[pic] | KOMISJA EUROPEJSKA |

Bruksela, dnia 12.5.2010

KOM(2010) 238 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI

SPRAWOZDANIE Z KONWERGENCJI ZA 2010 ROK (przygotowane zgodnie z art. 140 ust. 1 Traktatu)

{SEK(2010) 598}

CEL SPRAWOZDANIA

Zgodnie z art. 140 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (zwanego dalej „TFUE”) co najmniej co dwa lata lub na wniosek państwa członkowskiego objętego derogacją Komisja i EBC składają Radzie sprawozdania w sprawie postępów dokonanych przez państwa członkowskie objęte derogacją w wypełnianiu ich zobowiązań w zakresie urzeczywistnienia unii gospodarczej i walutowej. Ostatnie okresowe sprawozdania z konwergencji Komisji i EBC zostały przyjęte w maju 2008 r.

Sprawozdanie z konwergencji za 2010 r. dotyczy następujących dziewięciu państw członkowskich objętych derogacją: Bułgarii, Estonii, Litwy, Łotwy, Polski, Republiki Czeskiej, Rumunii, Szwecji i Węgier. Dania i Zjednoczone Królestwo nie wyraziły woli przyjęcia euro i z tego powodu ocena ich nie obejmuje. Bardziej szczegółowa ocena stopnia konwergencji w tych krajach dostępna jest w załączniku technicznym do niniejszego sprawozdania (SEC(2010) 598).

Treść sprawozdań przygotowywanych przez Komisję i EBC reguluje art. 140 ust. 1 TFUE. Artykuł ten stanowi, że sprawozdania muszą obejmować analizę zgodności krajowego prawodawstwa, w tym statutu krajowego banku centralnego, z art. 130 i 131 TFUE oraz ze Statutem Europejskiego Systemu Banków Centralnych (ESBC) i Europejskiego Banku Centralnego (dalej zwanym „Statutem ESBC/EBC”). W sprawozdaniach należy również zbadać, czy w przedmiotowych państwach członkowskich osiągnięto wysoki poziom trwałej konwergencji, w oparciu o stopień spełnienia kryteriów konwergencji (takich jak stabilność cen, sytuacja budżetowa, stabilność kursu walutowego, długoterminowe stopy procentowe) i z uwzględnieniem szeregu czynników dodatkowych, o których mowa w ostatnim akapicie art. 140 ust. 1. Cztery kryteria konwergencji zostały opisane bardziej szczegółowo w protokole załączonym do TFUE (Protokół nr 13 w sprawie kryteriów konwergencji).

Analiza zgodności prawodawstwa krajowego, w tym statutu krajowego banku centralnego, z art. 130 i 131 TFUE oraz ze Statutem ESBC/EBC musi również obejmować ocenę przestrzegania zakazu finansowania ze środków banku centralnego (art. 123) i zakazu uprzywilejowanego dostępu (art. 124), zgodności z celami ESBC (art. 127 ust. 1) oraz integracji prawnej krajowych banków centralnych z ESBC (kilka artykułów TFUE oraz Statutu ESBC/EBC).

Kryterium stabilności cen zostało określone w art. 140 ust. 1 tiret pierwsze TFUE jako: „osiągnięcie wysokiego stopnia stabilności cen [...] będzie to wynikało ze stopy inflacji zbliżonej do istniejącej w co najwyżej trzech państwach członkowskich, które mają najlepsze rezultaty w dziedzinie stabilności cen”.

Artykuł 1 Protokołu w sprawie kryteriów konwergencji stanowi dalej: „kryterium stabilności cen […] oznacza, że państwo członkowskie ma trwały poziom stabilności cen, a średnia stopa inflacji, odnotowana w tym państwie w ciągu jednego roku poprzedzającego badanie, nie przekracza o więcej niż 1,5 punktu procentowego inflacji trzech państw członkowskich o najbardziej stabilnych cenach. Inflacja mierzona jest za pomocą wskaźnika cen artykułów konsumpcyjnych na porównywalnych podstawach, z uwzględnieniem różnic w definicjach krajowych.”[1]. Wymóg trwałości oznacza, że zadowalający poziom inflacji należy osiągnąć zasadniczo dzięki określonemu kształtowaniu się kosztów produkcji i innych czynników mających strukturalny wpływ na zmiany cen, a nie za sprawą czynników tymczasowych. Dlatego też badanie konwergencji obejmuje ocenę zasadniczych czynników kształtujących inflację oraz perspektyw średnioterminowych. W perspektywie przyszłości w sprawozdaniu ocenia się też, czy dany kraj ma szansę osiągnąć wartość referencyjną w ciągu najbliższych miesięcy[2]. Stabilny poziom inflacji w obecnej sytuacji zasługuje na szczególną uwagę. Skutki kryzysu finansowego w istotny sposób wpłynęły na poziom inflacji w wielu krajach przy wysokiej zmienności sytuacji makroekonomicznej. Obliczono, że w marcu 2010 r. wartość referencyjna inflacji wynosiła 1,0 %, a najniższy poziom inflacji wśród państw członkowskich odnotowano w Portugalii, Estonii i Belgii[3]. W obecnej sytuacji gospodarczej, charakteryzującej się ogromnym powszechnym negatywnym szokiem (globalny kryzys gospodarczy i finansowy oraz związana z nim presja na zmniejszanie inflacji), niezwykle wiele państw doświadcza okresów ujemnej stopy inflacji. W tej szczególnej sytuacji ujemne stopy inflacji stanowią istotny pod względem ekonomicznym punkt odniesienia przy ocenie stabilności cen w poszczególnych krajach. Uzasadnione wydaje się jednak wyłączenie z grona krajów osiągających najlepsze wyniki tych krajów, których średnia stopa inflacji znacznie odbiega od średniej inflacji w strefie euro (0,3 % w marcu 2010 r.) – zgodnie z precedensem ustanowionym w sprawozdaniu z konwergencji za 2004 rok[4] – ponieważ nie można racjonalnie uznać, że te odbiegające kraje osiągają najlepsze wyniki pod względem stabilności cen, a ich uwzględnienie wpłynęłoby poważnie na wartość referencyjną i w konsekwencji na sprawiedliwy charakter tego kryterium. W marcu 2010 r. prowadzi to do wyłączenia Irlandii, jedynego kraju, którego średnia dwunastomiesięczna stopa inflacji (wynosząca -2,3 % w marcu 2010 r.) odbiega znacznie od stopy inflacji w strefie euro i innych państwach członkowskich, co odzwierciedla głównie poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej.

Kryterium konwergencji dotyczące sytuacji budżetowej zostało określone w art. 140 ust. 1 tiret drugie TFUE jako „stabilna sytuacja finansów publicznych: będzie to wynikało z sytuacji budżetowej, która nie wykazuje nadmiernego deficytu budżetowego w rozumieniu art. 126 ust. 6”. Ponadto art. 2 Protokołu w sprawie kryteriów konwergencji stanowi, że kryterium to oznacza, iż „w czasie badania państwo członkowskie nie jest objęte decyzją Rady zgodnie z art. 126 ust. 6 traktatu, stwierdzającą istnienie nadmiernego deficytu”.

Kryterium kursu walutowego zostało określone w art. 140 ust. 1 tiret trzecie TFUE jako „poszanowanie zwykłych marginesów wahań kursów przewidzianych mechanizmem wymiany walut europejskiego systemu walutowego przez co najmniej dwa lata, bez dewaluacji w stosunku do euro”

Artykuł 3 Protokołu w sprawie kryteriów konwergencji stanowi: „Kryterium udziału w mechanizmie kursów walut Europejskiego Systemu Walutowego [...] oznacza, że państwo członkowskie stosowało normalne granice wahań, przewidziane w mechanizmie kursów walut Europejskiego Systemu Walutowego, bez poważnych napięć przynajmniej przez dwa lata przed badaniem. W szczególności państwo członkowskie nie zdewaluowało dwustronnego centralnego kursu swojej waluty wobec euro z własnej inicjatywy przez ten sam okres”[5].

W przypadku niniejszego sprawozdania dwuletni okres oceny stabilności kursu walutowego trwał od dnia 24 kwietnia 2008 r. do dnia 23 kwietnia 2010 r. Przy ocenie zmian kursu walutowego w analizie uwzględnia się we wszystkich stosownych przypadkach wpływ zewnętrznych oficjalnych ustaleń dotyczących finansowania, w tym jego rozmiar, wielkość i charakter przepływu środków w ramach pomocy oraz ewentualne uwarunkowania polityczne.

W art. 140 ust. 1 tiret czwarte TFUE zawarto wymóg spełnienia następującego kryterium: „trwały charakter konwergencji osiągniętej przez państwo członkowskie objęte derogacją i jego udziału w mechanizmie kursów wymiany walut, co odzwierciedla się w poziomach długoterminowych stóp procentowych ”. Artykuł 4 Protokołu w sprawie kryteriów konwergencji stanowi dalej, że „kryterium konwergencji stóp procentowych [...] oznacza, że w ciągu jednego roku przed badaniem państwo członkowskie posiadało średnią nominalną długoterminową stopę procentową nieprzekraczającą więcej niż o dwa punkty procentowe stopy procentowej trzech państw członkowskich o najbardziej stabilnych cenach. Stopy procentowe oblicza się na podstawie długoterminowych obligacji państwowych lub porównywalnych papierów wartościowych, z uwzględnieniem różnic w definicjach krajowych”.

Obliczono, że w marcu 2010 roku wartość referencyjna stopy procentowej wynosiła 6,0 %[6].

Artykuł 140 ust. 1 TFUE nakazuje również badanie innych czynników związanych z integracją gospodarczą i konwergencją. Do tych dodatkowych czynników należy integracja rynków finansowych i rynków produktowych, zmiany na rachunku bieżącym bilansu płatniczego oraz zmiany jednostkowych kosztów pracy i innych wskaźników cen. Te ostatnie przedstawiono w ramach oceny stabilności cen.

BUłGARIA

Bułgarskie prawodawstwo, w szczególności ustawa o Narodowym Banku Bułgarii (zwanym dalej „NBB”), nie jest w pełni zgodne z art. 130 i 131 TFUE oraz ze Statutem ESBC/EBC. Ustawa o konflikcie interesów zawiera przepisy, które stoją w sprzeczności z niezależnością NBB. Nadal występują niezgodności i niedociągnięcia dotyczące integracji banku centralnego z ESBC w dziedzinie polityki pieniężnej, emisji banknotów i monet, wspierania sprawnego funkcjonowania systemów płatniczych, uzyskiwania zgody EBC na przystąpienie do międzynarodowych instytucji monetarnych, roli EBC i UE w dziedzinie statystyki, przeprowadzania kontroli przez niezależnych audytorów zewnętrznych, niezależności instytucjonalnej i osobistej oraz zakazu finansowania ze środków banku centralnego. Ustawa, której projekt został opracowany przez rząd bułgarski we współpracy z NBB, pod warunkiem jej wejścia w życie, usunęłaby część istniejących niedociągnięć. Nie uwzględniono w niej jednak kwestii związanych z integracją NBB z Eurosystemem.

Średnia dwunastomiesięczna inflacja w Bułgarii utrzymuje się powyżej wartości referencyjnej od czasu jej przystąpienia do UE w 2007 r. Średnia stopa inflacji w Bułgarii w okresie 12 miesięcy do marca 2010 r. wyniosła 1,7 %, czyli powyżej wartości referencyjnej wynoszącej 1,0 %. Oczekuje się, że w nadchodzących miesiącach utrzyma się powyżej wartości referencyjnej, jednocześnie się do niej zbliżając.

