[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 16.01.2007

KOM(2007)5 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

W SPRAWIE WARTOŚCI DOCELOWYCH OKREŚLONYCH W ART. 7 UST. 2 LIT. b) DYREKTYWY 2000/53/WE W SPRAWIE POJAZDÓW WYCOFANYCH Z EKSPLOATACJI {SEK(2007)14}{SEK(2007)15}

1. Wstęp

W dyrektywie 2000/53/WE w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji (zwana dalej „dyrektywą ELV”) określono następujące wartości docelowe dla ponownego użycia, recyklingu i odzysku pojazdów wycofanych z użytku:

- 85% ponownego użycia i odzysku oraz 80% ponownego użycia i recyklingu do 1 stycznia 2006 r. („wartości docelowe na 2006 r.”),

- 95% ponownego użycia i odzysku oraz 85% ponownego użycia i recyklingu do 1 stycznia 2015 r. („wartości docelowe na 2015 r.”).

Dyrektywa stanowi, że Parlament Europejski i Rada ponownie przeanalizują wartości docelowe na 2015 r. na podstawie sprawozdania Komisji. W swoim sprawozdaniu Komisja weźmie pod uwagę zmiany w zakresie składu materiałowego pojazdów oraz wszelkie inne istotne aspekty ochrony środowiska związane z pojazdami.

Zgodnie z powyższym mandatem, Komisja sporządziła niniejsze sprawozdanie. Istotnym elementem prac nad niniejszym sprawozdaniem była ocena ekologicznego, ekonomicznego i społecznego wpływu wartości docelowych i wariantów alternatywnych. Streszczenie sprawozdania z oceny wpływu, które opisuje skutki możliwej modyfikacji wartości docelowych ustalonych w dyrektywie, zawarte jest w załączniku do niniejszego komunikatu.

2. Proces oceny

Ocena wpływu obejmowała analizę informacji pochodzących z badania kosztów i korzyści dyrektywy ELV przeprowadzonego dla Komisji przez zewnętrznego konsultanta, formalne i nieformalne konsultacje z zainteresowanymi stronami w grupie roboczej złożonej z wielu zainteresowanych stron oraz przeprowadzone drogą elektroniczną konsultacje na temat końcowego sprawozdania z badania, spotkania z ekspertami z państw członkowskich i tworzone wewnętrznie scenariusze ekonomicznych i ekologicznych wpływów możliwych wariantów.

Ocenę komplikował fakt, że dyrektywa ELV znajduje się na wczesnym etapie wprowadzania w życie przez państwa członkowskie i informacje co do aktualnie osiągniętych poziomów recyklingu i odzysku w państwach członkowskich są ograniczone. Pierwsze sprawozdania dotyczące osiągnięcia wartości docelowych mają być złożone przez państwa członkowskie w 2008 r. i będą zawierać informacje za 2006 r.

Jednakże informacje dostępne Komisji pozwoliły na dość dobrą ocenę obecnej sytuacji i przyszłych perspektyw w zakresie odzysku i recyklingu pojazdów oraz wyciągnięcie wniosku, czy wartości docelowe ustalone przez dyrektywę ELV na 2015 r. powinny być zmienione, czy nie[1].

3. Wyniki oceny

Ocena pokazuje, że obydwie wartości docelowe ustalone przez dyrektywę ELV prowadzą do istotnych korzyści ekologicznych i ekonomicznych, i że rezygnacja z wartości docelowych lub ich zmniejszenie mogłoby te korzyści zmniejszyć. Wielkość generowanych korzyści jest silnie związana z innowacjami ekologicznymi, bez których rozpowszechnienie istniejących technologii będzie prowadzić do niewielkich korzyści ekonomicznych i ekologicznych, podczas gdy innowacje ekologiczne prowadziłyby do znacznie większych korzyści.

Korzyści te pochodzą ze zwiększenia udziału materiałów (głównie niektórych tworzyw sztucznych), które są poddawane recyklingowi i odzyskiwane oraz zmniejszenia udziału pojazdów wycofanych z eksploatacji, które są składowane jako odpady.

