[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 21.10.2008

KOM(2008) 656 wersja ostateczna

GSP+

Sprawozdanie na temat statusu ratyfikacji i zaleceń organów monitorujących dotyczące konwencji wymienionych w załączniku III do rozporządzenia Rady (WE) nr 980/2005 z dnia 27 lipca 2005 r. wprowadzającego ogólny system preferencji celnych (rozporządzenie GSP) w krajach, którym na podstawie decyzji Komisji z dnia 21 grudnia 2005 r. przyznano udział w szczególnym rozwiązaniu motywacyjnym dotyczącym zrównoważonego rozwoju i dobrych rządów (GSP+) {SEC(2008) 2647}

(przedstawiona przez Komisję)

GSP+

Sprawozdanie na temat statusu ratyfikacji i zaleceń organów monitorujących dotyczące konwencji wymienionych w załączniku III do rozporządzenia Rady (WE) nr 980/2005 z dnia 27 lipca 2005 r. wprowadzającego ogólny system preferencji celnych (rozporządzenie GSP) w krajach, którym na podstawie decyzji Komisji z dnia 21 grudnia 2005 r. przyznano udział w szczególnym rozwiązaniu motywacyjnym dotyczącym zrównoważonego rozwoju i dobrych rządów (GSP+){SEC(2008) 2647}

OGÓLNY SYSTEM PREFERENCJI CELNYCH UE (GSP)

Ogólny system preferencji celnych Unii Europejskiej jest to system preferencyjnych rozwiązań handlowych, za pomocą których UE udziela krajom rozwijającym się preferencyjnego dostępu do swych rynków. Jest to ważny instrument polityki handlowej UE zapewniający tym krajom pomoc w walce z ubóstwem poprzez wsparcie ich w wytwarzaniu dochodów z handlu.

UE przyjęła GSP zgodnie z zaleceniem Konferencji Narodów Zjednoczonych ds. Handlu i Rozwoju (UNCTAD) z 1968 r., w celu utworzenia „ogólnego systemu preferencji celnych”, według którego kraje rozwinięte przyznają wszystkim krajom rozwijającym się preferencje handlowe. W ramach systemu WTO/GATT GSP objęty jest decyzją w sprawie zróżnicowanego i bardziej uprzywilejowanego wzajemnego traktowania oraz pełniejszego uczestnictwa krajów rozwijających się (dalej zwanej „klauzulą zezwalającą”).

GSP Unii Europejskiej jest ogólnym, jednostronnym, niedyskryminacyjnym systemem preferencji na rzecz krajów rozwijających się, którego celem jest:

- wzrost przychodów z wywozu krajów rozwijających się

- promowanie ich uprzemysłowienia

- przyśpieszenie tempa wzrostu gospodarczego

GSP Unii Europejskiej jest najkorzystniejszym z systemów GSP krajów rozwiniętych. Uwzględnia on zniesienie lub obniżenie stawek celnych w odniesieniu do około 6 400 produktów przywożonych do UE ze 177 krajów i terytoriów będącymi beneficjentami systemu GSP.

Nowy, ulepszony system GSP wszedł w życie 1 stycznia 2006 r. Został on uproszczony, jest przejrzystszy i stabilniejszy. Liczba rozwiązań przewidzianych w ramach systemu GSP została zmniejszona z pięciu do trzech. Ogólny system GSP objął kolejne produkty, głównie z sektora rolnictwa i rybołówstwa, którymi zainteresowane są kraje rozwijające się. Okres obowiązywania został przedłużony, aby zapewnić jego większą przewidywalność.

Nowe, szczególne rozwiązanie motywacyjne dotyczące zrównoważonego rozwoju i dobrych rządów, „GSP+”, zostało stworzone, aby korzystały z niego kraje szczególnie „podatne na zagrożenia”, które ratyfikowały i skutecznie wdrożyły podstawowe konwencje międzynarodowe dotyczące praw człowieka, praw pracowniczych, zrównoważonego rozwoju i dobrych rządów. Obejmuje ono 6 400 produktów, które są bezcłowo przywożone do UE. Rozwiązanie motywacyjne GSP+ wprowadzono w trybie przyspieszonym, dzięki czemu weszło ono tymczasowo w życie 1 lipca 2005 r. Wykaz krajów kwalifikujących się do GSP+ został potwierdzony przed początkiem 2006 r., po ocenie, czy kraje te skutecznie wdrożyły podstawowe konwencje międzynarodowe dotyczące praw człowieka, praw pracowniczych, dobrych rządów i środowiska.