Roczna inflacja HICP wzrosła znacznie w pierwszej połowie 2008 r., osiągając 15 % w wyniku silnego popytu krajowego i gwałtownych wzrostów cen żywności i energii na świecie. Od początku kryzysu finansowego inflacja zmniejszyła się raptownie do około 1,6 % pod koniec 2009 r., kiedy to spadły ceny surowców, znacznie osłabił się popyt krajowy, a tempo wzrostu jednostkowych kosztów pracy było bardziej umiarkowane. Ponownie nieznacznie wzrosła na początku 2010 r. w następstwie podwyższenia akcyzy i ponownego wzrostu cen paliw. W marcu 2010 r. roczny HICP wynosił 2,4 %.

Zgodnie prognozą służb Komisji z wiosny 2010 r. oczekuje się, że w 2010 r. inflacja utrzyma się na umiarkowanym poziomie około 2,3 %, co odzwierciedla ujemną lukę produktową, niewielkie zwiększenie jednostkowych kosztów pracy oraz umiarkowany wzrost cen żywości i energii. Prawdopodobne jest jednak, że inflacja przyspieszy nieznacznie do poziomu 2,7 % w 2011 r. w warunkach ożywienia aktywności gospodarczej. Stosunkowo niski poziom cen w Bułgarii (48 % średniej w strefie euro w 2008 r.) wskazuje na znaczny potencjał jego dalszej konwergencji w perspektywie długoterminowej.

Bułgaria nie spełnia kryterium stabilności cen.

[pic]

Utrzymano nadwyżkę salda bułgarskiego sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2004-2008, na poziomie średnio 1,7 % PKB. Wraz z nadejściem kryzysu saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych znacznie się pogorszyło, osiągając w 2009 r. deficyt wynoszący 3,9 % PKB na skutek wzrostu wydatków i spadku dochodów. Zgodnie z prognozą służb Komisji z wiosny 2010 r. relacja deficytu do PKB osiągnie poziom 2,8 % w 2010 r. i 2,2 % w 2011 r. przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki. Na początku 2010 r. luka budżetowa nadal się zwiększała w warunkach bardzo niskiego poboru dochodów i wyższych niż przewidywano wydatków. Oczekuje się jednak, że poprawa sytuacji makroekonomicznej i przyjęte już działania na rzecz konsolidacji budżetowej doprowadzą do spadkowej tendencji deficytu budżetowego począwszy od połowy roku. Wskaźnik długu publicznego brutto utrzymał się w 2009 r. na niskim poziomie wynoszącym około 15 % PKB, ale przewiduje się, że wzrośnie do poziomu około 17 % PKB w 2010 r. i 19 % PKB w 2011 r.

Ponieważ w 2009 r. przekroczono wynoszący 3 % limit deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych, Komisja przedstawiła sprawozdanie zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu, jak wymaga pakt stabilizacji i wzrostu.

[pic]

Lew bułgarski nie uczestniczy w systemie ERM II. Narodowy Bank Bułgarii realizuje swój zasadniczy cel, jakim jest stabilność cen, poprzez powiązanie kursu walutowego w kontekście systemu zarządu walutą. Bułgaria wprowadziła ten system dnia 1 lipca 1997 r. wiążąc lewa najpierw z marką niemiecką, a następnie z euro. Dodatkowe wskaźniki, takie jak kształtowanie się rezerw dewizowych i krótkoterminowych stóp procentowych wskazują na wzrost percepcji ryzyka przez inwestorów w kontekście światowego kryzysu finansowego, co jednak częściowo ulega zmianie od jesieni 2009 r. Znaczne zabezpieczenie w postaci oficjalnych rezerw nadal stanowi podstawę odporności systemu zarządu walutą. W dwuletnim okresie objętym oceną lew bułgarski pozostawał całkowicie stabilny w stosunku do euro wraz z działaniem systemu zarządu walutą.

Bułgaria nie spełnia kryterium kursu walutowego.

W okresie dwunastu miesięcy do marca 2010 r. średnia długoterminowa stopa procentowa wynosiła w Bułgarii 6,9 %, czyli powyżej wartości referencyjnej wynoszącej 6,0 %. Średnie długoterminowe stopy procentowe w Bułgarii utrzymywały się poniżej wartości referencyjnej od 2005 r. do połowy 2009 r., ale od tamtej pory przekraczają wartość referencyjną. Różnica w rentowności obligacji względem referencyjnych obligacji długoterminowych w strefie euro[7] zwiększała się stopniowo z około 30 punktów bazowych w 2007 r. do około 110 punktów bazowych w końcu 2008 r., co odzwierciedla różnice w stopie inflacji i szerszy problem przegrzania bułgarskiej gospodarki. Różnica poziomu długoterminowych stóp procentowych zwiększała się dalej w 2009 r., osiągając 350 punktów bazowych w pierwszej połowie roku, kiedy to spadła gotowość do podejmowania ryzyka na świecie i zwiększyły się premie za ryzyko w kraju. Różnica zaczęła się zmniejszać w drugiej połowie 2009 r. dzięki odzyskanemu zaufaniu inwestorów i osiągnęła 220 punktów bazowych w marcu 2010 r.

Bułgaria nie spełnia kryterium konwergencji długoterminowych stóp procentowych.

W badaniu uwzględniono również czynniki dodatkowe, w tym kształtowanie się bilansu płatniczego oraz integrację rynków produktowych i rynku finansowego. Deficyt bilansu płatniczego Bułgarii zwiększył się znacznie w ciągu ostatnich dziesięciu lat, osiągając około 27 % PKB w 2007 r., a następnie spadł do poziomu 9 % w 2009 r., kiedy deficyt handlowy zaczął się zmniejszać w warunkach słabnącego popytu krajowego. Deficyt bilansu płatniczego utrzymuje się jednak na względnie wysokim poziomie. Finansowanie zewnętrzne znacznie się zmniejszyło w wyniku spadku, dawniej dużego, napływu bezpośrednich inwestycji zagranicznych netto i spowolnienia prywatnych przepływów kredytowych. Gospodarka Bułgarii jest w dużym stopniu zintegrowana w ramach Unii Europejskiej. Dotyczy to w szczególności wymiany handlowej i bezpośrednich inwestycji zagranicznych w ramach ścisłych relacji z innymi państwami członkowskimi. Znaczny jest również stopień integracji krajowego sektora finansowego w ramach szerszego sektora finansowego UE, głównie dzięki wysokiemu udziałowi własności zagranicznej w systemie bankowym.

W świetle oceny zgodności prawnej oraz spełnienia kryteriów konwergencji, a także uwzględniając dodatkowe czynniki, Komisja jest zdania, że Bułgaria nie spełnia warunków przyjęcia euro.

REPUBLIKA CZESKA

Czeskie prawodawstwo, w szczególności ustawa o Narodowym Banku Republiki Czeskiej (zwanym dalej „NBC”) i ustawa o arbitrażu finansowym, nie jest w pełni zgodne z art. 130 i 131 TFUE oraz ze Statutem ESBC/EBC. Niezgodności dotyczą szczególnie integracji banku centralnego z ESBC w momencie przyjęcia euro, niezależności banku centralnego oraz zakazu finansowania ze środków banku centralnego. Ustawa o NBC zawiera również niedociągnięcia związane z rolą EBC w dziedzinie współpracy międzynarodowej, rolą EBC i UE w zbieraniu danych statystycznych i wyznaczaniu audytorów zewnętrznych, wspieraniem sprawnego funkcjonowania systemów płatniczych, brakiem obowiązku przestrzegania zasad Eurosystemu dotyczących sprawozdawczości finansowej w zakresie działalności NBC, niezależnością osobistą oraz zakazem finansowania ze środków banku centralnego.

Średnia dwunastomiesięczna inflacja w Republice Czeskiej utrzymuje się poniżej wartości referencyjnej od stycznia 2010 r. Średnia stopa inflacji w tym kraju w okresie 12 miesięcy do marca 2010 r. wyniosła 0,3 %, czyli poniżej wartości referencyjnej wynoszącej 1,0 %, i prawdopodobnie utrzyma się poniżej wartości referencyjnej w nadchodzących miesiącach.

Inflacja w Republice Czeskiej gwałtownie wzrosła w drugiej połowie 2007 r., osiągając średni poziom 6,3 % w 2008 r. Było to łącznym skutkiem wzrostu cen energii i żywności, zmian w podatkach pośrednich oraz podwyżek cen regulowanych. Gdy zmniejszył się jednorazowy wpływ czynników wzrostu kosztów, a czeska gospodarka weszła w okres recesji, nastąpił szybki spadek inflacji zasadniczej do poziomu średnio 0,6 % w 2009 r. Inflacja zasadnicza utrzymywała się na umiarkowanym poziomie w pierwszym kwartale 2010 r. pomimo dalszego podniesienia podatków pośrednich.

Oczekuje się, że w 2010 r. inflacja będzie utrzymywała się na poziomie średnio 1,0 %, zgodnie z prognozą służb Komisji z wiosny 2010 r., odzwierciedlając osłabianie się aktywności gospodarczej i poprawę sytuacji jednostkowych kosztów pracy. Przewiduje się, że w 2011 r. wzrośnie nieznacznie do poziomu wynoszącego średnio około 1,3 % wraz z ożywieniem aktywności gospodarczej. Poziom cen w Republice Czeskiej (około 70 % średniej w strefie euro w 2008 r.) wskazuje na pewien potencjał jego konwergencji w perspektywie długoterminowej. Zadowalające wcześniejsze wyniki i utrzymanie oczekiwań inflacyjnych na niskim poziomie stanowią podstawy trwale niskiej inflacji w przyszłości.

Republika Czeska spełnia kryterium stabilności cen.

[pic]

Republika Czeska jest obecnie objęta decyzją Rady w sprawie istnienia nadmiernego deficytu (decyzja Rady z dnia 2 grudnia 2009 r.). Rada zaleciła Republice Czeskiej dokonanie korekty nadmiernego deficytu do 2013 r. i podjęcie skutecznych działań do dnia 2 czerwca 2010 r. Deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w Republice Czeskiej osiągnął poziom 0,7 % PKB w 2007 r., częściowo odzwierciedlając korzystne warunki koniunkturalne, ale wzrósł ponownie do 2,7 % PKB w 2008 r., a następnie do 5,9 % PKB w 2009 r. Zgodnie z prognozą służb Komisji z wiosny 2010 r., która opiera się na założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki, relacja deficytu do PKB wyniesie 5,7 % zarówno w 2010 r., jak i 2011 r., a dług sektora instytucji rządowych i samorządowych wzrośnie z 39,8 % PKB w 2010 r. do 43,5 % w 2011 r.

Republika Czeska nie spełnia kryterium sytuacji budżetowej.

