[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 14.11.2006

KOM(2006) 693 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI DO RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie zmniejszenia obciążenia respondentów, wprowadzenia uproszczeń oraz ustalania priorytetów w dziedzinie statystyk wspólnotowych

KOMUNIKAT KOMISJI DO RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie zmniejszenia obciążenia respondentów, wprowadzenia uproszczeń oraz ustalania priorytetów w dziedzinie statystyk wspólnotowych

Wprowadzenie

Komunikat z marca 2005 r. pt. „Poprawa otoczenia regulacyjnego w dziedzinie wzrostu gospodarczego i zatrudnienia” (COM(2005) 97) wskazał wprowadzanie uproszczeń jako priorytetowe zadanie dla UE. Stanowi to odpowiedź na wniosek Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczący uproszczenia i poprawy jakości prawa wspólnotowego. Zadanie to zostało w pełni włączone do zrewidowanej strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. Polityka poprawy otoczenia regulacyjnego UE ma na celu lepsze projektowanie przepisów z myślą o zwiększeniu korzyści dla obywateli, minimalizacji kosztów zgodnie z zasadami proporcjonalności i pomocniczości oraz zmniejszeniu obciążeń administracyjnych dla przedsiębiorstw, w szczególności małych i średnich.

W dziedzinie tworzenia krajowych i wspólnotowych urzędowych statystyk organy polityczne wszystkich szczebli (lokalnego, krajowego i europejskiego) od pewnego czasu domagają się uproszczenia wymogów. Stowarzyszenia przedsiębiorców także wielokrotnie podkreślały potrzebę zmniejszenia obciążeń statystycznych.

Komisja (Eurostat) zdaje sobie w pełni sprawę z toczącej się debaty i rozważa, jak najlepiej rozwiązać problem biorąc pod uwagę koszty i obciążenia związane ze statystykami wspólnotowymi. W dniu 25 maja 2005 r. Komisja przyjęła komunikat do Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie niezależności, wiarygodności i odpowiedzialności krajowych i wspólnotowych organów statystycznych[1], który został przychylnie przyjęty przez Radę ECOFIN w dniu 7 czerwca 2005 r. Zawierał on zalecenie Komisji dla państw członkowskich mające na celu zagwarantowanie zgodności z 15 zasadami zawartymi w Kodeksie postępowania w statystyce europejskiej, przyjętym jednomyślnie przez Komitet ds. Programu Statystycznego w dniu 24 lutego 2005 r. Kwestia obciążenia respondentów ujęta została w kilku zasadach kodeksu.

Ponadto, Komisja nawiązała ponownie do potrzeby wprowadzenia uproszczeń w dziedzinie statystyki w swoim komunikacie do Parlamentu Europejskiego i Rady pt. „Realizacja wspólnotowego programu lizbońskiego: Strategia w zakresie uproszczenia otoczenia regulacyjnego” z dnia 25 października 2005 r.[2] W szczególności, statystyki strukturalne dotyczące przedsiębiorstw oraz statystyki Intrastat zostały wyraźnie objęte programem na rzecz stopniowego upraszczania regulacji na lata 2005-2008 zawartym w załączniku do niniejszego Komunikatu.

Z konkluzji Rady z dnia 8 listopada 2005 r. również wynika, że kwestia ograniczenia zakresu gromadzonych statystyk i danych wymaga uwagi, szczególnie uwzględniając specjalne potrzeby i ograniczone zasoby małych i średnich przedsiębiorstw.

Na poziomie wspólnotowym cel zmniejszenia obciążenia respondentów i uproszczenia realizowany jest w kontekście stałego i usprawnionego procesu dostarczania wysokiej jakości statystyk. W szczególności w ramach inicjatywy „Poprawa otoczenia regulacyjnego”, zwraca się uwagę na konieczność pozyskiwania informacji celem przedstawienia wpływu środków politycznych za pomocą danych liczbowych. Obecnie podejmowane są działania w czterech filarach: przegląd poszczególnych przepisów wspólnotowych dotyczących statystyk, przyjętych lub znajdujących się na etapie przygotowania; wykorzystywanie tendencji w rozwoju technologii IT; korzystanie z możliwości, jakie otwiera wzrost znaczenia europejskich danych zagregowanych w porównaniu ze wskaźnikami krajowymi, oraz korzystanie z potencjału, jaki mają administracyjne źródła danych w zastępowaniu badań statystycznych. Środki te wymagają jednak dopracowania. Z tego względu komunikat określa podejście strategiczne zmierzające do dalszego zmniejszenia obciążeń statystycznych nakładanych na przedsiębiorstwa. Podejście to oparte jest na dwóch metodach działania: upraszczaniu i ustalaniu priorytetów . Obie metody będą wspierane przez lepszy proces planowania zakładający ściślejszą współpracę z państwami członkowskimi.

