[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 30.1.2009

KOM(2009)26 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI

Utworzenie wspólnego obszaru lotniczego z Gruzją

KOMUNIKAT KOMISJI

Utworzenie wspólnego obszaru lotniczego z Gruzją

1. Wprowadzenie

W komunikacie zatytułowanym „Rozwój programu polityki zewnętrznej w zakresie lotnictwa wspólnotowego”[1] Komisja podkreśliła znaczenie utworzenia wspólnego obszaru lotniczego ze wschodnimi i południowymi sąsiadami UE. Ostatecznym celem powinno być współdziałanie UE i jej partnerów zza południowej i wschodniej granicy na rzecz wprowadzenia wspólnych zasad działania rynku. W dniu 27 czerwca 2005 r. Rada Unii Europejskiej poparła ten cel w swoich „Konkluzjach w sprawie opracowania programu wspólnotowej polityki zewnętrznej w dziedzinie lotnictwa”, w których wyraziła zadowolenie z postępów w rozwoju rozszerzonego wspólnego obszaru lotniczego do 2010 r. z udziałem krajów sąsiadujących z UE.

Poprawa stosunków w dziedzinie lotnictwa z sąsiadami UE, których ostatecznym celem jest stworzenie wspólnego obszaru lotniczego, ma duże znaczenie dla dalszego rozwoju gospodarczego europejskiego przemysłu lotniczego. Loty do krajów sąsiadujących stanowią 19% wszystkich lotów międzynarodowych poza terytorium UE, czyli niewiele mniej niż loty do Ameryki Północnej. Z UE są już zintegrowane rynki lotnicze Szwajcarii, Norwegii i Islandii, a w czerwcu 2006 r. Wspólnota Europejska i jej państwa członkowskie podpisały umowę w sprawie Wspólnego Europejskiego Obszaru Lotniczego (ECAA) z państwami Bałkanów Zachodnich, a następnie pierwszą eurośródziemnomorską umowę lotniczą z Marokiem w grudniu 2006 r.

Gruzja była jednym z pierwszych krajów, które podpisały horyzontalną umowę o przewozach lotniczych ze Wspólnotą Europejską, mającą na celu dostosowanie obowiązujących umów dwustronnych o komunikacji lotniczej z państwami członkowskimi do prawa Wspólnoty. Umowa została podpisana w dniu 3 maja 2006 r. i weszła w życie w marcu 2008 r.

Gruzja w swoim dążeniu do ustanowienia bliższej współpracy z UE wyraziła zainteresowanie rozpoczęciem negocjacji w sprawie kompleksowej umowy lotniczej, a także wykazała determinację w dążeniu do zreformowania międzynarodowego transportu lotniczego wraz z UE. W piśmie skierowanym do Komisji Europejskiej z maja 2008 r. gruziński Minister Rozwoju Gospodarczego potwierdził gotowość Gruzji zarówno do zacieśnienia stosunków z Unią Europejską w dziedzinie lotnictwa, jak i do rozpoczęcia negocjacji w sprawie umowy o wspólnym obszarze lotniczym z UE.

Wskazuje to na silny zamiar zaangażowania się Gruzji w negocjacje ze Wspólnotą dotyczące lotnictwa, które mogą doprowadzić do dalszej integracji rynków.

Obecny wniosek jest następstwem zalecenia pochodzącego z nadzwyczajnego posiedzenia Rady Europejskiej, które odbyło się w Brukseli dnia 1 września 2008 r., a dotyczyło nawiązania stosunków z Gruzją oraz, między innymi, utworzenia rozbudowanego i kompleksowego obszaru wolnego handlu z chwilą spełnienia koniecznych warunków. W związku z tym nawiązanie stosunków w dziedzinie lotnictwa odegra ważną rolę w zbliżeniu gospodarek UE i Gruzji.

W niniejszym komunikacie Komisja zaleca więc, aby Rada upoważniła ją do wynegocjowania kompleksowej umowy dotyczącej wspólnego obszaru lotniczego z Gruzją, przewidującej otwarcie rynku połączone z równoległym procesem współpracy regulacyjnej i/lub zbliżenia przepisów, w szczególności w priorytetowych obszarach takich jak ochrona i bezpieczeństwo lotnictwa, ochrona środowiska oraz zastosowanie reguł pomocy państwa i konkurencji w sposób zapewniający równe zasady gry rynkowej oraz uczciwe i równe warunki konkurencji.

