[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 16.11.2006

KOM(2006) 695 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI DO RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

Całościowe sprawozdanie dotyczące funkcjonowania Funduszu Gwarancyjnego {SEC(2006) 1460}

SPIS TREŚCI

1. Wstęp 3

2. Funkcjonowanie Funduszu oraz główne zmiany w okresie 2003-2006 r. 3

2.1. Operacje obejmowane przez fundusz 3

2.1.1. Główna charakterystyka gwarancji udzielonych dla EIB 4

2.1.2. Pomoc makrofinansowa i operacje Euratomu pokrywane przez fundusz 4

2.2. Zasilanie funduszu 4

3. Rozwój i funkcjonowanie Funduszu w okresie 2003-2006 r. 5

3.1. Ochrona budżetu Unii przed żądaniami zapłaty z powodu niewypłacalności 5

3.2. Rozwój aktywów funduszu 6

3.3. Dyscyplina budżetowa 6

4. Parametry Funduszu Gwarancyjnego 7

4.1. Zdolność absorpcji 7

4.2. Główne parametry 7

4.3. Zasady i warunki wspólnotowych gwarancji dla EIB (nowe ramy finansowe 2007-2013) 7

5. Nowy mechanizm zasilania 8

5.1. Kontekst 8

5.2. Podstawowe zasady nowego mechanizmu zasilania 9

6. Perspektywy 10

6.1. Następne rozszerzenie UE 10

6.2. Nowy mandat EIB w zakresie zewnętrznej działalności pożyczkowej 10

6.3. Przegląd uregulowań instytucjonalnych dotyczących zarządzania aktywamifunduszu 11

7. Wnioseki 11

1. WSTęP

Rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 2728/94 z dnia 31 października 1994 r. („rozporządzenie w sprawie funduszu”) ustanawia Fundusz Gwarancyjny („fundusz”) dla działań zewnętrznych, po to aby wspólnotowi wierzyciele mogli zostać spłaceni w razie niewypłacalności beneficjentów pożyczek udzielonych lub gwarantowanych przez Wspólnoty.

Pierwszy przegląd funkcjonowania funduszu miał miejsce w 1998 r. zgodnie z art. 9 rozporządzenia w sprawie funduszu[1]. Komisja ponadto złożyła wniosek o zmianę rozporządzenia w sprawie funduszu. Zgodnie z rozporządzeniem nr 1149/1999 z dnia 25 maja 1999 r.[2], które zmieniało, między innymi, art. 9 rozporządzenia w sprawie funduszu, muszą zostać sporządzone dwa dalsze obszerne sprawozdania o funkcjonowaniu funduszu zarówno w chwili zawarcia pierwszej umowy akcesyjnej..., oraz przed dniem 31 grudnia 2006 r. , na koniec obecnych perspektyw finansowych 2000-2006, tj. niniejsze sprawozdanie.

W następstwie podpisania umowy akcesyjnej przez dziesięć państw w dniu 19 kwietnia 2003 r., w październiku 2003 r.[3] przyjęte zostało drugie całościowe sprawozdanie o funkcjonowaniu funduszu.

Sprawozdanie do uzupełnia dokument roboczy służb Komisji („załącznik”)[4] podając wykresy, tabele i załączniki.

2. FUNKCJONOWANIE FUNDUSZU ORAZ GłÓWNE ZMIANY W OKRESIE 2003-2006 R.

2.1. Operacje obejmowane przez fundusz

W 1994 r. ustanowiony został Fundusz Gwarancyjny w celu ograniczenia wpływu na budżet powstającego w wyniku żądań zapłaty na podstawie gwarancji udzielonych przez budżet WE na operacje udzielania pożyczek w krajach trzecich oraz w celu stworzenia instrumentu dyscypliny budżetowej.

Operacje udzielania pożyczek obejmowane przez fundusz odnoszą się do różnych instrumentów, które korzystają z gwarancji z budżetu WE: gwarancji zewnętrznej działalności pożyczkowej Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EIB), zewnętrznej działalności pożyczkowej Euratomu oraz pożyczek UE dla krajów trzecich w ramach pomocy makrofinansowej (MFA).

