[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 24.10.2005

COM(2005) 505 końcowy

2005/0211 (COD)

Wniosek dotyczący

DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

ustanawiająca ramy działań Wspólnoty w dziedzinie polityki środowiska morskiego (dyrektywa w sprawie Strategii Morskiej) [SEC(2005) 1290]

(przedstawiona przez Komisję)

UZASADNIENIE

KONTEKST WNIOSKU |

Podstawa i cele wniosku Środowisko morskie stoi w obliczu szeregu zagrożeń takich jak utrata lub degradacja bioróżnorodności i zmiany w jej strukturze, utrata siedlisk, skażenie niebezpiecznymi substancjami, nadmiar odżywczych substancji oraz skutki zmian klimatycznych. Szósty program działań UE w zakresie ochrony środowiska (6ty EAP) nakłada obowiązek rozwoju strategii tematycznej dotyczącej ochrony i zachowania europejskiego środowiska morskiego (zwanej dalej Strategią) w celu „wspierania zrównoważonego użytkowania mórz i zachowania ekosystemów morskich”. Pierwszym działaniem podjętym w celu rozwoju Strategii było opublikowanie przez Komisję w 2002 r. komunikatu zatytułowanego „W kierunku strategii ochrony i zachowania środowiska morskiego”. W konkluzjach Rady ds. Środowiska z dnia 4 marca 2003 r. z zadowoleniem przyjęto komunikat Komisji, udzielono poparcia dla podejścia i zarysu celów oraz zażądano stworzenia ambitnej Strategii do końca 2005 r. Program wspólnotowych prac legislacyjnych na 2005 r. zobowiązuje do przyjęcia Strategii do końca 2005 r. |

Kontekst ogólny Pomimo że środki służące kontroli oraz zmniejszeniu nacisków i wpływów w środowisku morskim istnieją, powstawały one w ramach podejścia sektorowego i stanowią mozaikę przyczyniających się do ochrony środowiska morskiego polityk, prawodawstw, programów i planów działań na poziomach krajowym, regionalnym, wspólnotowym i międzynarodowym. Pomimo że na poziomie UE istnieje wiele polityk wywierających wpływ na środowisko morskie a także rozpoczęto rozważania na temat przyszłej całościowej polityki morskiej, dotychczas brak jednak ogólnej zintegrowanej polityki w zakresie ochrony środowiska morskiego. Obraz ogólny, jaki wyłania się z tej mozaiki polityk jest dosyć mieszany. Wśród aspektów pozytywnych można odnotować postęp w zakresie np. zmniejszenia wkładu substancji odżywczych i zanieczyszczenia przez substancje niebezpieczne, w szczególności metale ciężkie. Jednak ogólny stan środowiska morskiego uległ znacznemu pogorszeniu w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat. W rezultacie europejskie morza i oceany są zagrożone, w niektórych przypadkach do tego stopnia, że ich struktura i funkcje znajdują się w poważnym niebezpieczeństwie. Obecne ramy polityczne nie zapewniają wysokiego poziomu ochrony środowiska morskiego. Z tego względu potrzebna jest silna, zintegrowana polityka UE w zakresie ochrony środowiska morskiego. |

Obowiązujące przepisy w dziedzinie, której dotyczy wniosek Cały szereg środków wspólnotowych przyczynia się do ochrony środowiska morskiego. Ponieważ jednak obecnie istniejące ramy polityk dotyczą pojedynczych sektorów a ich zasięg geograficzny jest różny, brak jest zintegrowanej polityki skupiającej się na ochronie środowiska morskiego. |

Spójność z innymi politykami i celami Unii Wysoki poziom ochrony środowiska morskiego, jaki zapewni proponowana dyrektywa jest niezbędny dla pełnej wykorzystania gospodarczego i społecznego potencjału mórz i oceanów, w ten sposób przyczyniając się znacząco do realizacji celów agendy lizbońskiej i strategii zrównoważonego rozwoju UE. Wniosek przyczyni się również w istotny sposób do rozwoju prac nad przyszłą polityką morską UE zapowiedzianą w celach strategicznych Komisji na okres 2005 – 2009, zmierzającą do stworzenia dobrze prosperującej gospodarki morskiej oraz do pełnej realizacji potencjału przemysłu morskiego w sposób ekologicznie zrównoważony. Jednym z podstawowych problemów, które powinny zostać rozwiązane w ramach tej polityki będzie stworzenie ogólnych ram zarządzania regulujących sposoby wykorzystania mórz i oceanów oraz działalność zainteresowanych podmiotów. Zagadnienie to zostanie rozpatrzone w Zielonej Księdze w sprawie polityki morskiej, przewidzianej na 2006 r. Sposoby zarządzania przewidziane w Strategii Morskiej stanowią pierwszy etap. Możliwości dalszego rozwoju szerszych ram zarządzania stanowiące część polityki morskiej powinny brać pod uwagę różnorodność prawnych i politycznych rozwiązań specyficznych dla każdego z europejskich akwenów zamkniętych? poczynając od Morza Bałtyckiego otoczonego przez siedem Państw Członkowskich i Federację Rosyjską, a skończywszy na Morzu Śródziemnym, na którym nie zostały jeszcze wytyczone wyłączne strefy ekonomiczne (WSE) a UE współpracuje z wieloma państwami trzecimi. |

KONSULTACJE Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI ORAZ OCENA WPłYWU |

Konsultacje z zainteresowanymi stronami |

Metody konsultacji, główne sektory objęte konsultacjami i ogólny profil respondentów Strategia została przygotowana w oparciu o rozległe konsultacje przeprowadzone w okresie 2002 – 2004 obejmujące wszystkie Państwa Członkowskie oraz kraje kandydujące, główne europejskie państwa trzecie, które dzielą z Unią morza i oceany, w ramach 16 międzynarodowych komisji i konwencji, przedstawicieli 21 kluczowych gałęzi przemysłu oraz organizacji społecznych, jak również środowisko akademickie i świat nauki. Proces został zapoczątkowany na konferencji w Koge, Dania, w dniach 4 - 6 grudnia 2002 r. W wyniku ustaleń konferencji z Koge zostały powołane cztery grupy robocze ad hoc, składające się z przedstawicieli wszystkich najważniejszych stron zainteresowanych, w celu przeprowadzenia analizy głównych zagadnień związanych z rozwojem Strategii. |

Streszczenie odpowiedzi oraz sposób, w jaki były one uwzględniane Wszystkie grupy robocze wniosły wkład w prace konferencji zamykającej konsultacje ze stronami zainteresowanymi, która odbyła się w dniach 11 – 12 listopada 2004 r. w Rotterdamie, Niderlandy. Jego wynikiem było osiągnięcie szerokiego porozumienia w sprawie podejścia zaproponowanego w Strategii. Znaczna większość przedstawicieli zainteresowanych stron podkreśliła potrzebę zdecydowanego działania ze strony UE. Proponowana dyrektywa obejmuje w całości wyniki konsultacji przeprowadzanych od 2002 r. Dyrektwa podkreśla w szczególności potrzebę dwojakiego podejścia zarówno na poziomie UE jak i regionu, utworzenie regionów morskich służących jako jednostki zarządzania w celu wdrożenia Strategii, a także potrzebę współpracy pomiędzy Państwami Członkowskimi przy opracowywaniu strategii morskich, przede wszystkim z zastosowaniem instrumentów już istniejących w ramach umów międzynarodowych. |

W dniach od 14 marca do 9 maja 2005 r. przeprowadzono otwarte konsultacje za pośrednictwem Internetu. Komisja otrzymała 133 odpowiedzi. Wyniki są dostępne na stronie internetowej: http://europa.eu.int/comm/environment/water/pdf/consultation_marine.pdf. |

Gromadzenie i wykorzystanie wiedzy fachowej |

Dziedziny nauki/wiedzy fachowej Prace przygotowawcze skoncentrowały się przede wszystkim na a) zastosowaniu podejścia ekosystemowego w zakresie zarządzania działalnością człowieka, która wpływa na środowisko morskie, b) zagadnieniach monitorowania i oceny, oraz c) szczególnie trudnym problemie substancji niebezpiecznych. Ponadto, w ciągu ostatnich trzech lat Komisja śledziła uważnie sprawozdania, badania oraz deklaracje polityczne składane przez krajowe i regionalne organizacje, państwa, instytuty badawcze oraz organy ONZ na temat ochrony środowiska morskiego. |

Zastosowana metodologia Znaczna ilość prac dotyczących wszystkich aspektów rozwoju Strategii Morskiej UE została wykonana w ramach procesu konsultacji. Dwie ważne prace będące wynikiem tego procesu to a) wytyczne w sprawie zastosowania podejścia ekosystemowego do środowiska morskiego, i b) badania mające na celu określenie europejskich regionów morskich na podstawie kryteriów hydrologicznych, oceanograficznych i biogeograficznych by ukierunkować wdrażanie Strategii. |

Główne organizacje/eksperci, z którymi się konsultowano Międzynarodowa Rada ds. Badań Morza (ICES) była w procesie konsultacji uprzywilejowanym partnerem, który przeprowadził prace nad obydwoma z wyżej wymienionych dokumentów. Wielu innych ekspertów i organizacji naukowych brało udział w pracach przygotowawczych. |

