[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 26.10.2006

KOM(2006) 636 wersja ostateczna

2006/0206 (COD)

Wniosek

ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie bezpiecznego składowania i zakazu wywozu rtęci metalicznej

(przedstawiony przez Komisję){SEK(2006)1369}{SEK(2006)1370}

UZASADNIENIE

1. KONTEKST WNIOSKU

1.1. Cele

Wniosek ma na celu wprowadzenie zakazu wywozu rtęci metalicznej ze Wspólnoty, a także zapewnienie, aby rtęć ta nie była ponownie wprowadzana do obrotu i była bezpiecznie składowana, zgodnie z działaniami 5 i 9 określonymi w Strategii Wspólnoty w zakresie rtęci. Podstawowym celem jest ograniczenie dalszego zwiększania „ogólnej puli” uwolnionej już rtęci.

1.2. Kontekst ogólny

W dniu 28 stycznia 2005 r. Komisja przyjęła Komunikat dla Rady i Parlamentu Europejskiego dotyczący Strategii Wspólnoty w zakresie rtęci[1]. W strategii omówiono wszystkie aspekty cyklu życia rtęci. Zaproponowano w niej dwadzieścia działań, z których dwa są wdrażane w niniejszym wniosku.

W ramach działania 5 określono, że „ Jako aktywny wkład w ogólnoświatowe wysiłki na rzecz stopniowego zaniechania pierwotnej produkcji rtęci i powstrzymania ponownego wprowadzania do obrotu nadwyżek rtęci…, Komisja zamierza zaproponować zmianę rozporządzenia (WE) nr 304/2003 w sprawie stopniowego zaprzestania wywozu rtęci ze Wspólnoty do 2011 roku ”.

W ramach działania 9 określono „Komisja podejmie działania w celu zapewnienia przechowywania rtęci przez przemysł chloro-alkaliczny, według harmonogramu zgodnego z zamierzonym stopniowym zaprzestaniem wywozu rtęci do 2011 roku. W pierwszej kolejności Komisja zbada możliwość zawarcia porozumienia z sektorem chloro-alkalicznym .”

W dniu 24 czerwca 2005 r. Rada przyjęła Wnioski w sprawie Strategii w zakresie rtęci. Z zadowoleniem przyjęła Komunikat Komisji i podkreśliła „ znaczenie wniosku w sprawie stopniowego zaprzestania wywozu rtęci ze Wspólnoty ”. Zaprosiła również Komisję „ do jak najszybszego podjęcia działania… w celu przedstawienia właściwych propozycji ” w sprawie „ stopniowego zaprzestania wywozu rtęci ze Wspólnoty oraz działań mających za celu bezpieczne przechowywanie lub unieszkodliwianie rtęci pochodzącej między innymi z przemysłu chloro-alkalicznego według harmonogramu zgodnego z przewidywanym stopniowym zaprzestaniem wywozu rtęci ”.

W dniu 14 marca 2006 r. Parlament Europejski przyjął rezolucję przyjmującą z zadowoleniem Strategię, podkreślając „ znaczenie wniosku Komisji w sprawie aktywnego stopniowego zaniechania wywozu rtęci metalicznej … ze Wspólnoty” i zwracającą się do Komisji o „ podjęcie działań mających na celu zapewnienie bezpiecznego składowania całej rtęci pochodzącej z sektora chloro-alkalicznego”.

Warto podkreślić, że niniejszy wniosek, który nie ma na celu wdrażania innych działań niż działania 5 i 9 określone w Strategii, wpisuje się jednak w szerszy kontekst. Aby osiągnąć ogólny cel zmniejszenia narażenia na kontakt z rtęcią na skalę globalną, konieczne jest podjęcie działań uzupełniających na poziomie międzynarodowym. Pierwsze globalne ramy działań dotyczących rtęci zostały ustanowione przez Program rtęci UNEP przyjęty w 2003 r.[2]. Na mocy decyzji z w sprawie gospodarki chemikaliami z 2005 r. Rada Zarządzająca zwróciła się do rządów, sektora prywatnego i organizacji międzynarodowych o podjęcie „ natychmiastowych działań mających na celu zmniejszenie ryzyka dla zdrowia ludzkiego i środowiska, które stwarza na globalną skalę rtęć w produktach i procesach produkcyjnych ”, w tym między innymi, „ rozważenie ograniczenia produkcji podstawowej i wprowadzania do obrotu nadmiaru podaży rtęci "[3]. Wniosek idealnie odpowiada na to wezwanie.

Komisja będzie dalej rozwijać działania na arenie międzynarodowej, organizując globalną konferencję dotyczącą problematyki popytu na rtęć i jej podaży w dniach 26–27 października 2006 r. w Brukseli, na długo przed posiedzeniem Rady Zarządzającej (GC) UNEP planowanym na 2007 rok. Zdarzenie to powinno pozwolić na zidentyfikowanie możliwości uzyskania postępów na skalę globalną oraz na uwzględnienie w procesie negocjacyjnym GC wspólnych interesów z państwami spoza UE.