Fundusz pokrywa ryzyko pożyczek i gwarancji pożyczkowych dla krajów trzecich . W ślad za swoim całościowym sprawozdaniem, Komisja złożyła wniosek o zmianę rozporządzenia w sprawie funduszu, tak aby wziąć pod uwagę przyszłe rozszerzenia Unii Europejskiej. Ta druga zmiana Funduszu została przyjęta rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 2273/2004 w dniu 22 grudnia 2004 r.[5] Jak ustalono w tej zmianie, jeżeli kraje trzecie stają się państwami członkowskimi, pokrycie przez fundusz odpowiednich gwarantowanych pożyczek zostaje wycofane i gwarancje te pokrywa bezpośrednio budżet Unii. W zastosowaniu tego rozporządzenia na początku 2005 r. do budżetu WE została wycofana związana z rozszerzeniem suma wynosząca niemal 339 milionów euro, zmniejszając w ten sposób wielkość funduszu.

Na koniec 2005 r. fundusz pokrywał sumę gwarantowanych pożyczek wynoszącą 13,680 miliarda euro, z czego 13,554 miliarda euro przypadało na kwoty niezapłacone oraz 126 milionów euro na narosłe odsetki i aktywa funduszu pozostawały na poziomie 1,324 miliarda euro (patrz wykres 1 w załączniku).

2.1.1. Główna charakterystyka gwarancji udzielonych dla EIB

Lwia część pokrycia przez fundusz dotyczy gwarancji pożyczkowych wydanych w odniesieniu do pożyczek udzielonych krajom trzecim przez EIB[6]. Gdy odbiorca gwarantowanej pożyczki nie wywiązuje się z obowiązku dokonania zapłaty w należnym terminie, EIB zwraca się do Komisji o zapłatę należnych sum przez niewywiązującego się dłużnika zgodnie z odpowiednią umową gwarancyjną. Jeżeli EIB ma oprócz Komisji drugiego publicznego lub prywatnego gwaranta, zobowiązany jest uruchomić takie gwarancje stron trzecich przed wystosowaniem żądania zapłaty.

Gwarancja Wspólnoty pokrywa wszystkie ryzyka kredytowe gwarantowanych operacji pożyczkowych w krajach trzecich, chyba że stosują się ustalenia dotyczące podziału ryzyka, a w takim przypadku gwarancja Wspólnoty pokrywa tylko określone ryzyka polityczne, natomiast niepolityczne ryzyka ponosi i łagodzi EIB.

2.1.2. Pomoc makrofinansowa i operacje Euratomu pokrywane przez fundusz

W tym rodzaju operacji pokrywanej przez fundusz, Wspólnoty zaciągają pożyczki na rynku finansowym a wpływy z pożyczek pożyczają dalej (z zabezpieczeniem innymi kredytami ("back-toback")) krajom trzecim (MFA) lub przedsiębiorstwom (Euratom).

Harmonogram spłat pożyczek jest ustalany tak, aby dostosować je do spłat długu skonsolidowanego przypadającego do zapłaty przez Wspólnoty. Jeżeli odbiorca pożyczki spóźnia się z dokonaniem spłaty, Komisja musi wykorzystać własne środki, aby spłacić dług skonsolidowany w należnym terminie. Jeżeli opóźnienie przeciąga się do trzech miesięcy po należnym terminie, Komisja wykorzystuje fundusz do pokrycia niewywiązania się z zapłaty.

2.2. Zasilanie funduszu

Fundusz jest zasilany z pozycji "Rezerwa na pożyczki i gwarancje dla państw trzecich i w tych państwach" jako rezerwy w ogólnym budżecie Unii Europejskiej. Roczna suma rezerwy jest określona w perspektywach finansowych na okres 2000-2006 r. i wynosi 200 milionów euro według cen z 1999 r.

Podstawa zasilania różni się w zależności od stosowanej stopy gwarancji. Wszystkie pożyczki Euratomu i MFA są gwarantowane według stopy 100 %, tj. wskaźnik zasilania stosowany jest do całkowitej sumy pożyczki. Globalne pułapy gwarancji pożyczkowych udzielanych EIB zmieniają się w zależności od danego portfela pożyczek. W obrębie każdego portfela poszczególne pożyczki EIB są de facto gwarantowane w 100 % aż do osiągnięcia globalnego pułapu[7]. Aby określić sumę, która ma zasilić fundusz, w pierwszym kroku mnoży się całkowite sumy pożyczek przez odpowiednie procenty gwarancji. Wynik tego obliczenia mnoży się następnie przez wskaźnik zasilania wynoszący obecnie 9 %.

