[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 19.6.2008 r.

KOM(2008) 391 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI DO RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

SPRAWOZDANIE Z PIERWSZEGO ROKU WDRAŻANIA SYNERGII CZARNOMORSKIEJ

KOMUNIKAT KOMISJI DO RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

SPRAWOZDANIE Z PIERWSZEGO ROKU WDRAŻANIA SYNERGII CZARNOMORSKIEJ

1. WPROWADZENIE

W maju 2007 r. Rada przyjęła konkluzje w sprawie komunikatu Komisji „Synergia czarnomorska – Nowa inicjatywa współpracy regionalnej”[1]. Zachęciła ona przyszłe Prezydencje i Komisję Europejską do kontynuowania prac na rzecz zwiększonego i spójnego zaangażowania UE w regionie Morza Czarnego[2]. Wobec strategicznego znaczenia regionu Morza Czarnego dla UE Rada zwróciła się do Komisji o dokonanie w pierwszej połowie 2008 r. przeglądu postępów inicjatywy „Synergia czarnomorska”.

Synergia czarnomorska była powracającym tematem rozmów w odpowiednich grupach roboczych Rady, zarówno podczas prezydencji portugalskiej, jak i słoweńskiej. Dało to państwom członkowskim i Komisji wiele okazji do przeanalizowania postępów w realizacji tej inicjatywy.

Parlament Europejski przyjął sprawozdanie na temat synergii czarnomorskiej[3]. W sprawozdaniu tym podkreślił, że UE musi skupić się na ograniczonej liczbie celów priorytetowych, tym samym unikając rozproszenia i powielania działań. Parlament Europejski jest zdania, że w celu przyjęcia spójnego i skutecznego podejścia do polityki regionalnej, ukierunkowanego na osiągnięcie wyników, komunikatowi powinny towarzyszyć dalsze konsekwentne kroki dążące do wspierania prawdziwie regionalnego wymiaru dostosowanego do specyfiki tego regionu. Uważa on, że Bułgaria, Grecja i Rumunia, jako państwa członkowskie UE w regionie Morza Czarnego, mogą i powinny stać się liderami w propagowaniu ściślejszej współpracy w regionie.

Komitet Regionów opracował opinię na temat synergii czarnomorskiej, która została przyjęta na sesji plenarnej w dniach 6-7 lutego 2008 r[4].

Na wniosek Komisji Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny opracowuje opinię rozpoznawczą na temat komunikatu z 2007 r. dotyczącego synergii czarnomorskiej.

Niniejsze sprawozdanie z pierwszego roku funkcjonowania synergii czarnomorskiej opisuje postępy osiągnięte dotychczas we wdrażaniu założeń określonych w komunikacie z 2007 r. Znajduje się w nim również podsumowanie szeregu kontaktów i dyskusji z partnerami w regionie Morza Czarnego. W ich wyniku synergia została uznana za wspólne przedsięwzięcie, doprowadziły one również do przedstawienia kilku propozycji z myślą o przyszłości.

Synergia czarnomorska to inicjatywa stanowiąca uzupełnienie europejskiej polityki sąsiedztwa, polityki rozszerzenia wobec Turcji oraz strategicznego partnerstwa z Federacją Rosyjską.

2. POSTęPY W REALIZACJI KONKRETNYCH ZADAń

W komunikacie z 2007 r. sformułowano konkretne cele i zadania w sektorach i dziedzinach tematycznych. Komisja rozpoczęła realizację większości tych zadań:

2.1. Środowisko naturalne

Komisja analizuje warunki przystąpienia Wspólnoty Europejskiej do Konwencji w sprawie ochrony Morza Czarnego przed zanieczyszczeniem. Sfinansowała ona badania mające określić, jakie zmiany prawne byłyby niezbędne do umożliwienia przystąpienia. Zagadnienia te będą omawiane podczas konferencji ministerialnej na temat tej konwencji w Kijowie w październiku 2008 r. Pełne członkostwo w konwencji bukaresztańskiej nabiera szczególnego znaczenia w związku z niedawno przyjętą dyrektywą ramową w sprawie strategii morskiej. Dyrektywa ta w znacznej mierze opiera się na współpracy regionalnej, w tym na regionalnych konwencjach morskich.