2. Istniejące ramy

Ogólną podstawę stosunków UE-Gruzja stanowi Umowa o Partnerstwie i Współpracy, która weszła w życie dnia 1 lipca 1999 r. Stosunki dwustronne uległy dalszemu zacieśnieniu po gruzińskiej „rewolucji róż” w 2003 r. oraz po zatwierdzeniu w listopadzie 2006 r. planu działania w ramach europejskiej polityki sąsiedztwa. Plan ten ma na celu pogłębienie integracji gospodarczej i współpracy politycznej Gruzji z UE. Szersza współpraca w dziedzinie lotnictwa wymieniana jest jako jedno z konkretnych działań służących realizacji tego celu politycznego w dokumencie dotyczącym strategii UE wobec Gruzji w latach 2007-2013.

UE jest głównym partnerem handlowym Gruzji: przypada na nią 31% zagranicznej wymiany handlowej, 34% eksportu i 31% importu[2]. Wymiana handlowa między UE a Gruzją rośnie od trzech lat, ale podobnie jak w przypadku wymiany handlowej Gruzji z innymi partnerami w świecie, pozostaje ona mało zróżnicowana, zwłaszcza jeśli chodzi o gruziński eksport do UE. Głównymi produktami eksportowymi Gruzji są oleje mineralne, rudy, złom i produkty rolne, natomiast EU sprzedaje Gruzji głównie maszyny i sprzęt transportowy. W 2007 r. całkowite obroty dwustronnej wymiany handlowej między UE a Gruzją wyniosły 1,6 mld EUR. Gospodarka Gruzji notuje silny wzrost w ostatnich dwóch latach (ponad 10% rocznie). Chociaż wojna z sierpnia 2008 r. oraz kryzys finansowy mogą skutkować spowolnieniem gospodarki, dalszy wzrost jest bardzo prawdopodobny w przyszłości. Podstawowe działy gospodarki Gruzji to wydobycie manganu i miedzi, produkcja (napoje, metale, maszyny i urządzenia) oraz rolnictwo. W ostatnich latach wzrastał przede wszystkim sektor usług, na który w 2003 r. przypadło 54% wartości dodanej w gospodarce, a w 2007 r. już 65%. Wydatki gospodarstw domowych w krajach WNP rosną o około 10% rocznie, czyli szybciej niż w Chinach czy Indiach[3].

Gruzja była głównym kierunkiem wyjazdów turystycznych w dawnym Związku Radzieckim. Chociaż branża turystyczna nie jest rozwinięta, Gruzja zdecydowanie ma potencjał, aby przyciągnąć europejskich turystów na wybrzeże Morza Czarnego lub do miejsc i zabytków światowego dziedzictwa kulturowego. Istotny wzrost przychodów w Gruzji w ostatnich latach spowodował znaczny przyrost w turystyce wyjazdowej, o ponad 12% rocznie, głównie na kierunkach europejskich.

Gruziński sektor lotnictwa

Na rynku lotniczym w Gruzji dominuje lokalny przewoźnik Air Zena – Georgian Airways, który obsługuje trasy do kilku stolic UE. W 2007 r. z regularnych połączeń lotniczych obsługiwanych przez gruzińskie porty lotnicze skorzystało 590 000 pasażerów, z czego 36% przewiozły gruzińskie linie lotnicze, a 64% zagraniczne linie lotnicze. Najsilniejszą zagraniczną linią lotniczą obecną w Gruzji jest Turkish Airlines.

