19.12.2008 |
PL |
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej |
C 325/52 |
Opinia Komitetu Regionów „Proces barceloński: Unia na rzecz Regionu Morza Śródziemnego, jakie skutki dla samorządu terytorialnego?”
(2008/C 325/08)
KOMITET REGIONÓW
— |
podkreśla znaczenie inicjatywy „Proces barceloński: Unia na rzecz Regionu Morza Śródziemnego”, która umieściła region Morza Śródziemnego w centralnym miejscu harmonogramu prac instytucji europejskich, stała się tematem debat i zachęciła do przemyśleń na poziomie odpowiadającym wyzwaniu; |
— |
jest przekonany, że inicjatywy podejmowane po obu stronach basenu Morza Śródziemnego, które skupiają się wyłącznie na podejściu dyplomatycznym, nie doprowadzą do powstania trwałych rozwiązań, o ile demokracja lokalna nie znajdzie się w centrum debaty, tak pod względem jej umocnienia, jak i bezpośredniej współpracy regionów i miast znajdujących się po obu stronach Morza Śródziemnego w ramach inicjatywy „Proces barceloński: Unia na rzecz Regionu Morza Śródziemnego”; |
— |
przypomina, że to na szczeblu terytorialnym zarządzania można opracować rozwiązania służące z jednej strony przystosowaniu się, a z drugiej podjęciu wyzwań wynikających z globalizacji w ścisłej współpracy z pozostałymi poziomami władz instytucjonalnych. Władze lokalne i regionalne, zwłaszcza w Europie, stopniowo utwierdziły swą pozycję poziomu władzy odpowiedniego dla znalezienia takich rozwiązań; |
— |
wobec powyższego ponownie zwraca się o uznanie władz lokalnych i regionalnych za istotnych partnerów procesu barcelońskiego i współpracy eurośródziemnomorskiej; |
— |
postanawia propagować ideę utworzenia Eurośródziemnomorskiego Zgromadzenia Regionalnego i Lokalnego (Assemblée Régionale et Locale euro-méditerranéenne — ARLEM) składającego się z członków Komitetu Regionów, przedstawicieli europejskich i międzynarodowych stowarzyszeń działających w ramach współpracy eurośródziemnomorskiej z jednej strony, a z drugiej takiej samej liczby przedstawicieli samorządów terytorialnych państw południowych i wschodnich wybrzeży basenu Morza Śródziemnego, jako stałej platformy dialogu, wymiany i współpracy oraz wzywa do uznania go za organ doradczy w ramach przyszłego kierownictwa inicjatywy „Proces barceloński: Unia na rzecz Regionu Morza Śródziemnego”, podobnie jak miało to miejsce w wypadku Eurośródziemnomorskiego Zgromadzenia Parlamentarnego (APEM) na poziomie parlamentów krajowych. |
Sprawozdawca generalny |
: |
Isidoro GOTTARDO, radny miasta Sacile |
Dokument źródłowy
Wniosek francuskiej prezydencji Rady Unii Europejskiej z 13 czerwca 2008 r. o opinię w sprawie: „Proces barceloński: Unia na rzecz Regionu Morza Śródziemnego, jakie skutki dla samorządu terytorialnego?” oraz komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie: „Proces barceloński: Unia na rzecz regionu Morza Śródziemnego”
COM(2008) 319 wersja ostateczna
I. UWAGI OGÓLNE
KOMITET REGIONÓW
1. |
Podkreśla znaczenie inicjatywy „Proces barceloński: Unia na rzecz Regionu Morza Śródziemnego”, która umieściła region Morza Śródziemnego w centralnym miejscu harmonogramu prac instytucji europejskich, stała się tematem debat i zachęciła do przemyśleń na poziomie odpowiadającym wyzwaniu. Jednocześnie z zadowoleniem przyjmuje aspekt praktyczny oraz polityczną wizję projektu podjętego z inicjatywy prezydencji francuskiej w Radzie Unii Europejskiej, którą poparło 13 państw partnerskich z południowych i wschodnich obszarów basenu Morza Śródziemnego. |
2. |
Wyraża zadowolenie z powodzenia niektórych środków i inicjatyw podjętych do chwili obecnej w ramach procesu barcelońskiego, ubolewa jednak nad brakiem znaczących postępów w zakresie zapewnienia pokoju, bezpieczeństwa oraz rozwoju ludzkiego i społecznego, jak i nad brakiem zaangażowania ze strony władz lokalnych i regionalnych. |
3. |
