KOMISJA EUROPEJSKA

Bruksela, dnia 3.12.2025

JOIN(2025) 977 final

WSPÓLNY KOMUNIKAT DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Wzmocnienie bezpieczeństwa gospodarczego UE

1. Wprowadzenie

Coraz częstsze i ukierunkowane wykorzystywanie środków gospodarczych do realizacji celów strategicznych stało się cechą charakterystyczną dzisiejszego krajobrazu geopolitycznego. Główne podmioty na rynku wykorzystują środki ekonomiczne – od zakłócających taryf i wykorzystania zależności jako broni po uznaniowe stosowanie instrumentów ochrony handlu – do realizacji swoich celów strategicznych i geopolitycznych, narażając na ryzyko bezpieczeństwo, porządek publiczny, konkurencyjność i gospodarkę w UE.

Zagrożenia dla bezpieczeństwa UE nie są nowym zjawiskiem, lecz w ostatnim czasie nasiliły się: podatność na zagrożenia jest obecnie bardziej widoczna, bardziej intensywna i trudniej ją przeoczyć. Zagrożenia te obejmują następujące kwestie:

-rosnąca niestabilność w globalnym otoczeniu handlowo-inwestycyjnym, charakteryzująca się coraz większą liczbą zakłócających środków handlowych i ograniczeń w wywozie, aby wykorzystywać zależności jako broń;

-nasilenie się agresywnych praktyk ukierunkowanych na krytyczne łańcuchy dostaw i technologie, podważających naszą bazę przemysłową, z których niektóre (takie jak finansowane przez państwo nadwyżki mocy produkcyjnych) tworzą nowe zależności;

-stałe pogarszanie się krajobrazu bezpieczeństwa, w tym w kontekście Rosji kontynuującej wojnę napastniczą przeciwko Ukrainie oraz wzrost liczby ataków hybrydowych.

W europejskiej strategii bezpieczeństwa gospodarczego z 2023 r. określono początkową reakcję UE na te wyzwania 1 . Przedstawiono w niej szereg działań – opartych na ocenie ryzyka – aby wzmocnić bezpieczeństwo gospodarcze UE przez promowanie konkurencyjności, ochronę przed ryzykiem oraz nawiązywanie partnerstw z podmiotami, które podzielają nasze obawy. Te trzy filary pozostają centralnym elementem naszego podejścia do bezpieczeństwa gospodarczego, a Komisja wraz z państwami członkowskimi prowadzi prace nad uwzględnieniem ich we wszelkich rozważaniach i działaniach strategicznych. Bezpieczeństwo gospodarcze ma ponadto zasadnicze znaczenie, aby UE mogła zachować swoje wartości, zasady oraz dobrostan swoich obywateli, oraz aby wzmacniać naszą niezależność gospodarczą.

Od przyjęcia strategii z 2023 r. potrzeba bardziej zdecydowanego, szybszego i bardziej jednolitego działania Unii stała się jednak jeszcze wyraźniejsza. W niniejszym komunikacie przedstawiono bardziej strategiczne i zdecydowane wykorzystanie środków Unii – jako uzupełnienie ich pierwotnych celów politycznych – aby wspierać bezpieczeństwo gospodarcze Europy, co, oprócz innych celów, dotyczy zdolności Unii do zapewnienia bezpieczeństwa poprzez silną, dynamiczną i odporną gospodarkę dzięki przewidywaniu potencjalnych lub rzeczywistych zagrożeń związanych ze stosunkami gospodarczymi UE z resztą świata, powstrzymywaniu ich i reagowaniu na nie. UE może to osiągnąć w szczególności poprzez zapewnienie sobie wiodącej pozycji w zakresie krytycznych technologii, sektorów przemysłu i usług. W komunikacie odzwierciedlono zmianę paradygmatu, przechodząc z postawy reaktywnej na bardziej proaktywne i systematyczne stosowanie dostępnych narzędzi. Ponadto w niektórych przypadkach UE, jej państwa członkowskie i przemysł będą musiały być w coraz większym stopniu gotowe do akceptowania kosztów gospodarczych związanych ze zmniejszaniem podatności na zagrożenia i zwiększeniem ogólnego bezpieczeństwa.

To wezwanie do działania obejmuje poprawę gromadzenia, monitorowania i analizy informacji, a także zdolności do przewidywania pojawiających się zagrożeń; zniechęcanie państw trzecich do wykorzystywania zależności Unii jako broni; ograniczenie naszej ekspozycji na państwa trzecie, które mogą wykorzystywać takie zależności jako broń; oraz zapobieganie wysiłkom mającym na celu osłabienie naszych działań zmniejszających ryzyko.

Co ważne, w niniejszym wezwaniu do działania uznano również potrzebę wykorzystania mocnych stron UE pod względem m.in. niespotykanego znaczenia jednolitego rynku UE, naszych zdolności technologicznych i przemysłowych, a także dostępu do finansowania i programów UE. Obejmuje to określenie możliwości gospodarczych UE, a także obszarów, w których inni są zależni od UE. W związku z tym w niniejszym komunikacie opowiedziano się za zintegrowanym podejściem obejmującym całą administrację rządową i przedsiębiorstwa, lepszym zarządzaniem, a także jeszcze ściślejszą współpracą z partnerami o podobnych poglądach oraz, w stosownych przypadkach, za wspólnymi działaniami. Komunikat stanowi uzupełnienie kompleksowej strategii UE na rzecz unii gotowości. Bezpieczeństwo gospodarcze UE opiera się na bezpieczeństwie jej państw członkowskich. Jest ono również nierozerwalnie związane z jej szerszymi stosunkami ze światem, a tym samym ze wspólną polityką zagraniczną i bezpieczeństwa, która będzie wykorzystywana bardziej systematycznie do wspierania wyznaczonych celów.

Na tej podstawie, opierając się na analizie ryzyka, w niniejszym komunikacie skoncentrowano się na sześciu obszarach wysokiego ryzyka przedstawionych w sekcji 3, zastosowano środki, którymi dysponujemy, i opisano, w jaki sposób można je jeszcze ulepszyć.

2. Proaktywne podejście do bezpieczeństwa gospodarczego

UE dysponuje szerokim wachlarzem środków, które przyczyniają się do jej bezpieczeństwa gospodarczego. Teraz musi je wykorzystywać w sposób bardziej strategiczny, skuteczny i proaktywny, aby wzmocnić swoje bezpieczeństwo gospodarcze. Chociaż większość tych środków nie została pierwotnie opracowana z myślą o bezpieczeństwie gospodarczym, są one jednak bardzo istotne dla realizacji celów Unii w zakresie bezpieczeństwa gospodarczego.

Niewyczerpujący wykaz kluczowych środków przedstawiono na rysunku 1, a ich skoordynowane stosowanie omówiono bardziej szczegółowo w sekcji 3.

