[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 8.2.2006

COM(2006) 48 końcowy

KOMUNIKAT KOMISJI DO RADY, PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, EUROPEJSKIEGO K OMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

Sprawozdanie z funkcjonowania ustaleń przejściowych określonych w Traktacie o przystąpieniu z 2003 r. (w okresie od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 30 kwietnia 2006 r.)

SPIS TREŚCI

1. Cel niniejszego sprawozdania 3

2. Ustalenia przejściowe 3

3. Konsultacje z państwami członkowskimi i partnerami społecznymi 5

4. Dane statystyczne na temat mobilności pracowników przed rozszerzeniem UE i po nim 6

4.1 Mobilność pracowników w rozszerzonej Unii Europejskiej 7

4.2 Wyniki rynku pracy dla państw i mieszkańców UE: stopy zatrudnienia 12

4.3. Skład siły roboczej z UE 10 z podziałem na sektory i umiejętności w państwach członkowskich UE 15: uzupełnienie czy zastąpienie? 14

5. WNIOSKI I ZALECENIA 16

ANNEX I: STATISTICAL ANNEX 19

ANNEX II: BIBLIOGRAPHY 23

KOMUNIKAT KOMISJI DO RADY, PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

Sprawozdanie z funkcjonowania ustaleń przejściowych określonych w Traktacie o przystąpieniu z 2003 r. (w okresie od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 30 kwietnia 2006 r.) (Tekst mający znaczenie dla EOG)

1. CEL NINIEJSZEGO SPRAWOZDANIA

1. Komisja przedkłada niniejsze sprawozdanie Radzie zgodnie z ust. 3 pkt 2 ustaleń przejściowych w sprawie swobodnego przepływu osób[1], stanowiących załącznik do Traktatu o przystąpieniu z 2003 r[2]. Zgodnie z tymi ustaleniami przejściowymi obowiązywanie części prawa wspólnotowego w zakresie swobodnego przepływu pracowników w rozszerzonej UE może zostać odroczone na okres maksymalnie siedmiu lat [3].

2. Okres przejściowy podzielono na trzy odrębne fazy, zgodnie z formułą „2 plus 3 plus 2”. W każdej z tych faz stosuje się różne warunki. Faza pierwsza obowiązywania ustaleń przejściowych rozpoczęła się dnia 1 maja 2004 r., a zakończy się dnia 30 kwietnia 2006 r.

3. Traktat o przystąpieniu stanowi, że przed zakończeniem tej fazy Rada musi dokonać przeglądu funkcjonowania ustaleń przejściowych na podstawie sprawozdania Komisji . Po zakończeniu tego przeglądu i najpóźniej do końca dwuletniego okresu liczonego od dnia przystąpienia do UE państwa członkowskie UE 15 muszą zawiadomić Komisję o swoich zamiarach w sprawie drugiej fazy ustaleń[4]. W przypadku braku takiego powiadomienia, prawo wspólnotowe w zakresie swobodnego przepływu pracowników stosowane będzie od dnia 1 maja 2006 r.

2. Ustalenia przejściowe

4. Swobodny przepływ osób to jedna z fundamentalnych swobód , które gwarantuje prawo wspólnotowe. Obejmuje ona prawo obywateli UE do zmiany miejsca pobytu na inne państwo członkowskie UE w celu podjęcia pracy i osiedlenia się w państwie przyjmującym wraz z rodziną. Państwom członkowskim UE nie wolno , bezpośrednio lub pośrednio, dyskryminować pracowników-migrantów i ich rodzin ze względu na ich obywatelstwo. Pracownicy migrujący w ramach UE wraz z rodzinami mają prawo do równego traktowania nie tylko w sprawach związanych z zatrudnieniem, lecz także w odniesieniu do mieszkalnictwa publicznego, przywilejów podatkowych i przywilejów społecznych[5]. Usuwanie przeszkód w mobilności w obrębie państw członkowskich i między nimi zajmuje także ważne miejsce w odnowionej agendzie lizbońskiej.

5. Ustalenia przejściowe określone w Traktacie o przystąpieniu z 2003 r. dopuszczają ograniczone odstępstwa od zasad przedstawionych powyżej, w okresie przejściowym, który bezwarunkowo zakończy się dnia 30 kwietnia 2011 r. Ograniczenia stosować można wyłącznie wobec pracowników migrujących i wobec żadnej innej kategorii obywateli UE. Ponadto ograniczenia te mogą dotyczyć wyłącznie dostępu do rynku pracy i mogą ograniczać jedynie kwalifikowalność do zatrudnienia w danym państwie członkowskim. Po uzyskaniu przez pracownika dostępu do rynku pracy w danym państwie członkowskim stosuje się prawo wspólnotowe w zakresie równego traktowania pod względem wynagrodzenia , innych spraw związanych z zatrudnieniem oraz dostępu do przywilejów socjalnych i podatkowych . Inaczej mówiąc zakazana jest wszelka dyskryminacja ze względu na obywatelstwo, wprowadzająca rozróżnienia między legalnie zatrudnionymi pracownikami, bez względu na to, czy pochodzą z państw członkowskich UE 15 czy z państw członkowskich UE 10. Ponadto nie przyjęto ustaleń przejściowych w sprawie stosowania prawa wspólnotowego w zakresie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego [6].

6. Komisja opracowała kilka dokumentów wyjaśniających prawodawstwo ramowe, na którym opierają się ustalenia przejściowe[7]. Traktat o przystąpieniu stanowi, że przez pierwsze dwa lata obowiązywania ustaleń państwa członkowskie UE 15 stosować będą środki krajowe lub środki wynikające z umów dwustronnych regulujących dostęp obywateli państw UE 8 do ich rynków pracy. Zróżnicowany charakter środków krajowych wprowadzonych w pierwszej fazie stosowania ustaleń spowodował powstanie zróżnicowanych pod względem prawnym systemów regulowania dostępu do rynków pracy państw UE 25. Szwecja i Irlandia zdecydowały, że nie wprowadzą ograniczeń w dostępie obywateli państw UE 8 do swoich rynków pracy. W Zjednoczonym Królestwie nie ma co prawda ograniczeń wstępnych, jednak funkcjonuje System Rejestracji Pracowników[8]. Wszystkie pozostałe państwa UE 15 zachowały system zezwoleń na pracę, niekiedy w połączeniu z kontyngentami. Żadnych ustaleń przejściowych nie przyjęto w odniesieniu do Cypru. Malta wydaje zezwolenia na pracę w celach kontrolno-analitycznych. Polska, Słowenia i Węgry stosują ograniczenia na zasadzie wzajemności wobec obywateli tych państw członkowskich UE 15, które ze swojej strony wprowadziły takie ograniczenia. Wszystkie państwa członkowskie UE 10 otworzyły swoje rynki pracy dla pracowników z innych państw członkowskich UE 10[9].