Działania, które zostały już równolegle rozpoczęte w związku z produktami zawierającymi rtęć w obrębie UE, opisano poniżej w punkcie 1.3. Będą opracowywane dalsze działania związane ze złożonym problemem wykorzystywania rtęci przy wydobywaniu złota na małą skalę, w szczególności w krajach rozwijających się. Możliwe, że w tej dziedzinie będą konieczne środki polityczne inne niż rozporządzenie Parlamentu i Rady.

Przy okazji 23. posiedzenia GC w 2005 r. UE zasygnalizowała już potrzebę wprowadzenia instrumentu prawnego dotyczącego rtęci, obowiązującego na skalę globalną. Problem pozostaje przedmiotem wspólnego zainteresowania i zostanie ponownie omówiony na 24. posiedzeniu GC w lutym 2007 r. Komisja będzie aktywnie uczestniczyć w opracowywaniu uzgodnionego stanowiska Wspólnoty.

Niniejszy wniosek wniesie istotny wkład w dążenie do realizacji globalnego celu zmniejszenia narażenia na kontakt z rtęcią, nie może jednak pozostać jedynym środkiem. Aby można było uzyskać pełne korzyści z rozporządzenia, musi ono zostać uzupełnione dalszymi działaniami na skalę międzynarodową.

1.3. Istniejące przepisy wspólnotowe

Pełny przegląd istniejącego i oczekiwanego prawodawstwa i polityki Wspólnoty w sprawie rtęci i jej związków przedstawiono w Rozszerzonej Ocenie Wpływu, stanowiącej załącznik do Komunikatu Komisji dotyczącego Strategii Wspólnoty w zakresie rtęci, na str. 116 i dalszych. Wykaz należy uzupełnić o wymienione poniżej, dwa najnowsze akty prawne:

- dyrektywa 2006/11/WE w sprawie zanieczyszczenia spowodowanego przez niektóre substancje niebezpieczne odprowadzane do środowiska wodnego Wspólnoty[4], obejmująca rtęć i związki rtęci;

- w dniu 21 lutego 2006 r. Komisja przyjęła Wniosek w sprawie dyrektywy zmieniającej dyrektywę Rady 76/769/EWG w odniesieniu do ograniczeń w zakresie wprowadzania do obrotu niektórych urządzeń pomiarowych zawierających rtęć[5]. Ta propozycja prawna przyczynia się już do wdrażania Strategii w zakresie rtęci (działanie 7).

W punkcie 5.3 oceny wpływu załączonej do niniejszego wniosku przedstawiono pełny przegląd prawodawstwa Wspólnoty wprowadzającego ograniczenia dotyczące produktów zawierających rtęć.

Obecnie nie istnieją żadne przepisy w sprawie wywozu rtęci ze Wspólnoty ani jej składowania. W rozporządzeniu nr 304/2003 dotyczącym wywozu i przywozu niebezpiecznych chemikaliów[6], w załączniku V wymieniającym chemikalia i artykuły objęte zakazem wywozu, wymieniono mydła kosmetyczne zawierające rtęć.

Warunkiem wstępnym umieszczenia określonej substancji chemicznej lub artykułu w załączniku jest zakaz ich stosowania we Wspólnocie w celu ochrony zdrowia ludzi i środowiska (art. 14 ust. 2). Stosowanie rtęci we Wspólnocie jest ściśle ograniczone , jednak nie jest zabronione , i w przyszłości rtęć będzie dalej wykorzystywana, choć w bardzo ograniczonym zakresie. Ujęcie w art. 14 ust. 2 substancji chemicznych i artykułów, które są jedynie objęte ścisłymi ograniczeniami, nie jest właściwe, ponieważ zezwoliłoby na wprowadzenie zakazu wywozu nieograniczonej liczby substancji. Konieczne jest ograniczenie zamierzonego zakazu wywozu do rtęci metalicznej i niestwarzanie precedensu dla innych substancji. Z tej przyczyny rozporządzenie nr 304/2003 nie stanowi właściwej podstawy prawnej do zakazu wywozu rtęci i Komisja była zdania, że potrzebny jest oddzielny dokument.

W stopniu w jakim rtęć uznawana jest za odpad, podlega ona zakresowi istniejącego prawodawstwa wspólnotowego dotyczącego odpadów: dyrektywie 75/442 w sprawie odpadów, rozporządzeniu 259/93 w sprawie przesyłania odpadów oraz, przy uwzględnieniu szerokiej definicji „składowiska odpadów” w art. 2(g), dyrektywie 1999/31/WE w sprawie składowania odpadów. Te same akty prawne dotyczą odpadów zawierających rtęć. Chociaż niniejsze rozporządzenie ma na celu wprowadzenie pewnych dodatkowych wymagań dotyczących gospodarki rtęcią, niezależnie od tego, czy uważa się ją za odpad, czy nie, ta część acquis z dziedziny ochrony środowiska powinna dalej obowiązywać, z wyjątkiem jedynie tych postanowień, które utrudniają składowanie rtęci metalicznej.