[pic]

Korona czeska nie uczestniczy w systemie ERM II. Republika Czeska stosuje mechanizm płynnego kursu walutowego. W okresie od 2004 r. kurs walutowy korony stale umacniał się w stosunku do euro, osiągając rekordowy poziom w lipcu 2008 r. Korona osłabiła się znacznie w stosunku do głównych walut w drugiej połowie 2008 r. w warunkach pogłębiającego się kryzysu finansowego na świecie, pomimo pojawienia się dodatniej różnicy wysokości krótkoterminowych stóp procentowych. Korona częściowo nadrobiła straty w 2009 r. i na początku 2010 r. w warunkach znacznych wahań waluty, co odzwierciedla zmniejszenie awersji do ryzyka na świecie i poprawę salda zewnętrznego. W ciągu dwóch lat poprzedzających niniejszą ocenę wartość korony czeskiej w stosunku do euro spadła o 1,1 %.

Republika Czeska nie spełnia kryterium kursu walutowego.

W okresie dwunastu miesięcy do marca 2010 r. średnia długoterminowa stopa procentowa wynosiła w Republice Czeskiej 4,7 %, czyli poniżej wartości referencyjnej wynoszącej 6,0 %. Średnie długoterminowe stopy procentowe w Republice Czeskiej utrzymywały się poniżej wartości referencyjnej od czasu przystąpienia Republiki Czeskiej do UE w maju 2004 r. Różnica w rentowności obligacji względem referencyjnych obligacji długoterminowych w strefie euro zwiększyła się w warunkach pogłębiającego się kryzysu finansowego na świecie w drugiej połowie 2008 r. Nie miało to jednak tak dużego wpływu na dochód z obligacji skarbowych w Republice Czeskiej jak w innych państwach członkowskich nienależących do strefy euro. Różnice w stosunku do strefy euro zmniejszyły się w drugiej połowie 2009 r. i w pierwszym kwartale 2010 r., co odzwierciedla szczególnie cięcia w referencyjnych stopach procentowych banku centralnego, jak również stosunkowo mocne fundamenty kraju. W marcu 2010 r. różnice wyniosły około 40 punktów bazowych

Republika Czeska spełnia kryterium konwergencji długoterminowych stóp procentowych.

W badaniu uwzględniono również czynniki dodatkowe, w tym kształtowanie się bilansu płatniczego oraz integrację rynków produktowych i rynku finansowego. Po osiągnięciu deficytu na poziomie około 2,6 % PKB w 2007 r. bilans płatniczy Republiki Czeskiej poprawił się i osiągnął niewielką nadwyżkę w latach 2008-2009, co odzwierciedla zarazem większą nadwyżkę handlową i zmniejszający się deficyt rachunku dochodów. Poprawa bilansu płatniczego Republiki Czeskiej sugeruje, że ograniczenia finansowania zewnętrznego nie stanowią istotnego problemu. Gospodarka czeska jest w dużym stopniu zintegrowana z UE. Dotyczy to w szczególności wymiany handlowej i bezpośrednich inwestycji zagranicznych w ramach ścisłych relacji z innymi państwami członkowskimi. Znacznie zwiększył się również stopień integracji krajowego sektora finansowego w ramach szerszego sektora finansowego UE, głównie dzięki wysokiemu udziałowi własności zagranicznej pośredników finansowych.

W świetle oceny zgodności prawnej oraz spełnienia kryteriów konwergencji, a także uwzględniając dodatkowe czynniki, Komisja jest zdania, że Republika Czeska nie spełnia warunków przyjęcia euro.

ESTONIA

Prawodawstwo Estonii jest całkowicie zgodne z art. 130 i 131 TFUE i Statutem ESBC/EBC. Zmieniona ustawa o Eesti Pank (Banku Estonii) została przyjęta przez Parlament w dniu 22 kwietnia 2010 r. i po zmianach jest zgodna z art. 130 i 131. Prawo dewizowe i ustawa o ochronie korony estońskiej zostały uchylone i zastąpione ustawą o wprowadzeniu euro przyjętą przez Parlament również w dniu 22 kwietnia 2010 r. ze skutkiem od dnia wprowadzenia euro, co przewidziano na dzień 1 stycznia 2011 r. Artykuł 111 konstytucji Estonii nie jest formalnie zgodny z wymogami TFUE i Statutu ESBC/EBC jeśli chodzi o integrację banku centralnego z ESBC w momencie przyjęcia euro. Orzeczenie estońskiego Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 maja 2006 r. wyjaśnia jednak kwestie prawne, stąd też nie ma potrzeby wprowadzania dalszych poprawek.

Średnia dwunastomiesięczna inflacja w Estonii utrzymuje się poniżej wartości referencyjnej od grudnia 2009 r. Średnia stopa inflacji w Estonii w okresie 12 miesięcy do marca 2010 r. wyniosła -0,7 %, czyli znacznie poniżej wartości referencyjnej wynoszącej 1,0 %, i prawdopodobnie utrzyma się poniżej tej wartości w nadchodzących miesiącach.

Roczna inflacja HICP wzrosła w 2007 r. w wyniku silnego popytu krajowego i szybkiego wzrostu wynagrodzeń w warunkach zwiększających się ograniczeń dotyczących mocy produkcyjnych w gospodarce. Inflacja osiągnęła poziom dwucyfrowy w 2008 r., a następnie gwałtownie spadła w 2009 r. Presja związana z popytem krajowym zaczęła słabnąć na początku 2008 r., gdy rozpoczęła się zmiana koniunktury gospodarczej, chociaż podwyżki akcyzy i rosnące ceny surowców na świecie opóźniły korektę w dół. Pogorszenie koniunktury gospodarczej i wynikający z niego spadek popytu i wynagrodzeń doprowadziły do ujemnych wartości rocznej stopy inflacji począwszy od drugiej połowy 2009 r. Dodatnią inflację odnotowano jednak ponownie w marcu w następstwie wzrostu cen regulowanych, który nastąpił w styczniu i w marcu 2010 r., oraz podwyżek cen energii na świecie.

Zgodnie z prognozą służb Komisji z wiosny 2010 r. oczekuje się, że w 2010 r. inflacja utrzyma się na niskim poziomie i wzrośnie nieznacznie do poziomu 2,0 % w 2011 r. Prawdopodobnie w 2010 r. czynnikiem napędzającym inflację będzie głównie wzrost podatków pośrednich, ponieważ presje inflacyjne pozostają słabe – przewiduje się bowiem, że konsumpcja i płace nominalne zwiększą się umiarkowanie dopiero w 2011 r. Poziom cen w Estonii (75 % średniej w strefie euro w 2008 r.) wskazuje na pewien potencjał jego dalszej konwergencji w perspektywie długoterminowej.

Trwała konwergencja oznacza, że nieprzekraczanie wartości referencyjnej wynika z czynników fundamentalnych, a nie tymczasowych. W przypadku Estonii istotnym czynnikiem tymczasowym było gwałtowne pogorszenie koniunktury gospodarczej, które doprowadziło średnią dwunastomiesięczną inflację do jej obecnego ujemnego poziomu. Oczekuje się, że wraz z ożywieniem gospodarczym nastąpi również umiarkowana zmiana inflacji. Jednocześnie tempo zmniejszania inflacji i zmiany w stanowiących jej podstawę czynnikach krajowych (w szczególności jednostkowych kosztach pracy) wskazują na zasadniczo elastyczny proces kształtowania się wynagrodzeń i cen.

Prognozy inflacyjne w średniej perspektywie będą w ogromnej mierze uzależnione od dostosowania wysokości wynagrodzeń do zmian poziomu wydajności. Trwale elastyczne rynki pracy i kształtowanie się konkurencyjnych cen na rynkach produktowych będzie miało kluczowe znaczenie dla utrzymania stabilności cen w perspektywie średnioterminowej. Zmiany cen będą także zależne od kontynuacji ambitnego kursu polityki budżetowej, w tym od ostrożnego ustalania wynagrodzeń w sektorze publicznym, celem utrzymania popytu krajowego na poziomie zgodnym z czynnikami fundamentalnymi i ułatwienia utrzymania oczekiwań inflacyjnych na niskim poziomie. Przewiduje się, że nie powtórzy się splot czynników, które przyczyniły się do gwałtownego wzrostu akcji kredytowej w przeszłości (stłumiony popyt na kredyty, przyspieszony rozwój i integracja rynków finansowych, gwałtowna kompresja premii za ryzyko).

Powyższe ustalenia, wraz z faktem istnienia dużego zapasu względem wartości referencyjnej, skłaniają do pozytywnej oceny spełniania kryterium stabilności cen. Mimo to trzeba będzie zachować czujność, aby zapobiec ponownemu pojawieniu się presji popytu krajowego wraz z ożywieniem gospodarczym. Czynniki te sugerują, że perspektywy trwałego utrzymywania niskiej inflacji są zasadniczo optymistyczne, pod warunkiem że kontynuowane będzie prowadzenie polityki ukierunkowanej na utrzymanie stabilności.

Estonia spełnia kryterium stabilności cen.

[pic]

Estonia nie jest objęta decyzją Rady w sprawie istnienia nadmiernego deficytu. W latach 2002-2007 w Estonii wystąpiła nadwyżka w finansach publicznych. W 2008 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych wyniósł 2,7 % PKB, a następnie spadł do 1,7 % PKB w 2009 r. Zgodnie z prognozą służb Komisji z wiosny 2010 r. relacja deficytu do PKB osiągnie poziom około 2½ % zarówno w 2010 r., jak i 2011 r., przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki. Dług publiczny brutto wzrósł do poziomu 7,2 % PKB w 2009 r. i przewiduje się jego dalszy wzrost do 12,4 % PKB w 2011 r. zgodnie z prognozą służb Komisji z wiosny 2010 r. Rząd utrzymał dodatnią sytuację aktywów netto w 2009 r. dzięki znacznym rezerwom budżetowym zgromadzonym w poprzednich latach.

Estonia spełnia kryterium sytuacji budżetowej.

[pic]

Korona estońska uczestniczy w systemie ERM II od dnia 28 czerwca 2004 r., czyli od prawie sześciu lat, licząc do dnia przyjęcia niniejszego sprawozdania. Od czasu ponownego wprowadzenia korony estońskiej w 1992 r. Estonia stosuje system zarządu walutą, polegający na powiązaniu korony estońskiej najpierw z marką niemiecką, a następnie z euro. W momencie przystąpienia do systemu ERM II Estonia jednostronnie zobowiązała się do utrzymania systemu zarządu walutą. Dodatkowe wskaźniki, takie jak kształtowanie się krótkoterminowych stóp procentowych, wskazują na tymczasowy wzrost percepcji ryzyka w kontekście światowego kryzysu finansowego, które zmniejszyły się pod koniec 2009 r. i na początku 2010 r. w związku z odzyskaniem zaufania inwestorów. System zarządu walutą cały czas posiada solidne oparcie w oficjalnych rezerwach walutowych. Zabezpieczająca umowa ze szwedzkim bankiem centralnym Riksbank w kontekście współpracy transgranicznej na rzecz stabilności finansowej obowiązywała w okresie od lutego do grudnia 2009 r., ale nie została zastosowana. W dwuletnim okresie objętym oceną kurs korony estońskiej nie odbiegał od kursu centralnego ani nie był przedmiotem poważnych napięć.

Estonia spełnia kryterium kursu walutowego.