7. Dnia 1 maja 2006 r. rozpocznie się druga faza okresu przejściowego. Traktat o przystąpieniu stanowi przy tym, że państwa członkowskie, które zdecydują się znieść ograniczenia dnia 1 maja 2006 r., przez całą pozostałą część okresu przejściowego zachowają możliwość ich przywrócenia, z wykorzystaniem procedury bezpieczeństwa określonej w Traktacie o przystąpieniu; może to nastąpić, jeżeli państwa te odnotują zakłócenia na swoich rynkach pracy lub takie zakłócenia będą przewidywać.Traktat o przystąpieniu stanowi ponadto, iż mimo ograniczeń stosowanych przez państwa członkowskie, państwa te będą udzielać preferencji w dostępie do swoich rynków pracy pracownikom będącym obywatelami państw członkowskich UE, którzy otrzymają pierwszeństwo w stosunku do obywateli państw trzecich[10].

3. KONSULTACJE Z PAńSTWAMI CZłONKOWSKIMI I PARTNERAMI SPOłECZNYMI

8. Komisja zwołała posiedzenie Grupy Wysokiego Szczebla ds. Swobodnego Przepływu Osób . Posiedzenie tej grupy odbyło się dnia 16 września 2005 r. i poświęcone było funkcjonowaniu ustaleń przejściowych. Poza przedstawicielami państw członkowskich na posiedzenie to zaproszono także przedstawicieli europejskich i krajowych partnerów społecznych. W czasie posiedzenia państwa członkowskie UE 15 zgłaszały, że rozpoczynają proces konsultacji wewnętrznych w celu wypracowania swoich stanowisk w sprawie drugiej fazy. Wszystkie te państwa zgodziły się co do potrzeby zebrania wiarygodnych danych , na podstawie których podejmować będzie można decyzje w tej sprawie. Strony, które zdecydowały, aby nie stosować żadnych ograniczeń w pierwszej fazie, wyrażały zasadniczo pozytywne opinie w sprawie skutków tej decyzji dla swoich rynków pracy; strony te podkreślały pozytywny wkład pracowników z UE 8 w ich gospodarki narodowe.

9. Wśród tych z państw członkowskich UE 15, które stosują ograniczenia, niektóre z nich podały, że ograniczenia te umożliwiły im kierowanie migracją z sąsiadujących z nimi państw członkowskich UE 8. Dwa państwa członkowskie nadal uważają za niezbędne stosowanie w najbliższej przyszłości środków ograniczających, z uwagi na stopień chłonności ich rynków, potrzebę integracji wszystkich migrantów, w tym migrantów pochodzących z krajów spoza UE, oraz przeprowadzenia towarzyszących temu wewnętrznych reform strukturalnych. Mimo to przyznano, że stosowane ograniczenia mogły być czynnikiem zachęcającym obywateli UE 8 do poszukiwania innych sposobów prowadzenia działalności gospodarczej w państwach członkowskich UE 15, co znalazło odzwierciedlenie w dużym napływie pracowników delegowanych oraz pracowników deklarujących pracę na własny rachunek .

10. Niemal wszystkie państwa członkowskie UE 8 wezwały do zniesienia istniejących ograniczeń . Państwa te podkreślały fundamentalny charakter prawa ich obywateli do swobodnego przepływu w obrębie UE 25 jako pracowników i wskazywały na dane statystyczne wykazujące, że ich obywatele nie zalali masowo rynków pracy w UE 15 i nie spowodowali skokowego wzrostu wydatków z tytułu świadczeń społecznych w państwach członkowskich UE 15. Przedstawiciele tych państw podkreślali także rolę ich obywateli w łagodzeniu problemów wywołanych starzeniem się siły roboczej w UE 15.

11. Partnerzy społeczni apelowali do władz krajowych o konsultowanie z nimi stanowisk w sprawie drugiej fazy. Wielu z nich podkreślało, że wprowadzane ograniczenia mogą spowodować opóźnienie niezbędnych reform strukturalnych na rynkach pracy zarówno w UE 15, jak i w UE 8. Uznając fakt, że napływ migracyjny z państw członkowskich UE 8 do państw UE 15 był do tej pory niewielki, partnerzy społeczni mocno podkreślali, że należy unikać „erozji” standardów pracowniczych oraz „dumpingu społecznego”. Wskazali oni także, że ograniczenia w podejmowaniu legalnej pracy w rzeczywistości prowadzą do upowszechniania się pracy niezgłaszanej, fikcyjnego samozatrudnienia oraz fikcyjnego świadczenia usług i podwykonawstwa. Zgłaszano także luki w egzekwowaniu obowiązującego prawa wspólnotowego, zwłaszcza przepisów dyrektywy w sprawie pracowników delegowanych. Zdecydowana większość partnerów społecznych , z wyjątkiem przedstawicieli MŚP i/lub związków zawodowych z kilku krajów, oświadczyła, że popiera zniesienie ograniczeń w celu stworzenia równych warunków konkurowania.

4. Dane statystyczne na temat mobilności pracowników przed rozszerzeniem UE i po nim

12. Aby umożliwić Komisji ocenę funkcjonowania ustaleń przejściowych, państwa członkowskie poproszono o dostarczenie za pośrednictwem Eurostatu danych krajowych na temat dokumentów pobytowych wydanych obywatelom innych państw UE w związku z łączeniem rodzin, podjęciem pracy, podjęciem nauki i innymi przyczynami, z podziałem na kraje obywatelstwa, płeć i wiek. Dane krajowe otrzymane przez Komisję w odpowiedzi na ten wniosek dotyczą zezwoleń na pobyt, zezwoleń na pracę oraz liczby pracowników ustalonej na podstawie innych źródeł danych administracyjnych, takich jak ewidencje systemów zabezpieczenia społecznego, w zależności od danego systemu krajowego i krajowego systemu instytucjonalnego. Mimo że dane ujęte w niniejszym sprawozdaniu zostały w możliwie największym stopniu zharmonizowane, należy pamiętać, że nie są one zharmonizowane całkowicie, że nie są one w pełni porównywalne między różnymi krajami oraz że różnią się one od siebie pod względem stopnia szczegółowości. Należy odnotować również, że wielkość ruchów migracyjnych wynikających z niektórych dostępnych publicznie źródeł danych w przypadku niektórych krajów może odbiegać od danych przedstawionych w niniejszym sprawozdaniu. Wyjaśnić to można tym, że nie wszystkie dostępne publicznie dane zostały poddane takiej samej rygorystycznej analizie, co dane przedstawiane w sprawozdaniu[11]. Ponadto rzeczywiste ruchy migracyjne w rozszerzonej UE mogą być większe niż wynikałoby to z danych zawartych w sprawozdaniu, jako że zjawisko pracy niezgłaszanej nie jest w pełni ujmowane w urzędowych danych statystycznych.