Od 2004 r. rząd Gruzji prowadzi bardzo otwartą politykę, która spowodowała znaczny wzrost ruchu lotniczego, o czym będzie mowa poniżej. Gruzja zniosła ograniczenia w licznych umowach dwustronnych zawartych z państwami członkowskimi UE. W 2007 r. Gruzja podpisała umowę o „otwartym niebie” ze Stanami Zjednoczonymi. Ta otwarta polityka przyczyni się do dalszego wzrostu ruchu lotniczego pomiędzy Gruzją a krajami trzecimi. W okresie 1999-2007 r. ogólny roczny wzrost ruchu lotniczego w Gruzji wynosił 7,4%. W latach 2007-2008 częstotliwość wykonywanych operacji lotniczych z i do Gruzji wzrosła ze 112 do 148, a liczba obecnych linii lotniczych z 13 do 19. Z powodu pogarszających się stosunków politycznych z Federacją Rosyjską wyraźnie widoczne jest przesunięcie kierunków połączeń lotniczych z Rosji na Turcję, Ukrainę i kraje UE. Tym sposobem w 2008 r. Stambuł zastąpił Moskwę-Domodedovo jako główny docelowy międzynarodowy port lotniczy dla połączeń ze stolicy Gruzji, Tbilisi - na trasie tej oferowanych jest ponad 7 000 miejsc miesięcznie.

Głównym portem lotniczym Gruzji jest Tbilisi International. Gruzińska infrastruktura lotnicza uległa znacznej poprawie wraz z otwarciem nowego terminalu w porcie lotniczym Tbilisi International w lutym 2007 r. oraz dzięki niedawno przeprowadzonej modernizacji portów lotniczych w Batumi i Kutaisi. Zwłaszcza port lotniczy w Batumi posiada potencjał, by skorzystać na swoim położeniu nad Morzem Czarnym i blisko granicy tureckiej.

Administracja odpowiedzialna za transport została ostatnio poddana restrukturyzacji. Departament transportu w Ministerstwie Rozwoju Gospodarczego Gruzji jest odpowiedzialny za rozwój polityki w dziedzinie lotnictwa, natomiast działalność związaną z nadzorem i kontrolą sprawuje wspólna administracja ds. transportu pozostająca w strukturach tego samego ministerstwa. W ramach wspólnej administracji ds. transportu krajowy urząd lotnictwa cywilnego odpowiada za operacyjny i techniczny nadzór nad przewoźnikami lotniczymi, usługodawcami i portami lotniczymi. W dziedzinie żeglugi powietrznej niezależnym usługodawcą zarządzającym ruchem lotniczym w Gruzji jest „Sakaeronavigatisa”.

Stosunki w dziedzinie lotnictwa między UE a Gruzją

Rynki lotnicze UE i Gruzji są ściśle powiązane. Gruzja jest pełnoprawnym członkiem ECAC (Europejska Konferencja Lotnictwa Cywilnego) i, od 2006 r., państwem kandydującym do JAA (Zrzeszenie Władz Lotniczych) Wystąpiła z wnioskiem o członkowstwo w organizacji Eurocontrol. Gruzja podpisała dwustronne umowy dotyczące przewozów lotniczych z czternastoma państwami członkowskimi, co odzwierciedla znaczenie, jakie dla tego sąsiada Unii Europejskiej mają stosunki w dziedzinie lotnictwa. Główne europejskie linie lotnicze obecne na rynku gruzińskim to Lufthansa, Czech Airlines, Air Baltic, Austrian Airlines i British Mediterranean.

Ruch pasażerski i towarowy między UE a Gruzją jest nadal stosunkowo niewielki (210 000 pasażerów w 2007 r.), jednak od 2004 r. stale rośnie o około 14 procent rocznie. Połączenia z państwami członkowskimi UE wyraźnie rozwinęły się. Pokazują to również zmiany na gruzińskim rynku lotniczym, gdzie nastąpiło przesunięcie docelowych kierunków z połączeń z Federacji Rosyjskiej na UE, Turcję i Ukrainę, głównie w następstwie pogorszenia stosunków politycznych pomiędzy Rosją a Gruzją. Najważniejsze dla Gruzji rynki w UE to Niemcy (39% rynku UE-Gruzja), Austria (17%), Łotwa (14%) oraz Niderlandy (9%). Połączenia lotnicze do UE i połączenia transatlantyckie są ważną siłą napędową rozwoju. Połączenia towarowe pomiędzy Gruzją a UE obsługuje jeden przewoźnik towarowy zajmujący się tylko tego typu przewozami.

Prognozy dla przemysłu przewidują średni roczny wzrost o 7,2% dla ruchu lotniczego pomiędzy UE a krajami WNP w latach 2007-2016, co stanowi wielkość znacznie wyższą niż wskaźniki wzrostu dla wewnętrznego rynku UE.