Rysunek1: Niewyczerpujący wykaz środków wspierających bezpieczeństwo gospodarcze

Aby zwiększyć bezpieczeństwo gospodarcze UE, Komisja, we współpracy z państwami członkowskimi, wdroży następujące środki:

·Środki na rzecz handlu i konkurencji będą wykorzystywane do stopniowego zmniejszania narażenia UE na ryzyko i zapobiegania podważaniu celów UE w zakresie ograniczania ryzyka. Obejmuje to rozszerzenie możliwości dywersyfikacji, a tym samym naszego szerszego bezpieczeństwa w ramach umów handlowych UE, strategiczne wykorzystanie zestawu środków celnych i przeciwdziałanie zakłóceniom powodowanym przez subsydia zagraniczne, zarówno w ramach jednolitego rynku, jak i poprzez subsydia lub przywóz towarów po cenach dumpingowych.

·Środki na rzecz odporności i cyberbezpieczeństwa skoncentrują się na przygotowaniu się na sytuacje nadzwyczajne i zarządzaniu nimi, a także na zmniejszeniu narażenia na zagrożenia zewnętrzne, takie jak cyberzagrożenia.

·Narzędzia na rzecz bezpieczeństwa i porządku publicznego będą wykorzystywane w celu ograniczenia nadmiernego narażenia UE na ryzyko, aby m.in. zapewnić normalne funkcjonowanie społeczeństwa, przy jednoczesnym wspieraniu działań mających na celu rozwój pozycji UE w obszarze krytycznych technologii i branż, a także zapobieganie podważaniu celów UE w zakresie ograniczania ryzyka.

·Środki chroniące przed wymuszaniem i środki ograniczające będą miały na celu odstraszanie i radzenie sobie z sytuacjami, w których państwa trzecie próbują wywrzeć nacisk na UE, a także ochronę unijnych przedsiębiorstw przed środkami eksterytorialnymi wprowadzanymi przez państwa trzecie oraz, w stosownych przypadkach, spowodowanie zmiany w zachowaniu danego państwa.

·Finansowanie i ograniczenia za pośrednictwem narzędzi UE, takich jak ISWMR (Global Gateway), „Horyzont Europa”, NextGenerationEU, InvestEU, program „Cyfrowa Europa”, instrument „Łącząc Europę”, Instrumenty Pomocy Przedakcesyjnej (IPA), plany wzrostu gospodarczego dla Bałkanów Zachodnich i Mołdawii, a także Instrument na rzecz Ukrainy, Program UE dla zdrowia i przyszły Europejski Fundusz Konkurencyjności, powinny wzmocnić bezpieczeństwo gospodarcze UE lub co najmniej nie osłabiać go, zgodnie z zasadami programów.

·Inicjatywy sektorowe – będą wykorzystywane do budowania własnych zdolności i zdolności strategicznych UE w obszarach wysokiego ryzyka określonych w procesie oceny ryzyka.

Ścisła współpraca i koordynacja z krajami, które przywiązują podobną wagę do bezpieczeństwa gospodarczego i światowego porządku opartego na zasadach, jest ważniejsza niż kiedykolwiek wcześniej. UE będzie działać na rzecz zacieśnienia współpracy międzynarodowej w kwestiach bezpieczeństwa gospodarczego, w szczególności z zaufanymi partnerami, w tym poprzez ukierunkowane dialogi na temat bezpieczeństwa gospodarczego prowadzone zarówno dwustronnie, jak i w ramach stosunków wielostronnych. Taka współpraca będzie wspierać wspólne działanie w zakresie wspólnych interesów lub obaw związanych z bezpieczeństwem gospodarczym. Pogłębi również wspólne zrozumienie ryzyka, pomoże przewidywać zagrożenia, umożliwi opracowanie środków łagodzących, które zminimalizują negatywne efekty zewnętrzne, przyczyni się do budowy i utrzymania niezawodnych i odpornych łańcuchów dostaw w kluczowych sektorach strategicznych oraz pomoże uniknąć negatywnego wpływu na naszych partnerów międzynarodowych o podobnych poglądach.

Komisja będzie dążyć do współpracy z państwami trzecimi, dwustronnie, za pośrednictwem grupy G-7 oraz w ramach takich jak wszechstronne i progresywne partnerstwo transpacyficzne i inne odpowiednie fora. Będzie współpracować z partnerami nad opracowaniem i wdrożeniem norm bezpieczeństwa gospodarczego na rzecz odpornych łańcuchów dostaw. Ściślejsza współpraca może obejmować skoordynowane wdrażanie środków i budowanie koalicji z partnerami, którzy mają podobne cele w zakresie bezpieczeństwa gospodarczego lub stoją w obliczu podobnych wyzwań.

Należy również odpowiednio uwzględnić znaczenie i wpływ unijnej polityki sąsiedztwa i rozszerzenia. Zagrożenia i możliwości dla bezpieczeństwa gospodarczego UE zostaną uwzględnione przy wdrażaniu przez Komisję polityk i programów we współpracy z regionami objętymi tą polityką. Kraje kandydujące są na drodze do tego, by stać się przyszłymi państwami członkowskimi UE. Ich dostosowanie do polityki bezpieczeństwa gospodarczego, a także stopniowa integracja z jednolitym rynkiem mają zasadnicze znaczenie dla zapewnienia pomyślnego przystąpienia tych państw do UE, przy jednoczesnym zwiększeniu zdolności UE do przeciwdziałania zarówno istniejącym, jak i nowym zagrożeniom. Ważne jest zatem, aby kraje kandydujące odzwierciedlały podejście UE do bezpieczeństwa gospodarczego i, w stosownych przypadkach, stopniowo dostosowywały się do prawodawstwa UE mającego znaczenie dla celów bezpieczeństwa gospodarczego.

3. Zwiększanie bezpieczeństwa gospodarczego Europy: obszary wysokiego ryzyka

W strategii z 2023 r. rozpoczęto oceny ryzyka obejmujące odporność łańcucha dostaw i bezpieczeństwo energetyczne, infrastrukturę krytyczną, wykorzystywanie zależności gospodarczych jako broni oraz bezpieczeństwo technologii i wyciek technologii. Oceniono już cztery technologie krytyczne – sztuczną inteligencję, technologie kwantowe, półprzewodniki i biotechnologię. Na podstawie tych działań Komisja określiła sześć obszarów wysokiego ryzyka, w których skoncentruje swoje wysiłki w perspektywie natychmiastowej i krótkoterminowej, w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi, przemysłem i zaufanymi partnerami. Jednocześnie Komisja będzie nadal monitorować rozwój sytuacji oraz, w razie potrzeby, oceniać nowo pojawiające się obszary wysokiego ryzyka i podejmować w związku z nimi działania.