Rozpoczęto prace nad zbadaniem możliwości zastosowania podejścia zespołu zadaniowego DABLAS[5] w innych dziedzinach ochrony środowiska naturalnego, a szczególnie w sektorze odpadów. Komisja uruchomiła ponadto projekt służący kontynuacji i intensyfikacji prac tego zespołu zadaniowego. W następstwie tych działań sekretariat DABLAS zapewni obsługę całego regionu DABLAS, a także bezpośrednie wsparcie inwestycyjne dla projektów związanych z zarządzaniem zlewniami rzek.

W najbliższym czasie Komisja uruchomi również projekt dotyczący pomocy technicznej w zakresie zmian klimatycznych, którym objęty będzie również region Morza Czarnego. Celem projektu będzie wspieranie wdrożenia postanowień Protokołu z Kioto oraz udziału w negocjacjach międzynarodowych w sprawie porozumienia dotyczącego okresu po 2012 r. Obecnie trwają rozmowy z naszymi partnerami na temat działań, jakie należy podjąć w skali całego regionu w celu przeciwdziałania zmianom klimatycznym.

2.2. Polityka morska i rybołówstwo

W ramach ostatnio przyjętej zintegrowanej polityki morskiej Unii Europejskiej[6] Komisja propaguje lepszą współpracę między krajowymi organami odpowiedzialnymi za działania rządowe na wodach przybrzeżnych, w tym również w zachodnim regionie Morza Czarnego, poprzez zintegrowaną sieć systemów nadzoru morskiego. Komisja przeanalizuje również możliwość rozszerzenia tej sieci na inne kraje leżące nad Morzem Czarnym, niebędące członkami Unii Europejskiej.

Kraje regionu Morza Czarnego stworzyły już wyłączną strefę ekonomiczną, a obecnie przygotowują się do stworzenia regionalnej strategii zintegrowanego zarządzania strefami przybrzeżnymi. Do końca 2008 r. Komisja opracuje „mapę drogową”, aby ułatwić stworzenie planu zagospodarowania przestrzennego mórz. Państwa członkowskie w regionie Morza Czarnego zachęca się do samodzielnych rozważań nad zagospodarowaniem przestrzennym mórz, jak również do czerpania z doświadczeń innych państw członkowskich.

Komisja pracuje obecnie nad stworzeniem europejskiej sieci informacji i obserwacji środowiska morskiego dla wszystkich basenów morskich, w tym również dla Morza Czarnego.

Środki zarządzania zasobami rybnymi UE zostały ustanowione w rozporządzeniu Rady ustalającym możliwości połowowe oraz warunki odnoszące się do pewnych zasobów rybnych obowiązujące na Morzu Czarnym w 2008 r. Środki te odnoszą się wyłącznie do Bułgarii i Rumunii, podczas gdy zarządzanie zasobami rybnymi i właściwe podejście do zarządzania ekosystemem powinny objąć wszystkie kraje basenu Morza Czarnego. Dlatego Komisja rozpoczęła działania nad możliwością stworzenia regionalnej współpracy w zakresie zarządzania zasobami rybnymi. Wyniki tych badań oraz konkretne propozycje zostaną skonsultowane z państwami członkowskimi i krajami leżącymi nad Morzem Czarnym.

2.3. Energia

Odnotowano znaczne postępy w regionie Morza Czarnego w zakresie mobilizacji istniejących instrumentów i zasobów. Republika Mołdowy, Turcja i Ukraina potwierdziły, że mają zamiar podjąć formalne negocjacje w celu przystąpienia do Traktatu o Wspólnocie Energetycznej, który zapewnia wdrożenie dorobku wspólnotowego w sektorze energii elektrycznej i gazu. W grudniu 2007 r. w charakterze obserwatora przyjęta została Gruzja.