Jeśli chodzi o współpracę techniczną, UE w ramach programu Tacis/Traceca uruchomiła dwa ważne projekty regionalne, z których korzysta Gruzja, jeden w dziedzinie ATM, a drugi dotyczący szkoleń w zakresie bezpieczeństwa.

3. Dalsze zacieśnienie stosunków z ważnym sąsiadem – Korzyści i wartość dodana wynikające z zastosowania podejścia wspólnotowego

Sektor lotnictwa cywilnego (obejmujący infrastrukturę, przewoźników i inne podmioty) jest ważnym elementem europejskiej gospodarki. Na samych przewoźników lotniczych przypada ok. 0,6% unijnej wartości dodanej; zatrudniają oni ponad 400 000 osób (0,4% wszystkich zatrudnionych w dziale gospodarki niefinansowej)[4], podczas gdy cały sektor w skali UE zatrudnia ok. 3 mln osób. Proces tworzenia jednolitego rynku lotnictwa, trwający od początku lat 90-tych, miał znaczący udział w zwiększeniu dynamiki i wydajności tego sektora oraz przyniósł ogromne korzyści gospodarcze i społeczne. W latach 1992-2003 liczba tras wewnątrzwspólnotowych wzrosła o ponad 40%. Główni wspólnotowi przewoźnicy odnotowali w latach 1990-2002 wzrost produktywności o 87%[5]. Mimo to potencjał wewnętrznego rynku prawdopodobnie nie zostanie zrealizowany w pełni, dopóki Wspólnota w swoich stosunkach z krajami trzecimi nie zacznie działać w sposób jednolity i skoordynowany we wszystkich obszarach, w których takie podejście może wytworzyć wartość dodaną w interesie europejskiego przemysłu lotniczego i użytkowników. Ponadto doświadczenie zdobyte przez Unię w tym względzie uważane jest przez państwa trzecie za niezwykle wartościowe. Dla Gruzji, z którą UE pragnie stworzyć uprzywilejowane partnerstwo, jest ono tym bardziej ważne.

Państwa członkowskie i Gruzja dotychczas zwyczajowo negocjowały dwustronne umowy o przewozach lotniczych, z obniżonym poziomem otwarcia rynku i rygorystycznymi warunkami rynkowymi dla przewoźników. Chociaż niektóre umowy wykazują większe otwarcie, inne nadal dopuszczają wskazanie tylko jednego przewoźnika lotniczego przez każdą ze stron, co praktycznie ogranicza dostęp do rynku do dwóch przewoźników. Z tego powodu obecny system dwustronnych umów o przewozach lotniczych między państwami członkowskimi a Gruzją może być niekorzystny dla licznych przewoźników ze Wspólnoty oraz dla konsumentów w niektórych państwach członkowskich.

Umowa lotnicza zawarta na poziomie Wspólnoty ustanowiłaby - na najwyższym możliwym szczeblu - równe warunki dla wszystkich przewoźników Wspólnoty i umożliwiłaby pasażerom we wszystkich państwach członkowskich korzystanie z ujednoliconych warunków i zwiększonego ruchu między UE i Gruzją. Pomogłaby Gruzji w podniesieniu standardów bezpieczeństwa i ochrony, a tym samym ułatwiłaby korzystanie z przewozów lotniczych przez konsumentów i przemysł zarówno w Gruzji, jak i w UE. Szczególnie w dziedzinie bezpieczeństwa konieczne będzie podjęcie działań mających na celu zagwarantowanie organom odpowiedzialnym za lotnictwo pełnej możliwości realizowania swoich zadań związanych z nadzorem. Poprawa potencjału administracji w Gruzji w zakresie wdrażania standardów UE w dziedzinie konkurencji, regulacji rynku, ochrony i bezpieczeństwa lotnictwa oraz ochrony środowiska naturalnego ma zasadnicze znaczenie dla sukcesu wspólnego obszaru lotniczego z Gruzją. W trakcie negocjacji należy zatem zwrócić szczególną uwagę na współpracę i pomoc w zakresie regulacji w celu wzmocnienia gruzińskiego lotnictwa. Otwarte rynki wymagają ram zapewniających uczciwą konkurencję i wysokie standardy bezpieczeństwa i ochrony, gwarantując przy tym wyrównane warunki konkurowania oparte na zasadzie równych możliwości.