Przegląd sześciu obszarów wysokiego ryzyka

3.1. Wzmocnienie odporności łańcucha dostaw i przeciwdziałanie zależnościom wysokiego ryzyka w zakresie towarów i usług o krytycznym znaczeniu

Ryzyko. Współczesne gospodarki są ze sobą ściśle powiązane i opierają się na wielu rodzajach czynników produkcji, dóbr pośrednich i podstawowych usług dostarczanych przez partnerów na całym świecie. W niektórych przypadkach podaż jest wysoce skoncentrowana – często w krajach, które nie mają tych samych interesów strategicznych i które mają zdolność i gotowość do zwiększenia i wykorzystania takich zależności jako broni. Te zagrożenia dla łańcuchów dostaw UE są szczególnie widoczne w przypadku naszej zależności od niektórych surowców krytycznych, materiałów przetworzonych i zaawansowanych, komponentów czystych technologii i powszechnie stosowanych półprzewodników, a także w przypadku usług finansowych, produktów farmaceutycznych, aeronautyki, technologii cyfrowych i kosmicznych. Są one również widoczne w sektorze rolno-spożywczym, w odniesieniu do którego w Wizji dla rolnictwa i żywności 2 wskazano na potrzebę zmniejszenia strategicznych zależności, w szczególności w przypadku gdy UE polega na kilku partnerach w zakresie przywozu pasz i dodatków paszowych, a także nawozów.

Zależności wysokiego ryzyka mogą: (i) być wykorzystywane jako broń do celów wymuszenia gospodarczego (np. w takich obszarach jak surowce krytyczne, powszechnie stosowane półprzewodniki, materiały zaawansowane, produkty energetyczne bądź groźby wyłączenia niektórych usług); (ii) tworzyć systemową podatność na zagrożenia gospodarcze lub systemowe ryzyko dla porządku publicznego i ochrony zdrowia publicznego w sytuacjach kryzysowych (np. środki ochrony indywidualnej, dostawy leków o krytycznym znaczeniu, dostawy żywności); (iii) stwarzać ryzyko zakłóceń międzysektorowych na dużą skalę (np. poprzez penetrowanie sieci telekomunikacyjnych, poleganie na jednym dostawcy usług w chmurze, wyłączniki awaryjne usług cyfrowych); (iv) wpływać na konkurencyjność UE, spowalniając transformację ekologiczną i cyfrową w przypadku zakłóceń w dostawach (np. baterie, magnesy trwałe, produkty i komponenty z zakresu czystych technologii, materiały zaawansowane); (v) wpływać na autonomię państw członkowskich w zakresie rozwoju i eksploatacji zdolności wojskowych; lub (vi) zagrażać suwerenności żywnościowej UE.

Cel. Komisja i państwa członkowskie będą dążyć do zminimalizowania możliwości wystąpienia krótkoterminowych zakłóceń, a jednocześnie uruchomią środki mające na celu stopniowe zmniejszanie obecnych zależności wysokiego ryzyka na jednolitym rynku i przeciwdziałanie tworzeniu nowych zależności. Komisja wykorzysta dostępne jej środki do monitorowania łańcucha dostaw, stworzenia ram wspierających dywersyfikację dostaw i zapobiegania podważaniu działań UE poprzez przeciwdziałanie zakłóceniom konkurencji na jednolitym rynku. Ważną rolę odegrają również działania prowadzone w kontekście przechodzenia na gospodarkę o obiegu zamkniętym.

Komisja podejmie niezbędne działania w celu zapewnienia, aby jej alternatywne łańcuchy dostaw nie były osłabiane przez dumping i manipulacje cenami.

Komisja będzie wspierać państwa członkowskie we wdrażaniu w pełni i skutecznie istniejących środków, w szczególności kryteriów odporności, które państwa członkowskie będą musiały stosować od stycznia 2026 r. w obszarze zamówień publicznych, aukcji i systemów wsparcia publicznego na podstawie aktu w sprawie przemysłu neutralnego emisyjnie.

Komisja podejmie również działania zarówno w celu rozwoju wewnętrznych zdolności i możliwości UE, jak i w celu dywersyfikacji dostaw poprzez współpracę z partnerami, w tym poprzez wykorzystanie rozległej sieci umów handlowych oraz innych form współpracy dwustronnej i wielostronnej. Obejmie to rozważenie produkcji niektórych kluczowych produktów w krajach kandydujących do UE i szerzej w naszych krajach partnerskich, w tym w regionach takich jak Bliski Wschód i Afryka Północna. Wzmocni to odporność zdywersyfikowanych łańcuchów dostaw w UE i otworzy dalsze możliwości dla unijnych przedsiębiorstw. Komisja będzie nadal identyfikować i stale monitorować słabe punkty łańcucha dostaw i zależności wysokiego ryzyka poprzez swój proces oceny ryzyka i współpracę z państwami członkowskimi i przemysłem. .

3.2. Przyciąganie napływających inwestycji o wartości dodanej, które wzmacniają bezpieczeństwo gospodarcze UE

Ryzyko. Napływające inwestycje zwiększają odporność i konkurencyjność UE, tworząc miejsca pracy, rozwijając zdolności przemysłowe, wykorzystując finansowanie i skalę oraz wspierając innowacje i transfer technologii. Niektóre formy napływających inwestycji mogą jednak stwarzać ryzyko. Ryzyko obejmuje następujące kwestie: (i) zagrożenia dla bezpieczeństwa i porządku publicznego, w tym dostęp do danych wrażliwych (np. geolokalizacja, dane biometryczne, tajemnice przedsiębiorstwa), dostęp do infrastruktury krytycznej, dostęp do technologii podwójnego zastosowania i innych technologii krytycznych; oraz (ii) zagrożenia związane z odpornością gospodarczą, takie jak głębsze zależności lub pojedynczy punkt awarii w krytycznych łańcuchach dostaw kontrolowanych przez podmioty wysokiego ryzyka lub państwa trzecie, które podważają nasze interesy w zakresie bezpieczeństwa gospodarczego (np. baterie, surowce krytyczne, oprogramowanie i komponenty), co sprawia, że UE jest podatna na zakłócenia gospodarcze lub instrumentalne traktowanie; oraz (iii) wyzwania związane z niską konkurencyjnością, takie jak brak transferu technologii, ograniczone tworzenie wartości dodanej (np. wyłącznie linie montażowe), zatrudnianie pracowników z kraju inwestującego, a tym samym wpływanie m.in. na lokalny rynek pracy.

Cel. Komisja skoncentruje się na zapewnieniu, aby UE pozostała otwarta i atrakcyjna dla inwestycji zagranicznych. Tam gdzie jest to konieczne dla bezpieczeństwa gospodarczego UE, będzie dążyć do zrównoważenia tej otwartości z potrzebą unikania pogłębiania zależności lub tworzenia nowych. Ponadto kluczowe znaczenie ma zachowanie zdolności unijnych przedsiębiorstw do wprowadzania innowacji, w tym poprzez zagraniczne nabywanie kluczowych praw własności intelektualnej od nowych liderów, oraz zapewnienie bezpieczeństwa dostaw i ciągłości usług. Komisja wykorzysta swoje środki i inicjatywy do określenia i wdrożenia ukierunkowanych środków, takich jak nałożenie pewnych warunków na napływające inwestycje, które zachęcają do transferu technologii do podmiotów w krajach, które celowo podważają nasze bezpieczeństwo gospodarcze.