Jeśli chodzi o infrastrukturę energetyczną, Komisja sfinansowała studium wykonalności dotyczące kaspijsko-czarnomorskiego korytarza gazowego, w którym zbadano wszystkie warianty przesyłu (gazociąg i inne rozwiązania).

2.4. Transport

Komisja rozpoczęła działania nad usprawnieniem istniejącej współpracy w różnych dziedzinach transportu. Podjęła wstępne rozmowy z krajami regionu poświęcone rozszerzeniu transeuropejskich sieci transportowych. Obejmuje to również możliwość przygotowania struktur TRACECA[7] do działania jako instytucji dla osi południowo-wschodniej. Wspólnie z krajami TRACECA Komisja przygotowuje spotkanie ministrów transportu pod koniec 2008 r., na którym mogą zostać przyjęte odpowiednie decyzje.

Poprzez szereg powiązanych projektów Komisja zwiększyła swoje zaangażowanie w bezpieczeństwo i ochronę na morzu. Ponadto rozpoczęła wdrażanie koncepcji autostrad morskich na Morzu Czarnym, blisko powiązanych z programem TRACECA.

Rozpoczęto prace nad rozszerzeniem wspólnej przestrzeni lotniczej na kraje regionu Morza Czarnego, co wiąże się z lepszym nadzorowaniem bezpieczeństwa oraz zwiększeniem uprawnień organów nadzorczych lotnictwa cywilnego.

2.5. Zarządzanie przepływem osób i poprawa bezpieczeństwa

W konkluzjach w sprawie globalnego podejścia do migracji, przyjętych przez Radę Europejską w czerwcu 2007 r., zatwierdzono wiele priorytetowych działań, w tym stworzenie platformy współpracy w dziedzinie migracji w regionie Morza Czarnego. W kwietniu 2008 r. UE podjęła decyzję o stworzeniu tej platformy, skupiającej państwa członkowskie, unijne agencje, kraje leżące nad Morzem Czarnym i organizacje regionalne. Umożliwi ona prowadzenie skoncentrowanego i wzmocnionego dialogu na temat migracji oraz ulepszenie zarządzania migracją i praktycznej współpracy między państwami członkowskimi a państwami w regionie, jak również wzajemnej współpracy państw regionu.

Istnieją zaawansowane plany finansowania dalszego rozwoju Czarnomorskiego Centrum Koordynacyjnego w Burgas[8]. Każde państwo regionu Morza Czarnego powinno stworzyć krajowe centrum, które będzie wymieniało odpowiednie informacje z Centrum Koordynacyjnym. Komisja współfinansuje dwa projekty dotyczące zwalczaniu handlu ludźmi poprzez środki związane z rynkiem pracy oraz środki policyjne.

2.6. Sieci badawcze, naukowe i szkoleniowe

Komisja wspiera współpracę instytucjonalną i reformy strukturalne w szkolnictwie wyższym poprzez program Tempus. Czarnomorska współpraca regionalna w szkolnictwie wyższym będzie mogła rozwijać się dzięki nowej fazie programu, w której priorytet otrzymają projekty wielonarodowe. Współpraca w szkolnictwie wyższym oraz mobilność studentów i wykładowców są nadal wspierane w ramach programu Erasmus Mundus.

Dzięki projektowi Black Sea Interconnection (BSI) (zatwierdzonym do finansowania w 2007 r.) regionalna sieć badawcza i szkoleniowa zostanie połączona z siecią GÉANT2, szerokopasmową paneuropejską siecią badawczą. Ten flagowy projekt UE jest największą tego rodzaju inicjatywą w regionie.

Komisja wspiera również regionalną współpracę naukową, m.in. poprzez projekt INCONet EECA, rozpoczęty w styczniu 2008 r.