Z uwagi na bardzo niski poziom długu publicznego brutto w Estonii nie występują długoterminowe obligacje skarbowe lub inne odpowiednie papiery wartościowe, które mogłyby posłużyć jako punkt odniesienia do oceny trwałości konwergencji odzwierciedlonej w długoterminowych stopach procentowych. Ocena jakościowa oparta na odpowiednich wskaźnikach rynkowych wskazuje, że percepcja ryzyka w odniesieniu do Estonii wzrosła w szczytowym momencie kryzysu, ale ponownie znacznie się obniżyła pod koniec 2009 r. dzięki stabilizującej się sytuacji gospodarczej i zdecydowanej reakcji politycznej na kryzys. W szerszym kontekście takie czynniki jak dotychczasowe prowadzenie polityki budżetowej Estonii, niski poziom długu publicznego i stosunkowo elastyczna gospodarka sprzyjają trwałej konwergencji. W tej sytuacji kształtowanie się czynników rynku finansowego w okresie odniesienia, jak również szersza ocena trwałości konwergencji skłaniałyby do pozytywnej oceny spełniania przez Estonię kryterium długoterminowej stopy procentowej.

W badaniu uwzględniono również czynniki dodatkowe, w tym kształtowanie się bilansu płatniczego oraz integrację rynków produktowych i rynku finansowego. Bilans płatniczy Estonii uzyskał znaczną nadwyżkę wynoszącą 7,4 % PKB w 2009 r. po kilku latach wysokiego deficytu, który w 2007 r. wyniósł 18 % PKB. Nadwyżka odzwierciedla nagłe zmniejszenie się deficytu handlowego wynikające ze słabnącego popytu krajowego, jak również poprawę rachunku dochodów. Zgodnie z prognozą Komisji z wiosny 2010 r. oczekuje się, że nadwyżka bilansu płatniczego Estonii utrzyma się w latach 2010 i 2011. Finansowanie zewnętrzne zmniejszyło się w czasie kryzysu, ale system bankowy, który jest w dużym stopniu własnością zagraniczną, i znaczne zabezpieczenia zewnętrzne ograniczają ryzyko prolongowane. Gospodarka Estonii jest w dużym stopniu zintegrowana w ramach Unii Europejskiej. Dotyczy to w szczególności wymiany handlowej i bezpośrednich inwestycji zagranicznych w ramach ścisłych relacji z innymi państwami członkowskimi. Znacznie zwiększył się również stopień integracji krajowego sektora finansowego w ramach szerszego sektora finansowego UE, głównie dzięki wysokiemu udziałowi własności zagranicznej pośredników finansowych.

W świetle oceny zgodności prawnej oraz spełnienia kryteriów konwergencji, a także uwzględniając dodatkowe czynniki, Komisja jest zdania, że Estonia spełnia warunki przyjęcia euro.

ŁOTWA

Prawodawstwo Łotwy, w szczególności ustawa o Banku Łotwy, nie jest w pełni zgodne z art. 130 i 131 TFUE oraz ze Statutem ESBC/EBC. Niezgodności dotyczą w szczególności integracji banku centralnego z ESBC w momencie przyjęcia euro, niezależności banku centralnego oraz zakazu finansowania ze środków banku centralnego. Nadal występują niedociągnięcia dotyczące celów ESBC, wspierania sprawnego funkcjonowania systemów płatniczych, roli EBC i UE w dziedzinie statystyki, wyznaczania audytorów zewnętrznych oraz zakresu kontroli przeprowadzanych przez komisję kontrolną, roli EBC w dziedzinie współpracy międzynarodowej, zasad publikowania bilansów i zasad Eurosystemu dotyczących sprawozdawczości finansowej w zakresie działalności krajowego banku centralnego, niezależności instytucjonalnej i finansowej Banku Łotwy, jak również niezależności osobistej członków organów decyzyjnych Banku Łotwy.

Średnia dwunastomiesięczna inflacja na Łotwie utrzymywała się powyżej wartości referencyjnej od maja 2004 r. do lutego 2010 r. Średnia stopa inflacji na Łotwie w okresie 12 miesięcy do marca 2010 r. wyniosła 0,1 %, czyli – po raz pierwszy od przystąpienia Łotwy do UE – poniżej wartości referencyjnej wynoszącej 1,0 % i prawdopodobnie utrzyma się znacznie poniżej wartości referencyjnej w nadchodzących miesiącach.

W okresie od końca 2004 r. do 2008 r. inflacja HICP na Łotwie była jedną z najwyższych w UE i w połowie roku 2008 osiągnęła poziom dwucyfrowy. Następnie inflacja HICP zaczęła jednak szybko spadać, do czego przyczynił się gwałtownie słabnący popyt krajowy, obniżki wynagrodzeń i spadające ceny importowe. W październiku 2009 r. stopa inflacji liczona rok do roku była ujemna.

Zgodnie z prognozą służb Komisji z wiosny 2010 r. oczekuje się, że w latach 2010 i 2011 inflacja pozostanie ujemna głównie ze względu na czynniki krajowe. Poważna recesja, w wyniku której doszło do gwałtownego wzrostu bezrobocia i nominalnej redukcji wynagrodzeń brutto, doprowadzi do dalszego zmniejszania jednostkowych kosztów pracy, słabego popytu krajowego i niskiego poziomu inflacji zasadniczej w perspektywie krótko- lub średnioterminowej. Chociaż jest jeszcze za wcześnie, aby stwierdzić, czy wymagane dostosowanie wynagrodzeń do wydajności zostało już w pełni osiągnięte, ograniczony zakres dalszych redukcji cen i wynagrodzeń w takiej niewielkiej otwartej gospodarce o wysokim udziale importu w konsumpcji jak Łotwa i możliwa migracja wewnętrzna sygnalizują powrót dodatniej inflacji w nadchodzących latach. Poziom cen na Łotwie (prawie 70 % średniej strefy euro w 2008 r.) wskazuje na pewien potencjał jego dalszej konwergencji w perspektywie długoterminowej.

Łotwa spełnia kryterium stabilności cen.

[pic]

Łotwa jest obecnie objęta decyzją Rady w sprawie istnienia nadmiernego deficytu (decyzja Rady z dnia 7 lipca 2009 r.)[8]. Rada zaleciła Łotwie dokonanie korekty nadmiernego deficytu do 2012 r. Deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych na Łotwie osiągnął poziom 4,1 % PKB w 2008 r., a w 2009 r. wzrósł do 9,0 % PKB. Zgodnie z prognozą służb Komisji z wiosny 2010 r. relacja deficytu do PKB wyniesie 8,6 % w 2010 r. i 9,9 % w 2011 r. przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki. Dług publiczny brutto wzrósł powyżej 36 % PKB w 2009 r. i przewiduje się jego dalszy wzrost do 57 % PKB w 2011 r.

Łotwa nie spełnia kryterium sytuacji budżetowej.

[pic]

Łat łotewski należy do systemu ERM II od dnia 2 maja 2005 r., czyli od ponad pięciu lat, licząc do dnia przyjęcia niniejszego sprawozdania. W momencie przystąpienia do systemu ERM II władze jednostronnie zobowiązały się do utrzymania kursu wymiany łata łotewskiego w przedziale wahań ±1 % wobec kursu centralnego. W ciągu dwóch lat poprzedzających niniejszą ocenę kurs łata nie odbiegał od kursu centralnego o więcej niż ±1 %. Kurs walutowy był jednak przedmiotem poważnych napięć, co odzwierciedla ewolucja dodatkowych wskaźników, takich jak zmiany oficjalnych rezerw walutowych i krótkoterminowych stóp procentowych.

Łat łotewski znalazł się pod silną presją jesienią 2008 r., kiedy to w sytuacji dużych i wciąż narastających zaburzeń równowagi makroekonomicznej na rynkach rósł niepokój odnośnie do trwałości powiązania waluty łotewskiej z euro. Początkowe działania władz łotewskich mające na celu ustabilizowanie systemu finansowego nie powstrzymały odpływów kapitału i Bank Łotwy zmuszony był sprzedać w przybliżeniu jedną czwartą swoich rezerw dewizowych poprzez wymianę walut przed końcem roku. W grudniu 2008 r. porozumienie mające na celu zapewnienie Łotwie skoordynowanego pakietu międzynarodowej pomocy finansowej pomogło złagodzić na pewien czas presje związane z kursem walutowym.

Presja na powiązanie kursu wymiany łotewskiego łata z euro pojawiła się ponownie w pierwszej połowie 2009 r. w warunkach niestabilności politycznej i gwałtownie pogarszających się perspektyw gospodarczych. Szczyt napięć przypadł na czerwiec, kiedy stopy krótkoterminowe na rynku międzybankowym wzrosły tymczasowo do poziomu przekraczającego 30 %, odzwierciedlając między innymi brak płynności łata w całym systemie i rosnącą niepewność co do zdolności władz do podtrzymania mechanizmu kursu walutowego. Mimo że powiązanie udało się obronić, ponad jedna trzecia aktywów zagranicznych brutto została wyczerpana w okresie między końcem lutego a końcem czerwca. Sytuacja na rynku finansowym poprawiła się wyraźnie latem 2009 r. w następstwie wypłaty pożyczek w ramach skoordynowanego pakietu międzynarodowej pomocy finansowej. Od drugiej połowy 2009 r. presje na kurs walutowy raczej nie występowały.

Łotwa nie spełnia kryterium kursu walutowego.

W okresie dwunastu miesięcy do marca 2010 r. średnia długoterminowa stopa procentowa wynosiła na Łotwie 12,7 %, czyli znacznie powyżej wartości referencyjnej wynoszącej 6,0 %. Średnie długoterminowe stopy procentowe na Łotwie utrzymywały się poniżej wartości referencyjnej od maja 2004 r. do końca 2008 r. W grudniu 2008 r. dwunastomiesięczna średnia krocząca długoterminowa stopa procentowa przekroczyła wartość referencyjną i od tego czasu dalej rosła. Różnica poziomu długoterminowych stóp procentowych na Łotwie względem poziomu długoterminowych stóp procentowych w strefie euro znacznie zwiększyła się w drugiej połowie 2008 r. i w 2009 r. w reakcji na niekorzystne zmiany nastawienia inwestorów i agencji ratingowych w stosunku do Łotwy w warunkach kryzysu gospodarczego i finansowego. W następstwie oznak stabilizacji gospodarczej i łagodniejszych warunków na rynku finansowym różnica w rentowności obligacji nieco się zmniejszyła. W marcu 2010 r. wyniosła ona około 7 punktów procentowych.

Łotwa nie spełnia kryterium konwergencji długoterminowych stóp procentowych.

W badaniu uwzględniono również czynniki dodatkowe, w tym kształtowanie się bilansu płatniczego oraz integrację rynków produktowych i rynku finansowego. W latach poprzedzających kryzys wysoka koniunktura gospodarcza doprowadziła do bardzo dużego wzrostu deficytu bilansu płatniczego do poziomu ponad 20 % PKB w latach 2006 i 2007. W latach 2008 i 2009 nastąpiło szybkie dostosowanie bilansu płatniczego do warunków recesji, która dotknęła kraj. W 2009 r. odnotowano znaczną nadwyżkę wynoszącą prawie 12 % PKB, co odzwierciedlało m.in. poprawę bilansu handlowego, wynikającą głównie z gwałtownego spadku importu (znacznie szybszego od spadku eksportu), dodatnich wartości na rachunku dochodów oraz zaliczek wypłaconych z funduszy strukturalnych UE.