Porozumienie w sprawie nowych perspektyw finansowych 2007-2013 wiąże się ze zmianą źródła finansowania funduszu z obecnej wydzielonej rezerwy w budżecie w dziale ad hoc 6 na finansowanie poprzez linię budżetową (wydatki obowiązkowe) w dziale 4 budżetu. Jest to zasadnicza zmiana w sposobie dostarczania niezbędnych środków budżetowych do funduszu[8]. Przewidziano roczną sumę 200 milionów euro według aktualnych cen, tj. 1,4 miliarda euro w ciągu okresu 2007-2013 r., na zasilanie funduszu w pakietach finansowych stanowiących podstawę porozumienia w sprawie nowych ram finansowych.

3. ROZWÓJ I FUNKCJONOWANIE FUNDUSZU W OKRESIE 2003-2006 R.[9]

3.1. Ochrona budżetu Unii przed żądaniami zapłaty z powodu niewypłacalności

[pic]Od swojego początku w 1994 r. fundusz skutecznie spełniał swój główny cel zapobiegając wszelkiemu zakłóceniu wykonania budżetu, jakie nastąpiłoby w wyniku niewypłacalności w operacjach udzielania pożyczek gwarantowanych przez budżet Unii. Wykres 2 zamieszczony w załączniku pokazuje, jak funduszowi udało się złagodzić wpływ żądań zapłaty na podstawie gwarancji Wspólnoty.

Gdyby nie fundusz, Wspólnoty w kilku przypadkach musiałyby użyć środków budżetowych do zapłacenia za uruchomienie gwarancji, a to wymagałoby przemieszczenia środków w trakcie wykonywania budżetu. Od 2003 r. obsłużono poprzez fundusz cztery żądania zapłaty na ogólną sumę 9,2 miliona euro, z których wszystkie dotyczyły gwarancji wydanych EIB na pożyczki dla Republiki Argentyny (patrz tabela 1 w załączniku, która szczegółowo obrazuje wszystkie przepływy do i z funduszu).

Fundusz odzyskał cały kapitał i odsetki należne od Republiki Argentyny w okresie 2003-2005 r. Do odzyskania przez fundusz pozostają nadal tylko odsetki karne na sumę 1,4 miliona USD (równoważną 1,2 miliona euro).

Ostatnich niskich strat funduszu związanych z niewypłacalnością nie należy mylnie brać za oznakę zmniejszonego ryzyka dla funduszu. Historycznie biorąc, roczne straty osiągnęły maksymalną wielkość 303 milionów euro w roku 1995. Obecnie najwyższe indywidualne ryzyko dla pojedynczego kraju wynosi 1,8 miliarda euro i w wypadku, na przykład, sytuacji wojny domowej żądania zapłaty z funduszu mogłyby znacznie wzrosnąć, jak pokazało doświadczenie z byłą Republiką Federalną Jugosławii.

3.2. Rozwój aktywów funduszu

Wykres 2 w załączniku pokazuje, że wielkość funduszu zmniejszyła się od 2001 r., kiedy to fundusz osiągnąć swój szczyt wynoszący 1,8 miliarda euro.

Poza zmianami w sumie netto gwarantowanych pożyczek z powodu nowych operacji udzielania pożyczek oraz amortyzacji starych pożyczek, zmniejszenie się wielkości funduszu jest spowodowane głównie przystąpieniem do UE dziesięciu nowych państw członkowskich 1 maja 2004 r.

Oprócz zasilania przez rezerwę budżetową, innym głównym źródłem dochodu funduszu są odsetki uzyskane od jego aktywów, które są zarządzane przez EIB pod nadzorem Komisji. Odsetki uzyskane od aktywów funduszu od 2003 r. spadły wraz z wielkością funduszu. Tendencję tę wywołał ponadto ogólny spadek rynkowych stóp procentowych. Na koniec 2005 r. całkowite aktywa funduszu pozostawały na poziomie 1 299,4 miliona euro (wartość rynkowa z wyłączeniem narosłych odsetek). 75,8 % tej sumy zainwestowano w obligacje, 24,1 % w lokaty bankowe, a 0,1 % utrzymywano na rachunkach bieżących. Odsetki uzyskane w ciągu 2005 r. wyniosły 51,6 miliona euro. Dochód inwestycyjny netto funduszu, tj. uzyskane odsetki minus wynagrodzenie EIB oraz inne koszty, pozostawał na poziomie 50,7 miliona euro.