2.7. Zatrudnienie i sprawy społeczne

Działania na szczeblu regionalnym podjęto niedawno. Są one poświęcone szczególnym problemom regionu Morza Czarnego (przykładem jest seminarium na temat dialogu społecznego zaplanowane na 2008 r. ) lub w szerszym kontekście zagadnieniom tematycznym (przykładem jest seminarium na temat równości płci w listopadzie 2007 r.)

2.8. Handel

Unia nadal działała na rzecz liberalizacji handlu w regionie Morza Czarnego, wspierając w szczególności kraje partnerskie w ich wysiłkach na rzecz przystąpienia do WTO.

2.9. Demokracja, poszanowanie praw człowieka i dobre sprawowanie rządów

Pierwsza seria seminariów dotyczących kwestii społeczeństwa obywatelskiego w kontekście synergii czarnomorskiej, poświęconych prawom człowieka, odbyła się w maju 2008 r. w Republice Mołdowy. Zaprezentowano na nich standardy dotyczące wolności słowa w społeczeństwie obywatelskim. Uczestnikami seminariów byli urzędnicy administracji rządowej i przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego z krajów regionu Morza Czarnego. Przyjęto zalecenia dla rządów w odniesieniu do wolności słowa.

2.10. „Zamrożone” konflikty

Komisja nadal popiera aktywną rolę UE w rozwiązywaniu kwestii stanowiących podłoże tych konfliktów, m.in. w ramach działań regionalnych w regionie Morza Czarnego. Dużą wagę przykładano do promowania środków zwiększających zaufanie również w szerszym kontekście regionalnym, w tym programów współpracy opracowanych specjalnie w celu zbliżenia do siebie zwaśnionych stron.

3. WSPÓłPRACA TRANSGRANICZNA, WSPÓłPRACA ZE SPOłECZEńSTWEM OBYWATELSKIM

Programy współpracy transgranicznej w ramach Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i Partnerstwa propagują współpracę między władzami lokalnymi sąsiadujących regionów w celu rozwiązywania wspólnych problemów. Ułatwiają one również kontakty międzyludzkie.

Program współpracy transgranicznej w regionie Morza Czarnego jest na początkowym etapie realizacji. Strony (reprezentowane przez krajowe i regionalne władze 10 państw[9]) opracowały „wspólny program operacyjny”. Przeznaczono na niego 17,5 mln EUR[10]. Pierwsze ogłoszenie zaproszeń do składania wniosków planowane jest przez końcem 2008 r.

Program współpracy transgranicznej Rumunia-Mołdawia-Ukraina obejmuje północno-zachodnie wybrzeże Morza Czarnego i dysponuje budżetem w wysokości 126 mln EUR. Jego realizacja powinna się rozpocząć jesienią 2008 r.

Forum czarnomorskie[11] w większym stopniu poświęcało uwagę kwestii społeczeństwa obywatelskiego. Zrealizowano już pierwsze działania w tym obszarze.

Synergia czarnomorska spotkała się ze znacznym zainteresowaniem organizacji pozarządowych. 29 organizacji pozarządowych z sektora środowiska naturalnego uczestniczyło 7 lutego 2008 r. w spotkaniu w Odessie i przyjęło dokument przedstawiający stanowisko w sprawie ekologizacji synergii czarnomorskiej.

4. POMOC

W 2007 r. w ramach pomocy wspólnotowej pochodzącej z Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i Partnerstwa oraz Instrumentu Pomocy Przedakcesyjnej zaciągnięto zobowiązania w wysokości 837 mln EUR wobec siedmiu krajów z regionu Morza Czarnego nienależących do UE (szczegółowe dane przedstawiono w załączniku).

Ponadto utworzono Sąsiedzki Fundusz Inwestycyjny (NIF), który stanowi narządzie gromadzenia środków na dotacje ze Wspólnoty i państw członkowskich. Ułatwi on również pozyskiwanie od europejskich publicznych instytucji finansowych dodatkowych pożyczek na inwestycje w krajach sąsiadujących, w tym w regionie Morza Czarnego. NIF ułatwi także uruchamianie dodatkowych funduszy na projekty priorytetowe, a tym samym będzie wspierał wysiłki na rzecz współpracy regionalnej w regionie Morza Czarnego.