Streszczenie otrzymanych i wykorzystanych porad Zostały wymienione potencjalnie poważne zagrożenia, które mogłyby mieć nieodwracalne skutki. Panuje powszechna zgoda, co do istnienia tego typu zagrożeń. |

Osiągnięto szerokie porozumienie w sprawie rozmiaru zagrożeń, w obliczu których stoi środowisko morskie, a które mogłyby spowodować potencjalnie nieodwracalne lub nielinearne zmiany w ekosystemach morskich i różnorodne konsekwencje dla gospodarki i społeczeństwa. Wśród zidentyfikowanych głównych zagrożeń wymienia się skutki zmian klimatycznych, wpływ połowów handlowych, wycieki ropy i zrzuty, introdukcję obcych gatunków, eutrofizację i związany z nią wzrost szkodliwych wykwitów alg, zanieczyszczenie przez zaśmiecanie, skażenie mikrobiologiczne oraz skażenie przez substancje niebezpieczne, zrzuty radionuklidów i zanieczyszczenie hałasem. Zmiany klimatyczne oraz rybołówstwo zostały wymienione jako dwa najważniejsze czynniki wywierające nacisk na środowisko morskie. Reasumując, przesłanie jakie wyłania się z powyżej opisanego procesu jest jasne: morza i oceany Europy są poważnie zagrożone i należy pilnie zwiększyć wysiłki na rzecz ich ochrony by zapewnić ich długoterminową produktywność i w ten sposób uchronić związaną z morzem działalność gospodarczą i społeczną. |

Środki wykorzystane do publicznego udostępnienia porad ekspertów Wszelkie analizy przeprowadzone w fazie wstępnej prac nad zaproponowaną dyrektywą będą publicznie dostępne. Dokument zawierający wytyczne ICES w sprawie zastosowania i wdrożenia podejścia ekosystemowego został już opublikowany przez ICES i będzie dostępny na stronie internetowej Komisji. Badania przeprowadzone przez ICES na temat regionów morskich UE zostały udostępnione wszystkim stronom zainteresowanym poprzez system CIRCA. |

Ocena wpływu Rozważono dwa główne warianty. Pierwszy polegał na ściśle dobrowolnym podejściu w oparciu o komunikat Komisji formułujący niewiążące zalecenia na temat skutecznej ochrony europejskiego środowiska morskiego poprzez rozwój regionalnych strategii morskich na poziomie regionów morskich, określanych na poziomie UE. Drugi wariant zakładał połączenie elastycznego instrumentu prawnego i komunikatu. Instrument prawny przyjąłby formę dyrektywy w sprawie Strategii Morskiej, ambitnej w swym zakresie, ale nie nazbyt szczegółowej w proponowanych narzędziach. Na poziomie UE nie zostałyby określone żadne szczególne środki zarządzania, aby dyrektywa mogła być skutecznie wdrażana na poziomie regionalnym. Dodatkowo rozważono w celach porównawczych wariant trzeci, przewidujący brak jakichkolwiek dalszych działań, aby móc oszacować koszty środków przewidzianych w dwóch poprzednich wariantach. |

Komisja przeprowadziła ocenę wpływu, która jest dostępna na stronie internetowej Komisji. |

ASPEKTY PRAWNE WNIOSKU |

Streszczenie proponowanych działań Celem końcowym proponowanej dyrektywy jest osiągnięcie dobrego stanu środowiska morskiego do 2021 r. Dyrektywa określi wspólne cele i zasady tylko na poziomie UE. Proponowana dyrektywa utworzy europejskie regiony morskie jako jednostki zarządzania dla celów wdrożenia. W obrębie każdego z regionów morskich Państwa Członkowskie dla należących do nich wód morskich będą musiały opracować strategie morskie na podstawie serii określonych działań. Przy opracowywaniu strategii morskich Państwa Członkowskie będą zachęcane do aktywnej współpracy pomiędzy sobą a także z zainteresowanymi państwami trzecimi. Ponadto, z uwagi na specyficzne warunki w niektórych regionach morskich, dyrektywa przewiduje sytuacje oraz obszary specjalne, w których realizacja ambitnych celów środowiskowych wyznaczonych w ramach dyrektywy byłaby niemożliwa dla Państw Członkowskich. |

Podstawa prawna Właściwą podstawę prawną stanowi art. 175 ust. 1 Traktatu WE. |

Zasada pomocniczości Zasada pomocniczości ma zastosowanie o ile wniosek nie wchodzi w zakres wyłącznych kompetencji Wspólnoty. |

Cele wniosku nie mogą być w sposób wystarczający realizowane przez Państwa Członkowskie z następującej przyczyny (przyczyn). |

Środowisko morskie nie pokrywa się z obowiązującymi granicami geopolitycznymi. Jest ono ze swej natury transgraniczne i z tego względu wymaga współpracy i wspólnych zasad. W tych warunkach stosowanie czysto krajowego podejścia do środowiska morskiego jest skazane na niepowodzenie. |

Państwa Członkowskie graniczące z regionami morskimi mogą dojść do odmiennych wniosków w kwestii obranych podejść, diagnoz i programów środków, bez względu na jednolitość ekosystemów morskich. Państwa Członkowskie mogą obrać odmienne lub wręcz przeciwstawne drogi działania i różny czas realizacji, co może w rezultacie prowadzić do nieskutecznej ochrony środowiska morskiego. W konsekwencji stan środowiska morskiego nie uległby żadnej poprawie. Zdolność oceanów do sprostania nowym naciskom wywieranym na środowisko morskie, jak np. zmiany klimatyczne lub wzrost transportu morskiego zostałaby znacznie ograniczona. |

Działanie na poziomie Wspólnoty umożliwi lepszą realizację celów wniosku z następujących przyczyn. |

Wniosek pozwoli na utworzenie wspólnych dla UE ram w celu zmierzenia się ze wspólnymi wyzwaniami oraz ustali zasady i podejście do ochrony środowiska morskiego wspólne dla całej Europy. |

Kilka Państw Członkowskich UE podjęło na poziomie krajowym działania mające na celu ochronę środowiska morskiego a także aktywnie uczestniczyło w odpowiednich umowach międzynarodowych, jednak postęp jest utrudniony ze względu na fakt, że środki krajowe nie wpływają na działania podejmowane przez inne państwa graniczące z danym obszarem morskim, a współpraca międzynarodowa zwłaszcza w ramach regionalnych konwencji morskich daje mieszane rezultaty z uwagi na to, że organizacje te nie dysponują środkami umożliwiającymi egzekwowanie i kontrolę. |

Proponowany instrument prawny ogranicza się do celów, które nie mogą zostać zrealizowane w zadowalający sposób przez Państwa Członkowskie, tj. ustalenie na poziomie UE ram umożliwiających bardziej skuteczną ochronę europejskiego środowiska morskiego. Szczegółowe cele i środki zarządzania konieczne dla osiągnięcia dobrego stanu środowiska w każdym z regionów morskich UE nie zostaną określone na poziomie UE. |

Wniosek jest zatem zgodny z zasadą pomocniczości. |

Zasada proporcjonalności Wniosek jest zgodny z zasadą proporcjonalności z następujących względów. |

Proponowany instrument prawny przyjmuje formę dyrektywy w sprawie strategii morskiej. Szeroki zakres zostanie poddany decyzjom krajowym i regionalnemu współdziałaniu. W gestii Państw Członkowskich pozostaną kwestie wyznaczania celów środowiskowych na poziomie regionu, planowanie i wykonanie środków służących do realizacji tych celów, a zatem również osiągnięcie dobrego stanu ochrony środowiska morskiego na europejskich wodach będących pod ich władzą lub jurysdykcją Państw Członkowskich UE w obrębie każdego z regionów morskich. |

Obciążenie administracyjne proponowanej dyrektywy zostało oszacowane na około 90 mln EUR rocznie dla całej UE w ciągu pierwszych dwóch lat, na 70 mln EUR w okresie późniejszym. Z drugiej strony, z uwagi na uniknięcie powielania monitoringu i oceny w sposób istotny wzrośnie skuteczność. W związku z programami działań ustalonymi na poziomie regionalnym pojawią się koszty wdrożenia. Przewiduje się przeprowadzanie szczegółowej oceny wpływu w odniesieniu do programów działań opracowanych przez Państwa Członkowskie w celu zapewnienia, że cele środowiskowe są realizowane przy minimalnych kosztach. Jak wynika z oceny wpływu, pomimo że perspektywie krótkoterminowej ponoszone koszty społeczne i gospodarcze mogą okazać się znaczne, natomiast korzyści społeczne i gospodarcze w perspektywie średnio- i długoterminowej mogą o wiele je przewyższyć. |