3.3. Wspieranie dynamicznej bazy przemysłu obronnego i kosmicznego oraz innych sektorów przemysłu wysokiego ryzyka

Ryzyko. Rosyjska wojna napastnicza przeciwko Ukrainie, rosnące napięcia geopolityczne i działania polityczne mające na celu wykorzystanie zależności handlowych jako broni podkreślają znaczenie inwestowania w dynamiczną krajową bazę przemysłową – zwłaszcza w sektorze obronnym i kosmicznym, a także w strategicznych sektorach podwójnego zastosowania, takich jak transport (np. lotnictwo, aeronautyka, przemysł stoczniowy i porty) – która napędza gospodarkę UE i wspiera jej autonomię strategiczną. Zagrożenia w tym obszarze obejmują: (i) niewystarczające inwestycje (wewnętrzne); (ii) niski poziom produkcji w połączeniu z niewystarczającymi zakupami krajowej technologii na potrzeby infrastruktury instytucjonalnej; (iii) polityki i praktyki nierynkowe państw trzecich, które prowadzą do zakłóceń na rynkach światowych i regionalnych; (iv) nieuzasadnione lub nieproporcjonalne kontrole wywozu z państw trzecich nałożone na europejskie produkty i technologie (eksterytorialność systemów wywozowych państw trzecich); (v) utratę własności i kontroli w wyniku nabycia zagranicznego, w tym w niektórych przypadkach w drodze nabycia portfela; (vi) sztywne ramy regulacyjne i rozdrobnione rynki kapitałowe, które nie ułatwiają przepływu środków finansowych ani nie promują uruchamiania i zwiększania skali technologii wysokiego ryzyka/wysokiego zwrotu o potencjale podwójnego zastosowania.

Niektóre komponenty w sektorach krytycznych, takich jak obronność, są pozyskiwane od podmiotów wysokiego ryzyka, co może uniemożliwić dostęp do sprzętu obronnego, technologii podwójnego zastosowania i zasobów mobilności wojskowej oraz ich wykorzystanie w przypadku wystąpienia napięć geopolitycznych. Ponadto istotne jest, aby UE utrzymała wysoko wykwalifikowaną siłę roboczą i nie pozostawała w tyle w obszarze innowacji w technologiach stanowiących podstawę sektorów strategicznych. Skuteczne ograniczanie tych zagrożeń poprzez szybkie uruchomienie ukierunkowanych i skutecznych środków ma zasadnicze znaczenie dla zdolności obronnych i wojskowych w UE.

Cel. Komisja wykorzysta swoje środki do utrzymania i rozwoju strategicznych zdolności i możliwości produkcyjnych w UE, w szczególności poprzez: (i) promowanie inwestycji publicznych i prywatnych i, w stosownych przypadkach, ograniczanie związanego z nimi ryzyka; (ii) wspieranie popytu (zachęty) również poprzez agregację lub wspólne zakupy; (iii) zapobieganie przenoszeniu strategicznych zdolności i sektorów; (iv) stopniowe wycofywanie potencjalnie wrogich podmiotów z łańcuchów dostaw w dziedzinie obronności i innych krytycznych łańcuchów dostaw, w tym ograniczenie zamówień na ograniczone krytyczne technologie obronne i kosmiczne spoza UE; (v) ograniczanie zagrożeń stwarzanych przez bezpośrednie inwestycje zagraniczne w przedsiębiorstwa dostarczające krytyczne produkty lub technologie, (vi) wspieranie rozwoju krytycznych technologii, komponentów i materiałów w UE zgodnie z celami długoterminowymi, a także krajowych zamówień w tym zakresie na potrzeby infrastruktury instytucjonalnej; (vii) zapewnienie unijnym start-upom i przedsiębiorstwom warunków niezbędnych do zwiększenia skali działalności, na przykład poprzez odpowiednie finansowanie i tymczasowe korzystne traktowanie taryfowe niektórych czynników produkcji, a także korzystny ekosystem rynków kapitałowych.

Priorytetem będzie wspieranie bazy przemysłowej sektora obronnego i kosmicznego. Chociaż bezpośredni nacisk zostanie położony na konkretne sytuacje wysokiego ryzyka zidentyfikowane w procesie oceny ryzyka, Komisja będzie ściśle monitorować z perspektywy bezpieczeństwa gospodarczego wszystkie kluczowe gałęzie przemysłu, takie jak czyste technologie, energetyka i sektory energochłonne oraz sektory o obiegu zamkniętym, sektor rolno-spożywczy, sektor cyfrowy i elektroniczny, lotnictwo (w tym aeronautyka), przemysł stoczniowy, przemysł motoryzacyjny i sektor zdrowia.

3.4. Rozwijanie i utrzymanie wiodącej pozycji w zakresie technologii krytycznych

Ryzyko. Niektóre państwa trzecie i przedsiębiorstwa wykazały zainteresowanie przejęciem kontroli nad powstającymi lub zaawansowanymi technologiami i wiedzą fachową w UE. W niektórych przypadkach takie działania miały na celu osłabienie zdolności Unii do konkurowania w dziedzinie technologii. Realizują one ten cel na przykład poprzez przejęcia, współpracę badawczo-rozwojową, inżynierię odwrotną lub szpiegostwo przemysłowe. Można do tego również doprowadzić przez sztuczne odbieranie udziału w rynku bardziej innowacyjnym przedsiębiorstwom, co skutkuje obniżeniem dochodów, które mogłyby one przeznaczyć na inwestycje w najnowocześniejsze badania naukowe i rozwój. W długim okresie wyniki gospodarcze, bezpieczeństwo i pozycja geopolityczna UE będą zależały od utrzymania i rozwoju naszych zdolności technologicznych. W związku z tym zachowanie zdolności UE w zakresie tych technologii poprzez wzmocnienie specjalnych unijnych narzędzi finansowania oraz rozwiązanie problemu bezpieczeństwa technologii i wycieku technologii ma strategiczne znaczenie. Jednocześnie należy zwrócić szczególną uwagę na coraz bardziej rozdrobnione wdrażanie i egzekwowanie kontroli wywozu produktów podwójnego zastosowania.