W zwykłych warunkach ciśnienia i temperatury rtęć metaliczna ma postać płynną. Dyrektywa Rady 1999/31/WE w sprawie składowania odpadów[7] stanowi, że nie wolno przyjmować odpadów płynnych na składowiska odpadów (art. 5ust. 3 lit. a)). Ponadto w decyzji Rady 2003/33/WE ustanawiającej kryteria i procedury przyjęcia odpadów na składowiska ustanowiono wartości dopuszczalne odcieków, które nie powinny dotyczyć składowiska odpadów rtęci metalicznej. W związku z tym w rozporządzeniu wyjaśniono, że zamierzony obowiązek składowania nie jest sprzeczny z tym zakazem i z wartościami dopuszczalnymi, w przypadku gdy rtęć metaliczną przeznaczoną do składowania uważa się za odpad.

1.4. Zgodność z innymi politykami i zasadami

Proponowane rozporządzenie stanowi uzupełnienie istniejących polityk i prawodawstwa Wspólnoty w dziedzinie ograniczania zanieczyszczeń przemysłowych, chemikaliów (w tym projektu REACH), ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników oraz w dziedzinie odpadów. Jest również zgodne z celami politycznymi na poziomie globalnym, a mianowicie z Programem rtęci UNEP.

Warto tu zwłaszcza zauważyć, że stosowanie dyrektywy 96/61/WE w sprawie zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i kontroli[8] prowadzi do stopniowego wycofywania z użytku technologii ogniw rtęciowych, która nie jest już uważana za najlepszą z dostępnych technik w sektorze chloro-alkalicznym. Przejście na inne technologie produkcyjne doprowadzi do uwolnienia znacznych ilości rtęci metalicznej. Rozproszenie tej rtęci po całym świecie do różnorodnych, częściowo nielegalnych, zastosowań doprowadzi po prostu do przeniesienia problemu ochrony środowiska, który został już rozwiązany w obrębie Wspólnoty, poza granice UE. Dlatego proponowane rozporządzenie stanowi niezbędne uzupełnienie dyrektywy IPPC, pozwalające na uniknięcie globalnych, negatywnych skutków ubocznych stopniowego wycofywania omawianych technologii.

Szczególną uwagę zwraca się na zgodność zakazu wywozu z zasadami WTO. Artykuł XI Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu (GATT) zabrania ograniczania importu, eksportu i sprzedaży na eksport. Artykuł XX GATT przewiduje możliwość odstępstwa od ogólnych zasad układu w celu realizacji szeregu celów politycznych. Dlatego w ocenie wpływu (punkt 6.11) szczegółowo przeanalizowano, czy proponowane działania można uzasadnić na mocy postanowienia art. XX GATT (ogólne wyjątki).

Abstrahując od analizy czysto prawnej, warto zauważyć, że Komisja systematycznie udoskonala swoje kontakty z tymi krajami spoza UE, które mają istotne znaczenie jako producenci, użytkownicy i eksporterzy rtęci i/lub mają problemy związane z zanieczyszczeniem rtęcią. Międzynarodowa konferencja w sprawie rtęci, która odbędzie się 26–27 października w Brukseli i w której weźmie udział znaczna liczba przedstawicieli państw spoza UE, dodatkowo przyspieszy negocjacje, m.in. na tematy handlowe, na długo przed 24. sesją Rady Zarządzającej UNEP w 2007 r. Sesja ta stanie się okazją do poprawy wdrażania Programu rtęci UNEP.

2. WYNIKI KONSULTACJI ZE STRONAMI ZAINTERESOWANYMI I OCENA WPłYWU

2.1. Konsultacje

W trakcie całego okresu przygotowywania Strategii Wspólnoty w zakresie rtęci prowadzono szeroko zakrojone konsultacje z podmiotami zainteresowanymi. Przegląd tych konsultacji przedstawiono w punkcie 11, str. 61 i dalsze rozszerzonej oceny wpływu stanowiącej uzupełnienie Strategii.

Ponadto w dniu 8 września 2005 r. odbyło się w Brukseli kolejne posiedzenie podmiotów zainteresowanych. Zaproszenia rozesłano do szerokiego grona takich podmiotów, w tym do państw członkowskich, do sektora oraz do organizacji pozarządowych zajmujących się ochroną zdrowia i środowiska. Wkład ze strony podmiotów zainteresowanych obejmował[9]:

- Informacje na temat sytuacji prawnej w całej Unii Europejskiej dotyczącej strumieni odpadów rtęci oraz o recyklingu i odzyskiwaniu produktów zawierających rtęć (odebranych od państw członkowskich). Są to bardzo istotne dane na temat przepływów rtęci i jej dostępności w Unii Europejskiej zarówno przed wprowadzeniem, jak i po wprowadzeniu proponowanego zakazu wywozu.