Wybór instrumentów |

Proponowane instrumenty: dyrektywa w sprawie strategii morskiej. |

Inne środki byłyby niewłaściwe z następujących powodów. Opracowanie szczegółowego instrumentu prawnego (w formie rozporządzenia lub bardziej rygorystycznej dyrektywy) mogłoby być wzięte pod uwagę. Jednak rozporządzenie lub bardziej rygorystyczna dyrektywa uniemożliwiając Państwom Członkowskim dokonywanie wyborów polityki do celów wdrożenia na poziomie regionalnym, nie uwzględniłyby różnorodności warunków i potrzeb środowiska morskiego UE. Z tego względu zrezygnowano z takiego podejścia. Innym rozwiązaniem mogłoby być przyjęcie zalecenia przedstawiającego w skrócie działania konieczne dla wdrożenia Strategii Morskiej na poziomie regionalnym. Jednak z uwagi na niewiążący charakter zaleceń, nie byłoby żadnej pewności, że Państwa Członkowskie zobowiązałyby się do rygorystycznego ich wdrażania. Powyższa możliwość została więc odrzucona. Kolejny wariant przewidywał możliwość podjęcia decyzji wiążącej w całości ograniczoną liczbę Państw Członkowskich, do których byłaby ona skierowana. W sytuacji jednak gdy 20 spośród 25 Państw Członkowskich to państwa morskie a planowane rozszerzenie powiększy jeszcze tę liczbę, zaś skuteczna ochrona środowiska morskiego wymaga włączenia także krajów śródlądowych w sprawy obszarów połowów w akwenach zamkniętych, obejmowanie decyzją ograniczonej liczby państw nie byłoby właściwym rozwiązaniem. Ponadto, decyzja nie pozwalałaby na żadną elastyczność we wdrażaniu ze względu na swój wiążący w całości charakter. |

WPłYW NA BUDżET |

Wniosek nie powoduje żadnych konsekwencji finansowych dla budżetu Wspólnoty. |

INFORMACJE DODATKOWE |

Klauzula przeglądu/weryfikacji/wygaśnięcia |

Wniosek zawiera klauzulę przeglądu. |

Europejski Obszar Gospodarczy Proponowany akt prawny ma znaczenie dla EOG i w związku z tym jego zakres powinien zostać rozszerzony na Europejski Obszar Gospodarczy. |

1. 2005/0211 (COD)

Wniosek dotyczący

DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

ustanawiająca ramy działań Wspólnoty w dziedzinie polityki środowiska morskiego (dyrektywa w sprawie Strategii Morskiej) (Tekst mający znaczenie dla EOG)

PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 175 ust. 1,

uwzględniając wniosek Komisji[1],

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[2],

uwzględniając opinię Komitetu Regionów[3],

stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu[4],

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) Środowisko morskie jest cennym dziedzictwem, które należy chronić, zachować oraz traktować w taki sposób aby w ostatecznym rozrachunku utrzymać biologicznie zróżnicowane i dynamiczne morza i oceany, które będą bezpieczne, czyste, zdrowe i wydajne.

(2) Zgodnie z decyzją nr 1600/2002/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 lipca 2002 r., ustanawiającą Szósty wspólnotowy program działań w zakresie ochrony środowiska, w ciągu trzech lat od daty przyjęcia programu należy opracować strategię tematyczną dotyczącą ochrony i zachowania środowiska morskiego w celu wspierania zrównoważonego użytkowania mórz oraz zachowania ekosystemów morskich.

(3) W celu wspierania zrównoważonego użytkowania mórz oraz w celu zachowania ekosystemów morskich, należy dać pierwszeństwo działaniom zmierzającym do osiągnięcia dobrego stanu ochrony środowiska morskiego Wspólnoty, do dalszej ochrony i zachowania środowiska oraz do powstrzymania dalszego pogarszania .

(4) Aby zrealizować te cele konieczne są przejrzyste i spójne ramy prawne, które nadadzą ogólny kierunek działaniom, a także umożliwią podejmowanie działań skoordynowanych, zgodnych i odpowiednio zintegrowanych z działaniami podejmowanymi na podstawie innych przepisów Wspólnoty oraz na podstawie umów międzynarodowych.

(5) Zróżnicowanie warunków, problemów i potrzeb szeregu regionów morskich składających się na środowisko morskie Wspólnoty wymaga odmiennych, specyficznych rozwiązań. Zróżnicowanie to powinno być uwzględniane przy przygotowywaniu, planowaniu oraz wykonywaniu środków zmierzających do osiągnięcia dobrego stanu ochrony środowiska morskiego Wspólnoty w obrębie regionów i podregionów morskich.

(6) Jest zatem właściwym, aby każde Państwo Członkowskie opracowało taką strategię morską dla swoich europejskich obszarów morskich, która uwzględniając specyfikę tych obszarów, będzie jednocześnie odzwierciedlać ogólne potrzeby danego regionu morskiego. Strategie morskie powinny w rezultacie doprowadzić do wykonania działań przewidzianych w programach opracowanych w celu osiągnięcia dobrego stanu środowiska.

(7) Z uwagi na transgraniczny charakter środowiska morskiego, opracowywanie strategii morskich powinno przebiegać w sposób skoordynowany dla każdego regionu morskiego. Ponieważ regiony morskie są użytkowane wspólnie z innymi Państwami Członkowskimi a także z innymi państwami trzecimi Państwa Członkowskie powinny podjąć starania aby zapewnić jak najściślejszą współpracę ze wszystkimi Państwami Członkowskimi oraz innymi zainteresowanymi państwami. Tam, gdzie to możliwe i stosowne, należy w celu zapewnienia takiej koordynacji wykorzystać już istniejące w regionach morskich struktury instytucjonalne.

(8) Z uwagi na konieczność podjęcia działań na poziomie międzynarodowym w celu osiągnięcia założonych celów, niniejsza dyrektywa powinna zwiększyć skuteczność uczestnictwa Wspólnoty w umowach międzynarodowych.

(9) Wspólnota i Państwa Członkowskie są stronami Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie Prawa Morza (UNCLOS) przyjętej decyzją Rady 98/392/WE z dnia 23 marca 1998 r. dotyczącą zawarcia przez Wspólnotę Europejską konwencji UNCLOS i Porozumienia z dnia 28 lipca 1994 dnia odnoszącego się do stosowania jego części XI([5]). Zobowiązania podjęte przez Wspólnotę i Państwa Członkowskie w ramach tych umów powinny zatem zostać w pełni uwzględnione w niniejszej dyrektywie.

(10) Dyrektywa powinna również podtrzymać stanowcze stanowisko zajęte przez Wspólnotę w kontekście Konwencji o różnorodności biologicznej[6] w sprawie powstrzymania utraty bioróżnorodności, zapewnienia zrównoważonego użytkowania mającego na celu zachowanie morskiej bioróżnorodności oraz stworzenia globalnej sieci morskich obszarów chronionych do 2012 r. Ponadto dyrektywa powinna przyczynić się do realizacji celów Siódmej Konferencji Stron Konwencji o różnorodności biologicznej (CBD/COP7), która przyjęła szczegółowy program prac nad morską i przybrzeżną bioróżnorodnością, obejmujący szereg celów, założeń i działań zmierzających do powstrzymania utraty różnorodności biologicznej na poziomie krajowym, regionalnym oraz globalnym a także do zagwarantowania zdolności ekosystemu morskiego do dostarczania towarów i usług oraz program prac na temat obszarów chronionych w celu utworzenia do 2012 r. oraz utrzymania krajowych i regionalnych sieci morskich obszarów chronionych reprezentatywnych pod względem ekologicznym. Zobowiązanie do wyznaczenia obszarów Natura 2000 podjęte przez Państwa Członkowskie zgodnie z dyrektywą siedliskową przyczyni się znacznie do tego procesu.

(11) Dyrektywa powinna przyczynić się do realizacji zobowiązań podjętych przez Wspólnotę i Państwa Członkowskie w ramach kilku innych istotnych umów międzynarodowych, na mocy których zobowiązały się do ochrony środowiska morskiego przed zanieczyszczeniem: Konwencja o ochronie środowiska morskiego obszaru Morza Bałtyckiego zatwierdzona decyzją Rady 94/157/WE[7], Konwencja o ochronie środowiska morskiego północno-wschodniego Atlantyku zatwierdzona decyzją Rady 98/249/WE[8], oraz jej nowy załącznik V w sprawie ochrony i zachowania ekosystemów i różnorodności biologicznej obszaru morskiego i odnośny dodatek III zatwierdzony decyzją Rady 2000/340/WE[9], Konwencja o Ochronie Morza Śródziemnego i pasa nabrzeżnego zmieniona w 1995 r. i zatwierdzona decyzją Rady 77/585/EWG[10] oraz Protokół dotyczący ochrony Morza Śródziemnego przed zanieczyszczeniami ze źródeł lądowych, zatwierdzony decyzją Rady 83/101/EWG[11].

(12) Z uwagi na fakt, że programy środków realizowane na mocy strategii morskich będą skuteczne tylko wtedy, gdy zostaną opracowane na podstawie rzetelnej wiedzy o stanie środowiska morskiego na danym obszarze i możliwie najlepiej dostosowane do potrzeb danych wód w każdym z Państw Członkowskich oraz z uwzględnieniem ogólnych potrzeb danego regionu morskiego, należy stworzyć na poziomie krajowym stosowne ramy dla opracowywania polityki opartej na rzetelnej informacji.