Komunikat ten przedstawiany jest wraz z komunikatem ogólnym pt. „Przegląd strategiczny poprawy otoczenia regulacyjnego w UE” jako przykład na to, jak Komisja zamierza wprowadzić w życie podjęte zobowiązania.

UPROSZCZENIE

Obciążenie przedsiębiorstw można zmniejszyć stosując połączenie dwóch elementów: po pierwsze – uproszczenia wymagań statystycznych w wybranych obszarach priorytetowych oraz, po drugie, promowania narzędzi i metod statystycznych, których zastosowanie ułatwi spełnienie obowiązków statystycznych.

Priorytetowe obszary wprowadzania uproszczeń

Obecnie trwają działania w wielu obszarach, w których już wcześniej dostrzeżono potrzebę wprowadzenia uproszczeń. Działania te zostaną dopracowane w krótkiej perspektywie czasowej.

Intrastat

Od początku funkcjonowania systemu Intrastat (tj. od roku 1993) podejmowano istotne starania zmierzające do zmniejszenia obciążenia nakładanego na przedsiębiorstwa przez system gromadzenia danych dla statystyk Wspólnoty związany z wewnątrzwspólnotowym obrotem towarowym. Określono progi w celu zwolnienia z obowiązku dostarczania informacji dla systemu Intrastat dużej liczby przedsiębiorstw, zmniejszono liczbę pozycji nomenklatury, niektóre dane zostały uznane za fakultatywne oraz uproszczono procedurę składania sprawozdań dotyczących złożonych produktów.

Nadal wprowadzane będą uproszczenia według podobnych wytycznych i wkrótce spowodują dalsze zmniejszenie obciążeń nałożonych przez system Intrastat. Jednak w perspektywie średnio- i długoterminowej nie oczekuje się znaczącego dodatkowego zmniejszenia obciążenia respondentów. W związku z tym Komisja sugeruje przejście w perspektywie średnioterminowej do jednokierunkowego systemu sprawozdawczego w Intrastat. Obecnie statystyki związane z obrotem towarowym są tworzone w ramach systemu, w którym każde państwo składa sprawozdania zarówno z wywozu, jak i z przywozu towarów. Każdy obrót handlowy objęty jest zatem podwójną sprawozdawczością. W jednokierunkowym systemie sprawozdawczym dane statystyczne o poszczególnych obrotach handlowych byłyby zbierane tylko w jednym państwie.

Mimo iż mogłoby to zmniejszyć liczbę składanych deklaracji Intrastat o ponad 50 % (w przypadku zgłaszania przez stronę wysyłającą), wprowadzenie systemu jednokierunkowego nie byłoby w żadnym wypadku procesem bezpośrednim z uwagi na poważne różnice istniejące między państwami członkowskimi w odzwierciedlaniu obrotów handlowych z powodu rozbieżności w sposobie gromadzenia i przetwarzania danych. Z tego względu istotne jest wprowadzenie jednokierunkowego systemu dokonywania zgłoszeń w określonym przedziale czasowym oraz wdrożenie środków gwarantujących dopuszczalną jakość danych. W tym celu Komisja przeprowadzi wszechstronną ocenę wpływu wprowadzenia jednokierunkowego systemu przekazywania informacji. Ocenione zostaną środki, które będą podjęte celem utrzymania jakości danych. Ponadto, państwa członkowskie zachęcane będą do przeprowadzenia podobnych ocen na poziomie krajowym. Te dwa rodzaje ocen będą stanowić podstawę wyraźnych zaleceń dotyczących sposobu wdrażania systemu jednokierunkowego w ścisłej współpracy z Eurostatem i państwami członkowskimi.

Zanim jednak możliwe będzie przyjęcie tego systemu, należy rozwiązać pewną liczbę kwestii. Obejmują one określenie głównego zestawu danych, ujednolicenie systemów gromadzenia i przetwarzania danych oraz wymianę danych między państwami członkowskimi. Ocenie będą musiały zostać poddane także inne zagadnienia, tj. lepsze wykorzystanie danych administracyjnych, sposób zmniejszenia błędnych klasyfikacji oraz postępowanie w kwestii poufności.

