[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 15.10.2009

KOM(2009) 541 wersja ostateczna

2009/0153 (CNS)

Wniosek

ROZPORZĄDZENIE RADY

zmieniające rozporządzenie (WE) nr 708/2007 w sprawie wykorzystania w akwakulturze gatunków obcych i niewystępujących miejscowo

{SEC(2009)1347}

UZASADNIENIE

KONTEKST WNIOSKU

- Podstawa i cele wniosku

Rozporządzenie Rady (WE) nr 708/2007 w sprawie wykorzystania w akwakulturze gatunków obcych i niewystępujących miejscowo przyjęto dnia 11 czerwca 2007 r. Ustanawia ono przepisy ramowe regulujące praktyki stosowane w akwakulturze w odniesieniu do gatunków obcych i niewystępujących miejscowo w celu oceny i zminimalizowania ewentualnego oddziaływania tych gatunków oraz wszelkich gatunków niedocelowych na środowisko wodne. Rozporządzenie przewiduje ustanowienie systemu zezwoleń na poziomie krajowym.

Zgodnie z art. 2 ust. 7 wprowadzanie i przenoszenie w celu wykorzystania w „zamkniętych zakładach akwakultury” może w przyszłości zostać zwolnione z wymogu uzyskania zezwolenia określonego w rozdziale III, w oparciu o nowe informacje i zalecenia naukowe.

W ramach szóstego programu ramowego sfinansowano wspólne działanie zatytułowane „Oddziaływanie obcych gatunków w akwakulturze na środowisko” (projekt IMPASSE). Jego ogólnym celem było opracowanie wytycznych dla przyjaznych dla środowiska praktyk wprowadzania i przenoszenia w akwakulturze. Ponadto szczególną uwagę poświęcono ocenie czy współczesne lądowe zamknięte zakłady akwakultury można traktować jako podlegające ochronie biologicznej, a także w jakim zakresie przemieszczanie do takich zakładów można odróżnić od przemieszczeń do otwartych zakładów akwakultury w ramach przepisów wspólnotowych.

W niedawno przedłożonym końcowym sprawozdaniu na temat projektu IMPASSE przedstawiono operacyjną definicję „zamkniętych zakładów akwakultury”, dla których można znacząco ograniczyć stopień zagrożenia związany z gatunkami obcymi, potencjalnie do dopuszczalnego poziomu, jeżeli kontroluje się możliwość ucieczki docelowych i niedocelowych organizmów w trakcie transportu oraz poprzez szczegółowo określone protokoły w zakładzie otrzymującym. Wynika z tego, że wprowadzanie i przenoszenie w celu wykorzystania w takich zakładach może zostać pod określonymi warunkami zwolnione z wymogu uzyskania zezwolenia. Definicja „zamkniętych zakładów akwakultury” dostarczona przez IMPASSE jest bardziej szczegółowa i bardziej precyzyjna niż obecna definicja podana w art. 3 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 708/2007. Definicja z projektu IMPASSE określa główne cechy jakie powinien posiadać „zamknięty zakład akwakultury”, aby zapewnić jego ochronę biologiczną.

Zgodnie z wynikami projektu IMPASSE „system zamknięty” oznacza zakład akwakultury, którego wody nie mają żadnego bezpośredniego połączenia z wodami otwartymi zanim nie zostaną poddane monitorowaniu i filtracji oraz oczyszczaniu, aby zapobiec ucieczce hodowanych lub chowanych zasobów lub powiązanych organizmów.

W systemach zamkniętych musi istnieć bariera technologiczna zapewniająca całkowity brak kontaktu między dzikimi i hodowanymi organizmami wodnymi. Zakłady zamknięte oparte są zazwyczaj na systemach recyrkulacji. Systemy takie pociągają za sobą bardzo niskie ryzyko ucieczki (Occhipinti et al. 2008), przy czym największe problemy pojawiają się w przypadku przemieszczania organizmów z lub do zakładu.