Ekologiczne wpływy wartości docelowych

W przypadku każdego zestawu wartości docelowych metale będą nadal poddawane recyklingowi w wysokim stopniu z powodu wysokiej wartości metalu. Jednakże wyższe wartości docelowe w zakresie recyklingu mogłyby umożliwić zwiększenie recyklingu tych metali, które są obecnie tracone na składowiskach odpadów na skutek słabego rozdziału pozostałości po przerobie przez strzępienie.

Recykling i odzyskiwanie tworzyw sztucznych z pozostałości po strzępieniu będzie konieczne dla osiągnięcia wartości docelowych wyznaczonych na 2015 r. Funkcjonowanie pod względem ochrony środowiska recyklingu i odzyskiwania różnych tworzyw z pozostałości po strzępieniu jest również bardzo ważnym determinantem ekologicznych wpływów wartości docelowych dla recyklingu i odzyskiwania.

W oparciu o scenariusz, według którego ustalone wartości docelowe na 2015 r. napędzają postęp technologiczny pozwalając na większą separację tworzyw sztucznych od pozostałości po strzępieniu[2], wartości docelowe na 2015 r. mogą przynieść szereg korzyści dla środowiska, w tym szacowane oszczędności w granicach od 280 000 do 980 000 ton równoważnika CO2 na rok, zmniejszenie utleniania fotochemicznego, zakwaszenia powietrza, zanieczyszczenia wód i eutrofizacji oraz zmniejszenie ilości wytwarzanych odpadów. Rzeczywista korzyść dla środowiska będzie jednak zależeć od rozwoju technologicznego, który jest pobudzany przez ustanowienie wartości docelowych.

Ogólnie, wpływy na środowisko każdego zestawu zmniejszonych wartości docelowych będą słabsze niż obecnych wartości na 2015 r. Dyrektywa ELV uruchomiła rozwój technologiczny w dziedzinie przerobu pojazdów wycofywanych z eksploatacji, lecz nowe techniki nie rozprzestrzeniły się jeszcze na europejskim rynku recyklingu. Dalszy rozwój technologii przerobu w celu recyklingu niektórych typów tworzyw sztucznych doprowadziłby do znacznych korzyści ekologicznych w wyniku recyklingu tych tworzyw. Niezbędne jest dalsze wsparcie dla rozwoju technologicznego celem pokonania nieprawidłowości w funkcjonowaniu rynku, natomiast dokonanie zmiany instrumentów lub obniżenie wartości docelowych dyrektywy ELV może spowolnić lub nawet zatrzymać ten rozwój, zagrażając również wiarygodności planowania.

Ekonomiczne wpływy wartości docelowych

Ostateczne wpływy ekonomiczne różnych wartości docelowych zależeć będą od stanu rozwoju technologicznego w 2015 r. Przy obecnych wartościach, według optymistycznego scenariusza, wartość dodana netto z tytułu przerobu przeciętnego pojazdu wycofanego z eksploatacji wynosiłaby 90-120 EUR, przy czym łączna maksymalna wartość procesu przerobu tych pojazdów przy ich szacowanej na rok 2015 liczbie wyniosłaby około 1,6 miliarda EUR rocznie. Bez jakiegokolwiek postępu technologicznego korzyść ekonomiczna nadal wynosiłaby 55-80 EUR na pojazd.

Zmniejszenie korzyści ekonomicznych z tytułu procesu przerobu pojazdów wycofanych z eksploatacji, wynikające z obniżenia o 5% wartości docelowej dla recyklingu wynoszącej 85%, wyniosłoby maksimum 1,1 miliarda EUR rocznie.

Wartość docelowa w zakresie odzysku niższa od obecnej wynoszącej 95% będzie miała wpływ na koszty ekonomiczne tylko wówczas, jeżeli ceny składowania odpadów w 2015 r. będą wynosić poniżej 80 EUR i 100 EUR za tonę. W przeciwnym wypadku zmniejszenie wartości docelowej dla odzysku nie spowodowałoby żadnej różnicy w kosztach przerobu.