- Na spotkaniu z podmiotami zainteresowanymi Komisja przedstawiła swoją podstawową koncepcję planowanego wniosku legislacyjnego i poprosiła o informacje zwrotne na temat dokładnego zakresu zakazu wywozu (rtęć metaliczna, związki) oraz na temat obowiązku składowania (rtęć metaliczna pochodząca wyłącznie z sektora chloro-alkalicznego, czy może również z innych źródeł) i niezbędnych poprawek do dyrektywy w sprawie składowisk odpadów i innych przepisów dotyczących odpadów. Komisja poprosiła również o dodatkowe informacje na temat odzysku/recyklingu rtęci. Odbyły się dodatkowe spotkania z Hiszpanią, najbardziej zainteresowanym państwem członkowskim, oraz ze stowarzyszeniem Eurochlor w celu omówienia planowanego dokumentu oraz dobrowolnej zgody na jego wprowadzenie ze strony sektora chloro-alkalicznego.

Informacje zebrane w procesie konsultacji włączono do oceny wpływu.

2.2. Ocena wpływu

Komunikat dotyczący Strategii Wspólnoty w zakresie rtęci został już uzupełniony o rozszerzoną ocenę wpływu (ExIA) opublikowaną w postaci załącznika do Komunikatu[10]. Punkt 6 str. 20 i dalsze ExIA ma również znaczenie dla niniejszego wniosku. Ponadto przeprowadzono dodatkową ocenę wpływu. Jest ona załączona do niniejszego wniosku.

3. ELEMENTY PRAWNE WNIOSKU

3.1. Podstawa prawna

Wniosek zawiera dwa podstawowe elementy: zakaz wywozu rtęci metalicznej z jednej strony oraz zobowiązanie do składowania rtęci w sposób bezpieczny dla zdrowia ludzi i dla środowiska z drugiej. W przypadku elementu zakazu wywozu jako właściwą podstawę prawną wskazuje się art. 133 traktatu ustanawiającego WE, chociaż działanie to jest zmotywowane celami zachowania, ochrony i poprawy jakości środowiska naturalnego oraz ochrony zdrowia ludzi, a nie uwarunkowaniami polityki handlowej. Drugi element, obowiązek składowania, obejmujący związane z nim zobowiązania do przekazywania informacji i prowadzenia sprawozdawczości, wynika zdecydowanie z uwarunkowań polityki ochrony środowiska określonych w art. 175 traktatu ustanawiającego WE. Zgodnie z ostatnimi wyrokami Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS) w sprawach C-94/03 i C-178/03 dotyczących zatwierdzenia Konwencji rotterdamskiej i rozporządzenia (WE) nr 304/2003 dotyczącego wywozu i przywozu niebezpiecznych chemikaliów, wniosek bazuje na obu art. 133 i 175 traktatu ustanawiającego WE. Zarówno Konwencja rotterdamska, jak i rozporządzenie nr 304/2003 charakteryzują się połączeniem elementów polityki ochrony środowiska i polityki handlowej, bardzo podobnym do tego uwzględnionego w niniejszym wniosku.

3.2. Zasady pomocniczości i proporcjonalności

Rtęć jest substancją podlegającą regułom rynku wewnętrznego oraz, jeżeli uważa się ją za odpad, podlega prawodawstwu Wspólnoty dotyczącemu odpadów. Dlatego działania przewidywane w tym akcie prawnym muszą być również podejmowane na poziomie Wspólnoty i nie mogą zostać pozostawione państwom członkowskim.

Możliwości składowania/unieszkodliwiania mogą być różne w poszczególnych krajach, zależnie od miejscowych warunków ochrony środowiska. Dlatego pomimo tego, że muszą być przestrzegane pewne ogólne normy, państwom członkowskim pozostawiono sprawę szczegółowych wymagań dotyczących składowania lub unieszkodliwiania .

Środki przewidziane w niniejszym rozporządzeniu muszą również być zgodne z celami Strategii w zakresie odpadów. Unika się w nich wszelkich form mikrozarządzania, które mogłoby okazać się problematyczne pod względem proporcjonalności.

3.3. Wybór instrumentów

Ze względu na ograniczenie do kilku prostych obowiązków – zakaz wywozu, obowiązek składowania, sprawozdawczość i wymiana informacji – nie są konieczne działania wdrażające na poziomie państwa członkowskiego. Dlatego jako akt prawny wybrano rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady. Szczegóły dotyczące składowania pozostawiono dobrowolnym zobowiązaniom ze strony zainteresowanego sektora przemysłu.

4. WPłYW NA BUDżET

Wniosek nie wywiera wpływu na budżet Wspólnoty.

5. SZCZEGÓłOWE WYJAśNIENIA

Wniosek odpowiada zasadom „lepszego stanowienia prawa”. Starano się, aby był krótki i przejrzysty, unikając w miarę możliwości „szarych” obszarów podlegających sprzecznym interpretacjom. Pod względem wyboru terminologii, dążono do zachowania spójności z istniejącym prawodawstwem wspólnotowym. Wniosek składa się z dziewięciu artykułów.