13. Poza omówionymi wyżej krajowymi danymi administracyjnymi[12] w niniejszym sprawozdaniu uwzględniono także dane pochodzące z Badania siły roboczej (LFS)[13]. Przeprowadzona ocena nie uwzględnia wzajemnego oddziaływania na siebie ustaleń przejściowych i innych zmian w sferze gospodarczej i/lub politycznej. Ocena funkcjonowania ustaleń przejściowych była także tematem raportów opracowanych przez różne państwa członkowskie i inne zainteresowane strony; we właściwych przypadkach ustalenia w nich zawarte zostały wykorzystane w niniejszej analizie.

4.1 Mobilność pracowników w rozszerzonej Unii Europejskiej

14. Od czasu rozszerzenia UE nastąpił wzrost liczby pracowników z UE 10 w państwach członkowskich UE 15. Jednak mimo tego wzrostu względne skutki zmian, mierzone liczbą zezwoleń wydawanych w związku z zatrudnieniem jako odsetek ludności w wieku produkcyjnym w kraju przyjmującym, były dość ograniczone (zob. tabela poniżej). Ponadto oparcie się na liczbie zezwoleń na pobyt i zezwoleń na pracę w danym czasie powoduje przeszacowanie rzeczywistej liczby obywateli UE 10, którzy osiedlili się w kraju przyjmującym, ponieważ wskaźnik ten nie uwzględnia osób powracających do krajów pochodzenia, tj. odpływu, oraz okresu ważności zezwoleń na pracę. To samo dotyczy faktu, że wymienione dane mogą odzwierciedlać czynniki przejściowe, takie jak legalizacja pobytu lub pracy migrantów nielegalnych, którzy przyjeżdżali do państw członkowskich UE 15 w okresie kilku lat.

15. W Austrii odsetek wydanych w 2004 r. zezwoleń na pracę, w większości na krótkie okresy[14], wynosi 1,2 % w stosunku do łącznej liczby ludności w wieku produkcyjnym, jednak średni roczny stan zatrudnienia w 2004 r. odpowiada 0,7 % łącznej liczby ludności w wieku produkcyjnym (zob. tabela poniżej). Ponadto należy wskazać, że po wstępnym okresie dostosowawczym liczba obywateli UE 8 w Austrii, mierzona średnim rocznym stanem zatrudnienia ustabilizowała się w 2005 r. (zob. tabela A1 w załączniku statystycznym). Analogiczna sytuacja występuje w Niemczech; mimo że liczba zezwoleń na pracę wydana w tym kraju w 2004 r. odpowiada 0,9 % ludności w wieku produkcyjnym, po uwzględnieniu okresu ważności zezwoleń na pracę stan zatrudnienia pracowników z państw UE 8 (tj. liczba pracowników objętych obowiązkiem opłacania składki na ubezpieczenie społeczne) spada do 0,2 % ludności w wieku produkcyjnym[15].

16. W Irlandii liczba numerów PPS (osobistych numerów ubezpieczenia społecznego; Personal Public Service Numbers ) przyznanych obywatelom UE 10 w okresie od maja do grudnia 2004 r. odpowiada 1,9 % ludności w wieku produkcyjnym; jednak wskaźnik ten nie jest w pełni porównywalny z innymi wskaźnikami ujętymi w poniższej tabeli, ponieważ władze irlandzkie przyznają numery PPS osobom fizycznym nie tylko w związku z zatrudnieniem. Numery PPS są niepowtarzalnymi numerami referencyjnymi stosowanymi także w innych celach, np. w celu umożliwienia dostępu do informacji, świadczeń społecznych, ochrony zdrowia i innych usług publicznych; stąd do osób je posiadających należą nie tylko pracownicy migrujący, lecz także ich rodziny. Liczba numerów PPS przyznanych w 2005 r. wzrosła do 3,8 % w okresie od stycznia do listopada 2005 r., jednak nie wydaje się, by doprowadziło to do zakłóceń na irlandzkim rynku pracy (zob. tabele A4 i A5 w załączniku statystycznym).

Liczba obywateli UE 10 i UE 15 w stosunku do ogólnej liczby ludności w wieku produkcyjnym (od 15 do 64 lat) w państwach docelowych w ujęciu procentowym – 2004 r. |

Państwo docelowe | Rodzaj danych | % ludności w wieku produkcyjnym |

Obywatelstwo |

UE101 | UE15 |

Belgia2 | Zezwolenia na pobyt | 0,2 | 2,7 |

Republika Czeska | Stan zatrudnienia pracowników zagranicznych | 1,0 | 0,1 |

Dania | Zezwolenie na pobyt | 0,1 | 0,2 |

Niemcy | Stan zatrudnienia pracowników zagranicznych | 0,2 | 1,0 |

Zezwolenie na pracę. | 0,9 | : |

Estonia | Zezwolenie na pobyt | 0,0 | 0,1 |

Grecja | Zezwolenie na pobyt | 0,1 | : |

Hiszpania | Zezwolenie na pobyt | 0,0 | 0,1 |

Francja | Zezwolenie na pracę | 0,0 | : |

Irlandia3 4 | Numery PPS (osobiste numery ubezpieczenia społecznego) | 1,9 | : |

Włochy | Wniosek o wydanie zezwolenia na pracę | 0,1 | : |

Łotwa4 | Zezwolenie na pobyt | 0,0 | 0,0 |

Litwa | Zezwolenie na pobyt | 0,0 | 0,0 |

Węgry | Zezwolenie na pobyt | 0,0 | 0,0 |

Malta | Zezwolenie na pobyt | 0,1 | 0,8 |

Niderlandy | Zezwolenie na pracę | 0,2 | : |

Austria | Średni roczny stan zatrudnienia | 0,7 | : |

Zezwolenie na pracę | 1,2 | : |

Polska | Zezwolenie na pobyt | 0,0 | 0,0 |

Portugalia | Zezwolenie na pobyt | 0,0 | 0,0 |

Słowenia | Zarejestrowani pracownicy | 0,0 | 0,0 |

Słowacja | Zezwolenie na pobyt | 0,0 | 0,0 |

Finlandia | Zezwolenie na pobyt | 0,0 | 0,0 |

Szwecja4 | Zezwolenie na pobyt | 0,1 | 0,0 |

Zjednoczone Królestwo4 | Osoby ubiegające się o rejestrację w Systemie Rejestracji Pracowników (WRS) | 0,4 | : |

Źródło: Dane administracyjne państw członkowskich |

Uwagi: % ludności w wieku produkcyjnym – jako odsetek ogólnej liczby ludności w wieku produkcyjnym (od 15 do 64 lat) w państwie docelowym ':' nie dotyczy lub brak danych. Z wyjątkiem Republiki Czeskiej, Niemiec i Austrii wszystkie dane dotyczą liczby wnioskodawców/wniosków/rejestracji/wydanych zezwoleń (przepływów); w przypadku Republiki Czeskiej dane dotyczą liczby pracowników, w przypadku Niemiec pierwsza rubryka dotyczy liczby pracowników, a w przypadku Austrii pierwsza rubryka dotyczy średniej rocznej liczby zatrudnionych. Z wyjątkiem Belgii dane dotyczące zezwoleń na pobyt odnoszą się do zezwoleń wydanych wyłącznie ze względu na zatrudnienie. Niektóre państwa członkowskie przekazały dane za rok 2005 (patrz tabela A1 w załączniku statystycznym). 1Dane dotyczące Francji, Włoch i Austrii oraz liczba zezwoleń na pracę w Niemczech dotyczą UE 8. 2Dane dotyczące Belgii obejmują wszystkie zezwolenia na pobyt bez względu na przyczyny ich wydania. 3Dane dotyczące Irlandii odnoszą się do numerów PPS wydanych nie tylko ze względu na zatrudnienie, ale także z przyczyn administracyjnych, m. in. na potrzeby opieki społecznej, służby zdrowia i innych usług publicznych. 4Okres odniesienia: maj – grudzień 2004. Dane dotyczące Cypru i Luksemburga nie zostały przekazane Komisji. |