Ogólnie, przerób pojazdów wycofanych z eksploatacji przy wartościach docelowych wynoszących 85% dla recyklingu i 95% dla odzyskiwania ma znaczne korzyści ekonomiczne netto w porównaniu do niższych wartości. Ponadto wyższe wartości docelowe mogą doprowadzić do rozwoju i komercjalizacji już istniejących i nowych technologii przerobu, które zapewniłyby większą efektywność wykorzystania zasobów poprzez ułatwienie recyklingu zwiększonego udziału odpadów z tworzyw sztucznych oraz produkcję wysokiej jakości materiałów wtórnych po niższych cenach niż materiałów pierwotnych. Obniży to koszty unijnej gospodarki wyrażone w kategoriach kosztów energii (tworzywa sztuczne zastępują paliwa lub wytwarzanie energii elektrycznej) oraz wsadu do przetwórstwa tworzyw sztucznych. Nawet przy niskim poziomie innowacji, najlepsze dostępne obecnie technologie oferują korzyści pod względem kosztów w porównaniu do stosowania obecnych praktyk.

Inne warianty odrzucone na wczesnym etapie

Niektóre zainteresowane strony zaproponowały warianty takie jak rezygnację z wartości docelowej dla recyklingu lub zastąpienie wartości docelowych przez pełny lub częściowy zakaz składowania odpadów.

Warianty te nie były ocenione dogłębnie, gdyż ocena ustanowionych w dyrektywie wartości docelowych na 2015 r. była wystarczająca dla wskazania, że zrezygnowanie z wartości docelowych lub wprowadzenie zakazu składowania odpadów zmniejszyłoby znacząco korzyści ekonomiczne i ekologiczne, w szczególności z powodu utraty ekonomicznych i ekologicznych korzyści wynikających z recyklingu. Ponadto warianty te mogłyby wykraczać poza zadanie określone w dyrektywie, prowadząc do jej zasadniczego przeglądu. Proces taki mógłby łatwo zagrozić rozwojowi innowacji w zakresie gospodarki odpadami.

4. Główne zagadnienie

Głównym czynnikiem służącym zwiększeniu ekonomicznych i ekologicznych korzyści zwiększonego recyklingu i odzysku w zakresie pojazdów wycofanych z eksploatacji są innowacje ekologiczne.

Istnieją dowody, że dyrektywa ELV pobudziła rozwój technologiczny w zakresie przerobu pojazdów wycofanych z eksploatacji; jednakże nowe techniki przerobu odpadów nie zostały jeszcze wystarczająco skomercjalizowane na europejskim rynku recyklingu. Innowacje techniczne w dziedzinie zaawansowanych technologii przerobu pozostałości po strzępieniu są hamowane przez szereg nieprawidłowości w funkcjonowaniu rynku, z których niektóre są wspólne dla innowacji przemysłowej jako całości, niektóre dotyczą w szczególności innowacji ekologicznych, a niektóre są specyficzne dla rynków pozostałości po strzępieniu i recyklingu tworzyw sztucznych, zwiększane przez niepewność co do przyszłych wartości docelowych dla pojazdów wycofywanych z eksploatacji.

Utrzymanie obecnie ustalonych w dyrektywie wartości docelowych na rok 2015 mogłoby naprawić niektóre nieprawidłowości w funkcjonowaniu rynku i przynieść dość istotne korzyści ekologiczne i ekonomiczne. Poziom wartości docelowych wyznaczy tempo postępu technologicznego w sektorze przerobu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Ponieważ wartość docelowa dla recyklingu na poziomie 85% stworzyłaby pewne rynki dla zaawansowanych technologii recyklingu pozostałości po strzępieniu i recyklingu polimerów, doprowadziłoby to do znacznego zwiększenia nakładów badawczo-rozwojowych na nowe technologie. Aby osiągnąć wartości docelowe do 2015 r., pozostaje jeszcze siedem lat na komercjalizację i dalsze badania i rozwój oraz dwa lata na przemysłowe wprowadzenie technologii. Jest bardzo prawdopodobne, że nakłady na prace badawczo-rozwojowe spowodują dalszy przemysłowy rozwój istniejących technologii przerobu lub opracowanie nowych technologii. Nawet bez dalszego rozwoju technologii, wartości docelowe wynoszące 85% dla recyklingu i 95% dla odzysku zwiększyłyby rozpowszechnienie najbardziej efektywnych spośród istniejących technologii.