W celu rozwiązania tych i innych kwestii przygotowany zostanie szczegółowy plan działania, a następnie zostanie przedstawiony do omówienia państwom członkowskim.

Komisja zaproponuje przyjęcie podejścia dwutorowego, w którym dalsze upraszczanie według tradycyjnych wytycznych w perspektywie krótkoterminowej jest uzupełniane przez system jednokierunkowy dla Intrastatu, który wejdzie w życie w 2010 r. |

Strukturalne statystyki dotyczące przedsiębiorstw

- W lutym 2006 r. Komisja zaproponowała przeredagowanie rozporządzenia w sprawie statystyk strukturalnych dotyczących przedsiębiorstw (SBS)[3]. Celem wniosku jest bieżące dostosowywanie tych ważnych statystyk do potrzeb nowych polityk poprzez poprawę jakości zmiennych dotyczących produktywności i objęcie w równym stopniu sektorów usługowego i produkcyjnego obowiązkiem sprawozdawczym. Wszystkie te zagadnienia są niezbędne dla strategii lisbońskiej oraz dla ukończenia tworzenia rynku wewnętrznego. Oprócz realizacji tych założeń,propozycja przeredagowania rozporządzenia w sprawie statystyk strukturalnych dotyczących przedsiębiorstw (SBS) ma także za zadanie jak największe odciążenie przedsiębiorstw poprzez usunięcie kilku obowiązkowych zmiennych, przeniesienie innych zmiennych z rocznego do wieloletniego systemu gromadzenia danych oraz usunięcie zmiennych fakultatywnych. W kilku nowych obszarach zalecono wykorzystanie danych z rejestrów.

Przeredagowanie rozporządzenia SBS stanowi przykład narzędzia, które może być wykorzystane w procesie upraszczania:

- Przeredagowane rozporządzenie SBS umożliwia państwom jedynie wniesienie wkładu do całości dochodów i wydatków europejskich bez obowiązku dostarczania danych liczbowych oraz wszystkich danych szczegółowych. Nie jest to w pełni podejście europejskie, lecz stanowi krok w tym kierunku i spowoduje znaczące zmniejszenie obciążenia.

- Wykorzystanie danych administracyjnych również przyczyni się do zmniejszenia obciążenia przedsiębiorstw. Przeredagowane rozporządzenie SBS stanowi o wprowadzeniu uproszczeń w nowych obszarach. Gromadzenie danych dotyczących demografii przedsiębiorstw (nowy obszar w przeredagowanym rozporządzeniu) będzie oparte wyłącznie na rejestrach i z tego względu nie będzie stanowić żadnego obciążenia dla przedsiębiorstw.

Statystyki dotyczące produkcji wyrobów przemysłowych (Prodcom)

Rozporządzenie w sprawie ustanowienia wspólnotowego badania produkcji przemysłowej[4] określa liczne środki mające na celu zmniejszenia obciążenia nałożonego na sektor przemysłu:

- W roku 2005 r. dokonano uproszczenia listy produktów (listy Prodcom) w celu usunięcia pozycji, na temat których przekazywano niedostateczne informacje, a przedsiębiorstwa napotykały trudności w składaniu sprawozdań. Zrezygnowano z wymogu przedkładania kwartalnych sprawozdań dotyczących produkcji tekstylnej.

- W roku 2006 zrezygnowano także z wymogu przekazywania miesięcznych sprawozdań dotyczących produkcji stali.

- Obecnie trwają konsultacje z państwami członkowskimi w sprawie usunięcia usług przemysłowych i produktów pośrednich z listy na rok 2007.

Potencjalne zmniejszenie obciążenia w wyniku zastosowania wspomnianych środków ocenia się na znaczące: przykładowo, wskutek uproszczeń wprowadzonych w 2005 r. liczba pozycji na liście Prodcom zmniejszyła się z 5800 do 4500, a wymóg przedkładania kwartalnych sprawozdań na temat produkcji tekstylnej nakładał nieproporcjonalne obciążenia na respondentów.

Przeprojektowanie statystyk dotyczących przedsiębiorstw

Każdy okres objęty statystykami dotyczącymi przedsiębiorstw powinien być rozważany w szerszym kontekście. Aby uzyskać pełny obraz gospodarki na podstawie badań przedsiębiorstw wymagane jest opracowanie statystyk w kilku innych obszarach. Ponadto, istnieją wzajemne powiązania między obszarami statystyk. Statystyki strukturalne dotyczące przedsiębiorstw stanowią na przykład jedno z najważniejszych źródeł rachunków narodowych. W związku z tym, nawet fakt usunięcia wymogów dotyczących statystyk SBS może nie przynieść żadnych rezultatów, ponieważ dane będą nadal gromadzone przez kraje na potrzeby rachunków narodowych.