Innym znaczącym wydarzeniem jest decyzja Komisji w 2005 r. o przedstawianiu swoich sprawozdań finansowych zgodnie z zasadami zainspirowanymi przez IPSAS. Wpływ tej decyzji, która doprowadzi do wzrostu niestabilności oszacowania portfela funduszu, wyjaśniono w dodatku 1 zamieszczonym w załączniku.

3.3. Dyscyplina budżetowa

Rezerwa zapisana na zasilanie funduszu wraz z zasadami funduszu ograniczyły nowe możliwości kredytowe/gwarancyjne do około 3 miliardów euro na rok (w zależności od stopy gwarancji) w ciągu perspektyw finansowych 2000-2006 (patrz tabela 2 w załączniku). W zasadzie, każdorazowo gdy podjęta zostaje decyzja o nowej pożyczce lub gwarancji pożyczkowej, pewna drobna część sumy kapitału tej pożyczki lub gwarancji musi być udzielona z rezerwy. Wskaźnik zasilania wraz z wielkością rezerwy decydują więc o ogólnej sumie możliwych pożyczek lub gwarancji.

Wraz ze zniesieniem rezerwy na początku 2007 r. mechanizm ten przestanie istnieć w swojej obecnej formie. Jednakże dyscyplina budżetowa będzie utrzymywana poprzez inne mechanizmy. Istotne elementy dyscypliny budżetowej pozostają, co zapewni, że udzielanie gwarantowanych pożyczek będzie rozwijać się w pełnym porozumieniu z Radą i Parlamentem Europejskim:

- wieloletni mandat EIB w zakresie zewnętrznej działalności pożyczkowej będzie ograniczony w ciągu okresu 2007-2013 r. (ta decyzja Rady stanowi około 90 % całkowitej wielkości pożyczek),

- pożyczki w ramach pomocy makrofinansowej podlegają indywidualnym decyzjom Rady oraz

- pożyczki udzielane przez Euratom mają pułap wynoszący 4 miliardy euro, z czego wykorzystano już około 85 %. Pozostały margines wynosi około 600 milionów euro.

4. PARAMETRY FUNDUSZU GWARANCYJNEGO

Jednym z zadań niniejszego sprawozdania jest zbadanie prawidłowości funkcjonowania funduszu i jego parametrów w czasie oraz zaproponowanie udoskonaleń, jeśli są one niezbędne. Odnośnie do funkcjonowania funduszu, ustalony został mechanizm dający możliwość poprawy oraz zgłoszony został wniosek ustawodawczy przez Komisję w kwietniu 2005 r. (patrz sekcja 5).

Z niniejszej sekcji wynika wniosek, że nie ma powodów, które uzasadniałyby zmianę parametrów funduszu. Jednakże, ponieważ wnioski Komisji w sprawie nowego mandatu EIB w zakresie zewnętrznej działalności pożyczkowej oraz nowego mechanizmu zasilania jeszcze nie zostały przyjęte i mogą podlegać potencjalnym modyfikacjom, Komisja zamierza skierować nowe całościowe sprawozdanie do Rady i Parlamentu Europejskiego. Sprawozdanie zostałoby ukończone najpóźniej w 2010 r. lub na wcześniejszym etapie, gdyby wynikła potrzeba zmiany jakiegoś parametru funduszu. Przeprowadzonoby w nim przegląd parametrów funduszu po podjęciu decyzji w sprawie mechanizmu zasilania przy uwzględnieniu doświadczenia zdobytego w ramach nowego mandatu EIB.

4.1. Zdolność absorpcji

Zdolność funduszu od absorbowania planowanych/szacowanych gwarantowanych operacji Komisji (MFA i Auratomu) oraz EIB jest ważnym wskaźnikiem oceny adekwatności parametrów funduszu. W okresie 2002-2006 r. (patrz tabela 2 w załączniku) zdolność absorpcyjna funduszu była wystarczająca do przyjęcia planowanych i przewidywanych operacji udzielania pożyczek. Dlatego nie można stwierdzić bezpośredniego powodu zmiany parametrów funduszu.