5. INNE FORMY WSPÓłPRACY Z KRAJAMI PARTNERSKIMI ORAZ Z ORGANIZACJAMI REGIONALNYMI I MIęDZYNARODOWYMI

Wszystkie kraje regionu Morza Czarnego zostały włączone w dyskusje nad synergią czarnomorską. Kolejne Prezydencje i Komisja przeprowadziły kilkakrotne konsultacje z tymi państwami w różnych formach.

W ostatnim okresie doszło do gwałtownego rozwoju stosunków między Unią Europejską a Organizacją Czarnomorskiej Współpracy Gospodarczej (BSEC)[12]. W czerwcu 2007 r. Komisja otrzymała status obserwatora w BSEC. Przedstawiciele Prezydencji UE, przyszłej Prezydencji oraz Komisji uczestniczyli wspólnie z ministrami spraw zagranicznych BSEC w roboczym śniadaniu w Kijowie w lutym 2008 r. Rozszerzona trojka BSEC spotkała się trzykrotnie z odpowiednią grupą roboczą Rady. Przedstawiciele Komisji uczestniczyli we wszystkich spotkaniach BSEC na wysokim szczeblu i udzielali się w grupach roboczych BSEC.

6. SPOTKANIE MINISTRÓW SPRAW ZAGRANICZNYCH W KIJOWIE (14 LUTEGO 2008 R.)

Spotkanie ministrów spraw zagranicznych, w którym uczestniczyli przedstawiciele wszystkich partnerów regionalnych, państw członkowskich UE i instytucji UE, odbyło się z inicjatywy Unii Europejskiej.

Na spotkaniu tym zapoczątkowano synergię czarnomorską jako wspólne przedsięwzięcie. Uczestnicy przyjęli wspólne oświadczenie[13], w którym wyrazili zadowolenie z przyjęcia synergii czarnomorskiej i stwierdzili, że większe zaangażowanie Unii Europejskiej może zwiększyć potencjał współpracy regionalnej w regionie Morza Czarnego. Synergia czarnomorska będzie czerpać korzyści z europejskiej polityki sąsiedztwa oraz polityki UE w innych obszarach obowiązującej wobec krajów regionu. Celem unijnego wsparcia dla współpracy regionalnej krajów basenu Morza Czarnego jest osiągnięcie wymiernych rezultatów w wielu priorytetowych obszarach, takich jak energia, transport, komunikacja, handel, ochrona środowiska, polityka morska, rybołówstwo, migracja, wymiar sprawiedliwości oraz zwalczanie przestępczości zorganizowanej. W oświadczeniu stwierdzono również, że większe zaangażowanie UE może przynieść także korzyści w obszarze handlu, badań naukowych, kultury i edukacji, a także zatrudnienia i spraw społecznych.

7. PERSPEKTYWY

Doświadczenia pierwszego roku pokazały, że założenia zawarte w komunikacie z 2007 r. były właściwe. Głównym celem inicjatywy pozostają ożywione działania na szczeblu regionalnym, służące wspieraniu stabilności i dobrobytu w regionie Morza Czarnego. Inicjatywa ta stanowi elastyczne, przejrzyste i szerokie ramy działania, bazujące na wspólnych interesach UE i wszystkich krajów czarnomorskich.

Komisja przyjmuje z zadowoleniem fakt, że kraje uczestniczące w synergii czarnomorskiej zamierzają kontynuować obecne pragmatyczne i ukierunkowane na projekty podejście. W związku z tym należy kontynuować wysiłki, aby zrealizować zadania określone w komunikacie z 2007 r. i we wspólnym oświadczeniu ze spotkania w Kijowie. Przynosząca dodatkowe korzyści współpraca z BSEC i innymi organami regionalnymi powinna być kontynuowana.