Systemy te eliminują zrzuty odpadów stałych do środowiska wodnego oraz możliwość ucieczki organizmów docelowych i niedocelowych z zakładu. Oczekuje się, że będą także eliminować możliwość wzajemnego przekazywania sobie chorób i pasożytów przez dzikie i hodowane organizmy wodne, oraz szkody wyrządzane w gospodarstwie przez czynniki środowiskowe takie jak powodzie, drapieżniki (np. ptaki), kradzieże i przypadki wandalizmu.

Głównymi elementami są: bariera fizyczna pomiędzy dzikimi i hodowanymi organizmami, gospodarka odpadami stałymi, właściwe usuwanie martwych organizmów oraz monitorowanie i oczyszczanie wody wpływającej i wypływającej.

Przy definiowaniu tych systemów należy uznać, że woda nie jest jedynym nośnikiem pasożytów, chorób i innych gatunków. Istnieją mechanizmy rozprzestrzeniania się na przykład poprzez systemy transportu lub niewłaściwe usuwanie odpadów.

Zatem w pewnych okolicznościach można uznać, że przenoszenie gatunków obcych i niewystępujących miejscowo w celu wykorzystania w ściśle określonych zamkniętych zakładach akwakultury podlegających ochronie biologicznej związane jest z niskim i dopuszczalnym ryzykiem, a zatem można je zwolnić z procedury uzyskania zezwolenia. Celem niniejszego wniosku jest wprowadzenie niezbędnych technicznych zmian do definicji „zamkniętych zakładów akwakultury”, aby zwolnić wprowadzanie i przenoszenie w celu wykorzystania w takich zakładach z wymogu uzyskania zezwolenia, o którym mowa w rozdziale III rozporządzenia Rady (WE) nr 708/2007. Celem jest uproszczenie formalności administracyjnych przy zapewnieniu właściwej ochrony środowiska w odniesieniu do wykorzystywania w akwakulturze gatunków obcych i niewystępujących miejscowo.

- Kontekst ogólny

Wprowadzanie gatunków poza ich naturalnym obszarem występowania staje się coraz łatwiejsze ze względu na rozwój transportu, handlu, podróżowania i turystyki. Inwazje gatunków innych niż miejscowe szeroko uznaje się za jedną z głównych przyczyn ogólnej utraty różnorodności biologicznej. Mogą one mieć niekorzystny wpływ na środowisko, gospodarkę i społeczeństwo. Gatunki obce mogą przenosić nowe choroby, zmieniać ekosystemy, konkurować z gatunkami występującymi lokalnie, itd.

Rozporządzenie Rady (WE) nr 708/2007 zajmuje się tylko częścią tego problemu. W ogólnym kontekście należy mieć na względzie dane wynikające z ostatnich projektów wspólnotowych (IMPASSE i DAISY), zgodnie z którymi głównymi drogami wprowadzenia gatunków obcych do europejskich wód przybrzeżnych i śródlądowych są „wody balastowe i zanieczyszczenia ze statków” (30 % wszystkich przypadków wprowadzenia), „kanały morskie i śródlądowe” (24 %) oraz „akwakultura i praktyki przechowywania” stanowiące 20 %. Pozostałe 26 % stanowią drogi określane jako dekoracyjne, naukowe, itp. lub też nieznane. W grudniu 2008 r. Komisja opublikowała komunikat zatytułowany „W kierunku strategii UE w sprawie gatunków inwazyjnych” w celu opracowania ogólnej strategii na poziome UE mającej zwalczać niekorzystne oddziaływanie gatunków inwazyjnych.