Podkreśla, że „Proces barceloński: Unia na rzecz Regionu Morza Śródziemnego” w swym nowym wydaniu powinien umożliwić przejście od systemu współpracy wyłącznie międzyrządowej do projektu dialogu obywateli zamieszkujących trzy wybrzeża tego basenu, zwłaszcza współpracy między krajami południowych i wschodnich wybrzeży Morza Śródziemnego włączając doń władze lokalne i regionalne w ramach konkretnych, uzgodnionych projektów wpisujących się w globalną strategię opartą na potrzebach obywateli i na solidarności. |
4. |
Uważa, iż jednym z warunków powodzenia współpracy krajów eurośródziemnomorskich na rzecz zacieśnienia partnerstwa poprzez inicjatywę „Proces barceloński: Unia na rzecz Regionu Morza Śródziemnego” jest znalezienie nowych zagadnień sprzyjających jej rozwojowi, tak aby korzyści z niej płynące stały się jasne i konkretne dla obywateli, dzięki przekształceniu deklaracji zasad w dostrzegalne działania, co pociąga za sobą znaczne włączenie doń decydentów politycznych szczebla lokalnego i regionalnego oraz przejrzystą i jasną politykę komunikacyjną. |
5. |
Zauważa, że możliwość nasilenia działań władz lokalnych i regionalnych oraz społeczeństwa obywatelskiego w zakresie polityki publicznej jest często ograniczona niskim poziomem demokracji lokalnej i procesu rzeczywistej decentralizacji, zwłaszcza w krajach południowych i wschodnich wybrzeży basenu Morza Śródziemnego. |
6. |
Stwierdza jednocześnie, że decentralizacja i sprawowanie rządów na szczeblu lokalnym z udziałem obywateli nie zawsze idą w parze. W niektórych państwach Unii Europejskiej i poza nią władze lokalne i regionalne wspólnie stoją przed wyzwaniem zwiększenia udziału w wyborach, a także propagowania uczestnictwa obywateli oraz włączania środowiska stowarzyszeń w opracowywanie strategii i przygotowywanie ważnych projektów miejskich lub regionalnych. |
7. |
Jest przekonany, że inicjatywy podejmowane po obu stronach basenu Morza Śródziemnego, które skupiają się wyłącznie na podejściu dyplomatycznym, nie doprowadzą do powstania trwałych rozwiązań, o ile demokracja lokalna nie znajdzie się w centrum debaty, tak pod względem jej umocnienia, jak i bezpośredniej współpracy regionów i miast znajdujących się po obu stronach Morza Śródziemnego w ramach inicjatywy „Proces barceloński: Unia na rzecz Regionu Morza Śródziemnego”. |
8. |
W tym też duchu docenia deklarację szefów państw i rządów krajów uczestniczących w partnerstwie eurośródziemnomorskim, którzy spotkali się w Paryżu 13 lipca br., podkreślającą, że ważne jest, by społeczeństwo obywatelskie, władze lokalne i regionalne oraz sektor prywatny czynnie włączyli się we wdrażanie „Procesu barcelońskiego: Unii na rzecz Regionu Morza Śródziemnego”. |
9. |
Uważa jednak, że nie należy stawiać na równi tych, którzy posiadają legitymację demokratyczną, np. władz lokalnych i regionalnych, oraz tych, którzy jej nie posiadają, np. społeczeństwa obywatelskiego i sektora prywatnego. |
10. |
Podziela także pogląd szefów państw i rządów krajów partnerstwa eurośródziemnomorskiego, że „podział zakresu odpowiedzialności za ten proces, ustanowienie rządów na zasadzie równouprawnienia wszystkich stron oraz przekształcenie go w konkretne projekty, które byłyby bardziej widoczne dla obywateli, sprawi, że relacje między trzema wybrzeżami Morza Śródziemnego staną się bardziej konkretne i widoczne dzięki projektom regionalnym oraz dodatkowym projektom opracowanym na niższym poziomie administracji, które będą przydatne dla obywateli i regionu”. |
11. |
Powiadamia o gotowości władz lokalnych i regionalnych do wzbogacenia inicjatywy „Proces barceloński: Unia na rzecz Regionu Morza Śródziemnego” oraz o ich zaangażowaniu się na jego rzecz poprzez propagowanie demokracji lokalnej i współpracy zdecentralizowanej. |
12. |