W związku z nasileniem zaburzeń na międzynarodowych rynkach finansowych w drugiej połowie 2008 r. finansowanie deficytu bilansu płatniczego stawało się coraz trudniejsze. Światowy kryzys płynności uniemożliwił sektorowi prywatnemu i publicznemu dostęp do międzynarodowych prywatnych rynków kapitałowych oraz pozyskiwanie obcej waluty, niezbędnej do poprawienia coraz gorszej sytuacji płynności w systemie bankowym. Pod koniec 2008 r. Unia Europejska, MFW, Bank Światowy i EBOR uzgodniły przyznanie Łotwie skoordynowanego pakietu międzynarodowej pomocy finansowej o łącznej wartości do 7,5 mld EUR w okresie do 2011 r., w tym do 3,1 mld EUR w ramach unijnego instrumentu wsparcia bilansu płatniczego, pod warunkiem wdrożenia kompleksowych środków polityki w celu przywrócenia dobrej sytuacji bilansu płatniczego. Do końca marca 2010 r., po spełnieniu warunków dotyczących polityki towarzyszących kolejnym transzom pomocy, wypłacono ponad połowę uprzednio przyznanych środków finansowych.

Gospodarka Łotwy jest w coraz większym stopniu zintegrowana w ramach Unii Europejskiej, w związku z czym obserwuje się rozwój wymiany handlowej i bezpośrednich inwestycji zagranicznych w relacjach z państwami członkowskimi UE, w szczególności z sąsiednimi krajami bałtyckimi, jak również z innymi nowymi państwami członkowskimi. Sektor finansowy Łotwy jest dobrze zintegrowany w szerszym kontekście gospodarki UE, głównie dzięki wysokiemu udziałowi własności zagranicznej pośredników finansowych.

W świetle oceny zgodności prawnej oraz spełnienia kryteriów konwergencji, a także uwzględniając dodatkowe czynniki, Komisja jest zdania, że Łotwa nie spełnia warunków przyjęcia euro.

Litwa

W sprawozdaniu z konwergencji za rok 2008 uznano, że ustawa o Banku Litwy oraz pozostałe przepisy prawa dotyczące Banku Litwy są w pełni zgodne z Traktatem oraz ze statutem ESBC/EBC. Jednakże w wyniku ostatnich zmian tych przepisów w art. 23 ustawy o Banku Litwy wprowadzono nową zasadę podziału zysków Banku Litwy, natomiast art. 14 ust. 4 ustawy o Państwowej Izbie Kontroli w obecnym brzmieniu wyraźnie stanowi, że Państwowa Izba Kontroli jest upoważniona do przeprowadzania audytu w Banku Litwy. Są to dwa niedociągnięcia dotyczące niezależności banku centralnego. Średnia dwunastomiesięczna inflacja na Litwie utrzymywała się w latach 2008 i 2009 powyżej wartości referencyjnej, chociaż różnica w stosunku do wartości referencyjnej stopniowo się zmniejszała. Średnia stopa inflacji na Litwie w okresie 12 miesięcy do marca 2010 r. wyniosła 2,0 %, czyli powyżej wartości referencyjnej wynoszącej 1,0 %, natomiast w nadchodzących miesiącach oczekiwany jest jej spadek poniżej wartości referencyjnej.

Roczna inflacja HICP gwałtownie wzrosła w pierwszej połowie 2008 r. w związku z silnym popytem krajowym oraz znacznym wzrostem cen surowców na świecie. Inflacja osiągnęła najwyższy poziom w połowie 2008 r. i od tego czasu trwa tendencja spadkowa wskutek obniżki cen ropy i żywności, zmniejszającego się popytu krajowego oraz obniżki wynagrodzeń. Podniesienie podatków pośrednich i cen regulowanych tylko w pewnym stopniu rekompensuje presję na zmniejszenie inflacji. W marcu 2010 r. roczna inflacja HICP spadła do poziomu -0,4 %.

Zgodnie z prognozą służb Komisji z wiosny 2010 r. oczekuje się, że w 2010 r. inflacja utrzyma się na poziomie bliskim zera i nieznacznie wzrośnie do 1,4 % w 2011 r. w związku z niskim popytem krajowym, malejącymi kosztami pracy oraz dużymi wolnymi mocami produkcyjnymi. Stosunkowo niski poziom cen na Litwie (około 62 % średniej w strefie euro w 2008 r.) wskazuje na potencjał jego dalszej konwergencji w perspektywie długoterminowej.

Litwa nie spełnia kryterium stabilności cen.

[pic]

Litwa jest obecnie objęta decyzją Rady w sprawie istnienia nadmiernego deficytu (decyzja Rady z dnia 7 lipca 2009 r.)[9]. W lutym 2010 r. Rada zaleciła Litwie dokonanie korekty nadmiernego deficytu do 2012 r. Pomimo poważnych wysiłków na rzecz konsolidacji budżetowej saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych, które wykazywało stosunkowo ograniczony deficyt w latach 2004-2007, osiągnęło w 2008 r. poziom 3,2 % i szacuje się, że w 2009 r. wyniosło 8,9 %. Zgodnie z prognozą służb Komisji z wiosny 2010 r. relacja deficytu do PKB wyniesie około 8,4 % w 2010 r. i 8,5 % w 2011 r. przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki. Wskaźnik długu publicznego brutto, po stopniowym spadku w 2008 r. do 15,6 %, wzrósł do 29,3 % w 2009 r. i przewiduje się jego dalszy wzrost do 45,4 % PKB w 2011 r.

Litwa nie spełnia kryterium sytuacji budżetowej.

[pic]

Litwa przystąpiła do systemu ERM II w dniu 28 czerwca 2004 r. i uczestniczy w tym mechanizmie od prawie sześciu lat, licząc do dnia przyjęcia niniejszego sprawozdania. W momencie przystąpienia do ERM II władze Litwy jednostronnie zobowiązały się do utrzymania systemu zarządu walutą w ramach tego mechanizmu. Dodatkowe wskaźniki, takie jak kształtowanie się krótkoterminowych stóp procentowych, wskazują na tymczasowy wzrost percepcji ryzyka w kontekście światowego kryzysu finansowego, co uległo zmianie pod koniec 2009 r. System zarządu walutą w dalszym ciągu posiada solidne oparcie w oficjalnych rezerwach walutowych. W dwuletnim okresie objętym oceną kurs lita nie odbiegał od kursu centralnego ani nie był przedmiotem poważnych napięć.

Litwa spełnia kryterium kursu walutowego.

W okresie dwunastu miesięcy do marca 2010 r. średnia długoterminowa stopa procentowa wynosiła na Litwie 12,1 %, czyli znacznie powyżej wartości referencyjnej wynoszącej 6,0 %. W latach 2004-2008 średnie długoterminowe stopy procentowe utrzymywały się na Litwie poniżej wartości referencyjnej. Od 2009 r. długoterminowe stopy procentowe utrzymywały się powyżej wartości referencyjnej, co wynikało z niewielkiej liczby drobnych transakcji zrealizowanych w styczniu, bowiem przez kolejne 11 miesięcy nie przeprowadzono żadnych nowych transakcji wskutek pogorszenia percepcji ryzyka w odniesieniu do regionu. Nowe transakcje zostały zrealizowane pod koniec 2009 r. i na początku 2010 r., w związku z czym różnica średnich długoterminowych stóp procentowych względem strefy euro znacznie się zmniejszyła. W marcu 2010 r. różnice długoterminowych stóp procentowych na Litwie wyniosły około 150 punktów bazowych.

Litwa nie spełnia kryterium konwergencji długoterminowych stóp procentowych.

W badaniu uwzględniono również czynniki dodatkowe, w tym kształtowanie się bilansu płatniczego oraz integrację rynków produktowych i rynku finansowego. Po osiągnięciu w 2008 r. deficytu na poziomie około 10 % PKB w 2009 r. odnotowano nadwyżkę w bilansie płatniczym Litwy wynoszącą 7 % PKB, spowodowaną gwałtownym spadkiem deficytu handlowego w związku ze słabnącym popytem krajowym. Zgodnie z prognozą służb Komisji z wiosny 2010 r. oczekuje się, że nadwyżka bilansu płatniczego Litwy utrzyma się w latach 2010 i 2011. Finansowanie zewnętrzne zmniejszyło się w czasie kryzysu, ponieważ nastąpił gwałtowny spadek przepływów kapitału w sektorze prywatnym. Gospodarka Litwy jest w dużym stopniu otwarta i dobrze zintegrowana w ramach Unii Europejskiej. Dotyczy to w szczególności wymiany handlowej i bezpośrednich inwestycji zagranicznych w ramach ścisłych relacji z innymi państwami członkowskimi. Znaczny jest również stopień integracji krajowego sektora finansowego w ramach szerszego sytemu finansowego UE, głównie dzięki wysokiemu udziałowi własności zagranicznej pośredników finansowych.

W świetle oceny zgodności prawnej oraz spełnienia kryteriów konwergencji, a także uwzględniając dodatkowe czynniki, Komisja jest zdania, że Litwa nie spełnia warunków przyjęcia euro.

Węgry

Węgierskie prawodawstwo, w szczególności ustawa o węgierskim banku centralnym (Magyar Nemzeti), jego statut, konstytucja Węgier oraz ustawa o instytucjach kredytowych, nie jest w pełni zgodne z TFUE oraz ze Statutem ESBC/EBC. Niezgodności dotyczą integracji banku centralnego z ESBC w momencie przyjęcia euro, niezależności oraz zakazu finansowania ze środków banku centralnego. Nadal występują niedociągnięcia dotyczące celów ESBC, emisji banknotów i monet, wspierania sprawnego funkcjonowania systemów płatniczych, roli EBC i UE w dziedzinie statystyki, roli EBC w dziedzinie współpracy międzynarodowej, braku obowiązku przestrzegania zasad Eurosystemu dotyczących sprawozdawczości finansowej, niezależności osobistej i finansowej banku centralnego oraz zakazu finansowania ze środków banku centralnego.

Średnia dwunastomiesięczna inflacja na Węgrzech utrzymuje się powyżej wartości referencyjnej od czasu przystąpienia Węgier do Unii Europejskiej. Średnia stopa inflacji na Węgrzech w okresie 12 miesięcy do marca 2010 r. wyniosła 4,8 %, czyli znacznie powyżej wartości referencyjnej wynoszącej 1,0 %, i prawdopodobnie utrzyma się powyżej wartości referencyjnej w nadchodzących miesiącach.

Roczna inflacja HICP osiągnęła najwyższy poziom na początku 2007 r. w wyniku nagłego wzrostu cen energii i żywności oraz podniesienia podatków pośrednich i cen regulowanych. Następnie inflacja spadała aż do stycznia 2009 r., odzwierciedlając stopniowe wyhamowanie wzrostu cen żywności i energii oraz zanik wpływu środków jednorazowych na inflację. W pierwszej połowie 2009 r. inflacja zaczęła ponownie rosnąć w następstwie przełożenia się słabszego kursu walutowego na ceny żywności nieprzetworzonej i towarów przemysłowych. W związku z tym, że korekta w dół wzrostu płac nominalnych na zatrudnionego nie odpowiadała w pełni spadkowi wydajności siły roboczej w czasie recesji, nominalne jednostkowe koszty pracy pozostały dodatnie. Podniesienie stawki VAT w lipcu 2009 r. wywołało kolejny skok cen konsumpcyjnych. W 2009 r. inflacja HICP wynosiła średnio 4,0 %.

