(1)

Jednolita konwencja ONZ o środkach odurzających z 1961 r. zmieniona protokołem z 1972 r. (zwana dalej „konwencją o środkach odurzających”) weszła w życie w dniu 8 sierpnia 1975 r.

(2)

Zgodnie z art. 3 konwencji o środkach odurzających Komisja ds. Środków Odurzających (CND – ang. the Commission on Narcotic Drugs) może podjąć decyzję o dodaniu substancji do wykazów załączonych do tej konwencji. Może ona dokonać zmian w wykazach jedynie zgodnie z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), ale może także zdecydować o odstąpieniu od dokonania zmian zalecanych przez WHO.

(3)

Konwencja ONZ o substancjach psychotropowych z 1971 r. (zwana dalej „konwencją o substancjach psychotropowych”) weszła w życie w dniu 16 sierpnia 1976 r.

(4)

Zgodnie z art. 2 konwencji o substancjach psychotropowych CND może, na podstawie zalecenia WHO, podjąć decyzję o dodaniu substancji do wykazów załączonych do tej konwencji lub o ich usunięciu. CND ma dużą swobodę decyzyjną w zakresie uwzględniania czynników gospodarczych, społecznych, prawnych, administracyjnych i innych, nie może jednak postępować w sposób arbitralny.

(5)

Zmiany w wykazach załączonych do konwencji o środkach odurzających oraz konwencji o substancjach psychotropowych mają bezpośredni wpływ na zakres stosowania prawa Unii w dziedzinie polityki antynarkotykowej. Do substancji wymienionych w wykazach załączonych do tych konwencji ma zastosowanie decyzja ramowa Rady 2004/757/WSiSW (1). W związku z tym wszelkie zmiany w wykazach załączonych do tych konwencji są bezpośrednio włączane do wspólnych przepisów Unii.

(6)

Podczas ponownie zwołanej sześćdziesiątej trzeciej sesji, która ma się odbyć w dniach 2-4 grudnia 2020 r. w Wiedniu, CND ma przyjąć decyzje dotyczące konopi indyjskich i ich pochodnych, które są już kontrolowane na podstawie konwencji o środkach odurzających lub konwencji o substancjach psychotropowych.

(7)

Unia nie jest stroną konwencji o środkach odurzających ani konwencji o substancjach psychotropowych. Ma ona status obserwatora w CND, której członkami z prawem do głosowania na ponownie zwołanej sześćdziesiątej trzeciej sesji jest 12 państw członkowskich. W związku z tym konieczne jest, aby Rada upoważniła te państwa członkowskie do wyrażenia stanowiska Unii odnośnie do umieszczenia substancji w wykazach zgodnie z konwencją o środkach odurzających oraz konwencją o substancjach psychotropowych, ponieważ te decyzje dotyczące umieszczania substancji w wykazach międzynarodowych załączonych do tych konwencji wchodzą w zakres kompetencji Unii.

(8)

W dniu 24 stycznia 2019 r. WHO wydała sześć zaleceń sformułowanych w następstwie krytycznego przeglądu na 41. posiedzeniu Komitetu Ekspertów WHO ds. Uzależnień od Środków Odurzających (zwanego dalej „komitetem ekspertów WHO”) dotyczących konopi indyjskich i ich pochodnych. Celem tych zaleceń nie jest zezwolenie na używanie konopi indyjskich i ich pochodnych w celach rekreacyjnych.

(9)

W ocenie komitet ekspertów WHO ziele i żywica konopi indyjskich nie są raczej w stanie wywołać negatywnych skutków podobnych do tych, które wywołują inne substancje wymienione w wykazie IV załączonym do konwencji o środkach odurzających. Przyjmowane doustnie przetwory z konopi indyjskich wykazały ponadto właściwości leczenia bólu i innych dolegliwości zdrowotnych, takich jak padaczka i spastyczność spowodowana stwardnieniem rozsianym.