Komisja wyraża przekonanie, że należy rozszerzyć zakres działań w tej dziedzinie i z tego względu opracowuje obecnie program przeprojektowania statystyk dotyczących przedsiębiorstw. Przeprojektowanie obejmować będzie liczne środki wspierania państw członkowskich poprzez opracowanie metod, które mogą znacząco zmniejszyć obciążenie przedsiębiorstw, takich jak bardziej intensywne wykorzystanie danych administracyjnych dla celów statystycznych, automatyczna transmisja informacji statystycznych drogą elektroniczną bezpośrednio z rachunków przedsiębiorstw, opracowanie i ujednolicenie technik szacowania oraz lepsza integracja zestawów mikrodanych, które umożliwią państwom członkowskim skuteczniejsze wykorzystanie istniejących informacji, a tym samym zmniejszą obciążenia nakładane na przedsiębiorstwa. Późną jesienią Komisja przedstawi wniosek modernizacji statystyk dotyczących przedsiębiorstw i handlu, który zawierać będzie propozycje działań w zakresie metod zmniejszania obciążenia. Wniosek ten przyjmie postać programu wieloletniego na lata 2008-2013, który ma być wdrażany przez Eurostat w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi.

Komisja opracowuje program przeprojektowania statystyk dotyczących przedsiębiorstw, który nakierowany będzie na zmniejszenie obciążenia przedsiębiorstw za pomocą przemyślanego sposobu gromadzenia danych. |

Statystyki rolnicze

- W dniu 24 lutego 2005 r. Komitet ds. Programów Statystycznych zatwierdził wnioski Eurostatu dotyczące przyszłości europejskich statystyk rolniczych, zmierzające do wprowadzenia istotnych uproszczeń i usprawnień. Obecnie wnioski te znajdują się na etapie wdrożenia:

- Zaprzestano sporządzania kilku zestawień bilansowych, a wiele innych krajowych zestawień bilansowych uznano za opcjonalne.

- Zaprzestano gromadzenia miesięcznych wskaźników cenowych absolutnych. W przypadku rocznych wskaźników cenowych absolutnych listę produktów zmniejszono o połowę. Od roku 2006 nastąpiło przejście od miesięcznych do kwartalnych wskaźników cenowych.

- W przyszłej dekadzie proponuje się przeprowadzenie dwóch, zamiast trzech, pośrednich badań dotyczących struktury gospodarstw rolnych.

- Ocenie poddane zostaną przepisy określające badania dotyczące inwentarza i produkcji zwierzęcej .

- nastąpi przegląd prawodawstwa dotyczącego statystyk dotyczących zbóż i innych upraw.

- Zakończono integrację rachunków gospodarczych dla leśnictwa z rachunkami dotyczącymi ochrony środowiska.

- Ocenie poddany zostanie program badań statystycznych dotyczących sadownictwa i uprawy winorośli według reformy tych dwóch wspólnych organizacji rynku.

- Nowy wspólny system gromadzenia i zatwierdzania statystyk rolniczych zostanie wdrożony do końca 2007 r. Spowoduje on znaczącą poprawę jakości danych i umożliwi zmniejszenie kosztów i obciążenia respondentów.

Wspomniane istotne działania zmierzające do uproszczenia i ograniczenia systemu statystyk rolniczych, znajdujące się obecnie w fazie wdrożenia, powinny przyczynić się do realizacji potrzeb wynikających z włączenia nowych kwestii polityki do Wspólnej Polityki Rolnej (rozwój obszarów wiejskich, bezpieczeństwo środowiska i żywności).

Komisja będzie aktywnie dążyć do uproszczenia europejskiego systemu statystyk rolniczych oraz poprawy jakości tych statystyk. |