Cel. Komisja wykorzysta swoje środki do wspierania pozytywnego środowiska ramowego na rzecz rozwoju technologii krytycznych w UE i będzie zapobiegać działaniom, które osłabiają wysiłki UE, przez przeciwdziałanie zakłóceniom. Będzie monitorować rozwój sytuacji rynkowej i zapewniać dalsze wsparcie na rzecz badań naukowych i innowacji w UE realizowanych przez przedsiębiorstwa typu start-up i scale-up, przedsiębiorstwa o ugruntowanej pozycji, organizacje badawczo-innowacyjne i środowisko akademickie. Skoncentruje się na zapewnieniu wdrożenia przemysłowego i waloryzacji osiągnięć w zakresie badań naukowych, rozwoju i innowacji w bazie przemysłowej jednolitego rynku. 28. system prawny, zapewniający przedsiębiorstwom jednolity, zharmonizowany zestaw ogólnounijnych przepisów dotyczących tworzenia przedsiębiorstw, zarządzania, mobilności i dostępu do finansowania, wzmocni odporność gospodarczą UE dzięki umożliwieniu bezpieczniejszych operacji transgranicznych oraz solidniejszych i bardziej zróżnicowanych łańcuchów dostaw.

Komisja będzie zwiększać bezpieczeństwo badań naukowych i innowacji oraz wdrażać środki wspomagające niezbędne do ograniczenia ryzyka wycieku technologii lub wiedzy fachowej, na przykład poprzez agresywne przejęcia, współpracę badawczo-rozwojową i inwestycje na strategicznych i wschodzących rynkach UE we wrażliwych miejscach przeznaczenia lub sektorach, przy jednoczesnym dalszym promowaniu zaufanych międzynarodowych partnerstw w zakresie badań naukowych i innowacji, które mają kluczowe znaczenie dla celów Unii w zakresie bezpieczeństwa gospodarczego. Komisja zbada, w jaki sposób zapewnić przedsiębiorstwom oraz organizacjom badawczo-innowacyjnym w UE możliwość zwiększenia skali działalności i uniknięcia przejęć/przeniesień własności wynikających wyłącznie z niewystarczających możliwości finansowania z zaufanych źródeł. Jednocześnie będzie ona dążyć do uniemożliwienia podmiotom wysokiego ryzyka dostępu do działań wspieranych przez Unię w sferze technologii krytycznych, które mogą być potencjalnie wykorzystywane jako broń przeciwko UE.

3.5. Uniemożliwienie dostępu do informacji i danych szczególnie chronionych, które mogłyby zagrozić bezpieczeństwu gospodarczemu UE

Ryzyko. Państwa trzecie uzyskują dostęp do szczególnie chronionych informacji/danych UE lub jej państw członkowskich w wyniku szpiegostwa przemysłowego, dostarczania przez nie sprzętu lub oprogramowania wykorzystywanego w niektórych produktach (np. pojazdach podłączonych do internetu, sieciach 5G/innych systemach telekomunikacyjnych, infrastrukturze sieci elektroenergetycznej, platformach sekwencjonowania DNA) lub ze względu na fakt, że są one właścicielem niektórych przedsiębiorstw posiadających szczególnie chronione informacje/dane (np. dotyczące portów, portów lotniczych i operatorów ruchu, sieci finansowych, modeli AI, portali danych, telekomunikacji, dane osobowe lub szczególnie chronione informacje rynkowe) lub sprawują kontrolę nad takimi przedsiębiorstwami. Istnieją wyraźne konsekwencje dla bezpieczeństwa i porządku publicznego, dodatkowo spotęgowane potencjalnymi skutkami gospodarczymi, na przykład związanymi z fragmentacją łańcuchów dostaw. Na przykład w sektorze energetycznym ryzyko to obejmuje również nabywanie przez inwestorów spoza UE przedsiębiorstw z UE, które posiadają zaawansowane technologie monitorowania i przetwarzania danych operacyjnych pochodzących z krytycznej infrastruktury energetycznej.

Cel. Obniżenie i w miarę możliwości wyeliminowanie ryzyka dostępu podmiotów wysokiego ryzyka i powiązanych podmiotów do informacji/danych szczególnie chronionych UE lub jej państw członkowskich, a tym samym ograniczenie potencjalnego negatywnego wpływu na gospodarkę i bezpieczeństwo UE. Przedmiotem uwagi będzie również ryzyko potencjalnie stwarzane przez zagranicznych pracowników w sektorach strategicznych i zagranicznych studentów szkół wyższych, w tym w dziedzinie nauk przyrodniczych, technologii, inżynierii i matematyki (STEM), zgodnie z odpowiednimi procedurami.

3.6. Zapobieganie zakłóceniom w funkcjonowaniu infrastruktury krytycznej UE mającym wpływ na gospodarkę UE i łagodzenie tych zakłóceń

Ryzyko. Infrastruktura krytyczna UE – w tym krytyczna infrastruktura transportowa, systemy kosmiczne, infrastruktura energetyczna i komunikacyjna, w szczególności infrastruktura uznana za strategiczną dla mobilności wojskowej – jest zakłócana przez podmioty zagraniczne, co może prowadzić do efektów kaskadowych dla gospodarki europejskiej. Nacisk zostanie położony na zapewnienie stabilności świadczonych usług. Zakłócenia mogą wystąpić w wyniku ataków fizycznych, cyberataków lub ataków hybrydowych, w tym sabotażu całych obiektów lub ich części/podkomponentów. Mogą one być również powiązane z łańcuchami dostaw ICT, które stanowią podstawę krytycznych komponentów lub usług dla infrastruktury krytycznej. Istnieje również ryzyko, że państwa trzecie i operatorzy wysokiego ryzyka zajmą pozycję w infrastrukturze krytycznej UE, aby (w razie potrzeby) mieć możliwość jej zakłócenia. Ponadto istnieje ryzyko utraty reputacji i wiarygodności w przypadku zagrożenia dla określonej infrastruktury lub faktycznego ataku na nią. Istnieje również ryzyko związane z przejęciem przez państwa trzecie wiodącej roli w ustanawianiu norm międzynarodowych, co może mieć wpływ na infrastrukturę krytyczną.

Cel. Zgodnie z odpowiednimi strategiami UE w zakresie obronności, bezpieczeństwa wewnętrznego i gotowości – egzekwowanie obowiązujących przepisów w celu zmniejszenia ryzyka wycieku/szpiegowania danych oraz zakłóceń fizycznych i cyberzakłóceń, w szczególności poprzez: (i) ograniczenie własności/kontroli/eksploatacji europejskiej infrastruktury krytycznej przez podmioty wysokiego ryzyka; (ii) zwiększenie liczby środków ochrony fizycznej; (iii) ograniczanie podatności na zagrożenia cybernetyczne; oraz (iv) ograniczanie zależności od pojedynczych dostawców lub dostawców wysokiego ryzyka, a także ukrytych podatności na zagrożenia, luk w zabezpieczeniach typu backdoor lub potencjalnych systemowych zakłóceń dostaw ICT, w szczególności w przypadkach blokady technologicznej lub zależności od dostawców; (v) rezerwowanie krytycznych zdolności produkcyjnych UE z potencjałem zwiększenia skali w czasach zakłóceń w globalnym łańcuchu dostaw lub kryzysów zdrowotnych; (vi) Komisja uniemożliwi podmiotom wysokiego ryzyka dostęp do działań wspieranych przez Unię, w tym działań wspieranych przez publiczne instytucje i instrumenty finansowe; (vii) wspieranie rozwoju zaufanych dostawców krytycznych podkomponentów w UE i w zaufanych państwach trzecich, tak aby istniały realne alternatywy; (viii) wspieranie inicjatyw przewodnich w dziedzinie obronności i powiązanych dziedzinach (straż wschodniej flanki, europejska inicjatywa na rzecz obrony przed dronami).