(10)

WHO uznało, że ziele i żywicę konopi indyjskich należy umieścić w wykazie na poziomie kontroli, który umożliwi zapobieganie szkodliwemu wpływowi konopi indyjskich na zdrowie, a jednocześnie nie będzie stanowił bariery w dostępie do przetworów na bazie konopi indyjskich ani bariery w badaniach i rozwoju tych przetworów do celów medycznych. W związku z tym WHO stwierdziła, że umieszczenie ziela i żywicy konopi indyjskich w wykazie IV konwencji o środkach odurzających nie jest zgodne z kryteriami umieszczania substancji uzależniających w tym wykazie.

(11)

Powyższe zalecenie nie wiąże się z żadną zmianą poziomu kontroli międzynarodowej ziela i żywicy konopi indyjskich. W zaleceniu należycie uwzględniono rozwój badań naukowych w tym obszarze, jaki dokonał się od czasu umieszczenia ziela i żywicy konopi indyjskich w konwencji o środkach odurzających po raz pierwszy. Skreślenie ziela i żywicy konopi indyjskich z wykazu IV załączonego do konwencji o środkach odurzających mogłoby być korzystne dla rozwoju zbiorowej wiedzy zarówno na temat właściwości terapeutycznych konopi indyjskich, jak i związanego z nimi szkodliwego wpływu konopi indyjskich na zdrowie.

(12)

Unia powinna zatem opowiedzieć się za skreśleniem ziela i żywicy konopi indyjskich z wykazu IV załączonego do konwencji o środkach odurzających.

(13)

W ocenie komitet ekspertów WHO delta-9-tetrahydrokannabinol i jego aktywny stereoizomer – dronabinol, szczególnie ich postaci o wysokiej czystości uzyskane w sposób nielegalny, mogą wywołać negatywne skutki, prowadzić do uzależnienia i ich nadużywania w stopniu co najmniej równie wysokim jak konopie indyjskie, które są umieszczone w wykazie I załączonym do konwencji o środkach odurzających. Substancję mogącą powodować nadużywanie i wywoływać negatywne skutki w sposób podobny do substancji już ujętej w wykazie załączonym do konwencji o środkach odurzających zwykle umieszcza się w wykazie w ten sam sposób jak tę substancję. Delta-9-tetrahydrokannabinol może powodować nadużywanie w sposób podobny do konopi indyjskich i ma podobne negatywne skutki, dlatego spełnia kryteria umieszczenia go w wykazie I załączonym do konwencji o środkach odurzających.

(14)

Zdaniem WHO umieszczenie delta-9-tetrahydrokannabinolu w tej samej konwencji i w tym samym wykazie co konopie indyjskie, tj. w wykazie I załączonym do konwencji o środkach odurzających, znacznie ułatwiłoby wdrażanie w państwach członkowskich środków kontroli przewidzianych w konwencji o środkach odurzających i konwencji o substancjach psychotropowych. W związku z tym WHO zaleciła umieszczenie delta-9-tetrahydrokannabinolu i jego aktywnego stereoizomera – dronabinolu w wykazie I załączonym do konwencji o środkach odurzających i – o ile zalecenie to zostanie przyjęte – skreślenie ich z wykazu II załączonego do konwencji o substancjach psychotropowych.

(15)

Powyższe zalecenie nie wiąże się z żadną zmianą poziomu kontroli międzynarodowej delta-9-tetrahydrokannabinolu i jego aktywnego stereoizomera – dronabinolu. Może ono również ułatwić wdrażanie środków kontroli w państwach członkowskich.

(16)

W związku z tym Unia powinna opowiedzieć się za dodaniem delta-9-tetrahydrokannabinolu i jego aktywnego stereoizomera – dronabinolu do wykazu I załączonego do konwencji o środkach odurzających i – o ile zalecenie to zostanie przyjęte – za skreśleniem ich z wykazu II załączonego do konwencji o substancjach psychotropowych.