4.2. Główne parametry

Mając na uwadze stabilny rozwój funduszu w średniej perspektywie czasu, głównym parametrem, który należy poddać analizie jest stopa docelowa. Wskaźnik zasilania i stopa gwarancji EIB nie będą mieć znaczenia z chwilą, gdy wniosek Komisji w sprawie nowego mechanizmu zasilania zostanie przyjęty, gdyż o sumie wymaganej dla funduszu decyduje tylko zastosowanie stopy docelowej do niezapłaconej sumy.

Służby Komisji uważają, że obecna stopa docelowa, tj. stosunek pomiędzy wartością aktywów funduszu a całkowitą sumą gwarantowanych niezapłaconych pożyczek, wynosząca 9 %, jest zgodna z obecnym profilem ryzyka funduszu. Ponieważ nowy mandat EIB w zakresie działalności zewnętrznej prawdopodobnie nie zmieni zasadniczo profilu ryzyka funduszu z powodu obciążeń wynikających z istniejących pożyczek w przewidywalnej przyszłości, proponowanie zmiany tego parametru wydaje się nieuzasadnione.

4.3. Zasady i warunki wspólnotowych gwarancji dla EIB (nowe ramy finansowe 2007-2013)

Stopa pokrycia gwarancyjnego dla mandatu EIB w zakresie zewnętrznej działalności pożyczkowej ma wpływ na potrzeby w zakresie zasilania funduszu jedynie na podstawie obecnych zasad zasilania. Z chwilą, gdy przyjęty zostanie nowy mechanizm parametr ten nie będzie miał wpływu na poziom zasilania funduszu.

Ponadto, biorąc pod uwagę historycznie niski wskaźnik niewypłacalności oraz dodatkowe zabezpiecznie w postaci gwarancji stron trzecich, pokrycie gwarancyjne wynoszące 65 % ekspozycji portfela pożyczek EIB wydaje się dostatecznie rozsądne. Co więcej, jak pokazano w tabeli 3 w załączniku, roczna stopa pokrycia ryzyka pogorszy się nieco w latach 2007-2013.

W tym kontekście nie wydaje się odpowiednie proponowanie jakiejkolwiek zmiany stopy pokrycia na tym etapie.

Należy również wspomnieć, że wniosek Komisji w sprawie nowego mandatu EIB w zakresie zewnętrznej działalności pożyczkowej rozszerza udzieloną EIB gwarancję tak, że obejmuje ona nie tylko pożyczki udzielane przez EIB, lecz także gwarancje udzielane przez EIB innym instytucjom finansowym. Ponadto, wniosek Komisji wyjaśnia charakter pokrycia gwarancyjnego, które będzie ograniczone do ryzyka o charakterze suwerennym lub politycznym. Wpływ takich zmian na ogólny profil ryzyka funduszu może być oceniony w ramach następnego całościowego sprawozdania, które zostanie przedstawione najpóźniej w 2010 r.

5. NOWY MECHANIZM ZASILANIA

5.1. Kontekst

W kwietniu 2005 r. Komisja przyjęła wniosek[10] (aby zapoznać się ze szczegółowym przedstawieniem wniosku, patrz dodatek 2 w Załączniku) dla nowego mechanizmu zasilania funduszu, tj. zasady, które określają sposób, w jaki aktywa funduszu są doprowadzane do zgodności z docelową kwotą funduszu. Proponowana zmiana jest zgodna z potrzebami ustalonymi w drugim całościowym sprawozdaniu o funkcjonowaniu funduszu w 2003 r. Gdy kończono pisanie niniejszego sprawozdania wniosek był nadal przedmiotem dyskusji w Radzie, lecz otrzymał przychylną opinię Parlamentu Europejskiego[11] i Europejskiego Trybunału Obrachunkowego[12].

Uzasadnienie tego nowego mechanizmu zasilania jest dwojakie.