Już we wspólnotowej „strategii zrównoważonego rozwoju europejskiej akwakultury” (2002 r.) stwierdzono potrzebę ograniczenia zagrożenia związanego z wprowadzaniem do akwakultury gatunków innych niż miejscowe. W jej następstwie dnia 11 czerwca 2007 r. przyjęto rozporządzenie Rady (WE) nr 708/2007 w sprawie wykorzystania w akwakulturze gatunków obcych i niewystępujących miejscowo. Nie podjęto jednak wówczas żadnych decyzji dotyczących ochrony biologicznej „zamkniętych zakładów akwakultury”. Państwa członkowskie różniły się w swoich opiniach i brak było dostępnych zaleceń naukowych mogących stanowić podstawę do podjęcia decyzji. Z tego względu odsunięto na później rozpatrzenie możliwości zwolnienia z wymogu uzyskania zezwolenia na wprowadzanie i przenoszenie w celu wykorzystania w takich zakładach.

- Obowiązujące przepisy w dziedzinie, której dotyczy wniosek

Rozporządzenie Rady (WE) nr 708/2007 w sprawie wykorzystania w akwakulturze gatunków obcych i niewystępujących miejscowo.

- Spójność z pozostałymi obszarami polityki i celami Unii

Wniosek jest spójny z innymi politykami i celami Unii, mającymi zagwarantować wysoki poziom ochrony środowiska, a także uprościć i zmniejszyć obciążenia administracyjne.

KONSULTACJE Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI ORAZ OCENA SKUTKÓW

- Gromadzenie i wykorzystanie wiedzy specjalistycznej

Wyniki projektu IMPASSE wykorzystano jako techniczną podstawę do sporządzenia niniejszego wniosku. To wspólne działanie zostało przeprowadzone przez 14 partnerów, których pracę koordynował uniwersytet z Hull. W projekcie uczestniczyła także Federacja Europejskich Producentów Akwakultury (Federation of European Aquaculture Producers – FEAP). W ramach projektu IMPASSE przeprowadzono dwukrotnie (na Węgrzech w 2007 r. i we Włoszech w 2008 r.) warsztaty, w których uczestniczyło wiele osób. Jednym z omawianych tematów była kwestia „zamkniętych zakładów akwakultury”. Wyniki przeglądów i dyskusji streszczone w sekcji 1 doprowadziły konsorcjum do opracowania ściślejszej definicji „zamkniętych zakładów akwakultury”.

- Konsultacje z zainteresowanymi stronami oraz ocena skutków

Rozporządzenie Rady (WE) nr 708/2007 stosuje się do wszystkich zakładów akwakultury. W chwili jego przyjmowania nie podjęto jednak żadnych decyzji dotyczących ochrony biologicznej „zamkniętych zakładów akwakultury”. Mimo wszystko przemieszczenie do takich zakładów odróżnia się od przemieszczenia do innych rodzajów zakładów i zasadniczo uznaje się za „przemieszczenia rutynowe”, które nie podlegają uprzednim ocenom ryzyka ekologicznego (art. 2 ust. 6).

W ramach projektu IMPASSE opracowano definicję „zamkniętych zakładów akwakultury”, która uwzględnia cechy potrzebne do uznania takich zakładów za objęte ochroną biologiczną. Definicja ta jest dokładniejsza i zapewnia lepszą ochronę środowiska. Zmiana obecnej definicji „zamkniętych zakładów akwakultury” podanej w art. 3 ust. 3 poprzez sporządzenie nowej definicji na podstawie wyników projektu IMPASSE umożliwiłaby zwolnienie z wymogu uzyskania zezwolenia na wprowadzanie i przenoszenie w celu wykorzystania w takich zakładach. Wymaga to jednak zmiany rozporządzenia Rady (WE) nr 708/2007, którego nie można przeprowadzić w drodze procedury komitetowej. Mimo tego wyniki projektu IMPASSE dotyczące zamkniętych zakładów akwakultury zostały przedstawione Komitetowi Zarządzającemu ds. Rybołówstwa i Akwakultury i wiele państw członkowskich opowiedziało się za poprawą obecnej definicji w celu wprowadzenia wymienionego zwolnienia. Dlatego przygotowano niniejszy wniosek dotyczący zmiany rozporządzenia Rady (WE) nr 708/2007. Jego celem jest uproszczenie formalności administracyjnych związanych z procedurą wydawania zezwolenia dla tych „zamkniętych zakładów akwakultury”, które można uznać za objęte ochroną biologiczną.