(17)

W ocenie komitet ekspertów WHO tetrahydrokannabinol (izomery delta-9-tetrahydrokannabinolu), który został umieszczony w wykazie I załączonym do konwencji o substancjach psychotropowych, nie powoduje nadużywania ani nie wywołuje negatywnych skutków w sposób podobny do delta-9-tetrahydrokannabinolu, lecz – ze względu na fakt, że wszystkie sześć izomerów ma podobny skład chemiczny co delta-9-tetrahydrokannabinol – bardzo trudno jest odróżnić jeden z tych sześciu izomerów od delta-9-tetrahydrokannabinolu przy zastosowaniu standardowych metod analizy chemicznej. Ponadto umieszczenie tych sześciu izomerów w ramach tej samej konwencji i w tym samym wykazie co delta-9-tetrahydrokannabinol, tj. w wykazie I załączonym do konwencji o środkach odurzających, ułatwiłoby prowadzenie międzynarodowej kontroli delta-9-tetrahydrokannabinolu i byłoby wsparciem dla państw członkowskich we wdrażaniu środków kontroli na poziomie krajowym. W związku z tym WHO zaleciła dodanie tetrahydrokannabinolu (izomery delta-9-tetrahydrokannabinolu) do wykazu I załączonego do konwencji o środkach odurzających pod warunkiem przyjęcia przez CND zalecenia, aby dodać dronabinol i jego stereoizomery (delta-9-tetrahydrokannabinol) do wykazu I załączonego do konwencji o środkach odurzających i – o ile zalecenie to zostanie przyjęte – aby skreślić dronabinol i jego stereoizomery z wykazu I załączonego do konwencji o substancjach psychotropowych.

(18)

Powyższe zalecenie nie wiąże się z żadną zmianą poziomu kontroli międzynarodowej tetrahydrokannabinolu (izomerów delta-9-tetrahydrokannabinolu). Jest to zgodne z zasadami lepszego stanowienia prawa i mogłoby ułatwić wdrażanie środków kontroli w państwach członkowskich.

(19)

Unia powinna zatem opowiedzieć się za dodaniem tetrahydrokannabinolu (izomerów delta-9-tetrahydrokannabinolu) do wykazu I załączonego do konwencji o środkach odurzających pod warunkiem przyjęcia przez CND zalecenia o dodaniu dronabinolu i jego stereoizomerów (delta-9-tetrahydrokannabinol) do wykazu I załączonego do konwencji o środkach odurzających i – o ile zalecenie to zostanie przyjęte – za skreśleniem dronabinolu i jego stereoizomerów z wykazu I załączonego do konwencji o substancjach psychotropowych.

(20)

W celu zapewnienia spójności umieszczenia w wykazie delta-9-tetrahydrokannabinolu i jego aktywnego stereoizomeru – dronabinolu, a także tetrahydrokanabinolu (izomerów delta-9-tetrahydrokannabinolu) oraz w celu uniknięcia ryzyka, że którakolwiek z tych substancji zostanie umieszczona w wykazie zgodnie z zarówno konwencją o środkach odurzających, jak i konwencją o substancjach psychotropowych, państwa członkowskie, które są członkami CND, powinny mieć możliwość wyrażenia stanowiska Unii dotyczącego umieszczenia tych substancji w wykazie podczas wspólnego głosowania.

(21)

W ocenie komitet ekspertów WHO różnorodność właściwości psychoaktywnych wyciągów i nalewek z konopi indyjskich, zgodnie z konwencją o środkach odurzających, wynika zasadniczo z różnych stężeń delta-9-tetrahydrokannabinolu w tych wyciągach i nalewkach. Niektóre wyciągi i nalewki z konopi indyjskich niemające właściwości psychoaktywnych i zawierające głównie kannabidiol mają obiecujące zastosowania terapeutyczne. Fakt, iż rozmaite przetwory o różnym stężeniu delta-9-tetrahydrokannabinolu są kontrolowane w ramach tego samego wpisu „Wyciągi i nalewki z konopi indyjskich” i zostały umieszczone w tym samym wykazie, stanowi problem dla odpowiedzialnych organów, które wdrażają środki kontroli w poszczególnych państwach. Co więcej definicja przetworów na podstawie konwencji o środkach odurzających może obejmować wszystkie produkty, które są wyciągami i nalewkami z konopi indyjskich, traktując je jako przetwory z konopi indyjskich, a także – jeśli zalecenia komitetu ekspertów WHO, aby umieścić dronabinol w wykazie I załączonym do konwencji o środkach odurzających, zostanie zrealizowane – jako „przetwory” dronabinolu i jego stereoizomery. W związku z tym WHO zaleciła skreślenie wyciągów i nalewek z konopi indyjskich z wykazu I załączonego do konwencji o środkach odurzających.