SZCZEGÓLNE ROZWIĄZANIE MOTYWACYJNE DOTYCZĄCE ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU I DOBRYCH RZĄDÓW (GSP+)

Ustanawiając nowy system rozwiązań motywacyjnych GSP+, celem Komisji Europejskiej było:

- użycie handlu międzynarodowego w celu wzmocnienia rozwoju gospodarczego i wyjścia naprzeciw potrzebie zrównoważonego rozwoju;

- uproszczenie GSP+, jego łatwiejsze monitorowanie, większa przejrzystość niż poprzednie rozwiązania motywacyjne GSP+; równocześnie ma ono w pełni wspierać cele UE dotyczące zrównoważonego rozwoju i dobrego zarządzania.

Dlatego też nowy system rozwiązań motywacyjnych GSP+ został stworzony, aby korzystały z niego kraje szczególnie „podatne na zagrożenia”, które ratyfikowały i skutecznie wdrożyły podstawowe konwencje międzynarodowe dotyczące zrównoważonego rozwoju, praw człowieka, praw pracowniczych i dobrych rządów. Preferencje handlowe przewidziane w GSP+ przyznawane są krajowi rozwijającemu się, który ratyfikował i skutecznie wdrożył konwencje wymienione w części A załącznika III do rozporządzenia Rady (WE) nr 980/2005 (rozporządzenie GSP) (konwencje ONZ i MOP dotyczące przestrzegania podstawowych praw człowieka i praw pracowniczych) i przynajmniej siedem z jedenastu konwencji wymienionych w części B załącznika III (zrównoważony rozwój i dobre rządy) oraz zobowiązuje się do ratyfikacji i skutecznego wdrożenia do dnia 31 grudnia 2008 r. tych konwencji wymienionych w części B załącznika III, których jeszcze nie ratyfikował i skutecznie nie wdrożył.

Uproszczenie GSP+ polega na uwarunkowaniu spełnienia przez dany kraj kryteriów kwalifikowalności ratyfikacją i właściwym wdrożeniem przez niego konwencji międzynarodowych. GSP+ jest łatwiejszy do monitorowania, ponieważ posiada wiarygodny mechanizm oceny monitorujący wdrażanie tych konwencji. Poza tym jest on bardziej przejrzysty, ponieważ monitorowanie i ocenianie zgodności z wymogami systemu opiera się na sprawozdaniach publicznych i obserwacjach odpowiednich organizacji międzynarodowych. Należy jednak wziąć pod uwagę, że ocena zależy od tego, czy dostępne są raporty obejmujące okres zastosowania rozporządzenia.

Zgodnie z rozporządzeniem GSP, szczególne rozwiązanie motywacyjne dotyczące zrównoważonego rozwoju i dobrych rządów opiera się na integralnej koncepcji zrównoważonego rozwoju przyjętej w międzynarodowych konwencjach i instrumentach, takich jak Deklaracja Narodów Zjednoczonych o prawie do rozwoju z 1986 r., Deklaracja z Rio w sprawie środowiska i rozwoju z 1992 r., Deklaracja MOP dotycząca podstawowych zasad i praw w pracy z 1998 r., Deklaracja Milenijna Narodów Zjednoczonych z 2000 r. i Deklaracja z Johannesburga w sprawie zrównoważonego rozwoju z 2002 r. W związku z tym, kraje rozwijające się, które z powodu braku zróżnicowania i niewystarczającego zaangażowania w międzynarodową wymianę handlową są szczególnie podatne na zagrożenia – co jest oceniane na podstawie obiektywnych kryteriów wymienionych poniżej – przyjmując zobowiązania i obowiązki w związku z ratyfikacją i skuteczną realizacją podstawowych konwencji dotyczących praw człowieka, praw pracowniczych, ochrony środowiska i dobrych rządów, powinny korzystać z dodatkowych preferencji celnych. Przyznanie tych preferencji ma na celu wspieranie dalszego rozwoju gospodarczego, a tym samym wychodzenie naprzeciw potrzebie zrównoważonego rozwoju.