(13) Jako pierwszy krok w przygotowaniach do tego procesu Państwa Członkowskie w ramach danego regionu morskiego powinny przeprowadzić analizy cech ich obszarów morskich, wskazujące na główne źródła wywierające wpływ na nie, sposoby ich gospodarczego i społecznego użytkowania oraz koszty degradacji środowiska morskiego.

(14) Na podstawie tych analiz Państwa Członkowskie określą z kolei dla wód europejskich zbiór cech charakterystycznych dla dobrego stanu ochrony. W tym celu właściwe jest ustanowienie przepisów dotyczących ogólnych wskaźników jakości, szczegółowych kryteriów i norm, które zostaną wkrótce opracowane przez Komisję przy udziale wszystkich zainteresowanych stron.

(15) Kolejnym etapem na drodze do osiągnięcia dobrego stanu ochrony środowiska powinno być wytyczenie celów środowiskowych oraz utworzenie programów monitorowania umożliwiających prowadzenie stałej oceny stanu wód objętych kontrolą.

(16) Na tej podstawie Państwa Członkowskie powinny stworzyć i wdrożyć programy działań zmierzających do osiągnięcia dobrego stanu środowiska na danych wodach, przy jednoczesnym spełnianiu obowiązujących wspólnotowych i międzynarodowych wymogów, z uwzględnieniem potrzeb danego regionu morskiego.

(17) Działania te, z uwagi na wymagany stopień precyzji, muszą zostać podjęte przez Państwa Członkowskie, z drugiej jednak strony, ze względu na fakt, że niezbędna jest spójność działań podejmowanych na terenie całej Wspólnoty oraz ich zgodność ze zobowiązaniami pojętymi na poziomie międzynarodowym, zarówno przepisy przygotowawcze jak i konkretne programy środków muszą zostać przedstawione Komisji do zatwierdzenia.

(18) Z uwagi na rzetelność i wykonalność stosownym jest ustanowienie przepisów uwzględniających przypadki, kiedy realizacja wyznaczonych ambitnych celów środowiskowych jest niemożliwa dla danego Państwa Członkowskiego.

(19) W tym kontekście należy ustanowić przepisy dla dwóch typów przypadków szczególnych. Przypadek pierwszy dotyczy sytuacji, w której Państwo Członkowskie nie może zrealizować celów środowiskowych z powodu działania lub jego braku ze strony innego państwa, z przyczyn naturalnych lub tzw. siły wyższej, albo z powodu działań podjętych przez samo zainteresowane Państwo Członkowskie ze względu na interes publiczny, który uznano za ważniejszy od negatywnego wpływu na środowisko. W takich wypadkach wskazane jest udzielenie pozwolenia Państwom Członkowskim na zastosowanie środków ad hoc zamiast środków uwzględnionych w ich programach działań. Środki ad hoc powinny być opracowane w taki sposób by powstrzymać dalsze pogarszanie stanu wód morskich, których to dotyczy, a także tak, aby łagodzić szkodliwy wpływ w obrębie danego regionu morskiego.

(20) Drugim specjalnym przypadkiem jest sytuacja, w której Państwo Członkowskie rozpoznało elementy wywierające wpływ na stan środowiska jego europejskiego obszaru mórz, a nawet całego odpowiedniego regionu morskiego, ale nie może rozwiązać problemu podejmując środki na poziomie krajowym. W takim przypadku należy ustanowić przepisy nakazujące informowanie Komisji w ramach procedury przedkładania programów środków.

(21) Istotnym jest, aby elastyczne podejście mające zastosowanie w szczególnych przypadkach było kontrolowane na poziomie Wspólnoty. W odniesieniu do pierwszego typu przypadków szczególnych konieczne jest zatem, aby w trakcie procesu oceny przeprowadzanego przez Komisję, a przed zatwierdzeniem programu działań, starannie rozważono skuteczność wszelkich środków podejmowanych ad hoc. Ponadto, w sytuacjach, kiedy Państwo Członkowskie odnosi się do działań podjętych z uwagi na nadrzędny interes publiczny, Komisja musi upewnić się czy modyfikacje lub zmiany, zachodzące w środowisku morskim na skutek tych działań, nie uniemożliwiają lub nie przeszkadzają w osiągnięciu dobrego stanu ochrony środowiska w obrębie danego regionu morskiego.

(22) W odniesieniu do drugiego typu przypadków specjalnych Komisja powinna przed zatwierdzeniem programu działań upewnić się co do zasadności opinii zainteresowanego Państwa Członkowskiego, tj. upewnić się, że zastosowane na poziomie krajowym środki są rzeczywiście niewystarczające i konieczne jest podjęcie działań na poziomie Wspólnoty.

(23) W związku z dynamicznym charakterem ekosystemów morskich i ich naturalną zmiennością, a także z uwagi na fakt, że naciski i wpływy wywierane na nie będą ewoluować w miarę jak zmieniać się będzie charakter działalności człowieka oraz klimat, konieczne jest założenie, że definicja dobrego stanu ochrony środowiska jest dynamiczna i elastyczna oraz że musi czasami być do tych zmian dostosowywana. Zgodnie z tym, również ochrona środowiska morskiego musi być elastyczna i dostosowywana do zmian. Należy zatem ustanowić przepisy pozwalające na regularną aktualizację strategii morskich.

(24) Należy również zapewnić opublikowanie programów działań oraz ich uaktualnionych wersji, a sprawozdania okresowe opisujące postępy w realizacji programu przedstawiać Komisji.

(25) Aby zapewnić aktywny udział społeczeństwa w pracach przy opracowywaniu, wdrażaniu oraz uaktualnianiu strategii morskich, należy dostarczyć odpowiednie informacje na temat różnych elementów strategii, lub ich uaktualnionych wersji oraz na żądanie istotne dokumenty oraz informacje, które posłużyły do ich opracowania.

(26) Wskazane jest aby Komisja przedstawiła pierwsze sprawozdanie z oceny procesu wdrażania niniejszej dyrektywy w ciągu dwóch lat od momentu otrzymania wszystkich programów środków, jednak nie później niż do 2021 r. Kolejne sprawozdania Komisji powinny być publikowane co sześć lat.

(27) Należy ustanowić przepisy regulujące wprowadzanie zmian w normach oceny stanu środowiska morskiego, w procesie monitorowania, celach środowiskowych oraz w formatach technicznych dla celów przekazywania i przetwarzania danych aby zapewnić ich zgodność z niniejszą dyrektywą[12].

(28) Środki regulujące proces zarządzania rybołówstwem mogą być przyjmowane tylko w kontekście Wspólnej Polityki Rybołówstwa określonej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 2371/2002 z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w ramach Wspólnej Polityki Rybołówstwa[13] na podstawie opinii naukowców i z tego względu nie są objęte niniejszą dyrektywą. Kontrola zrzutów i emisji powstających na skutek użytkowania materiałów radioaktywnych jest uregulowana w art. 30 i 31 Traktatu Euratom i z tego względu nie jest objęta niniejszą dyrektywą.

(29) Z uwagi na fakt, że cele działania, jakie mają być podjęte, nie mogą zostać osiągnięte w stopniu wystarczającym przez Państwa Członkowskie i w związku z tym mogą, z uwagi na rozmiar i efekty proponowanego działania, zostać lepiej osiągnięte na poziomie wspólnotowym, Wspólnota może przyjąć środki, zgodnie z zasadą pomocniczości, o której mowa w art. 5 Traktatu. Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w w/w artykule, niniejsza dyrektywa nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia zamierzonych celów.

(30) Niniejsza dyrektywa uwzględnia prawa podstawowe i przestrzega zasady uznane w szczególności w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej. W szczególności ma ona na celu promowanie włączenia do polityki wspólnotowej wysokiego poziomu ochrony środowiska naturalnego i poprawę jego jakości, zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, o której mowa w art. 37 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej.

(31) Środki niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy powinny zostać przyjęte zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji[14],

PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:

Rozdział IPrzepisy ogólne

Artykuł 1 Przedmiot

Niniejsza dyrektywa ustanawia ramy dla rozwoju strategii morskich mających na celu osiągnięcie dobrego stanu ochrony środowiska morskiego [najpóźniej do 2021 r.] oraz zapewnienie dalszej ochrony i zachowania tego środowiska a także powstrzymanie pogarszania.

Dla celów niniejszej dyrektywy „stan ochrony środowiska” oznacza ogólny stan środowiska w wodach morskich, z uwzględnieniem struktury, funkcji oraz procesów zachodzących w składających się na nie ekosystemach wraz z naturalnymi fizjograficznymi, geograficznymi oraz klimatycznymi czynnikami, jak również uwarunkowań fizycznych i chemicznych, łącznie z tymi, które powstały na skutek działalności człowieka na danym obszarze.

Artykuł 2 Zakres zastosowania

Niniejsza dyrektywa stosuje się do wszystkich wód europejskich po stronie w kierunku morza od linii, od której mierzony jest zasięg wód terytorialnych aż do najdalej położonego obszaru podlegającego władzy lub jurysdykcji Państw Członkowskich, razem z dnem i podłożem tych wód, dalej zwanych „europejskimi wodami morskimi”.