Artykuł 1 ustanawia obowiązkowy zakaz wywozu, definiuje jego zakres i ustala termin, zgodnie ze Strategią w zakresie rtęci. Zakres obejmuje rtęć metaliczną, najistotniejszą obecnie substancję pod względem ilości w porównaniu do związków rtęci i produktów zawierających rtęć.

Data wejścia w życie zakazu wywozu rtęci wywołała już istotną debatę w Parlamencie Europejskim i Radzie, gdy te dwie instytucje omawiały Strategię w zakresie rtęci. Komisja zdecydowała się na wybór takiej daty dla niniejszego wniosku, która wydaje się mieć największą szansę na uzyskanie poparcia ze strony większości państw członkowskich oraz innych zainteresowanych podmiotów.

Artykuł 2 ustanawia obowiązek składowania i określa jego zakres. Obejmuje trzy najistotniejsze źródła rtęci metalicznej we Wspólnocie. Wybrano pojęcie „składowania”, ponieważ „unieszkodliwianie” jest szczególnym pojęciem w prawodawstwie wspólnotowym dotyczącym odpadów (zob. art. 1 lit. e) dyrektywy 75/442/EWG w sprawie odpadów, ze zmianami). Obowiązek składowania dotyczy rtęci niezależnie od zaklasyfikowania przedmiotowej substancji jako odpad lub nie. Składowanie w tym kontekście nie dotyczy jedynie opcji krótko- i średnioterminowych, lecz obejmuje także opcje długoterminowe (które można uznać za unieszkodliwianie). Pod względem terminów element ten jest powiązany z wejściem w życie zakazu wywozu rtęci metalicznej i kalomelu.

Sformułowanie „która nie jest już wykorzystywana w sektorze chloro-alkalicznym” oznacza pozostawienie możliwości transportu rtęci pomiędzy różnymi instalacjami chloro-alkalicznymi w obrębie Wspólnoty.

Postanowienie to zostało uzupełnione przez dobrowolne zobowiązanie ze strony sektora chloro-alkalicznego. Sektor zobowiązuje się do wysyłania nadmiaru rtęci do składowania wyłącznie do wysoko wykwalifikowanych podmiotów gospodarczych, aby zapewnić jej właściwe odizolowanie i przekazywanie danych na temat przepływów rtęci do Komisji. Projekt artykułu odpowiednio opracowano, bez wchodzenia w jakiekolwiek szczegóły. Jednak w art. 4 wprowadzono dodatkowe wymagania dotyczące instalacji składowania.

W artykule 3 wyjaśniono powiązania z istniejącymi przepisami dotyczącymi odpadów. W obecnej sytuacji prawnej wszelkie składowanie rtęci metalicznej (mającej postać płynną) na składowisku odpadów jakiegokolwiek rodzaju byłoby sprzeczne z postanowieniem art. 5 ust. 3 lit. a) dyrektywy 999/31/WE. Dlatego niezbędne jest ustanowienie odstępstwa. Płynnej rtęci nie mogą dotyczyć dopuszczalne wartości odcieków i inne kryteria określone w sekcji 2.4 załącznika do decyzji Rady 2003/33/WE ustanawiającej kryteria i procedury przyjęcia odpadów na składowiska, dotyczące odpadów granulowanych.

W związku z powyższym, w art. 3 proponuje się odstępstwo od tych postanowień pod względem dwóch określonych opcji składowania rtęci metalicznej, a mianowicie składowania podziemnego w odpowiednio dostosowanych kopalniach soli i tymczasowego składowania w instalacjach przeznaczonych wyłącznie do tego celu, które można uznać – we właściwych warunkach – za bezpieczne dla zdrowia ludzkiego i środowiska. Odstępstwo na korzyść instalacji „przeznaczonych wyłącznie do tymczasowego składowania rtęci metalicznej przed jej ostatecznym unieszkodliwieniem i odpowiednio do tego wyposażonych” umożliwi działania z zakresu rozwoju technologii mające na celu znalezienie innowacyjnych rozwiązań pozwalających na unieszkodliwianie rtęci w formie innej niż płynna. Składowanie płynnej rtęci na „zwykłym” składowisku odpadów pozostanie niezgodne z prawem.

W artykule rozróżnia się dwie opcje, ponieważ sekcja 2.4 załącznika do decyzji Rady 2003/33/WE nie dotyczy podziemnego składowania (zob. punkt 2.5).

Ponieważ niniejsze postanowienie nie jest ograniczone do rtęci metalicznej z określonych źródeł, państwa członkowskie mogą składować rtęć metaliczną z innych źródeł w instalacjach podziemnych lub innych wyspecjalizowanych instalacjach, jeżeli zachodzi taka potrzeba.

Warto podkreślić, że gdy rtęć metaliczna uważana jest za odpad, pozostaje ona oczywiście przedmiotem ogólnych postanowień dyrektywy 75/442/EWG w sprawie odpadów i – w zakresie dotyczącym transportu międzynarodowego w obrębie Wspólnoty – rozporządzenia 259/93/EWG w sprawie nadzoru i kontroli przesyłania odpadów w obrębie, do Wspólnoty Europejskiej oraz poza jej obszar.