17. Dane zawarte w badaniu LFS są porównywalne z danymi pochodzącymi ze źródeł administracyjnych, po uwzględnieniu różnic definicyjnych i czasowych[16]. Dane liczbowe w badaniu LFS pokazują w istocie efekt netto napływów i odpływów migracyjnych, w związku z czym dają lepszy obraz rzeczywistej liczby obywateli UE 10, którzy osiedlili się w państwach UE 15. W I. kwartale 2005 r. odsetek ludności w wieku produkcyjnym pochodzącej z państw członkowskich UE 10 w państwach UE 15 był raczej niski; wyniósł on od 0,1 % w Francji i Niderlandach do 1,4 % w Austrii i 2% w Irlandii[17].

Ludność w wieku produkcyjnym mieszkająca na stałe w danym kraju z podziałem na obywatelstwo – 2003-2005 – wartości procentowe na komórkę |

Obywatelstwo |

Państwo | UE 15 | UE 10 |

Uwagi: ':' brak danych lub dane niewiarygodne ze względu na zbyt małą próbę. Włochy zostały pominięte, ponieważ nie uwzględniają podziału ze względu na obywatelstwo. Dane zbiorcze dla UE15 i UE25 z wyjątkiem Włoch, dane zbiorcze dla UE15 i UE25 z wyjątkiem danych dotyczących obywateli UE10 w Niemczech i w Irlandii. Dane zbiorcze dotyczące UE10 z wyjątkiem Polski. |

18. Ponadto wskaźniki te utrzymują się na stabilnym poziomie w porównaniu z okresem dwóch lat poprzedzających rozszerzenie UE , tj. z I kwartałem 2003 r. i I kwartałem 2004 r.; odnotowano tylko umiarkowany wzrost o 0,1 punktu procentowego rocznie w Zjednoczonym Królestwie oraz wyraźny wzrost w Austrii, gdzie odpowiedni wskaźnik podwoił się, osiągając poziom 1,4 %. Interesująca jest przy tym dodatkowa informacja, że w państwach członkowskich UE 15 odsetek obywateli państw spoza UE jest znacznie wyższy niż odsetek obywateli UE 10 (zob. tabela A2 w załączniku). Można to wyjaśnić względami historycznymi oraz faktem, że imigracja z krajów UE 10 jest zjawiskiem dość nowym. Wynika z tego, że imigracja z krajów spoza UE jest zjawiskiem znacznie ważniejszym niż mobilność wewnątrz UE , zarówno w obrębie państw UE 15, jak i w UE 25.

19. Jeżeli chodzi o ustalenia przejściowe, nie ma danych pochodzących ani ze źródeł administracyjnych, ani z Badania siły roboczej, które wskazywałyby na istnienie bezpośredniego związku pomiędzy skalą ruchów migracyjnych z państw członkowskich UE 10 a obowiązującymi ustaleniami przejściowymi. W szczególności skala ruchów migracyjnych do Zjednoczonego Królestwa i Szwecji, a więc państw członkowskich, w których nie obowiązują restrykcje dla pracowników z państw UE 8 jest porównywalna, o ile nie niższa, w stosunku do państw, w których obowiązują ustalenia przejściowe[18]. Potwierdza to doświadczenie krajów nordyckich, których rynki pracy i wydajność gospodarcza mają porównywalną wielkość[19]. Reasumując, ruchy migracyjne napędzane są przez czynniki związane z warunkami podaży i popytu. Rezultatem ustaleń tymczasowych może być opóźnienie dostosowania rynków pracy, niosące ryzyko utworzenia stałych, „negatywnie postrzeganych” kierunków migracyjnych.

20. Ujmując rzecz ogólniej, ograniczenia dostępu do rynku pracy mogą spowodować, że więcej osób będzie zmuszonych uciekać się do pracy niezgłaszanej. Jeżeli dodamy do tego już istniejące braki w stosowaniu prawodawstwa wspólnotowego, zjawisko to doprowadzi do niepożądanych konsekwencji społecznych, zarówno w stosunku do osób wykonujących pracę niezgłoszoną, jak i pracowników zatrudnionych legalnie.

21. Jeżeli chodzi o okres ważności zezwoleń, dane wskazują, że znaczny procent zezwoleń na pracę/pobyt przyznawany jest pracownikom krótkoterminowym lub sezonowym. A oto jak sytuacja przedstawia się w następujących krajach:

- W Austrii, z wszystkich zezwoleń przyznanych obywatelom państw UE 8 w 2004 r. 87% przyznano na okres poniżej 6 miesięcy (85% w pierwszej połowie 2005 r.), 12% (14% w 2005 r.) na okres od 6 miesięcy do jednego roku oraz 2% (0% w 2005 r.) na okres ponad jednego roku.

- W Niemczech 95% z około 500 000 zezwoleń na pracę wydano z zastosowaniem ograniczeń czasowych i innych. W dniu 30 czerwca 2004 r. liczba zatrudnionych obywateli państw członkowskich UE 10, którzy przebywali na terenie Niemiec dłużej niż przez bardzo ograniczony okres oraz którzy w związku z tym byli zobowiązani do płacenia składek na ubezpieczenie społeczne wynosiła jedynie około 100 000 lub 0,2% populacji w wieku roboczym.

- W Niderlandach w 2004 r. wydano około 24 400 zezwoleń. Jednakże ze względu na dużą liczbę pracowników sezonowych odpowiada to około 13 000 „lat roboczych”.

- We Włoszech w 2004 r. 76% zezwoleń na pracę wydano pracownikom sezonowym, zaś w 2005 r. 71%.

- We Francji, z wszystkich zezwoleń na pracę wydanych w 2004 r. 74% stanowiły zezwolenia dla pracowników sezonowych, 11% dla pracowników tymczasowych, 5% dla osób zatrudnionych na stałe oraz 10% dla innych beneficjentów[20].