Artykuł 3 Regiony i podregiony morskie

1. Wypełniając zobowiązania nałożone przez niniejszą dyrektywę Państwa Członkowskie uwzględnią należycie fakt, że podlegające im europejskie wody morskie stanowią integralną część następujących regionów morskich:

a) Morze Bałtyckie,

b) Północno-Wschodni Ocean Atlantycki,

c) Morze Śródziemne.

2. W celu uwzględnienia specyficznych uwarunkowań danego obszaru Państwa Członkowskie mogą wdrożyć niniejszą dyrektywę stosując dalszy podział wód morskich, o których mowa w ust. 1, pod warunkiem, że podział ten zostanie dokonany w sposób zgodny z podziałem na następujące podregiony morskie:

a) na Północno-Wschodnim Oceanie Atlantyckim:

i) na Morzu Północnym, łącznie z cieśniną Kattegat, kanałem La Manche, wody morskie podlegające władzy i jurysdykcji Belgii, Danii, Francji, Niemiec, Niderlandów, Szwecji oraz Zjednoczonego Królestwa.

ii) na Morzu Celtyckim wody morskie podlegające władzy lub jurysdykcji Irlandii i Zjednoczonego Królestwa,

iii) w Zatoce Biskajskiej oraz u wybrzeży Półwyspu Pirenejskiego wody morskie podlegające władzy lub jurysdykcji Francji, Portugalii i Hiszpanii,

iv) na Oceanie Atlantyckim, wody morskie podlegające władzy lub jurysdykcji Portugalii wokół Azorów i Madery oraz podlegające władzy lub jurysdykcji Hiszpanii wokół Wsyp Kanaryjskich,

b) na Morzu Śródziemnym:

i) na zachodnim Morzu Śródziemnym wody morskie podlegające władzy lub jurysdykcji Hiszpanii, Francji i Włoch,

ii) na Morzu Adriatyckim wody morskie podlegające władzy lub jurysdykcji Włoch i Słowenii,

iii) na Morzu Jońskim wody morskie podlegające władzy lub jurysdykcji Grecji, Włoch i Malty,

iv) na Morzu Egejskim-Lewantyńskim wody morskie podlegające władzy lub jurysdykcji Grecji i Cypru.

Państwa Członkowskie poinformują Komisję o wszelkich dokonanych podziałach w terminie określonym w akapicie pierwszym art. 23 ust. 1.

Artykuł 4 Strategie morskie

Każde Państwo Członkowskie opracuje w obrębie danego regionu morskiego strategie morską dla podlegających mu europejskich wód morskich zgodnie z następującym planem działania:

a) Przygotowanie:

i) dokonanie, w okresie do [ w ciągu 4 lat od momentu wejścia w życie ], oceny wstępnej obecnego stanu ochrony danych wód oraz wpływu wywieranego na nie przez działalność człowieka, zgodnie z art. 7,

ii) ustalenie, w okresie do [ w ciągu 4 lat od dnia wejścia w życie ], dobrego stanu ochrony środowiska dla danych wód, zgodnie z art. 8 ust. 1,

iii) określenie, w okresie do [ w ciągu 5 lat od dnia wejścia w życie ], szeregu celów środowiskowych, zgodnie z art. 9 ust. 1,

iv) opracowanie i wdrożenie, w okresie do [ w ciągu 6 lat od dnia wejścia w życie ], chyba że określono inaczej w odpowiednich przepisach Wspólnoty, programu monitorowania stałej oceny oraz regularnego uaktualniania celów, zgodnie z art. 10 ust. 1,

b) Program środków:

i) opracowanie, najpóźniej do 2016 r., programu środków mających na celu osiągnięcie dobrego stanu ochrony środowiska, zgodnie z art. 12 ust. 1, 2 i 3,

ii) wprowadzenie w życie programu przewidzianego w lit. i) najpóźniej do 2018 r., zgodnie z art. 12 ust. 6.

Artykuł 5 Współpraca i koordynacja

1. Dla celów niniejszej dyrektywy, Państwa Członkowskie, których wody morskie znajdują się w obrębie tego samego morskiego regionu lub podregionu koordynują swoje działania.

Tam, gdzie to możliwe i stosowne, Państwa Członkowskie wykorzystują struktury instytucjonalne już istniejące na terenie danego regionu lub podregionu morskiego.

2. Dla celów niniejszej dyrektywy, Państwa Członkowskie, w obrębie każdego morskiego regionu lub podregionu, dołożą wszelkich starań aby skoordynować swoje działania z działaniami państw trzecich, mających w tym samym regionie lub podregionie morskim wody podlegające ich władzy lub jurysdykcji.

W tym kontekście Państwa Członkowskie będą działać, na ile to tylko możliwe, w oparciu o istniejące programy i działania podejmowane w ramach struktur powstałych na mocy umów międzynarodowych.

Artykuł 6 Właściwe organy

1. Państwa Członkowskie wyznaczą, w terminie określonym w pierwszym akapicie art. 23 ust. 1, dla każdego regionu morskiego właściwy organ odpowiedzialny za wdrożenie niniejszej dyrektywy w odniesieniu do europejskich wód morskich podlegających danemu państwu.

W ciągu sześciu miesięcy od tego terminu, Państwa Członkowskie dostarczą Komisji wykaz wyznaczonych właściwych organów wraz z informacjami wymienionymi w załączniku I.

Jednocześnie Państwa Członkowskie prześlą Komisji wykaz właściwych organów krajowych przy odpowiednich organizacjach międzynarodowych, w pracach których uczestniczą.

2. Państwa Członkowskie powiadomią Komisję o wszelkich zmianach dotyczących informacji dostarczonych zgodnie z ust. 1, w ciągu trzech miesięcy od daty każdej zmiany.

Rozdział IIStrategie morskie: Przygotowanie

Artykuł 7 Ocena

1. Państwa Członkowskie dokonają wstępnej oceny swoich europejskich wód morskich, zawierającej następujące elementy:

a) analizę podstawowych cech charakterystycznych i obecnego stanu ochrony tych wód, na podstawie niepełnego wykazu elementów znajdującego się w tabeli 1 w załączniku II, która uwzględnia typy siedlisk, składniki biologiczne, właściwości fizykochemiczne oraz hydromorfologię,

b) analizę podstawowych nacisków i wpływów, wywieranych na cechy charakterystyczne oraz stan ochrony tych wód, łącznie z działalnością człowieka, na podstawie niepełnego wykazu elementów znajdującego się w tabeli 2 w załączniku II, która uwzględnia jakościowe i ilościowe aspekty nacisków oraz udające się wyróżnić tendencje,

c) gospodarczą i społeczną analizę ich użytkowania oraz analizę kosztów degradacji środowiska morskiego.

2. Analiza, o której mowa w ustępie 1 uwzględni elementy dotyczące wód przybrzeżnych, przejściowych i terytorialnych regulowanych przez stosowne przepisy dyrektywy 2000/60/WE, tak aby możliwe było dokonanie spójnej oceny stanu środowiska morskiego.

Artykuł 8 Ustalenie dobrego stanu ochrony środowiska

1. W związku z oceną wstępną przeprowadzaną zgodnie z art. 7 ust. 1, Państwa Członkowskie w odniesieniu do każdego regionu morskiego ustalą dla europejskich wód morskich zestaw cech charakterystycznych typowych dla dobrego stanu ochrony, w oparciu o ogólne wskaźniki jakości, kryteria i normy omówione w ustępie 3.

Uwzględnią one elementy wymienione w załączniku II, a w szczególności typy siedlisk, składniki biologiczne, właściwości fizykochemiczne i hydromorfologię.

2. Państwa Członkowskie powiadomią Komisję o ocenie dokonanej zgodnie z art. 7 ust. 1 oraz o ustaleniach dokonanych zgodnie z ustępem 1 niniejszego artykułu nie później niż w trzy miesiące po ukończeniu tych ostatnich.

3. Komisja, po przeprowadzeniu konsultacji ze wszystkimi zainteresowanymi stronami, ustanowi najpóźniej do [ 2 lata od dnia wejścia w życie ], zgodnie z procedurą o której mowa w art. [22 ust. 2] oraz w oparciu o załącznik II, ogólne wskaźniki jakości, szczegółowe kryteria i normy pozwalające określić dobry stan ochrony środowiska.

Artykuł 9 Określanie celów środowiskowych

1. Na podstawie oceny wstępnej przeprowadzonej zgodnie z art. 7 ust. 1, Państwa Członkowskie w odniesieniu do każdego z regionów morskich ustalają spójny zestaw celów środowiskowych i związanych z nimi wskaźników dla podlegających im europejskich wód morskich, biorąc pod uwagę niepełny wykaz cech charakterystycznych opisany w załączniku III.

Przy opracowywaniu tych celów i wskaźników Państwa Członkowskie uwzględnią dalszą realizację już istniejących celów środowiskowych wytyczonych dla tych samych wód na poziomie krajowym, wspólnotowym lub międzynarodowym.

2. Państwa Członkowskie powiadomią Komisję o swoich celach środowiskowych nie później niż trzy miesiące po ich określeniu.