System rozwiązań motywacyjnych GSP+ wprowadzony został w trybie przyspieszonym, dzięki czemu wszedł tymczasowo w życie 1 lipca 2005 r. Dlatego też i zgodnie z rozporządzeniem GSP, kraje rozwijające się, które z chwilą wejścia w życie niniejszego rozporządzenia spełniały już kryteria kwalifikujące do stosowania szczególnego traktowania na rzecz zrównoważonego i dobrego zarządzania, zaczęły korzystać z tych rozwiązań od lipca 2005 r. W związku z tym kraje te zostały tymczasowo umieszczone w wykazie krajów-beneficjentów. Kraje te nadal korzystały z preferencji, gdy na ich formalny wniosek Komisja potwierdziła do dnia 15 grudnia 2005 r., że spełniały one kryteria kwalifikowalności.

Zgodnie z kryteriami kwalifikowalności do systemu GSP+, określonymi w art. 9 ust. 1 rozporządzenia GSP, preferencje handlowe w ramach szczególnego rozwiązania motywacyjnego dotyczącego zrównoważonego rozwoju i dobrych rządów mogą być przyznane krajowi, który:

- ratyfikował i skutecznie wdrożył konwencje wymienione w części A załącznika III, oraz

- ratyfikował i skutecznie wdrożył przynajmniej siedem konwencji wymienionych w części B załącznika III, oraz

- zobowiązuje się do ratyfikacji i skutecznego wdrożenia do dnia 31 grudnia 2008 r. tych konwencji wymienionych w części B załącznika III, których jeszcze nie ratyfikował i skutecznie nie wdrożył, oraz

- zobowiązuje się utrzymywać ratyfikację konwencji oraz ustawodawstwa i środków wdrażających je, a także wyraża zgodę na regularne monitorowanie i przegląd przebiegu ich wdrażania zgodnie z przepisami wykonawczymi ratyfikowanych przez niego konwencji, oraz

- uznany jest za kraj „podatny na zagrożenia”.

Kryteria „podatności na zagrożenia” ustanowione są w art. 9 ust. 3 rozporządzenia GSP, które określają, że kraj „podatny na zagrożenia” to taki:

- który przez trzy kolejne lata nie został zaklasyfikowany przez Bank Światowy jako kraj o wysokim dochodzie i którego pięć największych sekcji przywozu objętego systemem GSP na rynek Wspólnoty stanowi więcej niż 75 % wartości całości przywozu objętego systemem GSP, oraz

- którego przywóz na rynek Wspólnoty objęty systemem GSP stanowi mniej niż 1 % wartości całości przywozu objętego systemem GSP do Wspólnoty.

Do ustalenia podatności na zagrożenia wykorzystano dane dostępne w dniu 1 września 2004 r., będące średnią z trzech kolejnych lat.

STAN DZIAŁAŃ W KWIETNIU 2008 R.

Zgodnie z art. 9 ust. 4 rozporządzenia GSP Komisja dokonuje przeglądu statusu ratyfikacji i skutecznego wdrażania konwencji wymienionych w załączniku III. Przed zakończeniem okresu stosowania niniejszego rozporządzenia oraz we właściwym czasie na podjęcie dyskusji nad następnym rozporządzeniem, Komisja przedstawia Radzie sprawozdanie dotyczące statusu ratyfikacji tych konwencji, zawierające również zalecenia organów monitorujących.

Dlatego niniejsze sprawozdanie zawiera informacje o obecnym statusie (tj. na kwiecień 2008 r.) ratyfikacji i skutecznego wdrażania konwencji wymienionych w załączniku III rozporządzenia GSP przez 15 krajów-beneficjentów rozwiązania motywacyjnego GSP+.