Przypomina o doświadczeniach związanych z wprowadzaniem europejskiej polityki w różnych dziedzinach, której wdrażanie w większości wypadków wymaga zaangażowania ze strony władz lokalnych, ich środków oraz działań, podkreślając w ten sposób konkretną wiedzę praktyczną i specjalistyczną europejskich władz lokalnych i regionalnych w zakresie zarządzania i zajmowania się problemami obszarów miejskich i wiejskich dotyczących środowiska naturalnego, energii, transportu, ochrony cywilnej, zjawisk migracyjnych, rozwoju gospodarczego oraz wielu innych priorytetów procesu barcelońskiego, które nadal obowiązują, takich jak dialog międzykulturowy, edukacja, jego wymiar ludzki i społeczny. Ubolewa wobec powyższego, że projekty rozwoju, załączone do wniosków ze szczytu w Paryżu, nie były przedmiotem wcześniejszych konsultacji z władzami regionalnymi i lokalnymi pomimo konieczności ich włączenia w przyszłe etapy wdrażania i podkreśla konieczność zmiany w przyszłości tego podejścia międzyrządowego poprzez włączenie doń wszystkich odnośnych poziomów sprawowania rządów. |
13. |
Podobnie jak to uczynił w poprzednich opiniach w tej sprawie, kładzie nacisk na znaczenie zaangażowania władz lokalnych i regionalnych nie tylko na etapie wdrażania, ale także w cały proces współpracy od chwili przygotowywania strategii, poprzez wdrażanie programów i projektów, aż do etapu monitorowania procesu wdrażania strategii i oceny wyników, zwłaszcza w wypadku inicjatyw w dziedzinach, w których władze lokalne i regionalne uzyskały szerokie i bezpośrednie kompetencje, takich jak np. urbanistyka i zagospodarowanie przestrzenne, zarządzanie zasobami wodnymi, utylizacja odpadów i zarządzanie w tym zakresie, środowisko naturalne, skutki zmian klimatycznych na danym obszarze, jego rozwój gospodarczy, zarządzanie dziedzictwem kulturowym i historycznym oraz dbałość o jego dobry stan, rozwój turystyki lokalnej, podstawowe usługi w zakresie zdrowia publicznego, polityka integracji i spójności społecznej. |
14. |
Z zadowoleniem przyjmuje zbliżającą się inaugurację nowego programu CIUDAD w ramach istniejącego europejskiego instrumentu sąsiedztwa i partnerstwa, którego zadaniem jest wspieranie współpracy w zakresie rozwoju obszarów miejskich i dialogu w regionie śródziemnomorskim. Zgadza się, że do zagadnień priorytetowych należą równowaga środowiska naturalnego, wydajność energetyczna, zrównoważony rozwój gospodarczy i zmniejszenie różnic społecznych — dziedziny, w których władze lokalne i regionalne mają rozległe i bezpośrednie uprawnienia i w których można skorzystać z dużego doświadczenia i wiedzy europejskich władz lokalnych i regionalnych. |
15. |
Zwraca uwagę na to, że kwestie finansowe inicjatywy „Proces barceloński: Unia na rzecz Regionu Morza Śródziemnego” nie zostały do tej pory uściślone i że władze lokalne i regionalne mogą zostać partnerami politycznymi, technicznymi i finansowymi w przygotowaniu i wdrożeniu strategii oraz projektów odpowiadających na rzeczywiste potrzeby obywateli, jak i celom tej inicjatywy. Podkreśla ponadto, że inicjatywa „Proces barceloński: Unia na rzecz Regionu Morza Śródziemnego” nie zmienia w ogóle pod względem programowania i finansowania wymiaru śródziemnomorskiego europejskiej polityki sąsiedztwa. |
16. |
Przypomina, że to na szczeblu terytorialnym zarządzania można opracować rozwiązania służące z jednej strony przystosowaniu się, a z drugiej podjęciu wyzwań wynikających z globalizacji w ścisłej współpracy z pozostałymi poziomami władz instytucjonalnych. Władze lokalne i regionalne, zwłaszcza w Europie, stopniowo utwierdziły swą pozycję poziomu władzy odpowiedniego dla znalezienia takich rozwiązań. |
17. |
Wobec powyższego ponownie zwraca się o uznanie władz lokalnych i regionalnych za istotnych partnerów procesu barcelońskiego i współpracy eurośródziemnomorskiej. |
18. |