Proponowana zmiana nie stanowi poważnej lub też zasadniczej zmiany rozporządzenia. Należy dokonać technicznego dostosowania definicji „zamkniętych zakładów akwakultury” oraz powiązanych przepisów, tak aby umożliwić przewidywane zwolnienie.

Do wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady (WE) nr 708/2007 dołączona była ocena skutków (SEC (2006) 421). Wspólne działanie IMPASSE już dostarczyło techniczną podstawę do podjęcia decyzji o zwolnieniu z wymogu uzyskania zezwolenia na wprowadzanie i przenoszenie w celu wykorzystania w „zamkniętych zakładach akwakultury”. Ponadto konsekwencje wniosku będą miały bardzo ograniczony zakres, ponieważ odnosi się on wyłącznie do „zamkniętych zakładów akwakultury”. Zakłady te jednak skorzystają z proponowanego uproszczenia, ponieważ wyeliminowane zostaną czasochłonne procedury uzyskiwania zezwolenia. Zmiana ta zapewni utrzymanie właściwej ochrony środowiska, a jednocześnie przyczyni się do korzystnego wpływu społeczno-gospodarczego, ponieważ odpowiednie zakłady mogą zostać zwolnione z kosztów związanych z procedurami uzyskiwania zezwoleń. Szczegółowa ocena skutków dotycząca tej niewielkiej zmiany rozporządzenia nie dostarczyłaby zatem żadnej wartości dodanej, ponieważ zmiana ta jest jedynie decyzją wykonawczą w sprawach technicznych o znikomych skutkach. Dodatkowy wysiłek włożony w przygotowanie formalnej oceny skutków i czas poświęcony wykonaniu tego zadania byłyby nieproporcjonalne.

ASPEKTY PRAWNE WNIOSKU

- Krótki opis proponowanych działań

Zgodnie z art. 2 ust. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 708/2009 wprowadzanie i przenoszenie w celu wykorzystania w „zamkniętych zakładach akwakultury” może w przyszłości zostać zwolnione z wymogu uzyskania zezwolenia określonego w rozdziale III wymienionego rozporządzenia, w oparciu o nowe informacje i zalecenia naukowe.

Proponowane działanie ma na celu zwolnienie podlegających ochronie biologicznej „zamkniętych zakładów akwakultury” z wymogu uzyskania zezwolenia, o którym mowa w rozdziale III wymienionego rozporządzenia. Uwzględniając zalecenia naukowe we wniosku przedstawiono propozycję zmiany obecnej definicji „zamkniętych zakładów akwakultury" poprzez dodanie odpowiednich właściwości które mają sprawić, że zakłady takie uniemożliwiają ucieczkę docelowych i niedocelowych organizmów do środowiska dzikiego. Ponadto dodano nowy przepis dotyczący transportu gatunków obcych i niewystępujących miejscowo do „zamkniętych zakładów akwakultury”. Państwa członkowskie mają zatem sporządzić wykaz zamkniętych zakładów akwakultury. Wykaz ten jest publikowany i regularnie uaktualniany na stronie internetowej, która została stworzona na mocy rozporządzenia Komisji (WE) 535/2008. Niektóre artykuły oraz załącznik I są również odpowiednio dostosowane, tak aby odzwierciedlić nowe przepisy.

- Podstawa prawna

Na podstawę prawną wybrano artykuły 37 i 299 ust. 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.

- Zasada pomocniczości

Niniejszy wniosek wchodzi w zakres WPRyb, która leży w sferze wyłącznych kompetencji Wspólnoty. Zasada pomocniczości nie ma zatem zastosowania.