4. Działania na rzecz wzmocnienia bezpieczeństwa gospodarczego UE

Dostęp do wysokiej jakości informacji i ich dokładna analiza stanowią punkt wyjścia dla skutecznej i opartej na rzetelnych informacjach polityki i procesu decyzyjnego UE w zakresie bezpieczeństwa gospodarczego. System oceny ryzyka uruchomiony w ramach strategii z 2023 r. pozostanie centralnym elementem tych działań. Istniejące oceny zostaną zaktualizowane, pogłębione i uzupełnione nowymi ocenami w sektorze technologii krytycznych i łańcuchów dostaw.

Komisja będzie dalej rozwijać swoje zdolności w zakresie gromadzenia informacji na temat bezpieczeństwa gospodarczego. Przyspieszy to określanie strategicznych zależności w łańcuchach wartości, które to zależności prowadzą do podatności gospodarki Unii na zagrożenia, oraz wzmocni monitorowanie i przewidywanie działań państw trzecich mających na celu tworzenie nowych zależności lub utrzymanie istniejących.

Powodzenie unijnej polityki bezpieczeństwa gospodarczego będzie ponadto zależało od większej koordynacji zarówno na szczeblu UE, jak i z państwami członkowskimi. Obejmuje to wypracowanie wspólnego zrozumienia zagrożeń dla bezpieczeństwa gospodarczego, określenie konkretnych rodzajów ryzyka oraz opracowanie środków łagodzących. Powinno to opierać się na lepszym przepływie informacji, pełnym zrozumieniu kosztów i korzyści działań UE oraz gotowości do wspólnego działania w razie potrzeby, co zapewni Unii silną pozycję. Komisja podjęła niezbędne wewnętrzne kroki organizacyjne. Wymaga to jednak również nowego sposobu współpracy z państwami członkowskimi, a w coraz większym stopniu między samymi państwami członkowskimi i w ich obrębie, zwłaszcza w odniesieniu do obszarów polityki, które mają coraz bardziej strategiczny charakter, ale tradycyjnie są zdecentralizowane, takich jak badania naukowe i innowacje.

UE będzie nadal ściśle współpracować z przemysłem, zapewniając bezpieczną wymianę informacji i bardziej ustrukturyzowane zaangażowanie. Przemysł znajduje się na pierwszej linii zapewniania bezpieczeństwa gospodarczego UE. Przedsiębiorstwa muszą stać się bardziej odporne i zdywersyfikować swoje krytyczne łańcuchy dostaw, w szczególności poprzez wyeliminowanie zjawiska pełnej zależności od jednego dostawcy wysokiego ryzyka. Kluczowe znaczenie ma również uwzględnienie w modelach biznesowych kosztów, które wynikają z większej dywersyfikacji, z uwzględnieniem korzyści, jakie przynosi odporność na zagrożenia geopolityczne. Musi to być proces dwukierunkowy zakładający odpowiedzialność, która musi być dzielona przez sektor publiczny i prywatny, umożliwiając decydentom poprawę unijnej oceny zagrożeń i zdolności w zakresie analityki biznesowej oraz operacyjne przygotowanie tych zdolności i oceny, a jednocześnie pomagając przemysłowi w realizowaniu środków łagodzących na poziomie przedsiębiorstwa.

Komisja, wspierana przez wysokiego przedstawiciela: ®Poprawi swoje zdolności w zakresie gromadzenia i analizy informacji poprzez szybsze przeprowadzanie ocen ryzyka w odniesieniu do konkretnych krytycznych łańcuchów dostaw, infrastruktury krytycznej i technologii krytycznych oraz ogłaszanie regularnych zaproszeń do zgłaszania uwag w celu uzyskania informacji od przemysłu i zainteresowanych stron na temat słabych punktów łańcucha dostaw i narażenia na presję zewnętrzną.  ®Będzie promować większą koordynację i wymianę informacji z państwami członkowskimi za pośrednictwem swojej sieci bezpieczeństwa gospodarczego. Komisja będzie wykorzystywać sieć do promowania opracowywania scenariuszy, ujednolicania zrozumienia zagrożeń, ryzyka i możliwości ograniczania ich skutków, ułatwiania wymiany informacji i wspierania wdrażania, w szczególności w zakresie stosowania narzędzi wchodzących w zakres obowiązków państw członkowskich. W tym kontekście Komisja zapewni dostępność odpowiednich systemów informacyjnych wspierających szybką i bezpieczną wymianę informacji niejawnych między państwami członkowskimi i z nimi na temat kwestii bezpieczeństwa gospodarczego – w tym na temat ocen ryzyka, podmiotów krytycznych i podmiotów wysokiego ryzyka oraz transakcji potencjalnie niebezpiecznych. Będzie to uzupełnieniem prac unijnej sieci ds. gromadzenia zapasów, która koncentruje się na zapewnieniu dostaw podstawowych towarów w sytuacjach kryzysowych. ®Utworzy centrum informacji na temat bezpieczeństwa gospodarczego, które przy wsparciu ESDZ, INTCEN/SIAC 3 , sieci delegatur UE i państw członkowskich, a także istniejących narzędzi monitorowania gospodarczego jednolitego rynku, takich jak system powiadamiania o zgłoszeniach ostrzegawczych w łańcuchach dostaw (SCAN), będzie określało i konsolidowało dostępne informacje w ramach istniejących mechanizmów publicznych i prywatnych oraz będzie koordynować gromadzenie dodatkowych informacji istotnych dla bezpieczeństwa gospodarczego. Obejmie to mechanizm monitorowania rynku w celu gromadzenia informacji na temat rozwoju sytuacji na obszarach wysokiego ryzyka, w tym szybko przekazywanych informacji na temat przepływów handlowych w sektorach podlegających dywersyfikacji, aby zagwarantować, że działania UE nie zostaną osłabione. Komisja będzie również konsolidować informacje na temat podmiotów wysokiego ryzyka, aby wesprzeć proces oceny kwalifikowalności do finansowania unijnego i udziału w unijnej inwestycji lub procedurze udzielania zamówień. Ponadto Urząd UE do Spraw Celnych i unijne centrum danych celnych umożliwiłyby skuteczne wspieranie i egzekwowanie wdrażania powiązanych inicjatyw UE w zakresie bezpieczeństwa gospodarczego, ułatwiając również wymianę istotnych informacji. ®Wzmocni zorganizowane zaangażowanie delegatur UE, we współpracy z misjami państw członkowskich, innymi organami UE i środowiskiem biznesu UE, obecnymi w państwach trzecich, aby zapewnić skuteczny wkład w oceny, monitorowanie i ograniczanie ryzyka w odniesieniu do bezpieczeństwa gospodarczego, w tym poprzez ułatwianie wymiany między przedsiębiorstwami oraz między przedsiębiorstwami a organami administracji. ®Do III kw. 2026 r. oceni zakres, w jakim akt o sytuacji nadzwyczajnej na rynku wewnętrznym i odporności rynku wewnętrznego (IMERA) umożliwia gromadzenie informacji na temat łańcucha dostaw na poziomie przedsiębiorstw od przedsiębiorstw w sektorach wysokiego ryzyka. W świetle tej analizy Komisja oceni konieczność wprowadzenia dalszych środków. ®Zaleci państwom członkowskim, by wyznaczyły krajowych doradców wysokiego szczebla ds. bezpieczeństwa gospodarczego odpowiedzialnych za międzyrządową koordynację oceny i ograniczania ryzyka związanego z bezpieczeństwem gospodarczym. Komisja będzie promować większą koordynację polityki i wspólne działania poprzez organizowanie regularnych spotkań tych doradców. Zwraca się również do Rady UE, by rozważyła regularne zwoływanie posiedzeń odpowiednich składów Rady w celu prowadzenia dyskusji na szczeblu politycznym. ®Utworzy zaufaną grupę doradców złożoną z przedstawicieli przedsiębiorstw z UE, aby m.in. doradzać w sprawie konkretnych zagrożeń i potencjalnych reakcji, a także omawiać strategie ograniczania ryzyka. Komisja będzie regularnie zapraszać przedstawicieli przemysłu do udziału w sektorowych dyskusjach sieci bezpieczeństwa gospodarczego oraz, w stosownych przypadkach, do informowania komisarzy europejskich. ®Utworzy portal informacyjny na temat odporności handlu, aby zapewnić unijnym przedsiębiorstwom aktualne informacje, w ramach portalu dostępu do rynków (A2M), na temat ograniczeń wywozowych i innych środków ograniczających wprowadzonych przez państwa trzecie, a także na temat potencjalnych zagrożeń stwarzających potrzebę budowania odporności UE. ®Rozszerzy działalność obserwatorium technologii krytycznych w celu identyfikacji, monitorowania i analizowania przemysłu obronnego i kosmicznego oraz powiązanych łańcuchów dostaw, a także w celu uwzględnienia powstających technologii oraz wspierania wdrażania na szczeblu unijnym i krajowym wynikających z nich unijnych planów działania w zakresie technologii. ®Wykorzysta przyszłe Centrum Eksperckie w dziedzinie Bezpieczeństwa Badań Naukowych do promowania bezpieczeństwa badań naukowych i zwiększenia odporności środowiska naukowego, w tym poprzez opracowanie platformy należytej staranności w celu wspierania uniwersytetów w wyborze ich partnerów międzynarodowych. ®Zbada sposoby dostosowania i zintegrowania krajów kandydujących z naszym podejściem do bezpieczeństwa gospodarczego, zwłaszcza w tych obszarach, w których ich podatność na zagrożenia dla bezpieczeństwa gospodarczego może stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa UE.