Oczekuje się, że w drugiej połowie 2011 r. inflacja spadnie poniżej 3 %. Oczekuje się też, że zanikanie wpływu przyjętych w 2009 r. działań jednorazowych na inflację będzie głównym czynnikiem napędzającym proces zmniejszania inflacji, natomiast znacząca ujemna luka produktowa najprawdopodobniej będzie dalej nasilać presję inflacyjną i wzrost jednostkowych kosztów pracy. Stosunkowo niski poziom cen na Węgrzech (około 65 % średniej w strefie euro w 2008 r.) wskazuje na potencjał jego dalszej konwergencji w perspektywie długoterminowej.

Węgry nie spełniają kryterium stabilności cen.

[pic]

Węgry są obecnie objęte decyzją Rady w sprawie istnienia nadmiernego deficytu (decyzja Rady z dnia 5 lipca 2004 r.)[10]. Najnowsze zalecenie Rady na podstawie art. 104 ust. 7 TWE zostało przyjęte w dniu 7 lipca 2009 r. Rada zaleciła, by Węgry zlikwidowały istniejący nadmierny deficyt najpóźniej do 2011 r. Deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych osiągnął poziom 3,8 % PKB w 2008 r. i utrzymał się na stosunkowo stabilnym poziomie 4,0 % PKB w 2009 r. pomimo znacznego osłabienia aktywności gospodarczej w kraju. Zgodnie z prognozą służb Komisji z wiosny 2010 r. relacja deficytu do PKB powinna utrzymać się na mniej więcej tym samym poziomie zarówno w 2010 r., jak i w 2011 r. przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki. Dług brutto sektora instytucji rządowych i samorządowych wzrósł w 2009 r. do prawie 80 % PKB i przewiduje się, że do 2011 r. nie ulegnie większym zmianom.

Węgry nie spełniają kryterium sytuacji budżetowej.

[pic]

Węgierski forint nie uczestniczy w systemie ERM II. W lutym 2008 r. Węgry przeszły na mechanizm płynnego kursu walutowego, rezygnując z jednostronnego powiązania forinta z euro (z dopuszczalnym odchyleniem kursu +/- 15 %). Forint zdecydowanie zyskał na wartości w pierwszej połowie 2008 r. dzięki trzykrotnemu podwyższeniu referencyjnych stóp procentowych przez bank centralny. W kolejnych trzech miesiącach kurs forinta znacznie się jednak osłabił, ponieważ wydawało się, że gospodarka Węgier była wyjątkowo podatna na skutki zaburzeń na światowych rynkach finansowych. Zgoda na przyznanie Węgrom skoordynowanego pakietu międzynarodowej pomocy finansowej oraz zaostrzony kurs polityki pieniężnej przyczyniły się do tymczasowej stabilizacji kursu walutowego, ale na początku 2009 r. ponownie nasiliła się presja deprecjacyjna. Wraz z ogólną poprawą sytuacji na światowych rynkach finansowych na początku marca 2009 r. forint zaczął się umacniać i ten trend aprecjacyjny trwał do lipca 2009 r. Od tego czasu kurs wymiany utrzymywał się na stosunkowo stabilnym poziomie przy stopniowym rozluźnianiu polityki pieniężnej. W dwuletnim okresie objętym oceną wartość forinta w stosunku do euro spadła o około 4,6 %.

Węgry nie spełniają kryterium kursu walutowego.

W okresie dwunastu miesięcy do marca 2010 r. średnia długoterminowa stopa procentowa wynosiła na Węgrzech 8,4 %, czyli powyżej wartości referencyjnej wynoszącej 6,0 %. Średnie długoterminowe stopy procentowe utrzymywały się powyżej wartości referencyjnej od czasu przystąpienia Węgier do Unii Europejskiej, co odzwierciedlało wysokie premie za ryzyko spowodowane tym, że podstawy makroekonomiczne gospodarki kraju były postrzegane jako słabe. Różnica względem referencyjnych obligacji długoterminowych w strefie euro, która w lipcu 2007 r. kształtowała się na poziomie poniżej 200 punktów bazowych, wzrosła w marcu 2009 r. do ponad 700 punktów bazowych. Ta tendencja wzrostowa odzwierciedlała początkowo malejącą gotowość do podejmowania ryzyka na świecie wobec rynków wschodzących, a następnie w coraz większym stopniu również konkretne obawy co do stabilności finansowej Węgier. Poprawiająca się sytuacja na światowych rynkach finansowych i przyjęcie dodatkowych działań na rzecz konsolidacji budżetowej spowodowały stopniowe zmniejszanie się różnicy względem strefy euro do poziomu około 350 punktów bazowych w marcu 2010 r.

Węgry nie spełniają kryterium konwergencji długoterminowych stóp procentowych.

W badaniu uwzględniono również czynniki dodatkowe, w tym kształtowanie się bilansu płatniczego oraz integrację rynków produktowych i rynku finansowego. Deficyt bilansu płatniczego Węgier, który wyniósł około 6 % PKB w 2008 r., zmienił się w nadwyżkę wynoszącą 1,6 % PKB w 2009 r., głównie w wyniku znacznej poprawy bilansu handlowego za sprawą znacznego spadku popytu krajowego. Struktura finansowania zewnętrznego zmieniła się zasadniczo po przystąpieniu Węgier do UE. W 2007 r. nastąpił bowiem odpływ aktywów netto z inwestycji portfelowych, zaś finansowanie deficytu bilansu płatniczego bezpośrednimi inwestycjami zagranicznymi również znacznie się zmniejszyło w 2008 r. W rezultacie, począwszy od 2007 r., inne inwestycje, w szczególności pożyczki zaciągane przez banki za granicą, stały się głównym źródłem finansowania zewnętrznego. Duża wrażliwość na zmiany warunków finansowania zewnętrznego doprowadziła jesienią 2008 r. do trudności w zrównoważeniu bilansu płatniczego, ponieważ wskutek zaburzeń na światowych rynkach finansowych zmniejszył się napływ prywatnego kapitału zagranicznego. Pod koniec października 2008 r. Unia Europejska, Międzynarodowy Fundusz Walutowy i Bank Światowy uzgodniły przyznanie Węgrom pakietu pomocy o wartości 20 mld EUR, w tym 6,5 mld EUR w ramach unijnego instrumentu wsparcia bilansu płatniczego. Większość uprzednio przyznanych środków finansowych wypłacono pod koniec 2008 r. i w 2009 r. po spełnieniu warunków dotyczących polityki towarzyszących kolejnym transzom pomocy.

Gospodarka Węgier jest w dużym stopniu zintegrowana w ramach Unii Europejskiej. Dotyczy to w szczególności wymiany handlowej i bezpośrednich inwestycji zagranicznych w ramach ścisłych relacji z innymi państwami członkowskimi. Znaczny jest również stopień integracji krajowego sektora finansowego w ramach szerszego sektora finansowego UE, głównie dzięki wysokiemu udziałowi własności zagranicznej pośredników finansowych.

W świetle oceny zgodności prawnej oraz spełnienia kryteriów konwergencji, a także uwzględniając dodatkowe czynniki, Komisja jest zdania, że Węgry nie spełniają warunków przyjęcia euro.

Polska

Polskie prawodawstwo, w szczególności ustawa o Narodowym Banku Polskim (dalej zwanym „NBP”) i polska konstytucja, nie jest w pełni zgodne z art. 130 i 131 TFUE oraz ze Statutem ESBC/EBC. Niezgodności dotyczą celów ESBC, integracji banku centralnego z ESBC w momencie przyjęcia euro, niezależności banku centralnego, zakazu finansowania ze środków banku centralnego oraz celów polityki pieniężnej. Nadal występują niedociągnięcia dotyczące odniesienia do celów ESBC, roli EBC i UE w dziedzinie statystyki, roli EBC w dziedzinie współpracy międzynarodowej, roli EBC i Rady w wyznaczaniu audytora zewnętrznego, roli EBC w funkcjonowaniu systemów płatniczych, braku przestrzegania zasad Eurosystemu dotyczących sprawozdawczości finansowej, obowiązku konsultowania z EBC niektórych aktów prawnych oraz niezależności osobistej członków organów decyzyjnych NBP.

Średnia dwunastomiesięczna inflacja w Polsce utrzymuje się powyżej wartości referencyjnej od października 2008 r. Średnia stopa inflacji w Polsce w okresie 12 miesięcy do marca 2010 r. wyniosła 3,9 %, czyli znacznie powyżej wartości referencyjnej wynoszącej 1,0 %, i prawdopodobnie utrzyma się powyżej wartości referencyjnej w nadchodzących miesiącach.

Roczna inflacja HICP w latach 2008-2009 utrzymywała się na wysokim poziomie, średnio około 4 %. W 2008 r. odzwierciedlało to szybki wzrost cen żywności i energii na świecie, rosnący popyt krajowy i szybki wzrost jednostkowych kosztów pracy. Natomiast w 2009 r. gwałtowny wzrost cen żywności nieprzetworzonej, podwyżki cen regulowanych (w szczególności za energię elektryczną i gaz), wyższa akcyza, jak również znaczne osłabienie wartości złotego w drugiej połowie 2008 r. i na początku 2009 r. zrównoważyły negatywny wpływ słabszego popytu na inflację. W konsekwencji zmniejszający inflację wpływ niskiego popytu krajowego przyczynił się do umiarkowanego spadku inflacji HICP.

Zgodnie z prognozą służb Komisji z wiosny 2010 r. oczekuje się, że w latach 2010 i 2011 inflacja będzie niższa i wyniesie średnio około 2,5 %. Prognozowany spadek inflacji odzwierciedla ujemną lukę produktową, będącą następstwem kryzysu, niższy wzrost jednostkowych kosztów pracy i oczekiwany niższy wzrost cen żywności i energii. Inflacja prawdopodobnie nieznacznie wzrośnie w 2011 r. za sprawą ożywienia aktywności gospodarczej. Stosunkowo niski poziom cen w Polsce (około 66 % średniej w strefie euro w 2008 r.) wskazuje na potencjał jego dalszej konwergencji w perspektywie długoterminowej.

Polska nie spełnia kryterium stabilności cen.

[pic]

Polska jest obecnie objęta decyzją Rady w sprawie istnienia nadmiernego deficytu (decyzja Rady z dnia 6 lipca 2009 r.)[11]. Rada zaleciła Polsce dokonanie korekty nadmiernego deficytu do 2012 r. Deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w Polsce osiągnął poziom 3,6 % PKB w 2008 r. i dalej wzrósł do poziomu 7,1 % PKB w 2009 r. Zgodnie z prognozą służb Komisji z wiosny 2010 r. relacja deficytu do PKB wyniesie około 7½ % zarówno w 2010 r., jak i w 2011 r. przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki. Pomimo wysokiego średniego wzrostu realnego PKB dług publiczny brutto wzrósł do 51 % PKB w 2009 r. i przewiduje się jego dalszy wzrost do około 59 % PKB w 2011 r.

Polska nie spełnia kryterium sytuacji budżetowej.