22. Od początku rozszerzenia UE sytuacja na rynku pracy w państwach członkowskich UE 8 jest dobra, stopa bezrobocia znacznie spadła niemal we wszystkich tych państwach (patrz tabela A4 i A5 w załączniku). Oznacza to, że nie ma powodu, aby oczekiwać, że liczba osób opuszczających państwa UE 8 znacznie się zwiększy, również jeżeli weźmiemy pod uwagę fakt, że perspektywy wzrostu gospodarczego są dobre oraz że znacznie zwiększone fundusze restrukturyzacji i rozwoju obszarów wiejskich zaczynają przynosić skutki w postaci zwiększonego wzrostu gospodarczego i większej liczby nowych miejsc pracy.

4.2 Wyniki rynku pracy dla państw i mieszkańców UE: stopy zatrudnienia

23. Wyniki rynku pracy dla osób pochodzących z państw członkowskich UE 10 pracujących w państwach członkowskich UE 15 są główną kwestią, którą należy rozważyć. W przypadku państw członkowskich UE 15, w odniesieniu do których dostępnych jest wystarczająco dużo danych (zob. tabela poniżej), główny wskaźnik rynku pracy, stopa zatrudnienia, wskazuje, że stopy zatrudnienia obywateli pochodzących z państw członkowskich UE 10 są porównywalne do stóp zatrudnienia obywateli danego kraju oraz innych 15 państw UE. Ponadto stopy te są ogólnie większe niż w przypadku obywateli spoza UE. Stopy zatrudnienia w Irlandii, Hiszpanii i w Zjednoczonym Królestwie obywateli pochodzących z UE 10 są nawet większe niż obywateli tych państw. Dowodzi to, iż obywatele UE 10 w sposób pozytywny przyczyniają się w każdym państwie członkowskim do ogólnej wydajności rynku pracy , do trwałego wzrostu gospodarczego oraz do stanu finansów publicznych .

Wskaźniki zatrudnienia z podziałem na obywatelstwo – 2005 – wartości procentowe na komórkę |

2004 | 2005 |

Państwo docelowe | Obywatelstwo |

UE10 | Obywatelstwo danego kraju | UE15 | UE10 | spoza UE |

Belgia | 64 | 62 | 60 | 55 | 35 |

Niemcy | : | 67 | 68 | 51 | 48 |

Grecja | 47 | 60 | 53 | 47 | 71 |

Hiszpania | 68 | 62 | 64 | 78 | 71 |

Francja | 61 | 64 | 69 | 62 | 44 |

Irlandia | : | 67 | 69 | 85 | 57 |

Niderlandy | 63 | 74 | 76 | 64 | 41 |

Austria | 58 | 69 | 72 | 66 | 60 |

Finlandia | 67 | 69 | 67 | 55 | 45 |

Szwecja | 62 | 74 | 73 | 62 | 45 |

Zjednoczone Królestwo | 72 | 72 | 69 | 75 | 58 |

EU15 | 59 | 67 | 68 | 62 | 55 |

EU10 | . | 57 | 59 | 68 | 63 |

EU25 | 59 | 65 | 67 | 62 | 55 |

Źródło: Eurostat, LFS, II kw. 2004 – 2005. |

Uwagi: '.' brak danych lub dane niewiarygodne ze względu na zbyt małą próbę; Włochy zostały pominięte, ponieważ nie uwzględniają podziału ze względu na obywatelstwo. Dania, Luksemburg i Portugalia zostały pominięte ze względu na zbyt małą próbę. Dane zbiorcze dotyczące UE 15 i UE 10 w 2004 r. w przypadku Niemiec i Irlandii opierają się na danych za drugi kwartał 2005 r. |

24. Interesującym faktem jest to, że od chwili rozszerzenia UE stopa zatrudnienia obywateli UE 10 w kilku państwach UE 15 włącznie z Hiszpanią, Francją, Niderlandami, Austrią i Zjednoczonym Królestwem wzrosła, w niektórych przypadkach całkiem znacznie. Może to być związane z dwoma faktami:

- Po pierwsze, rozszerzenie mogło przyczynić się do ujawnienia części nielegalnej działalności gospodarczej prowadzonej przez osoby pochodzące z UE 10 i wykonujące pracę niezgłoszoną, co dało szeroko znane pozytywne skutki, takie jak większa zgodność z prawnie obowiązującymi standardami pracy, zwiększona spójność społeczna dzięki zmniejszonemu ryzyku marginalizacji takich pracowników oraz wyższe przychody państwa dzięki podatkom i składkom na ubezpieczenie społeczne. Oznacza to również, że wzrost mobilności pracowników z państw członkowskich UE 10 spowodowany rozszerzeniem może w rzeczywistości być niższy, niż wskazują na to odpowiednie dane[21].

- Po drugie, rzeczywiste zwiększenie stopy zatrudnienia obywateli UE 10 mogło nastąpić po rozszerzeniu dzięki zmianie nastawienia pracodawców, większym możliwościom zakładania własnych firm, lepszemu dostępowi do informacji i dzięki lepszemu ustawodawstwu.

4.3. Skład siły roboczej z UE 10 z podziałem na sektory i umiejętności w państwach członkowskich UE 15: uzupełnienie czy zastąpienie?

25. Biorąc pod uwagę niewielkie liczby z jakimi mamy tu do czynienia trudno jest oddać szczegółowy i jednocześnie rzeczywisty obraz siły roboczej pochodzącej z UE 10. Dlatego też w poniższej analizie uwzględniono państwa UE 15 jako całość. Główną kwestią związaną z mobilnością pracowników nie jest jedynie jej skala, ale raczej to, czy pracownicy z UE 10 zastępują pracowników już obecnych w danym kraju i rywalizują o prace podobnego rodzaju, czy też odgrywają rolę uzupełniającą.

Zatrudniona ludność UE 15 z podziałem na obywatelstwo i sektor – 2005 r. – wartości procentowe na kolumnę |

Sektor działalności | Obywatelstwo |

Obywatelstwo danego kraju | UE15 | UE10 |

Rolnictwo/rybołówstwo | 4 | (2) | (3) |

Przemysł | 18 | 19 | 18 |

Budownictwo | 8 | 8 | 15 |

Handel detaliczny; hotele/ restauracje; transport | 25 | 28 | 28 |

Sektor finansów; nieruchomości | 13 | 16 | 14 |

Administracja publiczna; edukacja; zdrowie; inne | 32 | 27 | 23 |

Źródło: Eurostat, LFS, I kw. 2005 r., Francja i Austria - II kw. 2005 r. |

Uwagi: dane w nawiasach nie są wiarygodne ze względu na zbyt małą próbę. |

26. Skład sektorowy siły roboczej wydaje się potwierdzać drugie twierdzenie: nie zmienił się on w sposób znaczący w latach 2003 – 2005 wykazując, że ograniczony napływ pracowników z państw członkowskich UE 10 nie spowodował wyparcia pracowników krajowych , przynajmniej nie na tak szerokim stopniu agregacji[22]. Obywatele danych państw są stosunkowo bardziej skoncentrowani w sektorze usług oraz w szczególności w sektorze administracji publicznej, edukacji, zdrowia i innych (32% w I kwartale 2005 r.), podczas gdy pracownicy z państw członkowskich UE 10 są stosunkowo lepiej reprezentowani w sektorze budownictwa (15% obywateli UE 10 w odróżnieniu od 8% obywateli danego kraju)[23].