Uznaje rolę i doświadczenie różnych krajowych, europejskich i międzynarodowych sieci i stowarzyszeń władz lokalnych i regionalnych działających w dziedzinie zdecentralizowanej współpracy eurośródziemnomorskiej, jak i ich konkretną wiedzę i praktyczną znajomość interesujących je obszarów (1). Stąd też pojawia się konieczność częstszego wspólnego podejmowania działań i harmonizowania celów współpracy zdecentralizowanej z celami partnerstw eurośródziemnomorskich, by uzyskać optymalne wyniki. |
19. |
Potwierdza swe poparcie dla deklaracji przedstawicieli władz lokalnych i regionalnych regionu Morza Śródziemnego przyjętej na Forum władz lokalnych i regionalnych UE i regionu Morza Śródziemnego 23 czerwca 2008 r. w Marsylii. |
20. |
W tym kontekście podziela wolę demokratycznie wybranych władz lokalnych i regionalnych oraz ich stowarzyszeń utworzenia instrumentu instytucjonalnego, instrumentu właściwego dla władz terytorialnych, zapewniającego ich stałe przedstawicielstwo w inicjatywie„Proces barceloński: Unia na rzecz Regionu Morza Śródziemnego” i czynny wkład w jej prace, ponawiając w ten sposób apele Komitetu Regionów zawarte w jego wcześniejszych opiniach w tej sprawie. |
21. |
W związku z tym stawia sobie za cel powołanie Eurośródziemnomorskiego Zgromadzenia Regionalnego i Lokalnego (Assemblée Régionale et Locale euro-méditerranéenne — ARLEM) składającego się w równym stopniu z członków reprezentujących demokratycznie wybrane władze lokalne i regionalne z Unii Europejskiej oraz z krajów partnerskich basenu Morza Śródziemnego, na wzór Europejsko-Śródziemnomorskiego Zgromadzenia Parlamentarnego (APEM) stanowiącego organ reprezentacyjny w skali parlamentarnej. |
II. ZALECENIA POLITYCZNE
KOMITET REGIONÓW
22. |
Wzywa organy zarządzające inicjatywy „Proces barceloński: Unia na rzecz Regionu Morza Śródziemnego”, by poza politycznym uznaniem władz lokalnych i regionalnych, formalnie i konkretnie włączyły je w tę inicjatywę oraz w proces współpracy. |
23. |
W związku z tym wzywa do określenia w nowych dokumentach roboczych roli władz lokalnych i regionalnych jako pełnoprawnych partnerów procesu współpracy w ramach wznowienia inicjatywy „Proces barceloński: Unia na rzecz Regionu Morza Śródziemnego”. |
24. |
Nalega, by władze lokalne i regionalne uczestniczyły na wcześniejszym etapie, wspólnie z rządami centralnymi, w przygotowywaniu układów o stowarzyszeniu, dokumentów strategicznych oraz planów działań ustanawianych w stosunkach dwustronnych między Unią Europejską a krajami partnerskimi południowego i wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego, zwłaszcza w ramach europejskiej polityki sąsiedztwa. |
25. |
Stąd też wzywa rządy państw obszaru eurośródziemnomorskiego do ustanowienia mechanizmów zorganizowanego dialogu krajowego i konsultacji z podmiotami szczebla niższego niż krajowy (lokalnego i regionalnego), partnerami społecznymi i społeczeństwem obywatelskim poprzez włączenie doń sieci i stowarzyszeń władz lokalnych i regionalnych. |
26. |
Postanawia propagować ideę utworzenia Eurośródziemnomorskiego Zgromadzenia Regionalnego i Lokalnego (Assemblée Régionale et Locale euro-méditerranéenne — ARLEM) składającego się z członków Komitetu Regionów, przedstawicieli europejskich i międzynarodowych stowarzyszeń działających w ramach współpracy eurośródziemnomorskiej z jednej strony, a z drugiej takiej samej liczby przedstawicieli samorządów terytorialnych państw południowych i wschodnich wybrzeży basenu Morza Śródziemnego, jako stałej platformy dialogu, wymiany i współpracy oraz wzywa do uznania go za organ doradczy w ramach przyszłego kierownictwa inicjatywy „Proces barceloński: Unia na rzecz Regionu Morza Śródziemnego”, podobnie jak miało to miejsce w wypadku Eurośródziemnomorskiego Zgromadzenia Parlamentarnego (APEM) na poziomie parlamentów krajowych. |
27. |