(22)

Z informacji przedstawionych przez WHO po wydaniu tego zalecenia oraz z analizy wpływu tego zalecenia sporządzonej przez Międzynarodowy Organ Kontroli Środków Odurzających (INCB) wynika, że zalecenie to nie pociąga za sobą żadnych zmian w międzynarodowym poziomie kontroli wyciągów i nalewek z konopi indyjskich i że nie należy oczekiwać, by miało ono wpływ na obowiązki państw członkowskich w zakresie kontroli lub sprawozdawczości. Ponadto skreślenie wyciągów i nalewek z konopi indyjskich z wykazu I załączonego do konwencji o środkach odurzających zapewniłoby większą pewność kontroli produktów pochodnych bez używania rozpuszczalnika, a z zastosowaniem ciepła i ciśnienia.

(23)

Stanowisko Unii powinno zatem polegać na zagłosowaniu za zaleceniem skreślenia wyciągów i nalewek z konopi indyjskich z wykazu I załączonego do konwencji o środkach odurzających.

(24)

W ocenie komitet ekspertów WHO kannabidiol występuje w zielu i żywicy konopi indyjskich, lecz nie ma właściwości psychoaktywnych i nie prowadzi do jego nadużywania ani do uzależnienia od niego. Nie wywołuje również istotnych negatywnych skutków. Wykazano ponadto, że kannabidiol jest skuteczny w leczeniu niektórych lekoopornych i występujących od lat dziecięcych zaburzeń u chorych z padaczką.

(25)

WHO zwróciła uwagę, że leki niepowodujące skutków psychoaktywnych, które są produkowane jako przetwory ziela konopi indyjskich, będą zawierać śladowe ilości delta-9-tetrahydrokannabinolu, i przyznała, że w przypadku niektórych państw członkowskich analiza chemiczna delta-9-tetrahydrokannabinolu z dokładnością na poziomie 0,15 % może okazać się trudna. W związku z tym WHO zaleciła dodanie do wpisu dotyczącego konopi indyjskich i żywicy konopi indyjskich w wykazie I załączonym do konwencji o środkach odurzających przypisu w brzmieniu: „Przetwory zawierające głównie kannabidiol i nie więcej niż 0,2 % delta-9-tetrahydrokannabinolu nie są objęte międzynarodową kontrolą”.

(26)

Wykonanie tego zalecenia spowodowałoby jednak obniżenie obecnego poziomu kontroli tych przetworów. Ponadto ustalenie limitu na poziomie 0,2 procent delta-9-tetrahydrokannabinolu nie jest w wystarczającym stopniu poparte dowodami naukowymi, a brzmienie tego zalecenia nie wyklucza ewentualnych rozbieżnych interpretacji dotyczących sposobu obliczania limitu na poziomie 0,2 procent delta-9-tetrahydrokannabinolu, a techniczne wdrożenie tego zalecenia będzie trudne ze względu na możliwości techniczne i administracyjne. Traktowanie kannabidiolu w sposób odmienny od pozostałych kannabinoidów nie jest zgodne z obecną strukturą wykazów załączonych do konwencji o środkach odurzających i konwencji o substancjach psychotropowych. Zalecenie to – w brzmieniu, w jakim zostało sporządzone – nie zapewnia niezbędnej pewności prawa.

(27)

Stanowisko Unii powinno zatem polegać na zagłosowaniu przeciwko zaleceniu dodania przypisu dotyczącego „przetworów zawierających głównie kannabidiol i nie więcej niż 0,2 procent delta-9-tetrahydrokannabinolu” do wpisu dotyczącego ziela i żywicy konopi indyjskich w wykazie I załączonym do konwencji o środkach odurzających.