27. Umiejętności siły roboczej UE 10 również zdawałyby się wskazywać na to, że obywatele z UE 10 wnoszą wkład w gospodarki krajowe uzupełniając je. Odsetek obywateli UE 10 w państwach członkowskich 15 posiadających niskie kwalifikacje jest niższy niż odsetek obywateli tych państw (21% w odróżnieniu od 31%), innych mieszkańców UE 15 oraz osób nie będących obywatelami UE. Odzwierciedla się to większym odsetkiem osób posiadających kwalifikacje na poziomie średnim (57% w odróżnieniu od 46%), odsetek osób wysoko wykwalifikowanych jest podobny. Kwalifikacje średniego szczebla obejmują wyższe wykształcenie średnie oraz specjalistyczne przeszkolenie zawodowe, co stanowi poziom kwalifikacji zwykle słabo reprezentowany w kilku państwach członkowskich UE 15, to z kolei powoduje niedostatek pracowników dysponujących odpowiednimi kwalifikacjami w pewnych sektorach gospodarki[24].

Ludność UE15 w wieku produkcyjnym mieszkająca na stałe w danym kraju z podziałem na obywatelstwo i poziom wykształcenia - 2005 r. – wartości procentowe na kolumnę |

Poziom wykształcenia | Obywatelstwo |

Średni | 46 | 39 | 57 | 35 |

Wysoki | 23 | 25 | 22 | 17 |

Źródło: Eurostat, LFS, I kw. 2005 r., Francja i Austria – II kw. 2005 r. |

Uwagi: Poziom wykształcenia: niski (poziom 0-2 w klasyfikacji ISCED: wykształcenie średnie, niższy poziom); średni (poziom 3-4 w klasyfikacji ISCED: wykształcenie średnie, wyższy poziom); wysoki (poziom 5-6 w klasyfikacji ISCED: wykształcenie wyższe). |

28. A zatem dowody wskazują na to, że mobilność pracowników z UE 10 do państw UE 15 może mieć pozytywne skutki dla rynków pracy poprzez zapełnienie braków w sile roboczej w określonych dziedzinach. Nowe miejsca pracy można tworzyć na przykład w sektorze budownictwa oraz w sektorze usług domowych i cateringowych, które w pewnych krajach w innych okolicznościach nie mogłyby być w pełni obsadzone. Wysoko wyspecjalizowani pracownicy z państw członkowskich UE 10 mogą przyczynić się do tworzenia nowych przedsiębiorstw oraz długofalowego wzrostu gospodarczego poprzez akumulację kapitału ludzkiego. Rzeczywiście, budowanie kapitału ludzkiego oraz kształcenie ustawiczne są jednymi z najważniejszych wymiarów polityki zatrudnienia i spójności UE. Dlatego też programy UE, takie jak ESZ, EFR oraz Program kształcenia ustawicznego służą wspieraniu takiego właśnie trwałego rozwoju kapitału ludzkiego. Wydajność rynku pracy może również wzrosnąć, ponieważ pracownicy pochodzący z zagranicy zwykle wykazują większą zdolność reagowania na różnice regionalne związane z możliwościami gospodarczymi.

5. WNIOSKI I ZALECENIA

29. W przededniu drugiej fazy ustaleń przejściowych stosuje się wiele różnych krajowych porządków prawnych związanych z dostępem do rynków pracy wszystkich państw członkowskich UE 25. Państwa, które całkowicie otworzyły swoje rynki pracy z zadowoleniem przyjmują wyniki tej decyzji, natomiast państwa, które utrzymały restrykcje skłaniają się ku podkreślaniu ich użyteczności, powołując się na szczególne okoliczności krajowe.

30. Państwa członkowskie powinny zwiększyć swoje wysiłki celem zapewnienia poprawnego wykonywania prawodawstwa WE, wdrażania standardów pracy, w szczególności przepisów dyrektywy w sprawie pracowników delegowanych, przy właściwym wzmocnieniu współpracy administracyjnej w uzasadnionych przypadkach. Braki we wdrażaniu istniejącego prawodawstwa wspólnotowego i krajowego w działaniach władz krajowych mogły rzeczywiście wywołać negatywne i fałszywe wrażenie związane z sytuacją po rozszerzeniu oraz z korzyściami wolnego przepływu pracowników w niektórych krajach.

31. Analiza statystyczna otrzymanych danych krajowych, które wykorzystano w niniejszym sprawozdaniu umożliwia postawienie następujących wniosków:

- Ruchy migracyjne pomiędzy UE 10 a UE 15 są bardzo ograniczone i najzwyczajniej są zbyt małe, aby mieć jakikolwiek wpływ na rynek pracy UE. Ponadto, ruchy migracyjne z państw członkowskich UE 15 do UE 10 oraz pomiędzy państwami członkowskimi UE 10 są ogólnie nieistotne (zob. tabela A1).

- Odsetek obywateli UE 10 w populacji państw członkowskich UE 15 był względnie stabilny przed i po rozszerzeniu , jego wzrost odnotowano w Zjednoczonym Królestwie oraz w dużo większym stopniu w Austrii i w Irlandii[25]. Jednakże w przypadku Austrii istnieją dowody wskazujące na to, że liczba obywateli UE 8 ustabilizowała się w 2005 r.

- Nie istnieją dowody wskazujące na bezpośredni związek pomiędzy skalą ruchów migracyjnych z państw członkowskich UE 10 oraz obowiązującymi uzgodnieniami przejściowymi. Reasumując, ruchy migracyjne napędzane są przez czynniki związane z warunkami podaży i popytu. Rezultatem ustaleń tymczasowych może być opóźnienie dostosowania rynków pracy, niosące ryzyko utworzenia stałych, „uprzywilejowanych” kierunków migracyjnych.

- Stopa zatrudnienia obywateli UE 10 w państwach członkowskich UE 15 jest podobna do stopy zatrudnienia obywateli tych państw, a nawet jest większa w Irlandii, Hiszpanii i w Zjednoczonym Królestwie.

- Ruchy migracyjne mające miejsce po rozszerzeniu UE miały pozytywny skutek na gospodarki państw członkowskich UE 15: obywatele UE 10 w sposób pozytywny przyczyniają się do ogólnego funkcjonowania rynku pracy, do trwałego wzrostu gospodarczego oraz do polepszenia stanu finansów publicznych.

- Od chwili rozszerzenia stopa zatrudnienia wzrosła w kilku krajach. Rozszerzenie mogło przyczynić się do sformalizowania nielegalnej działalności gospodarczej prowadzonej przez osoby pochodzące z UE 10, co dało szeroko znane pozytywne skutki, takie jak większa zgodność z prawnie obowiązującymi standardami pracy, zwiększona spójność społeczna oraz wyższe przychody państwa dzięki podatkom i składkom na ubezpieczenie społeczne. Ma to również wpływ na integrację obywateli UE 10 dzięki zmianie nastawienia pracodawców, większym możliwościom zakładania własnych firm, lepszemu dostępowi do informacji i dzięki lepszemu ustawodawstwu.