Wzywa właściwe służby Komisji Europejskiej do zharmonizowania, skoordynowania i powiązania tego nowego aktywnego podejścia z różnymi istniejącymi już programami, projektami i instrumentami wspólnotowymi (2) i instrumentami współpracy eurośródziemnomorskiej (3), tak aby można było skorzystać ze zdobytego doświadczenia, uniknąć pokrywania się działań oraz poczynić większe postępy. |
28. |
Proponuje, by zbadać możliwość dostosowania istniejących strukturalnych mechanizmów wsparcia do kontekstu śródziemnomorskiego, co realizowano by głównie poprzez politykę spójności społeczno-gospodarczej, dzięki której współpraca władz lokalnych i regionalnych Unii Europejskiej i krajów basenu Morza Śródziemnego opierałaby się na wymiarze terytorialnym. |
29. |
Wzywa organy zarządzające inicjatywy „Proces barceloński: Unia na rzecz Regionu Morza Śródziemnego”, do wykorzystania okazji wznowienia tego procesu, by przeprowadzić reformę władz lokalnych oraz decentralizację w niektórych krajach południowych i wschodnich wybrzeży Morza Śródziemnego, a w pozostałych dać sygnał do rozpoczęcia procesów decentralizacji. |
30. |
Proponuje niniejszym wybór strategii na rzecz umocnienia instytucjonalnego władz lokalnych i regionalnych oraz wprowadzenie programów modernizacji administracji i wdrożenia projektów kształcenia zasobów ludzkich na szczeblu lokalnym i regionalnym. |
31. |
Uważa, że zwiększenie poczucia odpowiedzialności demokratycznie wybranych przedstawicieli władz lokalnych i regionalnych przyczyni się do powstania wielopoziomowego systemu sprawowania rządów, w którym do procesów decyzyjnych, opracowania, wdrożenia i oceny polityki publicznej i polityki rozwoju włącza się organy różnych szczebli. |
32. |
Sugeruje, by zaangażować miejscowy kapitał ludzki, techniczny i naukowy do wdrażania projektów oraz do osiągnięcia optymalnego udziału obywateli, tak aby poczuli się oni odpowiedzialni za proces współpracy i projekty realizowane w jego ramach. |
33. |
Na zakończenie stwierdza, że dynamiczne procesy inicjatywy „Proces barceloński: Unia na rzecz Regionu Morza Śródziemnego” mogą stać się dla wszystkich podmiotów różnych szczebli okazją do nauki, zawierania nowych kontaktów, nowymi sposobami wzajemnego uznania. Jednocześnie umożliwiają one różnym zaangażowanym w nie podmiotom (administracji centralnej i zdecentralizowanej, władzom lokalnym i regionalnym, społeczeństwu obywatelskiemu) naukę nowego podejścia do rozwoju i demokracji lokalnej. |
34. |
Wzywa swego przewodniczącego do przekazania niniejszej opinii francuskiemu przewodnictwu UE, współprzewodnictwu Unii na rzecz Regionu Morza Śródziemnego, Komisji Europejskiej, Parlamentowi Europejskiemu i Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu, Śródziemnomorskiemu Zgromadzeniu Parlamentarnemu oraz szefom państw i rządów południowych i wschodnich krajów śródziemnomorskich. |
Bruksela, 9 października 2008 r.
Przewodniczący
Komitetu Regionów
Luc VAN DEN BRANDE
(1) Liczne sieci, stowarzyszenia i ośrodki włączyły się w konkretne działania, badania i opracowania dotyczące poszczególnych krajów i współpracy eurośródziemnomorskiej. Wskazane byłoby zebranie tych prac, zapoznanie się z nimi, wyciągnięcie z nich wniosków oraz przygotowanie nowej inicjatywy na podstawie wiedzy zdobytej w ten sposób. Na przykład sprawozdanie światowe „Miasta i rządy lokalne zjednoczone na rzecz decentralizacji i demokracji lokalnej” dotyczy sytuacji w krajach partnerskich należących do inicjatywy „Proces barceloński: Unia na rzecz Regionu Morza Śródziemnego”.
(2) Na przykład: fundusze współpracy międzyregionalnej, polityka rozszerzenia Unii Europejskiej skierowana na kandydatów takich jak Chorwacja i Turcja.
(3) Na przykład: europejska polityka sąsiedztwa, programy wspólnotowe, takie jak Erasmus Mundus czy ramowy program badań i rozwoju, dialog 5+5 pomiędzy krajami basenu Morza Śródziemnego z Unii Europejskiej i z Maghrebu.