Ze względu na szczególne cechy rtęci metalicznej oraz ze względu na to, że jedynie ograniczona liczba instalacji może się kwalifikować do składowania rtęci metalicznej, zgłaszanie zastrzeżeń wobec transportu rtęci uważanej za odpad na podstawie zasad bliskości, pierwszeństwa odzysku i samowystarczalności nie wydaje się właściwe. Należy zauważyć, że celem niniejszego rozporządzenia jest zapewnienie, aby rtęć nie przedostawała się ponownie do obrotu, co czyni odzysk opcją niepożądaną. Dlatego proponuje się odstępstwo od postanowień nowego rozporządzenia w sprawie transportu odpadów.

Artykuł 4 stanowi uzupełnienie art. 2 poprzez dodanie kilku dokładniej określonych wymagań dotyczących korzystania z dwóch opcji składowania. Koncentruje się na potrzebie przeprowadzenia właściwej oceny bezpieczeństwa przy uwzględnieniu charakteru substancji. Określono w nim również minimalne wymagania dotyczące treści pozwolenia. Zagwarantuje to bezpieczną gospodarkę rtęcią, nawet w przypadku braku dobrowolnych zobowiązań ze strony przemysłu.

W artykule 5 zawarte jest postanowienie o utworzeniu wymiany informacji pomiędzy zainteresowanymi podmiotami, organizowanej przez Komisję. Umożliwi to śledzenie rozwoju i elastyczną reakcję na rozwój w dziedzinie zastosowań i przepływów rtęci. Wymiana informacji nie powinna ograniczać się wyłącznie do rtęci metalicznej, lecz powinna również obejmować związki rtęci i produkty zawierające rtęć.

Artykuł 6 nakłada pewne obowiązki informacyjne na państwa członkowskie. Stanowi on, że państwa członkowskie przekazują Komisji wszelkie otrzymane pozwolenia na instalacje składowania rtęci. Informują one również Komisję o skutkach stosowania omawianego aktu prawnego, najpóźniej z upływem trzech lat i pięciu miesięcy od wejścia w życie zakazu wywozu. Komisja może jednak wymagać tych informacji od państw członkowskich już na wcześniejszym etapie. Powinno to pozwolić na szybką i skuteczną reakcję na nieoczekiwane zdarzenia rynkowe. Należy podkreślić, że nie chodzi tu o nałożenie na państwa członkowskie zobowiązania do regularnego składania sprawozdań okresowych.

Art. 7 stanowi, że Komisja będzie oceniać stosowanie rozporządzenia i jego wpływ na rynek oraz przekaże odpowiednie sprawozdanie co najmniej cztery lata po wejściu zakazu wywozu w życie. Ocena będzie bazować na informacjach przedstawionych przez państwa członkowskie. Będą również wykorzystywane inne potencjalnie dostępne źródła informacji.

Art. 8 stanowi, że Komisja musi przekazywać sprawozdania na temat rozwoju sytuacji międzynarodowej w odniesieniu do rtęci, w szczególności na temat wielostronnych negocjacji dotyczących problemów podaży i popytu, które mogą się rozpocząć w kolejnych latach. Powinno to umożliwić monitorowanie spójności działań globalnych i wspólnotowych w ramach dążenia do uzyskania jak największych korzyści dla środowiska.

Artykuł 9 jest standardowym tekstem dotyczącym wejścia aktu prawnego w życie.

2006/0206 (COD)

Wniosek

ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie bezpiecznego składowania i zakazu wywozu rtęci metalicznej

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, a w szczególności jego art. 133 i art. 175 ust. 1,

uwzględniając wniosek Komisji[11],

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno - Społecznego[12],

uwzględniając opinię Komitetu Regionów[13],

stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu[14],

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) Emisję rtęci uważa się za globalne zagrożenie, które wymaga podjęcia działań na poziomie krajowym, regionalnym i globalnym.

(2) Zgodnie z Komunikatem Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady „Strategia Wspólnoty w zakresie rtęci”[15] konieczne jest zmniejszenie ryzyka narażenia na kontakt z rtęcią ze strony ludzi i środowiska.

(3) Działania podejmowane na poziomie Wspólnoty powinny być postrzegane jako element globalnych wysiłków mających na celu zmniejszenie ryzyka narażenia na kontakt z rtęcią, w szczególności w ramach Programu rtęci objętego Programem Ochrony Środowiska Narodów Zjednoczonych.

(4) Należy zabronić wywozu rtęci metalicznej ze Wspólnoty, aby istotnie zmniejszyć globalną podaż tego pierwiastka.

(5) Zakaz wywozu doprowadzi do powstania znacznych nadmiarów rtęci we Wspólnocie. Konieczne będzie uniemożliwienie ponownego przedostawania się tych nadmiarów do obrotu. Dlatego należy zapewnić bezpieczne składowanie tej rtęci w obrębie Wspólnoty.