Po pierwsze, doświadczenie pokazało, że obecne zasady często prowadziły do nadmiernego zasilania funduszu a przez to do niższego niż optymalne wykorzystania funduszy budżetowych. Problem ten był spowodowany głównie niepewnymi prognozowanymi danymi dotyczącymi zatwierdzonych pożyczek EIB w procesie zasilania. Ponadto, obecne zasady prowadzą w rezultacie do szeregu transferów do i z funduszu w ciągu jednego roku, co stanowi sytuację, która tworzy niepotrzebne procedury administracyjne angażujące nie tylko służby Komisji, lecz także dwa ramiona władzy budżetowej.

Po drugie, jak wspomniano wcześniej, IIA pociąga za sobą z dniem 1 stycznia 2007 r. zmianę źródła budżetowego dla finansowania funduszu ze specjalnie przeznaczonej do tego celu rezerwy na finansowanie poprzez linię budżetową w dziale 4. Obecny mechanizm zasilania nie jest zgodny z tym nowym układem budżetowym. Utrzymanie obecnego mechanizmu zasilania mogłoby oznaczać, że odbiłoby się to niekorzystnie na planowaniu budżetowym i przejrzystości (patrz dodatek 3 w załączniku).

Ponadto, byłoby bardzo trudne lub nawet niemożliwe zasilenie budżetu zgodnie z rozporządzeniem w sprawie funduszu, gdyby pod koniec roku podjęta została nieprzewidziana, a tym samym niezapisana w budżecie decyzja o pożyczkach MFA. W takim przypadku brak kredytów w linii budżetowej dla funduszu bardzo utrudniłby lub uniemożliwił znalezienie sposobu dostarczenia niezbędnych środków do linii budżetowej funduszu, a przez to uniemożliwiłby Wspólnocie udzielenie wymaganej pomocy.

Należy również zwrócić uwagę, że przy obecnym mechanizmie zasilania oraz biorąc pod uwagę to, że na okres 2007-2013 r. przewidziano 1,4 miliarda euro do wykorzystania na zasilenie funduszu, maksymalna wielkość mandatu EIB w zakresie zewnętrznej działalności pożyczkowej wyniosłaby tylko 17 miliardów euro (zakładając, że nie wystąpią straty związane z niewypłacalnością i że pożyczki Euratomu oraz pożyczki związane z MFA wyniosą 4,5 miliarda euro; szczegóły można znaleźć w tabeli 4 w Załączniku).

5.2. Podstawowe zasady nowego mechanizmu zasilania[13]

Proponowany nowy mechanizm oparty jest o zasilanie powiązane z niezapłaconą sumą pożyczek i gwarantowanych pożyczek, tzn. na rzeczywistych wypłatach netto (tj. wypłatach minus amortyzacje minus anulacje). Jest to główna różnica w stosunku do obecnego systemu, w którym zasilanie oparte jest o zatwierdzone pożyczki niezależnie od faktycznie wypłaconych sum, gdyż wypłacenie pożyczek odbywa się w ciągu kilku lat.

W przeciwieństwie do obecnego systemu, w którym występuje kilka rocznych transferów między funduszem a budżetem, zgodnie z nowym system zasilania potrzebny jest tylko jeden roczny transfer. Pojedynczy roczny transfer jest określony jako różnica pomiędzy docelową kwotą funduszu pod koniec roku a wartością aktywów funduszu na końcu roku.

Na początku następnego roku odpowiednia suma zasilająca zostanie wprowadzona do procesu planowania budżetowego i wpisana do budżetu na następny rok, gdy suma zostanie faktycznie wpłacona.

Straty dla funduszu w wyniku niewypłacalności przełożyłyby się bezpośrednio na zwiększone potrzeby zasilenia. Aby utrzymać główny cel funduszu, tj. pełnienie funkcji amortyzatora dla budżetu Unii, we wniosku w sprawie nowego mechanizmu zasilania wprowadzono mechanizm wyrównujący, który ograniczy roczne sumy do maksimum 100 milionów euro na rok. Oznacza to, że straty przekraczające ten pułap zostaną spłacone do funduszu w ciągu kilku lat.

W celu niedopuszczenia do tego, aby fundusz, w niezwykle mało prawdopodobnym przypadku serii poważnych strat spadł poniżej krytycznego poziomu 50 % stopy docelowej, przewiduje się, że w takim wypadku zachowany zostaje przepis prawny, zgodnie z którym Komisja może przedłożyć władzy budżetowej sprawozdanie o środkach wyjątkowych w celu uzupełnienia funduszu.