Artykuł 10 Tworzenie programów monitorowania

1. Na podstawie oceny wstępnej przeprowadzonej zgodnie z art. 7 ust. 1, Państwa Członkowskie stworzą i wdrożą skoordynowane programy monitorowania w celu stałej oceny stanu ochrony środowiska dla podlegających im europejskich wód morskich, w oparciu o wykazy umieszczone w załącznikach II i IV oraz w odniesieniu do celów środowiskowych określonych zgodnie z art. 9.

Programy te będą spójne w obrębie morskich regionów lub podregionów i będą opierały się na przepisach dotyczących oceny i monitorowania, ustanowionych w ramach stosownych aktów prawnych Wspólnoty lub umów międzynarodowych.

2. Państwa Członkowskie powiadomią o swoich programach monitorowania Komisję nie później niż w trzy miesiące po ich stworzeniu.

3. Tam, gdzie to stosowne Komisja, zgodnie z procedurą, o której mowa w art. [22 ust. 2] przyjmie dla celów monitorowania i oceny specyfikacje i ujednolicone metody, które uwzględnią podjęte zobowiązania oraz umożliwią przeprowadzanie porównań pomiędzy wynikami monitorowania i oceny.

Artykuł 11 Zatwierdzenie

Na podstawie powiadomień otrzymanych zgodnie z art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 2, art. 9 ust. 2 i art. 10 ust. 2 dla każdego regionu morskiego, Komisja oceni, czy w przypadku każdego z Państw Członkowskich przekazane informacje tworzą ramy spełniające wymogi niniejszej dyrektywy.

W swojej ocenie Komisja uwzględni spójność ram w obrębie regionów morskich oraz w obrębie Wspólnoty.

Dla celów dokonania oceny Komisja może poprosić Państwo Członkowskie o dostarczenie dodatkowych informacji niezbędnych do podjęcia przez nią decyzji.

W ciągu sześciu miesięcy od otrzymania powiadomień w sprawie programów monitorowania stworzonych zgodnie z art. 10, Komisja, w odniesieniu do każdego z Państw Członkowskich, może zdecydować o odrzuceniu proponowanych ram lub ich części, z uwagi na brak zgodności z niniejszą dyrektywą.

Rozdział IIIStrategie morskie: Programy środków

Artykuł 12 Programy środków

1. Państwa Członkowskie w odniesieniu do każdego zainteresowanego regionu morskiego określają środki, które należy podjąć w celu osiągnięcia dobrego stanu ochrony środowiska, zgodnie z art. 8 ust. 1 na wszystkich swoich europejskich wodach morskich.

Wyżej wymienione środki należy opracować na podstawie oceny wstępnej przeprowadzonej zgodnie z art. 7 ust. 1 oraz z uwzględnieniem celów środowiskowych ustalonych zgodnie z art. 9 ust. 1 i rodzaju środków wymienionych w załączniku V.

2. Państwa Członkowskie włączą środki opracowane na mocy ust. 1 do programu środków, biorąc pod uwagę środki wymagane na mocy odnośnego prawodawstwa wspólnotowego lub umów międzynarodowych.

3. Przy opracowywaniu programu środków na mocy ust. 2 Państwa Członkowskie powinny w należyty sposób uwzględniać trwały rozwój, a w szczególności społeczny i gospodarczy wpływ planowanych środków.

Przed wprowadzeniem jakichkolwiek nowych środków Państwa Członkowskie zapewnią, by były one opłacalne i technicznie wykonalne oraz przeprowadzą oceny wpływu, w tym szczegółowe analizy kosztów i korzyści.

4. Państwa Członkowskie wskażą w swoich programach sposób wdrażania środków oraz określą, w jaki sposób przyczynią się one do osiągnięcia celów środowiskowych ustanowionych na mocy art. 9 ust. 1.

5. Państwa Członkowskie powiadomią Komisję i wszystkie inne zainteresowane Państwa Członkowskie o swoich programach środków w ciągu trzech miesięcy po ich opracowaniu.

6. Bez uszczerbku dla art. 15 Państwa Członkowskie zapewnią, by programy zostały wdrożone w ciągu dwóch lat po ich opracowaniu.

Artykuł 13 Szczególne obszary

1. Jeżeli Państwo Członkowskie określa obszar na terytorium europejskich wód morskich, na którym z podanych poniżej względów cele środowiskowe nie mogą zostać osiągnięte z zastosowaniem środków podjętych przez to Państwo Członkowskie, wówczas powinno ono wyraźnie wskazać ten obszar w swoim programie środków i przekazać Komisji niezbędne dowody uzasadniające jego opinię:

(a) działanie lub brak działania ze strony innego Państwa Członkowskiego lub państwa trzeciego;

(b) przyczyny naturalne lub przypadki siły wyższej;

(c) modyfikacje lub zmiany fizycznych cech wód morskich spowodowanych przez działania podjęte z ważnych względów interesu publicznego, które przewyższyły negatywny wpływ na środowisko.

Jednakże Państwo Członkowskie podejmie właściwe środki ad hoc w celu zapobiegania dalszemu pogarszaniu się stanu wód morskich oraz złagodzenia niekorzystnego wpływu w danym regionie morskim.

2. W sytuacji przewidzianej w ust. 1 lit. c) Państwa Członkowskie zapewnią, by modyfikacje lub zmiany w sposób trwały nie wykluczały ani nie zagrażały osiągnięciu dobrego stanu ochrony środowiska w danym regionie morskim.

3. Środki ad hoc , o których mowa w ust. 1 akapit drugi stanowią integralną część programu środków.

Artykuł 14 Informacje

Jeżeli Państwo Członkowskie zidentyfikuje problem, który ma wpływ na stan środowiska jego europejskich wód morskich i który nie może zostać rozwiązany za pomocą środków przyjętych na poziomie krajowym, poinformuje o tym stosownie Komisję i przekaże niezbędne dowody uzasadniające jego opinię.

Artykuł 15 Zatwierdzenie

Na podstawie programów środków notyfikowanych na mocy art. 12 ust. 5, w przypadku każdego Państwa Członkowskiego Komisja ocenia czy notyfikowane programy stanowią właściwe środki osiągania dobrego stanu ochrony środowiska zgodnie z art. 8 ust. 1.

Przy przeprowadzaniu oceny Komisja uwzględni zgodność programów środków w całej Wspólnocie.

Do celów oceny Komisja może wystąpić do danego Państwa Członkowskiego z wnioskiem o przekazanie dodatkowych informacji niezbędnych do podjęcia przez nią decyzji.

W ciągu sześciu miesięcy po otrzymaniu notyfikacji programów środków Komisja może, w stosunku do każdego Państwa Członkowskiego, podjąć decyzję o odrzuceniu programu lub któregokolwiek z jego elementów, w przypadku niezgodności z niniejszą dyrektywą.

Rozdział IVAktualizacja, sprawozdania i informowanie społeczeństwa

Artykuł 16 Aktualizacja

1. Państwa Członkowskie zapewniają, by strategie morskie każdego przedmiotowego regionu morskiego były uaktualniane.

2. Do celów ust. 1 Państwa Członkowskie dokonują przeglądu następujących elementów swoich strategii morskich co sześć lat od momentu ich pierwotnego opracowania:

(a) ocena wstępna i określenie dobrego stanu ochrony środowiska, przewidziane odpowiednio w art. 7 ust. 1 oraz art. 8 ust. 1;

(b) cele środowiskowe ustalone na mocy art. 9 ust. 1;

(d) programy środków ustanowione na mocy art. 12 ust. 2.

3. Szczegóły dotyczące aktualizacji przeprowadzonej w następstwie przeglądów przewidzianych w ust. 2 należy przesłać do Komisji i pozostałych zainteresowanych Państw Członkowskich w ciągu trzech miesięcy po ich opublikowaniu zgodnie z art. 18 ust. 2.

4. Artykuły 11 i 15 stosuje się mutatis mutandis.

Artykuł 17 Sprawozdania okresowe

Państwa Członkowskie w ciągu trzech lat po opublikowaniu każdego programu środków lub jego aktualizacji zgodnie z art. 18 ust. 2 przedstawiają Komisji sprawozdanie okresowe opisujące postępy we wdrażaniu programu.

Artykuł 18 Informowanie społeczeństwa i konsultacje

1. Zgodnie z dyrektywą 2003/35/WE Państwa Członkowskie zapewnią czynne włączanie się wszystkich zainteresowanych stron we wdrażanie niniejszej dyrektywy, w szczególności w ustalanie strategii morskich przewidzianych w rozdziałach II i III oraz ich aktualizację zgodnie z art. 16.

2. Dla uzyskania komentarzy społeczeństwa Państwa Członkowskie opublikują i udostępnią podsumowania dotyczące następujących elementów strategii morskich lub odnośnych uaktualnień:

(a) ocena wstępna i określenie dobrego stanu ochrony środowiska, przewidziane odpowiednio w art. 7 ust. 1 oraz art. 8 ust. 1;

(b) cele środowiskowe ustalone na mocy art. 9 ust. 1;

(d) programy środków ustanowione na mocy art. 12 ust. 2.