Pobudzenie badań i rozwoju w dziedzinie przerobu odpadów może uczynić UE światowym liderem na rynku technologii o dużym potencjale i wzmocnić jej pozycję jako eksportera technologii. Zasoby powstające z odpadów pojazdów wycofanych z eksploatacji rosną na całym świecie i wiele krajów opracowuje polityki recyklingu dla tych pojazdów. Ponadto, te same technologie mogą być stosowane do strumieni innych odpadów, takich jak zużyty sprzęt elektroniczny. Technologie oferujące produkty z tych strumieni odpadów, które mogą zastąpić obecnie używane pierwotne materiały po niższych cenach, mają ogromny ogólnoświatowy potencjał.

5. Wnioski

Wartości docelowe ustalone w dyrektywie ELV na 2015 r. mogą prowadzić do osiągnięcia istotnych korzyści ekologicznych i ekonomicznych. Rezygnacja z tych wartości docelowych lub ich zmniejszenie ograniczyłyby obydwa rodzaje korzyści.

Choć każde oszacowanie wybiegające 9 lat w przyszłość musi wiązać się z pewnym stopniem niepewności, Komisja uznaje, że wartości docelowe na 2015 r. wynoszące 85% ponownego użycia/recyklingu oraz 95% ponownego użycia/odzysku są optymalne zarówno pod względem wpływu ekologicznego, jak i ekonomicznego.

Wartości te powinny pozostać utrzymane, aby zagwarantować bezpieczeństwo inwestycji w bardziej oszczędne technologie przerobu odpadów. Dlatego Komisja nie proponuje zmiany wartości docelowych.

Jednakże należy wziąć pod uwagę główne ustalenie, że wielkość wygenerowanych korzyści ekologicznych i ekonomicznych będzie ostatecznie związana z tempem innowacji ekologicznych. Co ważne, rozwianie niepewności dotyczącej utrzymania wartości docelowych ustalonych przez dyrektywę na 2015 r. samo w sobie spowoduje zmniejszenie znaczenia obserwowanych rynkowych niedoskonałości i barier dla innowacji ekologicznych. Aby pobudzić innowacje ekologiczne w tej dziedzinie oraz pogłębić propagowanie i przyswajanie zaawansowanych technologii, Komisja będzie:

- współfinansować inicjatywy w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i Funduszu Spójności, jak również finansować badania integrujące w ramach siódmego programu ramowego w dziedzinie badań naukowych;

- opracowywać projekty i inicjatywy w ramach programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji;

- aktywnie wspierać nowatorskie technologie przerobu przez strzępienie oraz recykling tworzyw sztucznych.

Komisja złoży kolejne sprawozdanie o wykonaniu dyrektywy ELV w państwach członkowskich w 2009 r. W sprawozdaniu tym zanalizowana zostanie między innymi potrzeba rozwiązania problemu niejednolitego wykonania dyrektywy. W szczególności ocenione zostaną koszty jej wprowadzenia w życie i przepływ towarów między państwami członkowskimi, a także kwestia, czy niektóre przepisy dyrektywy powinny wchodzić w zakres art. 95 traktatu. W sprawozdaniu poddany zostanie również ocenie postęp w dziedzinie innowacji ekologicznych i uwzględnione zostaną związane z nimi wydarzenia, takie jak wynik obecnego przeglądu dyrektywy ramowej dotyczącej odpadów oraz rezultaty projektu CARS 21.

[1] Średnia masa pojazdów objętych dyrektywą ELV rośnie, a dane dotyczące rzeczywistej masy pojazdów wycofywanych z eksploatacji są niejednolite. Średnia masa pojazdu wycofywanego z eksploatacji w roku 2015 przyjęta w niniejszym sprawozdaniu to 1025 kg. Jednakże średnie ważone dla wszystkich producentów pojazdów wskazują wyższą wagę pojazdów wycofywanych z eksploatacji w roku 2019, a mianowicie na poziomie około 1280 kg. W przypadku przyjęcia za podstawę analizy tej wyższej wartości charakter skutków byłby ten sam, ale wpływ byłby silniejszy. Różnice wynikające z przyjęcia różnych założeń dotyczących masy pojazdów zostały szczegółowo opisane w ocenie wpływu i załącznikach do niej.

[2] Posłużono się przykładem zderzaka wykonanego z PP/EPDM, wybranym dlatego, gdyż polipropylen (PP) jest prawdopodobnie najczęściej poddawanym recyklingowi polimerem, i którego wpływ na środowisko jest w dużej mierze reprezentatywny dla wpływu większości innych polimerów, które mogą być poddawane recyklingowi.