Podsumowując można stwierdzić, że głównymi korzyściami wynikającymi z wniosku w sprawie nowego mechanizmu zasilania są:

- Poprawa efektywności wykorzystania środków budżetowych oraz zmniejszenie do jednego liczby rocznych transferów pomiędzy budżetem Unii a funduszem

- Zasilanie oparte o zmienności obserwowanych wypłat, a przez to tworzące większą przejrzystość i poprawiające dokładność programu budżetowego.

Należy również zwrócić uwagę, że niniejszy wniosek jest jedynie technicznym udoskonaleniem, które nie zmienia zasady funduszu i że wartość jego aktywów powinna być równoważna kwocie docelowej (9 % razy całkowita suma niezapłaconych gwarantowanych pożyczek).

Nowy mechanizm zasilania będzie o wiele bardziej ścisły przy utrzymywaniu stosunku między sumą gwarantowanych pożyczek a aktywami funduszu w przejrzysty sposób. Ogólne potrzeby budżetowe w czasie następnych ram finansowych według nowego mechanizmu pozostaną znacznie niższe niż byłoby to według obecnego mechanizmu. Jednakże wszelkie „wstrząsy”, takie jak ważne żądania zapłaty od funduszu lub wypływy środków z powodu przystąpienia do UE nowych państw członkowskich bądź wahania wartości aktywów funduszu spowodowane zastosowaniem standardów rachunkowości IPSAS będą miały bezpośredni wpływ na potrzeby finansowania funduszu. Powstałą wskutek tego nieznacznie wyższą niestabilność potrzeb zasilania, która jest ceną za udoskonalony mechanizm, trzeba będzie łagodzić środkami budżetowymi.

6. PERSPEKTYWY

6.1. Następne rozszerzenie UE

W 2007 r. dwa nowe państwa członkowskie staną się pełnoprawnymi członkami Unii i, zgodnie z rozporządzeniem w sprawie funduszu, jeżeli kraje trzecie stają się państwami członkowskimi, pokrycie przez fundusz odpowiednich gwarantowanych pożyczek zostaje wycofane i gwarancje te pokrywa bezpośrednio budżet Unii. W efekcie, na początku 2007 r. związana z rozszerzeniem szacowana suma około 260 milionów euro[14] zostanie zawrócona z aktywów funduszu do budżetu Unii, zmniejszając w ten sposób wielkość funduszu.

6.2. Nowy mandat EIB w zakresie zewnętrznej działalności pożyczkowej

Zakładając, że wniosek Komisji[15] w sprawie nowego mandatu EIB w zakresie działalności pożyczkowej wynoszący 33 miliardów euro na okres 2007-2013 r. zostałby przyjęty, według symulacji nowy mechanizm zasilania potrzebowałby w normalnych okolicznościach mniej niż 1,4 miliarda euro w wartości nominalnej, przewidzianych w ramach finansowych na ten okres. Nawet w mało prawdopodobnym przypadku przedłużającej się serii poważnych strat spowodowanych żądaniami zapłaty na podstawie gwarancji i/lub niekorzystnym kształtowaniem się wartości aktywów funduszu, suma ta byłaby wystarczająca (szczegóły znaleźć można w tabeli 5 w Załączniku).

6.3. Przegląd uregulowań instytucjonalnych dotyczących zarządzania aktywami funduszu

W zastosowaniu rozporządzenia w sprawie funduszu, aktywami funduszu zarządza EIB w imieniu i pod nadzorem Komisji. Doświadczenie pokazało, że bank zawsze bardzo dobrze wykonywał to zadanie.

Jednakże, z punktu widzenia kosztów, podniesiona została kwestia, czy aktywami funduszu powinien zarządzać EIB czy Komisja. W 2003 r. kwestionariusz Parlamentu Europejskiego (CoCoBu) w odniesieniu do procedury udzielenia absolutorium za rok 2002 wskazał, że służby Komisji mogłyby zarządzać portfelem po niższych kosztach i dlatego należy rozważyć przekazanie zarządzania aktywami funduszu Komisji. Ponadto, Europejski Trybunał Obrachunkowy (ECA) przy kilku okazjach podnosił kwestię odpowiedniości opłat, jakie EIB otrzymuje za zarządzanie aktywami funduszu. Oprócz tych opłat, istotne „oportunistyczne” koszty ponoszone są przez służby Komisji, które wkładają znaczną ilość zasobów ludzkich w celu ustanowienia i monitorowania strategii inwestycyjnej oraz właściwego zarządzania płynnością finansową[16].