Na spotkaniu ministrów spraw zagranicznych w Kijowie oraz w kolejnych miesiącach państwa członkowskie UE oraz partnerzy uczestniczący w synergii czarnomorskiej przedstawili propozycje, w jaki sposób proces współpracy w ramach synergii czarnomorskiej może zostać utrwalony jako przedsięwzięcie długoterminowe. Propozycje te mogą stanowić nowy impuls dla współpracy regionalnej z naszymi partnerami na wschodzie UE. Komisja zamierza je zbadać i aktywnie propagować, aby wspierać skuteczniejsze i ambitniejsze działania:

- należy określić długoterminowe, wymierne cele w dziedzinie transportu, ochrony środowiska, energii lub bezpieczeństwa morskiego, aby realizować bardziej konkretne działania. Wymagać to będzie wsparcia ze strony wszystkich członków synergii czarnomorskiej. W każdym przypadku należy określić państwo/organizację wiodące/-ą , które/-a zapewni koordynację działań na poziomie krajowym i regionalnym, służących realizacji ustalonych celów.

- aby ułatwić realizację projektów, należy ustanowić partnerstwa sektorowe , które będą stanowić ramy współfinansowania (w tym poprzez NIF) oraz podstawę do zaangażowania międzynarodowych instytucji finansowych. Partnerstwa te mogą zrzeszać wszystkich lub kilku partnerów uczestniczących w synergii czarnomorskiej w celu współpracy nad szeregiem projektów. Sukces Wymiaru Północnego[14] stanowi dobry przykład, jak prowadzić tego rodzaju działania.

- Częstotliwość spotkań ministrów powinna odzwierciedlać faktyczne potrzeby. W pewnych przypadkach mogą się one odbywać w istniejących ramach sektorowych (np. TRACECA czy Inicjatywy Baku) lub opierać się na modelu kijowskim (równolegle ze spotkaniami BSEC, z pełnym udziałem UE lub z otwartą trojką). Spotkania ministrów spraw zagranicznych mogłyby również w razie potrzeby służyć podsumowaniu głównych etapów realizacji procesu.

Kilka innych propozycji również zasługuje na dokładniejszą analizę:

- zaangażowanie Białorusi w pewne działania sektorowe związane z synergią,

- utworzenie czarnomorskiego forum społeczeństwa obywatelskiego,

- wzmocnienie sieci akademickich i studenckich,

- utworzenie Instytutu Studiów Europejskich w regionie Morza Czarnego

Komisja jest gotowa współpracować z państwami członkowskimi i wszystkimi zainteresowanymi stronami w zakresie tych i innych nowych koncepcji wzmacniających regionalną współpracę czarnomorską, które:

- uzupełniają dostosowaną do potrzeb współpracę dwustronną, którą prowadzimy z naszymi partnerami w ramach europejskiej polityki sąsiedztwa i polityki w innych obszarach obowiązującej w regionie,

- obejmują wszystkie państwa członkowskie i kraje czarnomorskie,

- mają wartość dodaną.

8. WNIOSKI

Początkowe wyniki synergii czarnomorskiej pokazują praktyczną użyteczność i potencjał tego nowego podejścia UE do polityki regionalnej. Wstępny etap synergii został zakończony i rozpoczęło się jej wdrażanie. Kraje uczestniczące popierają ustanowienie długoterminowego procesu współpracy w regionie Morza Czarnego i sformułowały zbieżną koncepcję jego zakresu i ustaleń praktycznych.

Doświadczenia pierwszego roku pokazują również, że rozwój wspieranej przez UE współpracy regionalnej w regionie Morza Czarnego to proces odbywający się w bardzo złożonych okolicznościach. Osiąganie stałych postępów wymaga systematycznego i aktywnego zaangażowania znacznej liczby uczestników, w tym zarówno państw członkowskich, jak i partnerów czarnomorskich. W kolejnych latach, podobnie jak w pierwszym roku realizacji inicjatywy, Komisja będzie starała się wnieść wkład w ten istotny wysiłek.