[pic]

Złoty polski nie uczestniczy w systemie ERM II. Polska stosuje mechanizm płynnego kursu walutowego. W okresie od 2004 r. do połowy 2008 r. złoty stale umacniał się, po czym od lipca 2008 r. do lutego 2009 r. stracił w stosunku do euro około 30 %. Wpływ ogólnego wzrostu awersji inwestorów do ryzyka w okresie kryzysu finansowego oraz pogorszenie nastawienia do rynków wschodzących zostały spotęgowane przez transakcje realizacji kontraktów na opcje walutowe. W tym okresie nastąpiło również gwałtowne zwiększenie różnicy w wysokości trzymiesięcznej stopy procentowej względem strefy euro do ponad 300 punktów bazowych. Od marca 2009 r. złoty polski utrzymuje zasadniczo trend aprecjacyjny, któremu sprzyja poprawa nastrojów na rynkach oraz przyznanie Polsce przez MFW elastycznej linii kredytowej, z której władze polskie jednak nie skorzystały. W dwuletnim okresie objętym oceną wartość złotego w stosunku do euro spadła o około 12 %.

Polska nie spełnia kryterium kursu walutowego.

W okresie dwunastu miesięcy do marca 2010 r. średnia długoterminowa stopa procentowa wynosiła w Polsce 6,1 %, czyli powyżej wartości referencyjnej wynoszącej 6,0 %. Średnie długoterminowe stopy procentowe utrzymywały się w Polsce poniżej wartości referencyjnej od listopada 2005 r. do grudnia 2009 r., ale od tego czasu nieznacznie ją przekraczają. Różnice w rentowności obligacji względem strefy euro, które wcześniej kształtowały się na stosunkowo niskim poziomie poniżej 100 punktów bazowych, stopniowo zwiększały się w latach 2007 i 2008, najpierw w związku z oczekiwaniem na dalsze zaostrzenie kursu polityki pieniężnej, a następnie, od drugiej połowy 2008 r., wskutek powszechnej wyprzedaży aktywów na rynkach wschodzących. Różnice w rentowności obligacji długoterminowych względem strefy euro utrzymywały się w 2009 r. na stosunkowo stabilnym poziomie, średnio około 230 punktów bazowych, zaś w marcu 2010 r. wyniosły około 200 punktów bazowych.

Polska nie spełnia kryterium długoterminowych stóp procentowych.

W badaniu uwzględniono również czynniki dodatkowe, w tym kształtowanie się bilansu płatniczego oraz integrację rynków produktowych i rynku finansowego. Po osiągnięciu deficytu na poziomie około 4 % PKB w 2008 r. bilans płatniczy w Polsce w 2009 r. było zasadniczo zrównoważony, co wynikało z gwałtownego zmniejszenia deficytu handlowego za sprawą spadku popytu krajowego oraz zmiany w strukturze importu spowodowanej zmianami cen na korzyść towarów produkcji krajowej. Finansowanie zewnętrzne zachowało stosunkowo dużą odporność, ponieważ deficyt bilansu płatniczego jest finansowany napływem bezpośrednich inwestycji zagranicznych netto oraz, w coraz większym stopniu, przez wewnątrzgrupowe pożyczki bankowe i korporacyjne. Gospodarka Polski jest w coraz większym stopniu zintegrowana w ramach Unii Europejskiej. Dotyczy to w szczególności wymiany handlowej i bezpośrednich inwestycji zagranicznych w ramach ścisłych relacji z innymi państwami członkowskimi. Znacznie zwiększył się również stopień integracji krajowego sektora finansowego w ramach szerszego sektora finansowego UE, głównie dzięki wysokiemu udziałowi własności zagranicznej pośredników finansowych.

W świetle oceny zgodności prawnej oraz spełnienia kryteriów konwergencji, a także uwzględniając dodatkowe czynniki, Komisja jest zdania, że Polska nie spełnia warunków przyjęcia euro.

Rumunia

Rumuńskie prawodawstwo, w szczególności ustawa o Banca Naţională a României (zwanego dalej „BNR”), nie jest w pełni zgodne z art. 130 i 131 TFUE oraz ze Statutem ESBC/EBC. Niezgodności dotyczą integracji banku centralnego z ESBC w momencie przyjęcia euro, niezależności BNR oraz zakazu finansowania ze środków banku centralnego. Nadal występują niedociągnięcia dotyczące odniesienia do celów ESBC, niezależności instytucjonalnej i osobistej, prawa EBC do pełnienia funkcji opiniodawczej w sprawach należących do jego kompetencji, braku obowiązku przestrzegania zasad Eurosystemu dotyczących sprawozdawczości finansowej w zakresie działalności krajowego banku centralnego, wspierania sprawnego funkcjonowania systemów płatniczych, roli EBC i Rady UE w dziedzinie statystyki oraz w wyznaczaniu audytora zewnętrznego.

Średnia dwunastomiesięczna inflacja utrzymuje się w Rumunii powyżej wartości referencyjnej od czasu jej przystąpienia do Unii Europejskiej w 2007 r. Średnia stopa inflacji w Rumunii w okresie 12 miesięcy do marca 2010 r. wyniosła 5,0 %, czyli znacznie powyżej wartości referencyjnej wynoszącej 1,0 %, i prawdopodobnie utrzyma się znacznie powyżej wartości referencyjnej w nadchodzących miesiącach.

Inflacja w Rumunii utrzymywała się w ostatnich latach na wysokim poziomie. Roczna inflacja gwałtownie wzrosła w drugiej połowie 2007 r. w związku z rosnącymi cenami żywności i paliw oraz znacznym wzrostem jednostkowych kosztów pracy. W lipcu 2008 r. inflacja osiągnęła najwyższy poziom od trzech lat i wyniosła 9,1 %. W 2009 r., pomimo gwałtownego pogorszenia koniunktury gospodarczej, inflacja HICP utrzymywała się na wysokim poziomie i wynosiła średnio 5,6 %. Odzwierciedlało to m.in. znaczne podwyżki akcyzy, jak również niezmiennie wysoką inflację w sektorze usług.

Oczekuje się, że w latach 2010 i 2011 nastąpi ograniczenie inflacji w wyniku osłabienia aktywności gospodarczej oraz słabnącego wpływu cen spowodowanego podwyżkami akcyzy. W prognozie służb Komisji z wiosny 2010 r. przewiduje się, że roczna inflacja HICP wyniesie średnio 4,3 % w 2010 r. oraz 3,0 % w 2011 r. Stosunkowo niski poziom cen w Rumunii (około 58 % średniej w strefie euro w 2008 r.) wskazuje na znaczny potencjał jego dalszej konwergencji w perspektywie długoterminowej.

Rumunia nie spełnia kryterium stabilności cen.

[pic]

Rumunia jest obecnie objęta decyzją Rady w sprawie istnienia nadmiernego deficytu (decyzja Rady z dnia 7 lipca 2009 r.)[12]. W lutym 2010 r. Rada zaleciła Rumunii dokonanie korekty nadmiernego deficytu do 2012 r. Deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w Rumunii przekroczył próg 3 % w 2008 r. i osiągnął poziom 5,4 % PKB, a następnie w 2009 r. dalej się zwiększał do poziomu 8,3 % PKB. Zgodnie z prognozą służb Komisji z wiosny 2010 r., która opiera się na założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki, relacja deficytu do PKB wyniesie 8,0 % w 2010 r. i spadnie do 7,4 % w 2011 r., natomiast dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zwiększy się z 30,5 % PKB w 2010 r. do 35,8 % w 2011 r.

Rumunia nie spełnia kryterium sytuacji budżetowej.

[pic]

Rumuński lej nie uczestniczy w systemie ERM II. Rumunia stosuje mechanizm płynnego kursu walutowego. Po okresie trendu aprecjacyjnego, który trwał od końca 2004 r. do połowy 2007 r., wraz z początkiem zaburzeń na światowych rynkach finansowych w drugiej połowie 2007 r. rozpoczęło się znaczące osłabienie kursu wymiany leja. Kolejne poważne osłabienie nastąpiło jesienią 2008 r. w związku z nasileniem się światowego kryzysu finansowego oraz w kontekście znacznego zaburzenia równowagi makroekonomicznej na rynku krajowym. Różnica wysokości krótkoterminowych stóp procentowych względem strefy euro zaczęła się powiększać pod koniec 2008 r., ponieważ wynikający z niej brak płynności spowodował wzrost rumuńskich krótkoterminowych stóp procentowych, co odzwierciedlało większą awersję instytucji finansowych do ryzyka. Wydana na początku 2009 r. zgoda na przyznanie Rumunii skoordynowanego pakietu międzynarodowej pomocy finansowej wpłynęła na nieznaczne obniżenie presji na rynkach finansowych oraz zasadnicze ustabilizowanie kursu rumuńskiego leja w 2009 r. i na początku 2010 r. Różnica wysokości krótkoterminowych stóp procentowych względem strefy euro zmniejszyła się w 2009 r. i na początku 2010 r., w szczególności w wyniku poprawy sytuacji na rynku pieniężnym, obniżenia głównych referencyjnych stóp procentowych NBR oraz pozytywnego efektu zaufania związanego z wypłatami międzynarodowej pomocy finansowej. W ciągu dwóch lat poprzedzających niniejszą ocenę wartość leja w stosunku do euro spadła o około 12,9 %.

Rumunia nie spełnia kryterium kursu walutowego.

Średnie długoterminowe stopy procentowe utrzymują się powyżej wartości referencyjnej od czasu przystąpienia Rumunii do Unii Europejskiej. W okresie dwunastu miesięcy do marca 2010 r. średnia długoterminowa stopa procentowa wynosiła w Rumunii 9,4 %, czyli powyżej wartości referencyjnej wynoszącej 6,0 %. W drugiej połowie 2007 r. i w 2008 r. różnice względem strefy euro zwiększyły się wskutek światowego kryzysu finansowego oraz nierównowagi wewnętrznej. W 2009 r. długoterminowe stopy procentowe utrzymywały się w Rumunii na wysokim poziomie, charakteryzującym się dużą zmiennością, natomiast na początku 2010 r. nieznacznie spadły w wyniku oznak poprawy sytuacji na rynku krajowym. W marcu 2010 r. różnica względem strefy euro wyniosła około 350 punktów bazowych.

Rumunia nie spełnia kryterium konwergencji długoterminowych stóp procentowych.

W badaniu uwzględniono również czynniki dodatkowe, w tym kształtowanie się bilansu płatniczego oraz integrację rynków produktowych i rynku finansowego. Deficyt bilansu płatniczego Rumunii osiągnął najwyższy poziom w latach 2007-2008 i wynosił średnio około 12 % PKB. Odzwierciedlało to głównie pogorszenie bilansu handlowego, ponieważ gwałtowny wzrost popytu krajowego napędzał import. Deficyt bilansu płatniczego Rumunii gwałtownie spadł w 2009 r. do poziomu 4,0 % PKB za sprawą gwałtownego zmniejszenia deficytu handlowego spowodowanego nagłym spadkiem popytu krajowego oraz zmianami względnych cen na towary krajowe i zagraniczne. Znaczące niedobory finansowania zewnętrznego wywołały obawy co do stabilności zadłużenia zewnętrznego w sytuacji zaostrzenia warunków finansowania zewnętrznego w kontekście narastających zaburzeń na rynkach światowych. W związku z tym, że rząd miał również coraz większe trudności z zaspokojeniem rosnących potrzeb rynku w zakresie refinansowania, na początku 2009 r. Unia Europejska, MFW, Bank Światowy, EBI i EBOR uzgodniły przyznanie Rumunii skoordynowanego pakietu międzynarodowej pomocy finansowej o łącznej wartości do 20 mld EUR na okres do 2012 r., w tym do 5 mld EUR w ramach unijnego instrumentu wsparcia bilansu płatniczego. W następstwie przyznania Rumunii międzynarodowej pomocy finansowej presja związana z finansowaniem zewnętrznym nieznacznie spadła pod koniec 2009 r. i na początku 2010 r.; nastąpiła również szybka poprawa bilansu płatniczego oraz pewna stabilizacja na krajowych rynkach finansowych. Do końca marca 2010 r., po spełnieniu warunków dotyczących polityki towarzyszących kolejnym transzom pomocy, wypłacono ponad połowę uprzednio przyznanych środków finansowych.