Opierając się na wzmocnionej analizie i zarządzaniu, UE może lepiej realizować swoje cele w zakresie bezpieczeństwa gospodarczego poprzez (i) wyjaśnienie i usprawnienie wdrażania istniejących środków oraz (ii) opracowanie w razie potrzeby nowych środków.

Po pierwsze, Komisja dostosuje sposób, w jaki korzysta z niektórych swoich środków, aby zwiększyć ich skuteczność w zarządzaniu zagrożeniami dla bezpieczeństwa gospodarczego, i będzie dążyć do poprawy koordynacji między tymi środkami.

Komisja podejmie następujące kroki w celu poprawy wykorzystania środków: ®Finansowanie ze środków UE: ·W przyszłości Komisja będzie zachęcać do finansowania projektów, które wspierają bezpieczeństwo gospodarcze UE. ·W szczególności powinna uruchomić finansowanie na wystarczającym poziomie w celu zmniejszenia zależności od krytycznych technologii, komponentów i materiałów, zwłaszcza w sektorach strategicznych, takich jak przestrzeń kosmiczna i obronność, w tym w celu pełnego wdrożenia planów działania w zakresie technologii, opracowanych przez obserwatorium technologii krytycznych. ·Komisja, państwa członkowskie i partnerzy wykonawczy powinni dążyć do uniemożliwienia podmiotom wysokiego ryzyka dostępu do działań wrażliwych wspieranych przez Unię. Art. 136 rozporządzenia finansowego stanowi horyzontalną podstawę prawną ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego UE w przypadku wykonywania budżetu UE przez Komisję i partnerów wykonawczych. Uniemożliwia to podmiotom wysokiego ryzyka korzystanie ze środków finansowych UE, a także ogranicza dostęp do środków UE w strategicznych sektorach i obszarach technologii i infrastruktury krytycznej podmiotom pochodzącym z państw trzecich, które podważają interesy UE w zakresie bezpieczeństwa gospodarczego. Aby uniknąć wątpliwości, partnerzy wykonawczy powinni powstrzymać się od wspierania projektów, które są sprzeczne z powyższymi ustaleniami, w tym w ramach operacji realizowanych na własne ryzyko. W tym celu oraz aby zapewnić lepsze dostosowanie polityki między programami UE a celami w zakresie bezpieczeństwa gospodarczego, w I kw. 2026 r. przedstawione zostaną wytyczne, które przyczynią się do opracowania bardziej spójnego i skutecznego podejścia. Komisja będzie ponadto zachęcać państwa członkowskie, grupę EBI i inne międzynarodowe instytucje finansowe/krajowe banki i instytucje prorozwojowe, które wdrażają budżety krajowe lub budżety UE, do priorytetowego traktowania wsparcia dla unijnych przedsiębiorstw, które zmniejszają zależności od zagranicy w sektorach krytycznych, zwłaszcza w odniesieniu do konkretnych projektów, technologii krytycznych i infrastruktury krytycznej uznanych za obarczone wysokim ryzykiem. Podobnie dostawcom wysokiego ryzyka z państw trzecich należy uniemożliwić dostęp do finansowania unijnego i krajowego, jeżeli te państwa trzecie, w oparciu o konkretne kryteria, zostaną uznane za zagrażające interesom UE w zakresie bezpieczeństwa gospodarczego. ®Monitorowanie BIZ: ·Opracowanie wytycznych w oparciu o doświadczenia z wdrażania obecnego rozporządzenia w sprawie monitorowania BIZ w celu zapewnienia, aby krajowe organy monitorujące przyjęły spójne podejście do monitorowania, w tym w sektorach strategicznych. W wytycznych określono by również, w jaki sposób uwzględniać potencjalne skumulowane ryzyko związane z realizacją wielu inwestycji. Uzupełnieniem tych działań będą wytyczne dotyczące wzajemnych zależności między wszelkimi wymogami na szczeblu UE a stosowaniem krajowych mechanizmów monitorowania w sektorze finansowym. ®Kontrola wywozu produktów podwójnego zastosowania: ·Przeprowadzenie ogólnej oceny rozporządzenia w sprawie kontroli wywozu produktów podwójnego zastosowania. W ramach tej oceny Komisja zweryfikuje, czy rozporządzenie osiąga swoje cele w kontekście nowych realiów geopolitycznych i geoekonomicznych, w tym skutków częstszego stosowania jednostronnych kontroli, co może mieć również wpływ na jednolity rynek. Komisja będzie nadal analizować wraz z państwami członkowskimi, w jaki sposób skutecznie wdrożyć europejskie kontrole w obszarach powstających technologii w tym nowym kontekście. W trakcie procesu oceny Komisja będzie aktywnie prowadzić działania informacyjne w odniesieniu do zainteresowanych stron z państw członkowskich, sektora przemysłu, instytutów badawczych i środowisk akademickich. ®Instrumenty ochrony handlu: ·W przypadku wszczęcia sprawy mającej znaczenie dla bezpieczeństwa gospodarczego UE bezpieczeństwo gospodarcze UE zostanie uwzględnione przy prowadzeniu dochodzenia i opracowywaniu możliwych środków. ®Środki w zakresie rynku wewnętrznego, ceł i konkurencji: ·Pełne wykorzystanie rozporządzenia w sprawie subsydiów zagranicznych w celu utrzymania uczciwej konkurencji w obszarach, w których subsydia zagraniczne prowadzą do zakłóceń stwarzających ryzyko dla bezpieczeństwa gospodarczego. ·Zachęcanie państw członkowskich do pełnego wykorzystania istniejących możliwości pomocy państwa, takich jak ramy pomocy państwa na potrzeby czystego przemysłu, wytyczne w sprawie pomocy regionalnej, ramy dotyczące badań, rozwoju i innowacji, ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń grupowych oraz ważne projekty stanowiące przedmiot wspólnego europejskiego zainteresowania jako instrumenty budowania większej odporności. ·Przegląd stosowania strategicznych instrumentów celnych (zawieszenia taryfowe, autonomiczne kontyngenty) w odniesieniu do kluczowych czynników produkcji w celu wspierania konkurencyjności przedsiębiorstw unijnych.