(6) Aby zapewnić możliwość bezpiecznego składowania rtęci, która nie jest już wykorzystywana w sektorze chloro-alkalicznym, właściwe jest ustanowienie odstępstwa od art. 5 ust. 3 lit. a) dyrektywy Rady 1999/31/WE z dnia 26 kwietnia w sprawie składowania odpadów[16] w odniesieniu do pewnych rodzajów składowisk odpadów oraz stwierdzenie, że kryteria sekcji 2.4 załącznika do decyzji Rady 2003/33/WE z dnia 19 grudnia 2002 r., ustanawiającego kryteria i procedury przyjęcia odpadów na składowiska zgodnie z art. 16 Dyrektywy 1999/31/WE i załącznikiem II do tej dyrektywy[17], nie dotyczą składowania innego niż podziemne.

(7) Aby zapewnić składowanie bezpieczne dla zdrowia ludzi i dla środowiska naturalnego, ocenę bezpieczeństwa wymaganą na mocy decyzji 2003/33/WE w odniesieniu do składowania podziemnego należy uzupełnić o szczegółowe wymagania, przy czym ocena ta powinna również dotyczyć składowania innego niż podziemne.

(8) Właściwe jest zorganizowanie wymiany informacji w celu dokonania oceny potencjalnego zapotrzebowania na działania uzupełniające związane z wywozem i składowaniem rtęci, bez względu na zasady traktatu dotyczące konkurencji, w szczególności jego art. 81.

(9) Państwa członkowskie powinny przesyłać informacje na temat pozwoleń wydawanych na instalacje składowania oraz na temat wdrażania aktu prawnego i jego skutków rynkowych, aby umożliwić jego ocenę we właściwym terminie.

(10) Komisja powinna uwzględniać te informacje przy składaniu sprawozdania z oceny, aby określić konieczność ewentualnej nowelizacji niniejszego aktu prawnego.

(11) Komisja powinna również śledzić wydarzenia międzynarodowe związane z podażą rtęci i popytem na nią, w tym w szczególności wielostronne negocjacje, a ponadto powinna przekazywać na ich temat sprawozdania, aby umożliwić ocenę spójności ogólnego podejścia.

(12) Rozporządzenie zawiera element związany z handlem oraz elementy motywowane względami polityki ochrony środowiska. Artykuł 1 jest związany z handlem, w związku z czym opiera się na art. 133 Traktatu, z kolei inne artykuły powstały w oparciu o art. 175 ust. 1.

(13) Cel zmniejszenia narażenia na kontakt z rtęcią poprzez zakaz wywozu i obowiązek składowania nie może być w wystarczającym stopniu osiągnięty przez same państwa członkowskie ze względu na wpływ wywierany na przepływ towarów i funkcjonowanie jednolitego rynku oraz charakter transgraniczny zanieczyszczeń rtęcią, może natomiast zostać osiągnięty na poziomie Wspólnoty. Wspólnota może w związku z tym podjąć działania zgodne z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule, niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu.

PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

Artykuł 1

Wywóz rtęci metalicznej (Hg, CAS RN 7439-97-6) ze Wspólnoty jest zabroniony od dnia 1 lipca 2011 r.

Artykuł 2

Od daty określonej w art. 1 rtęć metaliczna, która nie jest już wykorzystywana w sektorze chloro-alkalicznym, rtęć uzyskana z oczyszczania gazu ziemnego i rtęć uzyskana jako produkt uboczny z górnictwa metali nieżelaznych i operacji wytopu musi być składowana, odpowiednio do jej jakości i stężenia, w sposób bezpieczny dla zdrowia ludzi i dla środowiska.

Artykuł 3

1. Na mocy odstępstwa od art. 5 ust. 3 lit. a) dyrektywy 1999/31/WE, rtęć metaliczna uznana za odpad może być składowana w zbiorniku, którym może być dowolne z następujących:

(a) podziemna kopalnia soli dostosowana do unieszkodliwiania odpadów;

(b) instalacja przeznaczona wyłącznie do tymczasowego składowania rtęci metalicznej przed jej ostatecznym unieszkodliwianiem i odpowiednio do tego przeznaczenia wyposażona.

W przypadku, o którym mowa w lit. b) ust. 1, nie będą miały zastosowania kryteria określone w sekcji 2.4 załącznika do decyzji 2003/33/WE.

2. Na mocy odstępstwa od punktu (a) art. 11 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1013/2006 [18] , organy właściwe dla miejsca przeznaczenia i transportu nie mogą wnosić zastrzeżeń dotyczących transportów rtęci metalicznej uważanej za odpad, argumentując je tym, że planowany transport lub unieszkodliwianie nie będą zgodne z działaniami podejmowanymi w celu wdrożenia zasad bliskości, pierwszeństwa odzysku i samowystarczalności.

Artykuł 4

1. Wykonywana zgodnie z decyzją 2003/33/WE ocena bezpieczeństwa składowania w podziemnej kopalni soli dostosowanej do składowania odpadów musi w szczególności obejmować dodatkowe zagrożenia związane z charakterem i zachowywaniem się w dłuższym okresie rtęci metalicznej oraz zbiornika, w którym jest przechowywana.