Narzędzia wprowadzania uproszczeń

Europejskie dane zagregowane

- Coraz większe znaczenie europejskich danych zagregowanych w procesach podejmowania decyzji w przeciwieństwie do wskaźników krajowych oferuje również możliwości w zakresie wprowadzania uproszczeń. W dziedzinie statystyk krótkoterminowych, mających szczególnie duże znaczenie w polityce pieniężnej, z powodzeniem zmniejszono obowiązki (dotyczące poziomu szczegółowości, aktualności, częstotliwości) nałożone na państwa członkowskie, których udział w odpowiednich europejskich danych zagregowanych wynosił poniżej 1% (przynajmniej w większości przypadków). Ponadto, Eurostat zaproponował wprowadzenie europejskiego planu doboru próby, który umożliwiłby istotne (do 80%) zmniejszenie ogólnych wielkości prób , a tym samym całkowitego obciążenia respondentów. Również przeredagowane rozporządzenie SBS umożliwi państwom członkowskim wniesienie wkładu jedynie do całości dochodów i wydatków europejskich na najwyższym poziomie szczegółowości w odniesieniu do poszczególnych rodzajów działalności. Eurostat promuje także ideę przeprowadzania stałych badań . Technika ta doprowadzi do zmniejszenia wielkości prób do zestawiania europejskich danych zagregowanych umożliwiając tworzenie wskaźników krajowych z mniejszą częstotliwością. Komisja będzie nadal wskazywać obszary, w których nacisk z danych krajowych przesuwa się w kierunku europejskich danych zagregowanych, w celu opracowania narzędzi i metod koordynacji prób oraz, w razie konieczności, specjalnych badań europejskich.

- Wniosek Komisji dotyczący wspólnotowego programu statystycznego na lata 2008-2012 będzie promował wykorzystanie w określonych przypadkach prób europejskich.

Wykorzystanie danych administracyjnych

Starania podejmowane przez KIS oraz obciążenie respondentów ulegną bez wątpienia zmniejszeniu, jeśli zostanie zniesiona konieczność pozyskiwania odpowiednich informacji za pomocą określonych badań statystycznych na rzecz korzystania z danych administracyjnych zarejestrowanych dla innych celów. Eurostat zdaje sobie sprawę z faktu, że z wielu powodów znacznie trudniej jest ujednolicić dane administracyjne, a tym samym zapewnić porównywalność statystyk na nich opartych. W kontekście wykorzystywania rejestrów administracyjnych należy uzyskać kompromis między porównywalnością z jednej strony a kosztami ponoszonymi przez KIS oraz obciążeniem respondentów z drugiej. Państwa członkowskie zawsze miały możliwość korzystania z badań i danych administracyjnych bądź z obu źródeł danych. Ponadto, sam Eurostat korzysta z danych administracyjnych (gromadzonych z wysoką częstotliwością) w celu ekstrapolacji danych z badań (o niskiej częstotliwości). Połączenie danych administracyjnych do celów ekstrapolacji ze wsparciem w postaci regularnych badań referencyjnych bądź badań o niskiej częstotliwości stanowi bez wątpienia strategię, która zmniejszy obciążenie respondentów oraz ponoszone koszty, a tym samym będzie strategią nie tylko dozwoloną, ale i bardziej aktywnie stosowaną przez Eurostat.

Wniosek Komisji dotyczący wspólnotowego programu statystycznego na lata 2008-2012 będzie promował wykorzystanie danych administracyjnych do celów statystycznych w określonych przypadkach. |

Wykorzystanie danych księgowych

- Kolejnym obiecującym obszarem jest bezpośrednie wykorzystanie zestandaryzowanych danych księgowych za pomocą narzędzi elektronicznych. Dane takie przekazywane są bezpośrednio z rachunków przedsiębiorstw bez specjalnego kwestionariusza. Dane księgowe można uzupełnić pomniejszymi badaniami, podobnie jak w przypadku danych administracyjnych. Komisja udzieli wsparcia państwom członkowskim poprzez dostosowanie definicji zawartych w aktach prawnych z definicjami w standardach rachunkowości, opracowanie niezbędnych narzędzi elektronicznych oraz metod przeprowadzania uzupełniających badań skierowanych do konkretnych grup docelowych oraz odpowiadających im technik oceny.

Podejście do statystyk dotyczących przedsiębiorstw zakładające wykorzystanie hurtowni danych

Pełna integracja wszystkich zbiorów danych na szczeblu mikro znacznie uprościłaby wielokrotne korzystanie z dostępnych danych. Informacje byłyby zbierane tylko jednokrotnie i wykorzystywane do celów różnych badań. Zmniejszyłoby to obciążenie respondentów oraz zwiększyło użyteczność zbiorów danych. W niektórych państwach członkowskich osiągnięto znaczący stopień integracji, jednak konieczne są dalsze prace w tej dziedzinie w celu pełnego wdrożenia takich systemów. Komisja posiada dostęp jedyne do ograniczonych zbiorów danych na szczeblu mikro, co utrudnia korzystanie z informacji na poziomie europejskim. Również w przypadku grup przedsiębiorstw prowadzących działalność w kilku państwach członkowskich wymagane jest ustanowienie na poziomie Komisji zintegrowanych zbiorów danych na poziomie grupy.