- Zasada proporcjonalności

Wniosek jest zgodny z zasadą proporcjonalności. Zmiana zapewnia właściwą równowagę pomiędzy ochroną środowiska a potrzebami przemysłu akwakultury. Przemieszczanie do „zamkniętych zakładów akwakultury”, które spełniają normy gwarantujące właściwą ochronę środowiska, nie powinno wiązać się z ponoszeniem obciążeń administracyjnych oraz kosztów związanych z procedurą otrzymania zezwolenia ustanowioną w wymienionym rozporządzeniu. Uproszczenie i ograniczenie formalności administracyjnych to ważne cele.

- Wybór instrumentów

Artykuł 2 ust. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 708/2007 stanowi, że odpowiednią decyzję czy zwolnić przemieszczanie gatunków obcych i niewystępujących lokalnie do „zamkniętych zakładów akwakultury” z ustanowionego rozporządzeniem wymogu uzyskania zezwolenia podejmuje się zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 30 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 2371/2002 (procedura komitetowa). Jednak możliwość zwolnienia tych przemieszczeń z wymogu uzyskania zezwolenia wymaga zmiany definicji „zamkniętych zakładów akwakultury”, a tym samym zmiany rozporządzenia Rady, którego nie można dokonać w drodze procedury komitetowej. Rozporządzenie Rady można zmienić jedynie kolejnym rozporządzeniem.

WPłYW NA BUDżET

Wniosek nie ma wpływu finansowego na budżet Wspólnoty.

2009/0153 (CNS)

Wniosek

ROZPORZĄDZENIE RADY

zmieniające rozporządzenie (WE) nr 708/2007 w sprawie wykorzystania w akwakulturze gatunków obcych i niewystępujących miejscowo

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 37 i art. 299 ust. 2,

uwzględniając wniosek Komisji[1],

uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego[2],

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[3],

a także mając na uwadze, co następuje:

1. Rozporządzenie (WE) nr 708/2007[4] ustanawia przepisy ramowe regulujące praktyki stosowane w akwakulturze w odniesieniu do gatunków obcych i niewystępujących miejscowo w celu oceny i zminimalizowania ewentualnego oddziaływania tych gatunków oraz wszelkich gatunków niedocelowych na środowisko wodne. W art. 2 ust. 7 stanowi, że wprowadzanie i przenoszenie w celu wykorzystania w zamkniętych zakładach akwakultury może w przyszłości zostać zwolnione z wymogu uzyskania zezwolenia określonego w rozdziale III wymienionego rozporządzenia, w oparciu o nowe informacje i zalecenia naukowe.

2. W trakcie finansowanego przez Wspólnotę wspólnego działania „Oddziaływanie obcych gatunków w akwakulturze na środowisko” (IMPASSE) opracowano nową definicję operacyjną „zamkniętych zakładów akwakultury”. W odniesieniu do tych zakładów poziom ryzyka związany z gatunkami obcymi i niewystępującymi miejscowo można ograniczyć do poziomu dopuszczalnego, jeżeli zapobiega się potencjalnej ucieczce organizmów przeznaczonych do chowu i organizmów niedocelowych w trakcie transportu oraz jeżeli w zakładzie otrzymującym obowiązują ściśle określone protokoły. Jedynie po spełnieniu wymienionych warunków wprowadzanie i przenoszenie w celu wykorzystania w zamkniętych zakładach akwakultury może być zwolnione z wymogu uzyskania zezwolenia.

3. Należy zatem odpowiednio zmieć definicję „zamkniętych zakładów akwakultury” zawartą w art. 3 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 708/2007 poprzez dodanie szczególnych cech mających zagwarantować ich ochronę biologiczną.

4. Państwa członkowskie powinny sporządzić wykaz zamkniętych zakładów akwakultury znajdujących się na ich terytorium. Dla zachowania przejrzystości wykaz ten powinien być publikowany i regularnie uaktualniany na stronie internetowej stworzonej zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 535/2008[5].