(28)

Unia z zadowoleniem przyjęłaby jednak dalsze konsultacje z wszystkimi odpowiednimi zainteresowanymi stronami dotyczące zalecenia w sprawie odpowiedniego poziomu międzynarodowej kontroli przetworów z konopi indyjskich o niskiej zawartości delta-9-tetrahydrokannabinolu, przy jednoczesnym zapewnieniu ochrony zdrowia publicznego i dobrobytu, z uwzględnieniem istniejącej struktury międzynarodowego systemu kontroli konopi indyjskich oraz możliwości technicznych i administracyjnych niezbędnych do wdrożenia takiego zalecenia.

(29)

W ocenie komitet ekspertów WHO leki zawierające delta-9-tetrahydrokannabinol nie wiążą się z problemami nadużywania i uzależnienia i nie są wykorzystywane w celach innych niż medyczne. WHO stwierdziła ponadto, że skład tych przetworów jest taki, że nie istnieje możliwość ich nadużywania i nie ma wystarczających dowodów na ich faktyczne nadużywanie lub na negatywne skutki ich stosowania, które uzasadniałyby obecny poziom kontroli związany z wykazem I załączonym do konwencji o środkach odurzających lub poziom kontroli związany z wykazem II załączonym do konwencji o substancjach psychotropowych. WHO zaleciła w związku z tym dodanie do wykazu III załączonego do konwencji o środkach odurzających przetworów wytworzonych w procesie syntezy chemicznej lub jako przetwory konopi indyjskich, które stanowią jedno- lub wieloskładnikowe preparaty farmaceutyczne i powstają w taki sposób, że delta-9-tetrahydrokannabinolu (dronabinolu) nie można wyekstrahować za pomocą powszechnie dostępnych środków ani w ilościach mogących stanowić zagrożenie dla zdrowia publicznego.

(30)

Brzmienie tego zalecenia dotyczącego przetworów farmaceutycznych nie opiera się jednak na żadnym terminie zdefiniowanym w konwencji o środkach odurzających. Ponadto zalecenie to mogłoby wiązać się z dodatkowym obciążeniem regulacyjnym dla państw członkowskich, które musiałyby zdefiniować pojęcia użyte w tym zaleceniu w celu zapewnienia jego jednolitego stosowania i musiałyby upewnić się, czy warunek polegający na niemożliwości wyekstrahowania za pomocą powszechnie dostępnych środków jest spełniony w odniesieniu do każdego produktu.

(31)

Stanowisko Unii powinno zatem polegać na zagłosowaniu przeciwko zaleceniu dodania do wykazu III załączonego do konwencji o środkach odurzających przetworów wytworzonych w procesie syntezy chemicznej lub jako przetwory konopi indyjskich, które stanowią jedno- lub wieloskładnikowe preparaty farmaceutyczne i powstają w taki sposób, że delta-9-tetrahydrokannabinolu (dronabinolu) nie można wyekstrahować za pomocą powszechnie dostępnych środków ani w ilościach mogących stanowić zagrożenie dla zdrowia publicznego”.

(32)

Należy ustalić stanowisko, jakie ma zostać zajęte w imieniu Unii w ramach CND w odniesieniu do zmian dotyczących umieszczenia w wykazie konopi indyjskich i ich pochodnych, ponieważ decyzje dotyczące umieszczania w wykazach wyżej wymienionych konopi indyjskich i ich pochodnych będą miały bezpośredni wpływ na treść prawa Unii, a mianowicie decyzji ramowej 2004/757/WSiSW.

(33)

Stanowisko Unii ma zostać wyrażone przez państwa członkowskie będące członkami CND, działające wspólnie w interesie Unii.

(34)

Dania jest związana decyzją ramową 2004/757/WSiSW, zatem uczestniczy w przyjęciu i stosowaniu niniejszej decyzji.

(35)

Irlandia jest związana decyzją ramową 2004/757/WSiSW, zatem uczestniczy w przyjęciu i stosowaniu niniejszej decyzji,