Faktycznie, służby Komisji same mają wystarczające środki i znaczne doświadczenie w zajmowaniu się zarządzeniem aktywami. Na przykład, portfel ECSC i.l., który ma w przybliżeniu taką samą wielkość i strukturę, jak aktywa funduszu, jest zarządzany przez służby Komisji. Działania służb Komisji związane z zarządzeniem funduszem są w pełni audytowane, kontrolowane przez zarządzanie ryzykiem oraz odpowiadają dobrej praktyce bankowości.

Komisja rozważa zatem, czy powinna przejąć samodzielne zarządzanie aktywami funduszu. Po zakończeniu oceny Komisja mogłaby przedstawić wniosek o zmianę art. 6 rozporządzenia w sprawie funduszu.

7. WNIOSEKI

Od 1994 r. fundusz zadowalająco spełnia swoje zadanie amortyzatora dla budżetu Unii. Nowy wniosek Komisji, jeśli zostanie przyjęty, poprawi efektywność budżetu.

Na tym etapie nie jest wymagany dalszy wniosek ustawodawczy. Jednakże nowe całościowe sprawozdanie powinno być zakończone najpóźniej w 2010 r. lub na wcześniejszym etapie, gdyby oczywista stała się potrzeba zmiany parametru funduszu.

[1] Parlament i Rada są regularnie szczegółowo informowane o wszystkich aspektach związanych z funduszem. Zarządzanie funduszem jest analizowane w corocznym sprawozdaniu (patrz ostatnie sprawozdanie COM(2006)366 oraz jego załącznik SEC(2006)891).Sprawozdanie składane władzy budżetowej w sprawie gwarancji objętych ogólnym budżetem publikowane jest co pół roku (patrz ostatnie sprawozdanie COM(2006)452 oraz jego załącznik SEC(2006)1071).

[2] Artykuł 1 ust. 4 rozporządzenia nr 1149/1999.

[3] COM(2003)604 z 13.10.2003.

[4] SEC (2006)[....].

[5] Dz.U. L 396 z 31.12.2004, s. 28.

[6] 90% całkowitej gwarantowanej niespłaconej sumy na dzień 31.12.2005 r.

[7] Obecnie stopa gwarancji w odniesieniu do mandatu EIB w zakresie pożyczek zewnętrznych wynosi 65%. Stopa ta jest również zaproponowana dla nowego mandatu EIB dotyczącego pożyczek zewnętrznych. W przeszłości i w przypadku określonych mandatów stopa ta była zmienna (wynosząc, odpowiednio, 100%, 75%, 70%).

[8] Porozumienie międzyinstytucjonalne (IIA) z 17.05.2006 r. (Dz.U. C 139 z 14.6.2006, s. 1) zmieniło źródło budżetowe dla zasilania Funduszu. Wpływ tej zmiany oraz związany z tym wniosek Komisji w sprawie nowego mechanizmu zasilania omówiono w sekcji 5.

[9] Najnowsze dostępne ostateczne dane odnoszą się do 31 grudnia 2005 r. Wszystkie liczby dla 2006 r., podane w niniejszym sprawozdaniu i jego załączniku, są szacunkowe, o ile nie zaznaczono inaczej.

[10] COM(2005)130 z 5.4.2005.

[11] SP (2006) 1094 OD z 17.3.2006.

[12] Opinia nr 9/2005 (Dz.U. C 313 z 9.12.2005, s. 6).

[13] Więcej szczegółów można znaleźć w dodatku 3 w Załączniku.

[14] Ostateczne wielkości znane będą dopiero na koniec bieżącego roku.

[15] COM(2006)323, SEC(2006)789 i 790 z 22.06.2006.

[16] Na przykład, służby Komisji mają odpowiednie informacje o przepływach wytwarzanych przez Euratom i pożyczki MFA oraz nadzwyczajnych przepływach powodowanych przez wydarzenia, takie jak rozszerzenie UE, nadzór i stosunki z ECA.