. Należy jednak pamiętać, że wraz ze wzrostem handlu globalnego rośnie ryzyko związane z takim przywozem. Ważną rolę w rozwiązaniu problemu takiego ryzyka ma do odegrania UE.

W tym celu dokonywana jest ocena ryzyka związanego z przywozem określonego towaru oraz ustanawiane są warunki przywozu i kontrole, niezbędne dla zagwarantowania przez UE, że przywóz żywności, pasz, zwierząt i roślin odbywa się w bezpieczny sposób. Zasadą fundamentalną jest, że żywność będąca w obrocie na rynkach UE musi być bezpieczna, niezależnie od tego, czy została wyprodukowana w UE, czy też przywieziona z państw trzecich.

Kluczową rolę pod tym względem odgrywa kompleksowe, zharmonizowane prawodawstwo unijne dotycząc produktów wysokiego ryzyka, u którego podstaw leży zharmonizowane i oparte na analizie ryzyka podejście do kontroli przywozu. Pozwala ono zapobiec urzeczywistnieniu poważnych obaw dotyczących bezpieczeństwa, umożliwia UE odpowiednią odpowiedź wobec pojawiającego się ryzyka lub sytuacji kryzysowych oraz zapobiega poważnym zakłóceniom handlu.

Niniejsze sprawozdanie dowodzi, że jakkolwiek prawodawstwo to pozwala skutecznie zarządzać potencjalnym i rzeczywistym ryzykiem, to miejscami cechuje je pewna złożoność i brak ogólnej spójności. To oznacza potencjalne obciążenia i trudności związane z wdrażaniem, zarówno na poziomie państw członkowskich, jak i podmiotów gospodarczych. Niniejsze sprawozdanie stwierdza ponadto, że dostępne narzędzia wspierające to prawodawstwo mogą być wdrażane w sposób spójniejszy w odniesieniu do całej szerokiej gamy produktów łańcucha żywnościowego, tak by wszystkie przywożone produkty podlegały warunkom i kontrolom wprost proporcjonalnym do związanego z nimi ryzyka.

Dlatego też, jakkolwiek Komisja jest przekonana o braku konieczności zasadniczych zmian obowiązującego prawodawstwa, będzie dążyć - poprzez przegląd i konsolidację różnych obowiązujących aktów prawnych - do zwiększenia spójności w zakresie kontroli przywozu, co w szczególności korzystne będzie dla przeprowadzających te kontrole. Bardziej całościowe podejście będzie służyć poprawie wydajności unijnego systemu kontroli przywozu, optymalnej alokacji zasobów, a ponadto ułatwi promowanie i obronę unijnego modelu regulacji.

Komisja Europejska będzie dążyć do zapewnienia bezpieczeństwa całości przywożonej żywności, pasz, zwierząt i roślin. Jest także przekonana, że posiada zdolność do utrzymania i wzmocnienia spójności i skuteczności aktualnie obowiązujących kontroli przywozu, w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi.

[1] Konkluzje Rady w sprawie bezpieczeństwa przywożonych produktów rolnych i rolno-spożywczych oraz przestrzegania przepisów wspólnotowych, 2917. posiedzenie Rady ds. Rolnictwa i Rybołówstwa, Bruksela 18-19 grudnia 2008 r. - 17169/08 ADD 1.

[2] DG ds. Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Monitoring Agri-trade Policy, nr 01-10, czerwiec 2010 r.

[3] Komisja Europejska – Dyrekcja Generalna ds. Przedsiębiorstw i Przemysłu.

[4] COM(2010) 612, Handel, wzrost i polityka światowa,http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2010/december/tradoc_146955.pdf

[5] Tamże.

[6] W latach 2007 i 2008 stopa wzrostu światowego handlu produktami rolnymi wynosiła 21 %-25 %.

[7] Równoważność oznacza, że system kontroli stosowany przez dane państwo trzecie uznawany jest przez UE jako równoważny unijnemu systemowi kontroli.

[8] Aktualnie w systemie TRACES w ciągu każdego miesiąca rejestruje się ok. 5 000 wspólnych weterynaryjnych dokumentów wejścia dla zwierząt żywych i 40 000 dla produktów pochodzenia zwierzęcego. Czternaście państw trzecich wykorzystuje TRACES do wystawiania świadectw dołączanych do zwierząt lub produktów przywożonych do UE.

[9] Państwa członkowskie UE, Komisja, EFSA, Norwegia, Liechtenstein i Islandia uczestniczą w systemie wczesnego ostrzegania o niebezpiecznych produktach żywnościowych i środkach żywienia zwierząt - RASFF.

[10] EUROPHYT daje bezpośredni dostęp internetowy Komisji, państwom członkowskim i Szwajcarii.

[11] W zakres wchodzą środki podejmowane przez UE w ramach zwalczania określonych chorób zwierząt w państwach kandydujących i potencjalnych państwach kandydujących leżących wzdłuż granic UE w celu zminimalizowania ryzyka rozprzestrzenienia się chorób na terytorium UE. Za przykład może posłużyć akcja podawania szczepionek przeciw klasycznemu pomorowi świń, prowadzona aktualnie na Bałkanach Zachodnich.

[12] Aktualnie zagadnienie to uregulowane jest przepisami dyrektywy 96/23/WE.

[13] Ustanowione odpowiednio w dyrektywach rady 91/496/EWG i 97/78/WE.