2. Zostanie przeprowadzona ocena bezpieczeństwa, zapewniająca poziom ochrony środowiska naturalnego odpowiadający poziomowi zapewnionemu przez decyzję 2003/33/WE, która to ocena zostanie przekazana organowi właściwemu dla tymczasowego składowania w instalacji przeznaczonej wyłącznie do tymczasowego składowania rtęci metalicznej i odpowiednio do tego celu wyposażonej.

3. Pozwolenie, o którym mowa w art. 8 i 9 dyrektywy 1999/31/WE, na podziemną kopalnię soli lub instalację przeznaczoną wyłącznie do tymczasowego składowania rtęci metalicznej i odpowiednio do tego celu wyposażoną musi nakładać wymóg regularnej inspekcji wzrokowej zbiorników i instalacji odpowiedniego sprzętu wykrywającego opary, służącego wykryciu wszelkich wycieków.

Artykuł 5

Komisja zorganizuje wymianę informacji pomiędzy państwami członkowskimi i zainteresowanymi sektorami przemysłu.

W ramach wymiany informacji zostanie w szczególności zbadana potencjalna potrzeba rozszerzenia zakazu wywozu na związki rtęci i produkty zawierające rtęć, potrzeba rozszerzenia obowiązku składowania na rtęć metaliczną z innych źródeł oraz potrzeba limitów czasowych dotyczących składowania w instalacji przeznaczonej wyłącznie do tymczasowego składowania rtęci metalicznej i odpowiednio do tego celu wyposażonej.

Artykuł 6

1. Państwa członkowskie przekazują Komisji kopię każdego pozwolenia wydanego instalacjom przeznaczonym do składowania rtęci.

2. Najpóźniej do dnia 30 listopada 2014 r. państwa członkowskie poinformują Komisję o stosowaniu i skutkach rynkowych niniejszego rozporządzenia w obrębie terytorium każdego z nich. Na wniosek Komisji państwa członkowskie przekażą te informacje wcześniej niż w terminie określonym w ust. 1.

3. Informacje, o których mowa w ust. 2, muszą zawierać co najmniej następujące dane:

(a) wolumeny, ceny, kraj pochodzenia i kraj przeznaczenia oraz zamierzone zastosowanie rtęci metalicznej wwożonej do Wspólnoty lub wywożonej z niej;

(b) wolumeny, ceny, kraj pochodzenia i kraj przeznaczenia oraz zamierzone zastosowanie rtęci metalicznej objętej handlem transgranicznym w obrębie Wspólnoty.

Artykuł 7

1. Komisja oceni wdrażanie niniejszego rozporządzenia we Wspólnocie i jego wpływ na rynek wspólnotowy, biorąc pod uwagę informacje, o których mowa w art. 6.

2. Najpóźniej do dnia 30 czerwca 2015 r. Komisja przedstawi Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie.

Artykuł 8

Co najmniej rok przed terminem określonym w art. 1 Komisja przedstawi Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie w sprawie wielostronnych działań i negocjacji dotyczących rtęci, oceniając w szczególności spójność harmonogramu i zakresu środków określonych w niniejszym Rozporządzeniu z rozwojem sytuacji na scenie międzynarodowej.

Artykuł 9

Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich .

Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.

Sporządzono w Brukseli,

W imieniu Parlamentu Europejskiego W imieniu Rady

Przewodniczący Przewodniczący[pic][pic][pic][pic][pic][pic]

[1] COM(2005)20 wersja ostateczna

[2] Decyzja Rady Zarządzającej UNEP 22/4, 07.02.2003

[3] Decyzja Rady Zarządzającej UNEP 23/9, 25.02.2005

[4] Dz. U. L 64, 4.3.2006, str.52

[5] COM(2006)69 wersja ostateczna

[6] Dz. U. L 63, 6.3.2003, str.1

[7] Dz. U. L 182, 16.7.1999, str.1

[8] Dz. U. L 257, 10.10.1996, str.26

[9] Wszystkie odpowiedzi uzyskane w ramach konsultacji znajdują się na stronie http://www.ec.europa.eu/environment/chemicals/mercury/

[10] http://www.europa.eu.int/comm/environment/chemicals/mercury/pdf/extended_impact_assessment.pdf

[11] Dz. U. C , , str. .

[12] Dz. U. C […], […] , str.[…].

[13] Dz. U. C […], […], str. […].

[14] Opinia Parlamentu Europejskiego z dnia xxx i Decyzja Rady z dnia xxx

[15] COM(2005)20 wersja ostateczna z dnia 28.1.2005

[16] Dz. U. L 182, 16.7.1999, str. 1. Dyrektywa zmieniona rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1882/2003 ( Dz. U. L 284, 1.10.2003, str. 1)

[17] Dz. U. L 11, 16.1.2003, str. 27.

[18] Dz. U. L 190, 12.7.2006, str. 1.