ZAŁĄCZNIK I

Mapa regionu Morza Czarnego

ZAŁĄCZNIK II

Wsparcie wspólnotowe dla krajów uczestniczących w synergii czarnomorskiej (zobowiązania w mln EUR)

2000—2006 w ramach TACIS i instrumentów dla Turcji | 2007 w ramach Europejskiej Polityki Sąsiedztwa i Partnerstwa/Instrumentu Pomocy Przedakcesyjnej | 2007 w ramach Instrumentu Pomocy Humanitarnej |

Współpraca dwustronna |

Armenia | 44,8 | 24 |

Azerbejdżan | 72,6 | 22 | 1,35 |

Gruzja | 65 | 28,8 | 2 |

Republika Mołdowy | 86,5 | 45,7 | 3 |

Federacja Rosyjska | 559 | 13 | 19,45 |

Turcja | 1040 | 497,2 |

Ukraina | 501,5 | 144 |

Stosunki dwustronne - ogółem | 2369,4 | 774,7 |

Współpraca regionalna | 962,2 | 62 |

Ogółem | 3331,6 | 836,7 | 25,8 |

[1] COM 2007 (160) wersja ostateczna, przyjęty dnia 11.4. 2007 r.

[2] Region Morza Czarnego (patrz mapa w załączniku) obejmuje Grecję, Bułgarię, Rumunię i Mołdawię na zachodzie, Ukrainę i Rosję na północy, Gruzję, Armenię i Azerbejdżan na wschodzie oraz Turcję na południu. Chociaż Armenia, Azerbejdżan, Mołdawia i Grecja nie leżą nad Morzem Czarnym, więzy historyczne i bliskość położenia sprawiają, że w naturalny sposób zaliczają się do państw tego regionu.

[3] Sprawozdanie w sprawie podejścia do polityki regionalnej w regionie Morza Czarnego (2007/2101(INI))

[4] RELEX-IV-008 COR

[5] Zespół zadaniowy Dunaj-Morze Czarne został powołany przez kraje naddunajskie i kraje regionu Morza Czarnego w celu strategicznej mobilizacji inwestycji dla sektora wodnego.

[6] COM (2007) 575 wersja ostateczna - Zintegrowana polityka morska Unii Europejskiej.

[7] Program korytarza transportowego Europa-Kaukaz-Azja Centralna (TRACECA) zapewnia pomoc obejmującą połączenia transportu drogowego, kolejowego, lotniczego i morskiego.

[8] Black Sea Border Coordination and Information Centre (Centrum Koordynacyjno-Informacyjne ds. Granic Morza Czarnego) z siedzibą w Burgas (Bułgaria).

[9] Armenia, Azerbejdżan, Bułgaria, Gruzja, Grecja, Mołdawia, Rumania, Federacja Rosyjska, Turcja i Ukraina.

[10] Udział Turcji w programie jest finansowany dodatkowo ze środków z Instrumentu Pomocy Przedakcesyjnej.

[11] Inicjatywa rumuńska

[12] BSEC została utworzona w 1992 r. Początkowo jej działalność skupiała się na współpracy gospodarczej, stopniowo jednak jej zakres się rozszerzał. Członkami organizacji są wszystkie kraje regionu Morza Czarnego wymienione w przypisie 2 oraz Albania i Serbia.

[13] Federacja Rosyjska nie uczestniczyła w dyskusjach nad wspólnym oświadczeniem, ponieważ opowiadała się za oświadczeniem UE-BSEC. Podkreśliła jednak, że wspiera zwiększenie roli UE, o którym mowa we wspólnym oświadczeniu. Dlatego nie sprzeciwiła się przyjęciu dokumentu.

[14] Partnerstwa Wymiaru Północnego polegają na wyborze i finansowaniu projektów realizujących wspólnie ustalone cele, przy wykorzystaniu przeznaczonych na to środków.