Rejestry przedsiębiorstw stanowią główny element tego typu systemów, w związku z czym istotne jest pełne wdrożenie nowego rozporządzenia w sprawie rejestrów przedsiębiorstw. Komisja będzie udzielać wsparcia państwom członkowskim także poprzez opracowanie narzędzi i metod pełnej integracji zbiorów danych.

Wniosek Komisji dotyczący wspólnotowego programu statystycznego na lata 2008-2012 będzie promował dostępność i wykorzystanie mikrodanych. Eurostat będzie wspierać opracowywanie nowego procesu łączenia istniejących mikrodanych w celu skuteczniejszego wykorzystania danych. |

Zróżnicowanie wymagań

- Zróżnicowanie wymagań w zależności od udziału państw w zagregowanych danych statystycznych może znacząco zmniejszyć obciążenia nakładane na przedsiębiorstwa oraz koszty ponoszone przez niektóre organy krajowe, a jednocześnie poprawić aktualność zagregowanych danych UE. Procedura ta powinna być stosowana w szerszym zakresie.

Wykorzystanie technologii IT oraz innowacji metodologicznych

Jako kolejny etap prowadzonych obecnie prac nad wykorzystaniem danych księgowych przedsiębiorstw dla celów statystycznych (patrz sekcja 2.2.3) Eurostat, wspólnie z państwami członkowskimi, bada możliwości zastosowania formatu elektronicznego XBRL (eXtensible Business Reporting Language). Z uwagi na to, że przedsiębiorstwa zaczynają stosować format XBRL do przesyłania swoich danych księgowych, organizacje statystyczne powinny być w stanie automatycznie pozyskiwać statystyki z danych księgowych w formacie XBRL. W tym celu ustanowiono grupę zadaniową obejmującą kilka krajowych organizacji statystycznych i banków centralnych, a także rozpoczęto prace w dziedzinie rozwoju technicznego.

Eurostat współpracuje także aktywnie z Komisją Gospodarczą ONZ ds. Europy w dziedzinie usprawniania środków automatycznego gromadzenia nieprzetworzonych danych pochodzących z przedsiębiorstw.

Sponsoruje także wraz z innymi organizacjami międzynarodowymi opracowywanie i promocję formatu SDMX (Statistical Data and Metadata eXchange), który posiada status normy ISO. Standard ten, oparty na formacie XML, umożliwia przesyłanie drogą elektroniczną danych statystycznych i metadanych między organizacjami, a także do użytkowników. Standardy SDMX umożliwią przedsiębiorstwom czerpanie zysków z informacji, które przekazują organom statystycznym.

W celu zmniejszenia obciążenia respondentów. Rozwijane będą także badania metodologiczne. Będą one promowane w kontekście 7 Programu Ramowego na rzecz badań (FP7).

Wniosek wdrożenia formatu SDMX (Statistical Data and Metadata eXchange format) w określonych dziedzinach statystycznych zostanie przedłożony państwom członkowskim w pierwszej połowie 2007 r. Pierwsze zaproszenie do składania aplikacji w sprawie badań dotyczących statystyk urzędowych w ramach 7 Programu Ramowego na rzecz badań (FP7), które będzie mieć miejsce na początku 2007 r., obejmować będzie, jako jeden z możliwych tematów, pomiar i zmniejszenie obciążenia respondentów. |

OKREśLANIE PRIORYTETÓW

- Kolejnym zasadniczym elementem procesu upraszczania jest lepsze określenie priorytetów w dziedzinie statystyki. Dokonywanie oceny znaczenia i użyteczności statystyk dla polityk UE stanowi istotny etap w procesie wyboru priorytetowych obszarów wdrażania uproszczeń.

Zastosowanie zasad w praktyce

Zgodnie z odpowiednimi zasadami zawartymi w Kodeksie postępowania komunikat z 25 maja 2005 r. ustanowił trzy szczegółowe zasady przewodnie określania priorytetów statystycznych:

- Pierwszy odnosi się do potrzeb użytkowników oraz korzyści statystyk europejskich – głównie z uwagi na ich znaczenie w procesach tworzenia polityki na poziomie europejskim.

- Drugi dotyczy oceny kosztów ponoszonych przez państwa członkowskie, respondentów i Komisję Europejską w procesie opracowywania statystyk wspólnotowych.