W odniesieniu do kwestii ochrony środowiska umowa musi być zgodna z przyjętymi przez Wspólnotę zobowiązaniami w zakresie zrównoważonego rozwoju. Ważne jest, aby umowa nie ograniczała zdolności UE do stosowania instrumentów prawnych lub ekonomicznych w celu łagodzenia niepożądanych skutków ubocznych zwiększonego ruchu lotniczego, zwłaszcza w zakresie jakości powietrza i poziomu hałasu w pobliżu portów lotniczych oraz wpływu na globalne zmiany klimatyczne.

Chociaż jest zbyt wcześnie na ostateczne wnioski, doświadczenie w dziedzinie umów lotniczych UE pokazuje, że negocjacje dotyczące umowy o wspólnym obszarze lotniczym lub umów eurośródziemnomorskich mają ważny i zasadniczy wpływ na wzrost rozkładowego ruchu lotniczego pomiędzy UE a krajem partnerskim. W przypadku Maroka regularny ruch lotniczy wzrósł o ponad 25%, natomiast bezwzględny wzrost pasażerskiego ruchu lotniczego od czasu podpisania umowy wynosi przynajmniej 10% rocznie.

Można zatem spodziewać się poważnych korzyści gospodarczych z umowy o wspólnym obszarze lotniczym UE-Gruzja, chociaż mogą być one mniejsze niż w przypadku Maroka z powodów geograficznych, a także ze względu na rozwiniętą w mniejszym stopniu turystykę i słabsze stosunki w pozostałych dziedzinach. Mimo to oczywiste jest, że otwarcie rynku i wzajemne uznawanie standardów lotniczych przysporzyłoby korzyści rynkom lotniczym dzięki ich położeniu geograficznemu i tradycyjnie bliskim związkom gospodarczym i handlowym pomiędzy UE i Gruzją.

W wyniku otwarcia rynku pasażerowie w UE i w Gruzji uzyskaliby znacznie lepsze możliwości podróżowania. Dzięki spodziewanemu znacznemu wzrostowi liczby bezpośrednich połączeń między UE i Gruzją oraz łącznej liczby lotów nastąpiłby istotny wzrost wymiany handlowej i ruchu turystycznego między UE i Gruzją. Oczekuje się również, że spora część korzyści gospodarczych przypadłaby europejskiemu przemysłowi lotniczemu oraz szeroko pojętej gospodarce europejskiej. Wspólny obszar lotniczy stworzyłby nowe znaczące możliwości rynkowe dla przewoźników lotniczych w UE, którzy chcieliby uruchomić połączenia z Gruzją, ale obecnie nie posiadają koniecznych praw przewozowych. Ułatwiłoby to także integrację przewoźników gruzińskich z istniejącymi zrzeszeniami przewoźników wspólnotowych, pozwalając tym samym na rozwój zintegrowanych produktów i lepszych usług dla pasażerów oraz uzyskanie wyższej wydajności dzięki efektowi skali. Pod warunkiem, że sytuacja polityczna pozostanie stabilna, a Gruzja nadal wdrażać będzie reformy gospodarcze i polityczne, w pierwszym roku funkcjonowania wspólnego obszaru lotniczego UE-Gruzja spodziewany jest wzrost liczby pasażerów o 25 000 oraz powstanie dodatkowych korzyści dla konsumentów o wartości przynajmniej 9 mln EUR.

W politycznym i gospodarczym interesie UE leży zapewnienie wdrożenia wspólnych standardów zgodnych ze standardami europejskimi w stosunkach gospodarczych i przewozowych z krajami sąsiadującymi, zgodnie z art. 58 umowy o partnerstwie i współpracy UE-Gruzja z 1999 r. Najlepiej można tego dokonać poprzez kompleksową umowę negocjowaną na poziomie Wspólnoty, która przewidywałaby wzajemne uznawanie standardów i procedur lotniczych. Ostatecznym celem takiej umowy byłoby włączenie gruzińskiego sektora lotniczego do wspólnego obszaru lotniczego z Unią Europejską oraz pełna harmonizacja przepisów na podstawie wzajemnego uznawania kluczowych obszarów unijnego prawodawstwa w dziedzinie lotnictwa, w takim zakresie, w jakim będzie to możliwe.