- Skład sektorowy krajowej siły roboczej UE 15 nie wykazał znacznych zmian od chwili rozszerzenia oraz nie dał dowodów wypierania krajowych pracowników przez ograniczony przypływ pracowników z państw członkowskich UE 10 [26]. Pracownicy UE 10 odgrywają rolę uzupełniającą .

- Obywatele UE 10 uzupełniają braki fachowej siły roboczej w państwach członkowskich UE 15 oraz przyczyniają się do długoterminowego wzrostu gospodarczego poprzez akumulację kapitału ludzkiego.

32. Komisja wierzy, że niniejsze sprawozdanie przedstawia państwom członkowskim niezbędne informacje, dzięki którym będą one mogły zrewidować swoje stanowiska przed rozpoczęciem drugiej fazy ustaleń tymczasowych. Niemniej jednak, w świetle trudności związanych z uzyskaniem krajowych statystyk dotyczących ruchów migracyjnych z udziałem obywateli UE, Komisja wzywa państwa członkowskie do wdrożenia niezbędnych postanowień administracyjnych celem zebrania wymaganych danych na poziomie krajowym oraz do niezwłocznego przekazania ich do Eurostatu. Na przyszłość Komisja zamierza wymagać, aby państwa członkowskie we współpracy z Eurostatem każdego roku składały sprawozdania dotyczące ruchów migracyjnych w ramach UE.

33. Podczas spotkania grupy wysokiego szczebla w dniu 16 września 2005 r. większość partnerów społecznych opowiedziała się za zniesieniem ograniczeń w dostępie do rynków pracy. Komisja wie, że większość państw członkowskich zamierza dokonać poważnej analizy kwestii utrzymania ograniczeń podczas drugiej fazy. Państwa członkowskie powinny również przeprowadzić ze sobą konsultacje celem określenia swojego stanowiska dotyczącego drugiej fazy ustaleń przejściowych.

34. Komisja wzywa państwa członkowskie, aby podczas przygotowywania oraz wydawania komunikatów dotyczących ich zamiarów związanych z drugą fazą brały pod uwagę nie tylko dowody statystyczne, ale również aby przekazały swoim obywatelom ogólne pozytywne przesłanie związane z przyszłością wolnego przepływu osób w ramach Unii Europejskiej. Komisja zaleca również pełne zaangażowanie partnerów społecznych w przygotowanie tych decyzji.

35. Państwa członkowskie, które nie będą w stanie znieść ograniczeń, prawdopodobnie będą w dalszym ciągu zmuszone szukać innych sposobów wypełniania braków na rynku pracy, takich jak na przykład zawarcie umów dwustronnych. Ponadto Komisja raz jeszcze podkreśla, że należy uniknąć negatywnych konsekwencji towarzyszących utrzymaniu ograniczeń. Ponadto państwa członkowskie powinny zająć się problemem osób fałszywie deklarujących pracę na własny rachunek celem obejścia prawa krajowego.

36. Komisja przypomina, że swobodny przepływ pracowników jest jedną z podstawowych swobód na mocy Traktatu WE. Pomimo obaw wyrażonych przy okazji kolejnych rozszerzeń swobodny przepływ pracowników nie doprowadził do zakłócenia krajowych rynków pracy. Dlatego też właściwym jest, że z okazji podpisania Traktatu Akcesyjnego państwa członkowskie UE 15 zobowiązały się do jak najszybszego pełnego zastosowania acquis w tej dziedzinie. Przypominając określone w Traktacie Akcesyjnym z 2003 r. prawo państw członkowskich do utrzymania ograniczeń na mocy ustaleń przejściowych, Komisja zaleca aby państwa członkowskie rozważyły, czy dalsze utrzymywanie takich ograniczeń jest potrzebne biorąc pod uwagę sytuację na poszczególnych rynkach pracy oraz dowody przedstawione w niniejszym sprawozdaniu.

37. Bez względu na to, jaką decyzję państwa członkowskie podejmą w tej fazie, muszą one przygotować się na otwarcie swoich rynków pracy celem wypełnienia zobowiązań w ramach traktatów. Celem ustaleń przejściowych jest umożliwienie im przygotowania się do osiągnięcia tego ostatecznego i nieodwołalnego celu w jak najszybszym czasie. W związku z tym Komisja z zadowoleniem przyjmuje pozytywne doświadczenia państw członkowskich, które odniosły poważne korzyści z pełnego otwarcia swoich rynków pracy dla obywateli UE 8 już w pierwszej fazie ustaleń przejściowych.

ANNEX I: STATISTICAL ANNEX

TABLE A1

[pic]

TABLE A2

[pic]

TABLE A3

[pic]

TABLE A4

[pic]

TABLE A5

[pic]

ANNEX II: BIBLIOGRAPHY

Free Movement of Workers to and from the new Member States- how will it work in practice? (Commission publication available in 20 Community languages)

http://europa.eu.int/comm/employment_social/free_movement/docs_en.htm

Guide for National Administrations- The transitional arrangements for the free movement of workers from the new Member States following the enlargement of the European Union on 1 May 2004 (Document available in 20 Community languages)

http://europa.eu.int/comm/employment_social/free_movement/docs_en.htm

''Where can I go for work? Information on the transitional rules governing the free movement of workers from, to and between the new Member states.'' (Commission's Eures website)

http://europa.eu.int/eures/home.jsp?lang=en

UK, Accession Monitoring Reports , joint online reports by the Home Office, the Department for Work and Pensions, the HM Revenue and Customs and the Office of the Deputy Prime Minister (UK)

The Netherlands, Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Evaluatie Werknemersverkeer MOE-landen , 20 May 2005 (Netherlands)

J. Portes and S. French, The Impact of Free Movement of Workers from Central and Eastern Europe on the UK labour market: early evidence , Working Paper No 18., for the UK Department for Work and Pensions (UK)

J. Le Guen, Etude comparé eau niveau européen de l'impact de la concurrence sur l'emploi dans le secteur agricole , Mission parlementaire de Jacques Le Guen, député du Finistère, Assemblée nationale française, auprès de Dominique Buisserau, ministre français de l'agriculture, de l'alimentation, de la pêche et de la ruralité, avril 2005 (France)

P. Weil, A Flexible Framework for a Plural Europe , Discussion paper prepared for the UK Presidency, October 2005, CRNS, Paris (France and EU)

J. E. Dǿlvik & L. Eldgring, Mobility of labour and Services after EU enlargement: Nordic differences and commonalities , Final Report from a Working Group under the Nordic Council of Ministers, August 2005 (Nordic countries)

Katholieke Universiteit Leuven and Idea Consult, The Effects of the EU Enlargement on the Flemish Labour Market , January 2005, Research on behalf of the Flemish Minister of Employment, Education and Training (Flanders, Belgium)