Gospodarka Rumunii jest w coraz większym stopniu zintegrowana w ramach Unii Europejskiej. Dotyczy to w szczególności wymiany handlowej i bezpośrednich inwestycji zagranicznych w ramach zacieśniających się relacji z innymi państwami członkowskimi. Znacznie zwiększył się również stopień integracji krajowego sektora finansowego w ramach szerszego sektora finansowego UE, głównie dzięki znacznemu udziałowi własności zagranicznej pośredników finansowych.

W świetle oceny zgodności prawnej oraz spełnienia kryteriów konwergencji, a także uwzględniając dodatkowe czynniki, Komisja jest zdania, że Rumunia nie spełnia warunków przyjęcia euro.

Szwecja

Szwedzkie prawodawstwo, w szczególności ustawa o szwedzkim banku centralnym (Sveriges Riksbank), ustawa o rządzie (część szwedzkiej konstytucji) oraz ustawa o polityce walutowej, nie jest w pełni zgodne z art. 130 i 131 TFUE oraz ze Statutem ESBC/EBC. Niezgodności dotyczą zakazu finansowania ze środków banku centralnego, jego niezależności oraz integracji z ESBC w momencie przyjęcia euro. Nadal występuje kilka niedociągnięć dotyczących celów szwedzkiego banku centralnego, wspierania sprawnego funkcjonowania systemów płatniczych, zakazu finansowania ze środków banku centralnego, roli EBC w funkcjonowaniu systemów płatniczych i w dziedzinie współpracy międzynarodowej oraz roli EBC i Rady w dziedzinie statystyki i w wyznaczaniu audytorów zewnętrznych.

Średnia dwunastomiesięczna inflacja w Szwecji przekroczyła wartość referencyjną w lipcu 2009 r. po raz pierwszy od grudnia 1996 r. Średnia stopa inflacji w Szwecji w okresie 12 miesięcy do marca 2010 r. wyniosła 2,1 %, czyli powyżej wartości referencyjnej wynoszącej 1,0 %, ale prawdopodobnie wróci do poziomu poniżej wartości referencyjnej w nadchodzących miesiącach.

Roczna inflacja HICP utrzymywała się w 2008 r. na dosyć wysokim poziomie, średnio około 3,3 %. Przyczyniły się do tego gwałtowne podwyżki cen żywności i energii na świecie, jak również rosnące jednostkowe koszty pracy oraz słabsza korona. Pod koniec 2008 r. inflacja zaczęła szybko spadać w obliczu gwałtownego spadku aktywności gospodarczej i wolniejszego tempa wzrostu cen żywności i energii. W 2009 r. inflacja wynosiła średnio 1,9 %.

Zgodnie z prognozą służb Komisji z wiosny 2010 r. oczekuje się, że w latach 2010 i 2011 inflacja utrzyma się na umiarkowanym poziomie, średnio około 1,7 %, ponieważ znaczne wolne moce produkcyjne mają spowodować ograniczenie wzrostu cen i jednostkowych kosztów pracy.

Szwecja nie spełnia kryterium stabilności cen.

[pic]

Szwecja nie jest objęta decyzją Rady w sprawie istnienia nadmiernego deficytu. W latach 2002-2007 nastąpiła poprawa salda sektora instytucji rządowych i samorządowych i w 2007 r. osiągnięto najwyższy poziom – nadwyżkę wynoszącą 3,8 % PKB. Wraz z nadejściem kryzysu sytuacja budżetowa pogorszyła się i nadwyżka najpierw skurczyła się do 2,5 % PKB w 2008 r., a następnie zmieniła się w deficyt wynoszący 0,8 % PKB w 2009 r. Zgodnie z prognozą służb Komisji z wiosny 2010 r. relacja deficytu do PKB wyniesie około 2,1 % w 2010 r. i 1,6 % w 2011 r. przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki. Wskaźnik długu publicznego brutto wzrósł do 42,8 % PKB w 2009 r. i przywiduje się jego dalszy wzrost do około 46 % PKB w latach 2010 i 2011.

Szwecja spełnia kryterium sytuacji budżetowej.

[pic]

Korona szwedzka nie uczestniczy w systemie ERM II. Od początku lat dziewięćdziesiątych Szwecja stosuje mechanizm płynnego kursu wymiany oraz strategię bezpośredniego celu inflacyjnego. Nasilenie kryzysu finansowego we wrześniu 2008 r. spowodowało nagły spadek wartości korony, ponieważ wzrosła awersja inwestorów do ryzyka. Od sierpnia 2008 r. do początku marca 2009 r. korona straciła prawie 20 % w stosunku do euro, do czego częściowo przyczyniła się również ujemna różnica krótkoterminowych stóp procentowych względem strefy euro. Od tego czasu korona zdołała jednak odrobić znaczną część strat za sprawą stabilizacji na rynkach finansowych i poprawy perspektyw gospodarczych na świecie. W dwuletnim okresie objętym oceną wartość korony w stosunku do euro spadła o około 3 %.

Szwecja nie spełnia kryterium kursu walutowego.

W okresie dwunastu miesięcy do marca 2010 r. średnia długoterminowa stopa procentowa wynosiła w Szwecji 3,3 %, czyli poniżej wartości referencyjnej wynoszącej 6,0 %. Średnie długoterminowe stopy procentowe utrzymują się poniżej wartości referencyjnej od czasu przystąpienia Szwecji do UE w 1995 r. Różnica rentowności obligacji względem referencyjnych obligacji długoterminowych w strefie euro była ujemna w 2008 r. i na przełomie lat 2008 i 2009 osiągnęła wartość minus 100 punktów bazowych. Następnie ujemna różnica rentowności obligacji zmniejszyła się, ale nadal kształtuje się na poziomie około minus 45 punktów bazowych.

Szwecja spełnia kryterium konwergencji długoterminowych stóp procentowych.

W badaniu uwzględniono również czynniki dodatkowe, w tym kształtowanie się bilansu płatniczego oraz integrację rynków produktowych i rynku finansowego. Od połowy lat dziewięćdziesiątych Szwecja posiada nadwyżkę handlową, która jest zasługą wysokiego eksportu netto towarów oraz ostatnio również usług. Nadwyżka handlowa wzrosła z poziomu około 4 % PKB na początku 2000 r. do poziomu około 7-8 % PKB, który utrzymuje się od 2003 r. Szwedzka gospodarka jest otwarta i dobrze zintegrowana w ramach Unii Europejskiej, jej udział w wymianie towarowej wewnątrz UE zdecydowanie przekracza średnią unijną, wzrasta też udział w bezpośrednich inwestycjach zagranicznych wewnątrz UE. Znaczny jest również stopień integracji szwedzkiego sektora finansowego w ramach szerszego sektora finansowego UE, szczególnie z pozostałymi krajami nordyckimi i z krajami bałtyckimi. Szwedzki sektor finansowy jest dobrze rozwinięty zarówno pod względem wielkości, jak i zaawansowania, co odpowiada wysokiemu poziomowi rozwoju gospodarczego kraju.

W świetle oceny zgodności prawnej oraz spełnienia kryteriów konwergencji, Komisja jest zdania, że Szwecja nie spełnia warunków przyjęcia euro.

[1] Na potrzeby kryterium stabilności cen inflację mierzy się za pomocą zharmonizowanego wskaźnika cen konsumpcyjnych (HICP) zdefiniowanego w rozporządzeniu Rady (WE) nr 2494/95, zmienionym rozporządzeniem (WE) nr 1882/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady i rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 596/2009.

[2] Wszystkie zawarte w niniejszym sprawozdaniu prognozy dotyczące inflacji i innych zmiennych pochodzą z prognozy służb Komisji z wiosny 2010 r. Prognozy służb Komisji oparte są na zbiorze wspólnych założeń dotyczących zmiennych zewnętrznych oraz na założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki, przy uwzględnieniu środków, które są znane w sposób dostatecznie szczegółowy. Przewidywana wartość referencyjna obarczona jest znaczną niepewnością, ponieważ jest ona obliczana na podstawie prognoz inflacyjnych dla trzech państw członkowskich o najbardziej stabilnych cenach w okresie objętym prognozą, przez co zwiększa się możliwy margines błędu.

[3] Datą końcową w odniesieniu do danych wykorzystanych w niniejszym sprawozdaniu jest dzień 23 kwietnia 2010 r.

[4] Gdy średnia dwunastomiesięczna stopa inflacji Litwy była na poziomie o 2,3 punkty procentowe poniżej średniej dwunastomiesięcznej stopy inflacji w strefie euro i kraj ten został włączony z grona krajów osiągających najlepsze wyniki.

[5] Dokonując oceny spełnienia kryterium kursu walutowego, Komisja bada, czy kurs wymiany pozostawał zbliżony do kursu centralnego w ramach ERM II, przy czym może uwzględnić ewentualne przyczyny aprecjacji, zgodnie ze „Wspólną deklaracją w sprawie krajów przystępujących i ERM2” (Common Statement on Acceding Countries and ERM2) przyjętą przez nieformalną Radę ECOFIN na posiedzeniu w Atenach w dniu 5 kwietnia 2003 r.

[6] Estonia, która znalazła się wśród państw członkowskich o najbardziej stabilnych cenach w marcu 2010 r., nie posiada zharmonizowanych długoterminowych obligacji skarbowych lub porównywalnych papierów wartościowych, które mogłyby posłużyć do obliczenia wartości referencyjnej. W związku z powyższym, zgodnie z art. 4 Protokołu (odnoszącym się do „trzech państw członkowskich o najbardziej stabilnych cenach”), wartość referencyjna na marzec 2010 r. obliczona jest jako zwykła średnia długoterminowej średniej stopy procentowej w dwóch pozostałych państwach członkowskich o najbardziej stabilnych cenach – Portugalii (4,2 %) i Belgii (3,8 %) – plus 2 punkty procentowe.

[7] Różnicę poziomu krajowych długoterminowych stóp procentowych względem referencyjnych obligacji długoterminowych w strefie euro oblicza się przy zastosowaniu publikowanych co miesiąc przez Eurostat danych dotyczących dochodów z obligacji do celów oceny kryterium konwergencji w ramach UGW.. Dane publikowane są także przez EBC jako „Long-term interest rate for convergence purposes” („Długoterminowa stopa procentowa do celów konwergencji”).

[8] 2009/591/WE, Dz.U. L 202 z 4.8.2009, s. 50

[9] 2009/588/WE, Dz.U. L 202 z 4.8.3009, s. 44-45.

[10] 2009/918/WE, Dz.U. L 389 z 30.12.2004, s. 27.

[11] 2009/589/WE, Dz.U. L 202 z 4.8.2009, s. 46.

[12] 2009/589/WE, Dz.U. L 202 z 4.8.2009, s. 46.