Propozycja kompleksowego mandatu dotyczącego rozpoczęcia negocjacji z Gruzją byłaby dla sąsiadów Unii dowodem zaangażowania UE w otwarcie rynków i dążenie do zbliżenia standardów ochrony i bezpieczeństwa oraz przestrzegania zobowiązań w zakresie zrównoważonego rozwoju. Umowa lotnicza między UE i Gruzją mogłaby mieć szersze konsekwencje gospodarcze dla transportu lotniczego między UE i pozostałymi krajami sąsiadującymi z Unią na wschodzie oraz mogłaby przyczynić się do rozwoju współpracy regionalnej. Stanowiłaby także wyraźny sygnał polityczny dla Gruzji i krajów Kaukazu, że UE jest gotowa zintegrować je w możliwe szerokim zakresie z unijnym rynkiem wewnętrznym. Jak wspomniano powyżej, Gruzja wykazuje gotowość do rozpoczęcia procesu integracji ze wspólnym obszarem lotniczym UE. Będzie to uzależnione od zdolności Gruzji do zharmonizowania swoich standardów lotniczych ze standardami unijnymi w drodze wzajemnego uznawania, i stworzenia tym samym ram prawnych dla wzajemnych stosunków w dziedzinie lotnictwa.

5. Wnioski

Komisja uważa zatem, że należy zaproponować Gruzji szeroką perspektywę wzmocnionej współpracy w dziedzinie lotnictwa cywilnego. Umowa z Gruzją ustanowiłaby ambitne ramy obejmujące szeroki zakres zagadnień z dziedziny lotnictwa, takich jak współpraca regulacyjna w dziedzinie ochrony i bezpieczeństwa, zarządzanie ruchem lotniczym, technologie i badania, a także kwestie biznesowe i współpraca przemysłowa.

Sektor lotnictwa cywilnego oferuje nowe interesujące perspektywy dalszego wzmocnienia współpracy w dziedzinie transportu oraz obopólne korzyści dla Gruzji i UE. Należy zatem podjąć działania w celu zagwarantowania, że transport lotniczy stanie się kluczowym obszarem bliskiej współpracy między UE a Gruzją, dając w ten sposób Gruzji kolejną możliwość integracji z europejskimi strukturami i rynkami. Umowa będzie ważnym krokiem w kierunku utworzenia wspólnego obszaru lotniczego między Unią Europejską a jej wschodnimi sąsiadami, co jest kluczowym celem zewnętrznej polityki UE w dziedzinie lotnictwa i ważnym elementem ogólnej polityki zewnętrznej UE.

Umowa zawarta na szczeblu Wspólnoty będzie w stanie zaspokoić aspiracje Gruzji dotyczące ściślejszej integracji z europejskimi strukturami lotniczymi oraz połączyć korzyści wynikające z otwarcia rynku ze współpracą regulacyjną, techniczną i przemysłową, tworząc w ten sposób wyrównane warunki działania dla przewoźników, z pożytkiem dla konsumentów. Znacząca polityczna i gospodarcza wartość dodana umowy o komunikacji lotniczej z Gruzją mogłaby - w perspektywie długoterminowej - służyć jako przykład dla innych krajów w regionie i przyczynić się do rozwoju współpracy regionalnej na Kaukazie. Mając powyższe na uwadze Komisja proponuje wynegocjowanie i zawarcie kompleksowej umowy o otwartej przestrzeni lotniczej z Gruzją, i zwraca się do Rady o upoważnienie Komisji do otwarcia negocjacji w sprawie takiej umowy.

Komisja będzie działać w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi oraz z zainteresowanymi stronami w celu dokładniejszego opracowania i realizacji celów określonych w proponowanej decyzji Rady.

[1] COM (2005) 79 wersja ostateczna z 11.3.2005.

[2] Źródło: Komisja Europejska http://www.delgeo.ec.europa.eu/en/trade/enpi_csp_georgia_en1.pdf

[3] Airbus Global Market Forecast 2007-2026 (Prognoza Airbusa dla gospodarki światowej), s.101.

[4] EUROSTAT Statystyki w skrócie (Statistics in focus), 37/2005, ISSN 1561-4840.

[5] Załącznik do komunikatu Komisji zatytułowanego „Rozwój programu polityki zewnętrznej w zakresie lotnictwa wspólnotowego” COM (2005) 79 wersja ostateczna.