3. Zgodnie z dyrektywą 2003/4/WE dokumenty referencyjne i informacje wykorzystane przy opracowywaniu strategii morskich są udostępniane na wniosek zainteresowanych. W szczególności dane i informacje związane z oceną wpływu i programami monitorowania będą udostępniane drogą internetową lub za pomocą innych właściwych środków przekazu.

Państwa Członkowskie zapewnią Komisji, dla ułatwienia wykonywanych przez nią zadań, nieograniczony dostęp i korzystanie z praw związanych z tymi danymi i informacjami.

Artykuł 19 Sprawozdania Komisji

1. Komisja opublikuje pierwsze sprawozdanie z oceną procesu wdrażania niniejszej dyrektywy w ciągu dwóch lat po otrzymaniu wszystkich programów środków, a najpóźniej do roku 2021.

Kolejne sprawozdania Komisja publikować będzie co sześć lat.

Komisja przekazuje sprawozdania Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.

2. Sprawozdania przewidziane w ust. 1 obejmą:

(a) przegląd postępów we wdrażaniu niniejszej dyrektywy;

(b) przegląd stanu środowiska morskiego we Wspólnocie, we współpracy z Europejską Agencją Środowiska i właściwymi regionalnymi organizacjami morskimi, organizacjami rybołówstwa oraz zgodnie z konwencjami;

(d) streszczenie ocen przeprowadzonych przez Komisję zgodnie z art. 15 w związku z informacjami otrzymanymi od Państw Członkowskich zgodnie z art. 14;

(e) streszczenie odpowiedzi do każdego ze sprawozdań przedstawionych Komisji przez Państwa Członkowskie na podstawie art. 17;

(f) streszczenie odpowiedzi do uwag przedstawionych przez Parlament Europejski i Radę w sprawie poprzednich strategii morskich.

Artykuł 20 Przegląd dyrektywy

Komisja dokona przeglądu niniejszej dyrektywy do dnia [ 15 lat od daty wejścia w życie ] i zaproponuje w razie potrzeby niezbędne zmiany.

Rozdział VPrzepisy końcowe

Artykuł 21 Dostosowania techniczne

1. Załączniki II, III i IV należy dostosować do postępu technicznego zgodnie z procedurą określoną w art. [22 ust. 2], z uwzględnieniem okresów przeglądu i aktualizacji strategii morskich ustanowionych w art. 16 ust. 2.

2. W razie konieczności Komisja może, zgodnie z procedurą określoną w art. [22 ust. 2], przyjąć:

(a) normy dotyczące stosowania załączników [II], [III] I [IV];

(b) formaty techniczne do celów przekazywania i przetwarzania danych, w tym danych statystycznych i kartograficznych.

Artykuł 22 Komitet

1. Komisję wspiera komitet utworzony na podstawie art. [21 ust. 1] dyrektywy 2000/60/EWG, zwany dalej „komitetem”.

2. W przypadku odniesienia do niniejszego ustępu, zastosowanie mają art. 5 i 7 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem przepisów jej art. 8.Okres ustanowiony w art. 5 ust. 6 decyzji 1999/468/WE ustala się na trzy miesiące.

3. Komitet przyjmuje swój regulamin wewnętrzny.

Artykuł 23 Transpozycja

1. Państwa Członkowskie wprowadzą w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy najpóźniej [ w terminie trzech lat od momentu jej wejścia w życie ]. Państwa Członkowskie niezwłocznie przekażą Komisji teksty wymienionych przepisów i tabelę korelacji pomiędzy wymienionymi przepisami a niniejszą dyrektywą.

Przyjęte przez Państwa Członkowskie wspomniane przepisy będą zawierały odniesienie do niniejszej dyrektywy lub takie odniesienie będzie towarzyszyć ich oficjalnej publikacji. Sposoby dokonywania takiego odniesienia określane są przez Państwa Członkowskie.

2. Państwa Członkowskie przekazują Komisji teksty podstawowych przepisów prawa krajowego przyjętych w dziedzinach objętych niniejszą dyrektywą.

Artykuł 24 Wejście w życie

Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej .

Artykuł 25 Adresaci

Niniejsza dyrektywa skierowana jest do Państw Członkowskich.

Sporządzono w Brukseli, dnia […] r.

W imieniu Parlamentu Europejskiego W imieniu Rady

Przewodniczący Przewodniczący

ZAŁĄCZNIK I Artykuł 6 ust. 2

(1) Nazwa i adres właściwego organu – oficjalna nazwa i adres zgłoszonego organu.

(2) Status prawny właściwego organu – opis statusu prawnego właściwego organu i, tam gdzie to właściwe, streszczenie lub kopia statutu, traktat założycielski lub równoważny dokument prawny.

(3) Zakres odpowiedzialności – opis obowiązków prawnych i administracyjnych właściwego organu i jego rola dla przedmiotowych wód morskich.

(4) Członkostwo – w przypadku gdy właściwy organ działa jako organ koordynujący w stosunku do innych właściwych organów, wymagany jest wykaz tych organów wraz ze streszczeniem relacji instytucjonalnych ustanowionych w celu zapewnienia koordynacji.

(5) Koordynacja regionalna – wymagane jest streszczenie mechanizmów ustanowionych w celu zapewnienia koordynacji pomiędzy Państwami Członkowskimi, których europejskie wody morskie należą do tego samego regionu morskiego.

ZAŁĄCZNIK II Artykuły 7 ust. 1, 8 ust. 1 i 10 ust. 1

Tabela 1- cechy charakterystyczne |

Właściwości fizyczne i chemiczne | cechy batymetryczne; roczny i sezonowy rozkład temperatur; przeważające prądy i szacowany czas recyklingu/wymiany; zasolenie w tym zmiany i nachylenie w regionie. |

Typy siedlisk | - Przeważający (-e) typ (-y) siedlisk z opisem charakterystycznych cech fizycznych i chemicznych – głębokość, system temperatur, prądy, zasolenie, struktura i substrat podłoża; - Identyfikacja i kartografia szczególnych typów siedlisk, zwłaszcza uznanych lub zidentyfikowanych na mocy prawodawstwa UE (dyrektywa siedliskowa i ptasia) lub międzynarodowe konwencje jako przedmiot szczególnego zainteresowania pod względem naukowym lub różnorodności biologicznej; - Inne specyficzne obszary, które zasługują na szczególną uwagę ze względu na ich cechy charakterystyczne, lokalizację lub znaczenie strategiczne. Chodzi o obszary podlegające intensywnym lub szczególnym naciskom, lub obszary, które zasługują na objęcie systemem szczególnej ochrony. |

Elementy biologiczne | - Opis zbiorowisk biologicznych powiązanych z dominującymi siedliskami. Opis powinien obejmować informacje o typowych zbiorowiskach fitoplanktonu i zooplanktonu, w tym o typowych gatunkach, zmienności sezonowej i geograficznej oraz szacunki dotyczące produktywności pierwotnej i wtórnej. Należy również przekazać informacje o bezkręgowej faunie dennej, w tym o składzie gatunkowym, biomasie, produktywności i zmienności rocznej/sezonowej. Ponadto należy przedłożyć informacje dotyczące populacji ryb, w tym bogactwa, rozmieszczenia i struktury wiek/wielkość populacji. - Opis dynamiki populacji, naturalnego i rzeczywistego obszaru występowania oraz stanu wszystkich gatunków ssaków morskich występujących w danym regionie/podregionie. W odniesieniu do gatunków objętych prawodawstwem UE (dyrektywa siedliskowa) lub umowami międzynarodowymi należy dostarczyć opis głównych zagrożeń i obowiązujących środków ochrony/zarządzania. - Opis dynamiki populacji, naturalnego i rzeczywistego obszaru występowania oraz stanu wszystkich gatunków ptaków morskich występujących w danym regionie/podregionie. W odniesieniu do gatunków objętych prawodawstwem UE (dyrektywa ptasia) lub umowami międzynarodowymi należy dostarczyć opis głównych zagrożeń i obowiązujących środków ochrony/zarządzania. - Opis dynamiki populacji, naturalnego i rzeczywistego obszaru występowania oraz stanu wszystkich pozostałych gatunków występujących w danym regionie/podregionie, które podlegają prawodawstwu UE lub umowom międzynarodowym, w tym opis głównych zagrożeń i obowiązujących środków ochrony/zarządzania. - Wykaz występowania, bogactwo oraz rozmieszczenie egzotycznych gatunków nierodzimych, które są obecne w danym regionie/podregionie. |

Inne cechy charakterystyczne | -opis częstości wprowadzania wzbogacania substancji odżywczych (eutrofizacji), krążenia substancji pokarmowych (prądy i współzależność osady/woda), rozmieszczenie przestrzenne i następstwa; - Opis ogólnego stanu zanieczyszczenia chemicznego, w tym problematyczne substancje chemiczne, zanieczyszczenie osadami, punkty zapalne, zagadnienia dotyczące zdrowia (zakażenie mięsa rybiego); - Inne cechy charakterystyczne typowe/swoiste dla danego regionu/podregionu (np. zatopiona amunicja). |