5. W następstwie tych zmian potrzebne są dalsze dostosowania w ramach wymienionego rozporządzenia.

6. Należy zatem odpowiednio zmienić rozporządzenie 708/2007,

PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

Artykuł 1

W rozporządzeniu (WE) nr 708/2007 wprowadza się następujące zmiany:

(1) W art. 2 ust. 7 otrzymuje brzmienie:

„7. Rozdziały III do VI nie mają zastosowania do przemieszczeń gatunków obcych i niewystępujących miejscowo, które mają być utrzymywane w zamkniętych zakładach akwakultury, pod warunkiem, że transportu dokonuje się w warunkach zapobiegających ucieczce tych gatunków a także gatunków niedocelowych.

Państwa członkowskie sporządzają wykaz tych zamkniętych zakładów akwakultury na swoim terytorium, które są zgodne z definicją w art. 3 ust. 3 i regularnie ten wykaz aktualizują. Wykaz ten jest publikowany na stronie internetowej ustanowionej zgodnie z art. 4 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 535/2008.”

(2) W art. 3 wprowadza się następujące zmiany:

a) pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„3. „zamknięty zakład akwakultury” oznacza zakład,

a) w którym akwakulturę prowadzi się w środowisku wodnym z recyrkulacją wody i której odpływy nie mają żadnego bezpośredniego połączenia z wodami otwartymi zanim nie zostaną poddane monitorowaniu, filtracji i oczyszczaniu, tak aby zapobiec zrzutowi odpadów stałych do środowiska wodnego oraz ucieczce z zakładu gatunków hodowanych lub chowanych oraz gatunków niedocelowych, które mogłyby przeżyć a następnie rozmnożyć się;

oraz

b) który zapobiega szkodom wyrządzanym w gospodarstwie przez czynniki środowiskowe takie jak powodzie, drapieżniki (np. ptaki), kradzieże i przypadki wandalizmu oraz zapewnia właściwe usuwanie martwych organizmów;”

b) pkt 16 otrzymuje brzmienie:

„16. „przemieszczanie rutynowe” oznacza przemieszczenie organizmów wodnych ze źródła, które ma niskie ryzyko przeniesienia gatunków niedocelowych i które, ze względu na specyfikę organizmów wodnych lub wykorzystywanej metody akwakultury, nie niesie ze sobą ryzyka wystąpienia ekologicznych działań niepożądanych;”

(3) Artykuł 14 otrzymuje brzmienie:

„Artykuł 14

Uwolnienie do zakładów akwakultury w przypadku wprowadzenia rutynowego

W przypadku wprowadzenia rutynowego zezwala się na uwolnienie organizmów wodnych do zakładów akwakultury bez kwarantanny lub na uwolnienie pilotażowe, o ile w wyjątkowych przypadkach właściwy organ nie zadecyduje inaczej na podstawie konkretnych zaleceń udzielonych przez komitet doradczy. Przemieszczenia z zamkniętego zakładu akwakultury do otwartego zakładu akwakultury nie uznaje się za rutynowe.”

(4) W załączniku I wprowadza się następujące zmiany:

a) treść akapitu pierwszego otrzymuje brzmienie:

„W miarę możliwości informacje należy poprzeć odesłaniami do literatury naukowej oraz adnotacjami pochodzącymi z osobistej korespondencji z autorytetami naukowymi oraz ekspertami w dziedzinie rybołówstwa.”

b) w sekcji D (Interakcje z gatunkami rodzimymi) wprowadza się następujące zmiany:

- pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„(1) Jakie są szanse na przeżycie oraz osiedlenie się wprowadzonego organizmu w przypadku jego ucieczki?”

- pkt 6 otrzymuje brzmienie:

„(6) Czy wprowadzone organizmy przeżyją oraz będą się rozmnażały we wnioskowanym obszarze, czy też będzie konieczne coroczne uzupełnianie stada?”

Artykuł 2

Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej .

Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.

Sporządzono w Brukseli dnia […] r.

W imieniu Rady

W imieniu Rady

[1] Dz.U. […] z […], s.

[2] Dz.U. […] z […], s.

[3] Dz.U. […] z […], s.

[4] Dz.U. L 168 z 28.6.2007, s. 1.

[5] Dz.U. L 156 z 14.6.2008, s. 6.