Monitorowanie i ocena skutecznego wdrażania rozwiązania GSP+ opiera się na ustaleniach mechanizmów monitorujących powstałych pod patronatem odpowiednich organizacji międzynarodowych, takich jak ONZ, MOP i inne agencje, a także na mechanizmach monitorujących przewidzianych w samych konwencjach i publicznie przez nie udostępnionych. Gwarantuje to jednoznaczność i bezstronność procedury przeglądu. Niniejszy przegląd opiera się na sprawozdaniach tych organów sporządzonych między grudniem 2005 a kwietniem 2008 r.

Komisja wydała 21 grudnia 2005 r. decyzję w sprawie ustanowienia wykazu beneficjentów GSP+[1]. Na lata 2006-2008 udział w rozwiązaniu motywacyjnym GSP+ przyznano tym krajom, które przed 31 października 2005 r. złożyły formalny wniosek dotyczący kwalifikowalności do systemu GSP+ i które spełniły kryteria kwalifikujące zgodnie z rozporządzeniem GSP.

Wykaz obejmuje 15 krajów z:

- Ameryki Łacińskiej: cztery kraje Wspólnoty Andyjskiej ( Boliwię, Kolumbię, Ekwador, Peru ); sześć krajów Ameryki Środkowej ( Kostarykę, Salwador[2], Gwatemalę, Honduras, Nikaraguę, Panamę ) i Wenezuelę ;

- Europy Wschodniej (Republikę Mołdowy[3], Gruzję )

- Azji ( Sri Lankę, Mongolię ).

A. Obecny stan ratyfikacji

Po prawie trzech latach od momentu, gdy kraje te zaczęły korzystać z GSP+, status ratyfikacji przedstawia się następująco:

- Wszyscy beneficjenci ratyfikowali już wszystkie konwencje wymienione w części A załącznika III.

- Niektóre kraje, które nie ratyfikowały konwencji wymienionych w załączniku w części B załącznika III, czynią to obecnie. Do lipca 2005 r. żaden z 15 krajów –beneficjentów GSP+ nie ratyfikował wszystkich jedenastu konwencji zawartych w części B; do kwietnia 2008 r. 10 krajów (Boliwia, Kostaryka, Ekwador, Sri Lanka, Mongolia, Nikaragua, Panama, Peru, Salwador i Mołdawia) ratyfikowały wszystkie konwencje wymienione w części B; cztery kraje (Kolumbia, Gwatemala, Honduras i Wenezuela) ratyfikowały wszystkie konwencje z wyjątkiem jednej, natomiast Gruzja musi jeszcze ratyfikować dwie konwencje.

B. Obecny stan skutecznego wdrażania

Co się tyczy skutecznego wdrażania, zalecenia organów monitorujących MOP i ONZ, przedstawione w załączniku IV do dokumentu roboczego Komisji towarzyszącego niniejszemu sprawozdaniu GSP+ ujawniły różne niedociągnięcia w procesie wdrażania, ogólnie jednak przedstawiony stan jest zadowalający.

[1] Decyzja Komisji z dnia 21 grudnia 2005 r. w sprawie wykazu krajów-beneficjentów, które kwalifikują się do szczególnego rozwiązania motywacyjnego dotyczącego zrównoważonego rozwoju i dobrych rządów, przewidzianego w art. 26 lit. e) rozporządzenia Rady (WE) nr 980/2005 wprowadzającego ogólny plan preferencji celnych.

[2] Kiedy Salwador 24 października 2005 r. złożył wniosek o wprowadzenie do ostatecznego wykazu krajów-beneficjentów GSP+, był on jedynym krajem, który zgodnie z rozporządzeniem GSP powołał się na niezgodność swojej konstytucji z przepisami konwencji MOP nr 87 i 98. We wrześniu 2006 r. ratyfikował on brakujące konwencje.

[3] W dniu 21 stycznia 2008 r. Rada przyjęła rozporządzenie (WE) nr 55/2008 wprowadzające niezależne preferencje handlowe dla Republiki Mołdowy (zwanej dalej Mołdawią), zastępujące preferencje celne GSP, do których Mołdawia była wcześniej uprawniona. Zobowiązania związane z ratyfikacją i skutecznym wdrożeniem paktów, konwencji i protokołów wymienionych w załączniku III do rozporządzenia GSP zostały przejęte w rozporządzeniu (WE) nr 55/2008.