Ramboll Management, Analyse af EU-udvidelsens betydning for det danske arbejdsmarked, November 2005 (Denmark)

ECAS, Report on the Free Movement of Workers in EU-25. Who's afraid of EU enlargement ?, August 2005

T. Boeri & H Brücker, Migration , Co-ordination Failures and EU Enlargement , May 2005

K. Ward, N. Coe & J. Johns, University of Manchester, The role of temporary staffing agencies in facilitating labour mobility in Central and Eastern Europe , study performed for Vedior, January 2005

Manpower, EU enlargement- one year on. A Manpower Update, May 2005

[1] Swobodny przepływ osób (art. 39 TWE) w sensie prawnym należy odróżnić od prawa przedsiębiorczości (art. 43 TWE) oraz swobody świadczenia usług (art. 49 TWE). Dyrektywa w sprawie pracowników delegowanych, która dotyczy ostatniej z wymienionych swobód, nie podlega ustaleniom przejściowy, przy cyzm jednak Niemcy i Austria mają prawo stosowania ograniczeń w transgranicznym świadczeniu usług w niektórych sektorach wrażliwych wiążących się z tymczasowym delegowaniem pracowników, zgodnie z ust. 13 ustaleń przejściowych.

[2] Sprawozdanie niniejsze dotyczy swobody przepływu pracowników w UE, a nie migracji zarobkowej osób niebędących obywatelami UE.

[3] Należy odntotować, że obywatele Malty i Cypru nie mogą podlegać takim ograniczeniom.

[4] W niniejszym sprawozdaniu „państwa członkowskie UE 15” oznacza państwa członkowskie UE przed dniem 1 maja 2004 r.”, "państwa członkowskie UE 10" odnosi się do wszystkich państw, które przystąpiły do UE dnia 1 maja 2004 r., natomiast „państwa członkowskie UE 8” oznacza wszystkie państwa członkowskie UE z wyjątkiem Malty i Cypru.

[5] Art. 39 TWE; rozporządzenie 1612/68/EWG; dyrektywa 68/360/WE. Od dnia 30 kwietnia 2006 r. stosowana będzie dyrektywa 2004/38/WE, która zastąpi lub zmieni poprzednie akty prawne.

[6] Jednak występuje pośredni wpływ na art. 69 rozporządzenia 1408/71/EWG.

[7] Zob. Bibliografia.

[8] Nie dotyczy to Gibraltaru, który wprowadził system zezwoleń na pracę.

[9] Ze szczegółowym przeglądem środków krajowych wprowadzonych przez państwa członkowskie w pierwszej fazie obowiązywania ustaleń przejściowych można zapoznać się na portalu Eures, poświęconym mobilności pracowników. Skrótowe zestawienie tych środków znaleźć można na stronach DG EMPL, będącej częścią Komisji; adresy tych stron internetowych podano w Bibliografii.

[10] Zob. właściwe przepisy ust. 14 przepisów przejściowych dotyczących preferencyjnego traktowania.

[11] Komisja otrzymała dane administracyjne od wszystkich państw członkowskich z wyjątkiem Luksemburga i Cypru, które w związku z tym nie zostały uwzględnione w analizie.

[12] Informacje zawarte w danych administracyjnych są bardziej ograniczone niż dane z LFS i bardziej wrażliwe w stosunku do ramowych uregulowań prawnych dotyczących obywateli innych państw.

[13] Badanie siły roboczej (LFS) to opracowywane przez UE zharmonizowane badanie kwartalne całej ludności zamieszkałej w każdym z państw członkowskich oraz oparte na próbie ok. 1,7 mln osób fizycznych w UE 25.

[14] Zob. poniżej.

[15] Dalsze i bardziej szczegółowe informacje na temat liczby zezwoleń zawiera tabela A1 w załączniku statystycznym.

[16] Dane z badania LFS dotyczą I. kwartału każdego roku, natomiast dane administracyjne dotyczą różnych okresów, podanych w odpowiednich tabelach. Ponadto dane liczbowe w badaniu LFS dotyczą liczby osób „netto” w danym czasie, z podziałem na kraje obywatelstwa; natomiast dane administracyjne -- zarówno na temat stanu zatrudnienia, jak i ruchów migracyjnych – opierają się na liczbie wydanych zezwoleń lub na liczbie wniosków o takie zezwolenia, bez uwzględnienia rzeczywistej długości pobytu, powrotów do krajów pochodzenia, czy -- w przypadku ruchów migracyjnych -- wcześniej wydanych zezwoleń.

[17] Ponieważ w państwach członkowskich UE 10 przebywa tylko niewielka liczba obywateli innych państw UE, niniejsza analiza ograniczona zostanie do UE 15 dla zapewnienia wiarygodności danych.

[18] Fala migracyjna do Irlandii jest większa, jednakże jak wskazano w ust. 16 danych liczbowych nie można porównać dokładnie (dane liczbowe nie są w pełni porównywalne?).

[19] Migracja z ośmiu państw UE do Norwegii jest znacznie większa niż migracja do innych krajów nordyckich razem wziętych, niezależnie od tego, czy obowiązują w nich ustalenia przejściowe. Żadnych ograniczeń nie wprowadzono w Szwecji, natomiast Norwegia, Dania, Finlandia i Islandia wprowadziły ograniczenia. Spośród tych czterech państw, Dania i Norwegia stosują bardziej liberalne reżimy.

[20] Należy zauważyć zgodnie ze stanowiskiem władz francuskich, że dane administracyjne przedstawione przez Francję nie uwzględniają zezwoleń na pracę przyznanych na okres poniżej trzech miesięcy.

[21] Dane statystyczne dotyczące mobilności i migracji nie pokazują po prostu rzeczywistego przepływu osób z jednego państwa do drugiego, ale również ukazują fakt, że pracowników, którzy nie dokumentują swojej pracy można łatwiej ująć w badaniach statystycznych, czy to ze względu na np. ich włączenie do spisów ludności, które często stanowią podstawę operatu losowania lub ze względu na większą wolę poszczególnych osób do uczestniczenia w badaniach statystycznych.

[22] Jednakże nie można wykluczyć, że w niektórych przypadkach migracja z UE10 mogła mieć wpływ na poziomie regionalnym lub zawodowym.

[23] Dane administracyjne wskazują na to, że obywatele UE10 mają również znaczny wkład w sektor rolnictwa, jednakże ze względu na bardzo ograniczony wymiar rolnictwa w sensie rynków pracy, jego sezonowy charakter oraz ze względu na fakt, iż przytaczane dane odnoszą się do kwartału zimowego te wielkości procentowe nie są szczególnie wysokie.

[24] Również przypływ pracowników uzupełniających krajowe rynki pracy w zasadzie zwiększył produktywność pracowników krajowych oraz wpłynął na podwyższenie ich pensji, nie zaś na odwrót.

[25] Patrz pkt 16.

[26] Jednakże nie można wykluczyć, że w niektórych przypadkach migracja z UE10 może mieć wpływ na poziomie regionalnym lub zawodowym.