- Trzecia kategoria obejmuje „ szczególne zagadnienia ”, mające znaczenie w kontekście opłacalności tworzenia urzędowych statystyk, w tym zachowanie równowagi między różnymi składnikami jakości statystycznej (na przykład „dokładnością” lub „szczegółowością” z jednej strony a „terminowością” z drugiej), oraz możliwości określania elastycznych obowiązków sprawozdawczych zorientowanych na kluczowe potrzeby europejskie.

Na podstawie wspomnianych zasad opracowano jakościową i ilościową metodę oceny efektywności pod względem kosztów we współpracy z organami statystycznymi państw członkowskich. Została ona przetestowana w wybranych obszarach (transport oraz statystyki zagranicznych oddziałów) we współpracy z właściwymi organami krajowymi oraz podmiotami korzystającymi ze statystyk na poziomie wspólnotowym. Metoda ta została opracowana z wykorzystaniem takich samych zasad i metodologii, jakie stosowane są w innych podobnych programach (wspólnotowy model kosztów netto lub standardowy model kosztów w niektórych państwach członkowskich), zaś wyniki testów zostały ocenione pozytywnie przez krajowe organy statystyczne.

Komisja (Eurostat) oraz krajowe organy statystyczne państw członkowskich, których współwłasnością jest opracowana metoda, zgodziły się na jej stałe ulepszanie w celu osiągnięcia z jednej strony równowagi między potrzebami w zakresie prostoty i wykonalności analiz a szczegółowością oraz dokładnością precyzowania efektywnych kosztowo wymogów z drugiej.

Wdrożenie metody

Zgodnie z zaleceniami Rady z 8 listopada 2005 r. opracowaną metodę dołącza się obecnie do wysuwanego przez Komisję wniosku w sprawie wieloletniego programu statystycznego na lata 2008-2012. Będzie ona stanowić wspólne narzędzie dokonywania ustrukturyzowanych, systematycznych i przejrzystych analiz celem wsparcia wyborów dotyczących polityk. Metoda ta gwarantuje aktywne zaangażowanie właściwych organów krajowych przy ocenie całkowitych kosztów dla państw członkowskich i respondentów, zgodnie z zasadami wspólnotowego modelu kosztów administracyjnych netto, oraz dla Komisji. Zapewnia także aktywny udział użytkowników statystyk w procesie oceny korzyści statystyk, a w szczególności ich znaczenia i użyteczności dla polityk UE. W tym względzie, szczególną uwagę należy zwrócić na te obszary, w których Wspólnota posiada kompetencję wyłączną, w porównaniu z tymi obszarami, w których dzieli ją z państwami członkowskimi.

Wspieranie tworzenia (krajowych i) wspólnotowych statystyk stanowi zaledwie niewielki udział całkowitych obciążeń administracyjnych który spada na przedsiębiorstwa, w szczególności małe i średnie. Jednak obciążenia te postrzegane są jako znacznie większe. Na poziomie wspólnotowym Komisja nadal poszukuje sposobów przyczynienia się do ogólnego wysiłku zmierzającego do zmniejszenia tego obciążenia. W związku z tym wniosek zakłada stałe stosowanie metody w przypadku:

i) nowych działań statystycznych, które mają znaczące konsekwencje dla respondentów w kontekście zasobów, oraz

ii) istniejących wymogów dotyczących statystyk,

tym samym prowadząc do stopniowego równoważenia programu statystycznego. W świetle sieciowej organizacji europejskiego systemu statystycznego oraz mając na uwadze fakt, że działa on na zasadach pomocniczości, proces ten będzie można jednak przeprowadzić wyłącznie kosztem dużych inwestycji ze strony państw członkowskich. W szczególności, będą one musiały dostarczyć wiarygodne dane dotyczące kosztów bezpośrednio związanych z potrzebami wspólnotowymi w zakresie tworzenia statystyk.