TABELA 2 – Presje wywierane na środowisko i ich wpływ Uwagi ogólne Wynikające z działalności człowieka zanieczyszczenie w formie bezpośredniego lub pośredniego wprowadzania do środowiska morskiego substancji lub energii, w tym spowodowanego przez działalność człowieka podmorskiego hałasu, które powoduje lub może spowodować szkodliwe skutki dla żywych zasobów i życia morskiego, zagrożenie dla zdrowia ludzkiego, szkody dla działalności morskiej, w tym dla rybołówstwa, turystyki i rekreacji oraz innych zgodnych z prawem rodzajów korzystania z morza oraz pogorszenie jakości użytkowanych wód morskich i zmniejszenie walorów estetycznych środowiska morskiego. |

Strata fizyczna | Przygłuszanie (np. przez sztuczne struktury, wyładunek urobku z pogłębiania) Kolmatacja (np. przez stałe struktury) |

Szkoda fizyczna | Zamulanie (np. odcieki rolnicze, pogłębianie, odprowadzanie ścieków) Erozja morska (np. wodniactwo, zakotwiczanie) Ekstrakcja selektywna (np. mechaniczne pogłębianie dna, niszczenie środowiska morskiego przez sieci rybackie) |

Zaburzenia inne niż fizyczne | Dźwiękowe (np. sporty wodne, działalność sejsmiczna) Wizualne (np. działalność rekreacyjna) |

Skażenie toksyczne | Wprowadzenie związków syntetycznych (np. pestycydów, środków chroniących przed osadzaniem się brudu, dwufenyli wielochlorowanych - PCB) Wprowadzenie związków niesyntetycznych (np. metali ciężkich, węglowodorów) Wprowadzanie radionuklidów |

Skażenie nietoksyczne | Wzbogacanie substancjami odżywczymi (np. spływ powierzchniowy z terenów rolniczych, pogłębianie) Wzbogacanie organiczne (np. marikultura, odprowadzanie ścieków) Zmiany systemu termicznego (np. odprowadzanie ścieków, elektrownie) Zmiany mętności (np. odcieki rolnicze, pogłębianie) |

Zakłócenia biologiczne | Wprowadzenia patogenów drobnoustrojowych Wprowadzenie gatunków nierodzimych i przemieszczanie Eksploatacja selektywna gatunków (np. połowy handlowe i rekreacyjne) |

ZAŁĄCZNIK III Art. 9 ust. 1

(1) Odpowiednie uwzględnienie elementów charakteryzujących wody morskie podlegające władzy lub znajdujące się pod jurysdykcją Państw Członkowskich w danym regionie lub podregionie morskim.

(2) Potrzeba wyznaczenia (a) celów ustanawiających pożądane warunki w oparciu o definicję dobrego stanu ochrony środowiska; (b) dających się zmierzyć celów umożliwiających monitorowanie; oraz (c) celów operacyjnych związanych z konkretnymi środkami wdrażającymi, ułatwiających ich realizację.

(3) Specyfikacja zakładanego stanu ochrony środowiska i określanie tego stanu z uwzględnieniem dających się zmierzyć właściwości elementów charakteryzujących europejskie wody morskie Państw Członkowskich w danym regionie lub podregionie morskim.

(4) Spójność wyznaczonych celów; brak konfliktów pomiędzy nimi.

(5) Specyfikacja zasobów potrzebnych do osiągnięcia celów.

(6) Określanie celów wraz z terminem ich realizacji.

(7) Specyfikacja wskaźników służących do monitorowania postępu i ukierunkowania decyzji w zakresie zarządzania na osiąganie celów.

(8) Tam, gdzie to właściwe, specyfikacja punktów odniesienia (docelowych i granicznych punktów odniesienia).

(9) Należyte uwzględnianie obaw społecznych i problemów gospodarczych przy wyznaczaniu celów.

(10) Analiza grupy celów środowiskowych, towarzyszących im wskaźników oraz docelowych i granicznych punktów odniesienia rozwijanych w ramach celu środowiskowego ustalonego w art. [1] dla określenia, czy realizacja celów mogłaby doprowadzić do tego, by stan wód morskich podlegających władzy lub znajdujących się pod jurysdykcją Państw Członkowskich w danym regionie morskim stał się zgodny z tymi celami.

(11) Zgodność celów środowiskowych z celami, które Wspólnota i jej Państwa Członkowskie zobowiązały się zrealizować na mocy właściwych umów międzynarodowych i regionalnych.

(12) Po zebraniu celów i wskaźników należy je łącznie przeanalizować w świetle celu środowiskowego ustalonego w art. 1; pozwoli to ocenić czy realizacja celów środowiskowych mogłaby doprowadzić do tego, by stan środowiska morskiego stał się zgodny z tymi celami.

ZAŁĄCZNIK IV Art. 10 ust. 1

(1) Potrzeba dostarczenia informacji pozwalających na ocenę stanu środowiska oraz określenie działań pozostających do zrealizowania i postępów już dokonanych dla osiągnięcia dobrego stanu środowiska zgodnie z załącznikiem [II] oraz szczegółowymi normami i kryteriami, które należy określić zgodnie z art. 8 ust. 3.

(2) Potrzeba zbierania informacji umożliwiających identyfikację odpowiednich wskaźników celów środowiskowych przewidzianych w art. [9].

(3) Potrzeba zbierania informacji umożliwiających ocenę wpływu środków, o których mowa w art. [12].

(4) Potrzeba włączenia działań pozwalających na określenie przyczyny pogorszenia sytuacji oraz wprowadzenie możliwych środków korygujących, które należy podjąć dla przywrócenia dobrego stanu środowiska, w przypadku stwierdzenia odstępstw od oczekiwanego stanu.

(5) Potrzeba przekazania informacji o zanieczyszczeniach chemicznych występujących u gatunków przeznaczonych do spożycia przez ludzi z obszarów połowów handlowych.

(6) Potrzeba włączenia działań gwarantujących, że środki korygujące przyniosą oczekiwane zmiany, a nie niechciane efekty uboczne.

(7) Potrzeba pogrupowania informacji według regionów morskich, których dotyczą.

(8) Potrzeba rozwinięcia specyfikacji technicznych i standardowych metod monitorowania na poziomie Wspólnoty, aby umożliwić porównywanie informacji.

(9) Potrzeba zapewnienia w stopniu maksymalnym zgodności z istniejącymi programami rozwijanymi na poziomie regionalnym i międzynarodowym w celu zwiększenia spójności między tymi programami oraz uniknięcia powielania działań.

(10) Potrzeba uwzględnienia we wstępnej ocenie przewidzianej w art. [7], oceny głównych zmian związanych z warunkami środowiska, a także, tam gdzie to właściwe, nowych zagadnień.

(11) Potrzeba uwzględnienia we wstępnej ocenie przewidzianej w art. [7] elementów wymienionych w załączniku II, biorąc pod uwagę ich naturalną zmienność oraz potrzeba oceny postępów w realizacji celów środowiskowych określonych w [art. 9 ust. 1], z zastosowaniem, w zależności od przypadku, ustalonych wskaźników oraz ich docelowych i granicznych punktów odniesienia.

ZAŁĄCZNIK V Art. 12 ust. 1

(1) Kontrole wstępne: środki zarządzania, które wpływają na dozwoloną intensywność działalności człowieka.

(2) Kontrole końcowe: środki zarządzania, które wpływają na dozwolony stopień zakłóceń danego składnika ekosystemu.

(3) Kontrole rozłożenia czasowego i przestrzennego: środki zarządzania, które wpływają na miejsce i moment dozwolonego działania.

(4) Środki koordynacji zarządzania: narzędzia zapewniające koordynację zarządzania.

(5) Bodźce ekonomiczne: środki zarządzania, które ze względu na interes gospodarczy, zachęcają użytkowników ekosystemów morskich do działania w sposób pozwalający osiągnąć cele ekologiczne wyznaczone dla tego ekosystemu.

(6) Narzędzia łagodzące i narzędzia przywracania stanu: instrumenty zarządzania, które kierują działaniami człowieka w celu przywrócenia uszkodzonych składników ekosystemów morskich do poprzedniego stanu.

(7) Komunikacja, udział zainteresowanych stron i wzrost świadomości społecznej.

[1] Dz.U. C […] […], str. […].

[2] Dz.U. C […] […], str. […].

[3] Dz.U. C […] […], str. […].

[4] Dz.U. C […] […], str. […].

[5] Dz.U. L 179 z 23.6.1998, str. 1.

[6] 93/626/WE, 25.10.1993, Dz.U. L 309, 13.12.1993, str. 1-20

[7] Dz.U. L 73 z 16.3.1994, str. 19.

[8] Dz.U. L 104 z 3.4.1998, str. 1.

[9] Dz.U. L 118 z 8.5.2000, str. 44.

[10] Dz.U. L 240 z 19.9.1977, str. 1. Decyzja zmieniona decyzją 99/802/WE (Dz.U. L 322 z 14.12.1999).

[11] Dz.U. L 67 z 12.3.1983, str. 1.

[12] [należy wpisać numer dyrektywy INSPIRE po jej przyjęciu]

[13] Dz.U. L 358 z 31.12.2002, str. 59.

[14] Dz.U. L 184 z 17.7.1999, str. 23.

52005PC0505