Wszystkie nowe projekty statystyczne, które mogą znacząco zwiększyć obciążenie dostawców danych, w szczególności przedsiębiorstw, będą poddane ocenie kosztów i korzyści przed ich wdrożeniem. Wszystkie dziedziny objęte kolejnym wieloletnim programem statystycznym (2008-2012) będą poddane ocenie kosztów i korzyści przed zakończeniem realizacji tego programu. |

PROCES PLANOWANIA

- Proces zmierzający do zdefiniowania programów statystycznych Komisji jest dostosowywany w celu wsparcia większej liczby celów, które spowodują zmniejszenie kosztów ponoszonych przez państwa członkowskie i respondentów. Program obejmie obecnie planowanie przeglądów istniejących obszarów. Nacisk położony zostanie na kwestię ustalania priorytetów corocznych dyskusji z użytkownikami. W tym kontekście, oprócz stałej wymiany zdań z użytkownikami danych statystycznych Komisji, szczególna uwaga zostanie zwrócona na zaangażowanie zreformowanego Europejskiego Komitetu Doradczego do spraw Informacji Statystycznych w Sferze Gospodarczej i Społecznej (CEIES)[5], który powinien udzielać wsparcia Radzie, Parlamentowi Europejskiemu i Komisji, zapewniając uwzględnienie wymagań użytkowników oraz koszty ponoszone przez dostawców informacji i producentów w procesie koordynacji celów strategicznych i priorytetów wspólnotowej polityki w zakresie informacji statystycznych.

Poza tym, prowadzone obecnie rozmowy z państwami członkowskimi na temat zmiany podstawowych ram prawnych statystyk wspólnotowych (w szczególności rozporządzenia Rady (WE) nr 322/97 z 17 lutego 1997 r. w sprawie statystyk Wspólnoty [6]) umożliwiają opracowanie sposobów większego zaangażowania KIS w tworzenie programów statystycznych.

Projekt reformy CEIES został przyjęty przez Komisję 3 listopada 2006 r. Sposoby większego zaangażowania KIS w tworzenie programów statystycznych Komisji zostaną omówione w kontekście zmiany podstawowych ram prawnych statystyk wspólnotowych. |

WNIOSKI

- Skuteczny system zarządzania gospodarką oraz wyznaczanie kierunków polityki w Unii Europejskiej, zarówno na szczeblu krajowym, jak i wspólnotowym, wymaga danych statystycznych wysokiej jakości. Zachodzi tu zgodność z realizowaną nadal zasada poprawy otoczenia regulacyjnego, w tym jego uproszczenia, co stanowi także kluczowy element nowego Partnerstwa na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia rozpoczętego w 2005 r.

Działania przedstawione przez Komisję w niniejszym komunikacie są odpowiedzią na ogólną strategię zmierzającą do poprawy otoczenia regulacyjnego i administracyjnego oraz umocnienia konkurencyjności zarówno na poziomie europejskim, jak i krajowym.

W przypadku statystyk, Komisja dostrzega konieczność zagwarantowania, że statystyki wspólnotowe będą dotrzymywały kroku nowym potrzebom politycznym przy jednoczesnym zmniejszaniu wymogów tam, gdzie ich znaczenie dla polityki mogło ulec zmniejszeniu. Komisja jest zwolennikiem systematycznej oceny efektywności kosztowej nowych i obowiązujących wymogów w oparciu o naczelne zasady przewodnie. Wpływ i skutki wszystkich nowych wniosków legislacyjnych będą nadal systematycznie poddawane ocenie, zaś krajowe instytuty statystyczne będą powiadamiane o wynikach tej oceny. W kontekście wszystkich wspomnianych kwestii Komisja oczekuje ścisłej współpracy z państwami członkowskimi oraz z końcowymi użytkownikami statystyk wspólnotowych, których zaangażowanie umożliwi realizację jej zamierzeń w tym obszarze.

Starania zmierzające do zrównoważenia wymogów i zasobów nie są procesem jednorazowym. Wymagane jest podejmowanie stałych działań oraz opracowanie zestawu narzędzi, które zastosowane zostaną w kontekście strategicznym, odzwierciedlając większą wydajność i skuteczność europejskiego systemu statystycznego jako całości w tworzeniu wyższej jakości statystyk służących celom polityki Unii Europejskiej. Działania i narzędzia przedstawione w niniejszym komunikacie są włączone do kolejnego wieloletniego wspólnotowego programu statystycznego.

Biorąc pod uwagę konieczność wspólnego zaangażowania w proces ustalania priorytetów, upraszczania i zmniejszania obciążenia respondentów w dziedzinie statystyk wspólnotowych, Komisja zachęca Parlament Europejski i Radę do przyjęcia proponowanych działań i wspierania w przyszłości inicjatyw, które służą realizacji tych celów.

[1] COM(2005) 217.

[2] COM(2005) 535.

[3] COM/2006/66/wersja ostateczna

[4] Rozporządzenie Rady (EWG) nr 3924/91 z 19 grudnia 1991 r.

[5] COM/2006/653/wersja ostateczna.

[6] Dz.U. L 52 z 22.2.1997, str. 1-7.