Po drugie, Komisja opracuje nowe środki mające na celu zwiększenie bezpieczeństwa gospodarczego UE.

Komisja: ®Zbada możliwość pilotażowego wprowadzenia mechanizmu monitorowania przedsiębiorstw typu start-up na szczeblu UE, mającego na celu identyfikację przedsiębiorstw typu start-up w obszarach technologii krytycznych, które to przedsiębiorstwa są narażone na ryzyko wrogich przejęć zagranicznych, i skierowania ich na alternatywne inwestycje UE i inne formy wsparcia (np. doradztwo, budowanie zdolności, nawiązywanie kontaktów z inwestorami). Mechanizm ten funkcjonowałby równolegle z istniejącymi inicjatywami, takimi jak Unijna strategia na rzecz przedsiębiorstw typu start-up i scale-up. ®Będzie współpracować z organami nadzoru w celu monitorowania inwestycji portfelowych (które nie wchodzą w zakres mechanizmu koordynacji BIZ) w obszarach określonych jako obszary wysokiego ryzyka do celów bezpieczeństwa gospodarczego. ®Włączy element bezpieczeństwa gospodarczego dla kluczowych sektorów strategicznych do przyszłego narzędzia koordynacji konkurencyjności. ®Wzmocni bazę przemysłową UE i odporność łańcuchów dostaw za pomocą aktu w sprawie przyspieszenia rozwoju przemysłu. ®Jak wskazano w planie działania ResourceEU, będzie w dalszym ciągu rozwijać wtórne rynki surowców krytycznych, w tym za pośrednictwem aktu w sprawie gospodarki o obiegu zamkniętym, aby ułatwić finansowanie strategicznych projektów dotyczących surowców krytycznych w obszarach określonych jako obszary wysokiego ryzyka do celów bezpieczeństwa gospodarczego. ®Do III kw. 2026 r. oceni sposoby wzmocnienia ochrony przemysłu przed nieuczciwą polityką handlową i negatywnymi zmianami na rynku światowym, takimi jak nadwyżka mocy produkcyjnych. W tym przypadku Komisja oceni skuteczność i adekwatność istniejących narzędzi oraz rozważy konieczność wprowadzenia ewentualnych nowych środków. ®Przeprowadzi przegląd statusu blokującego w celu uproszczenia jego stosowania i zmniejszenia kosztów przestrzegania przepisów ponoszonych przez osoby fizyczne i przedsiębiorstwa w UE oraz stworzenia wiarygodnego środka odstraszającego przed eksterytorialnym stosowaniem sankcji państw trzecich. Wzmocni to europejskie bezpieczeństwo gospodarcze dzięki lepszej ochronie podmiotów z UE przed sprzecznymi ze sobą środkami państw trzecich oraz dzięki zapewnieniu bardziej przewidywalnych, skutecznych i jednoznacznych ram. ®Zbada sposoby zachęcania przedsiębiorstw w określonych sektorach wysokiego ryzyka do zapewnienia dostaw od co najmniej dwóch różnych dostawców i ograniczenia narażenia na współpracę z tylko jednym dominującym dostawcą. ®Zbada możliwość zapewnienia wsparcia finansowego dla przedsiębiorstw podlegających decyzjom dotyczącym monitorowania BIZ w sytuacjach, w których ich rentowność może być zagrożona w przypadku braku inwestycji, bez uszczerbku dla zasad pomocy państwa. ®W ramach przeglądu dyrektyw w sprawie zamówień publicznych zaproponuje kryteria preferencji europejskiej w konkretnych sektorach strategicznych, w których zamówienia publiczne pobudzają zapotrzebowanie na wiodącą pozycję Europy w przemyśle, zwiększają naszą odporność i łagodzą zagrożenia dla bezpieczeństwa. ®Będzie zachęcać przedsiębiorstwa do zmniejszenia zależności w obszarach powstających technologii w ramach przyszłego aktu w sprawie czipów 2.0, aktu w sprawie technologii kwantowych, aktu w sprawie rozwoju chmury i AI oraz strategii Komisji w zakresie otwartego oprogramowania. ®Wykorzysta zbliżający się przegląd aktu o cyberbezpieczeństwie do wprowadzenia na szczeblu UE ograniczeń dostępu dostawców wysokiego ryzyka do infrastruktury krytycznej.

5. Wnioski

UE nadal zdecydowanie opowiada się za otwartym i opartym na zasadach handlem, stosunkami inwestycyjnymi i współpracą międzynarodową. Będzie zatem nadal wspierać otwarty handel i inwestycje z partnerami na całym świecie i czerpać korzyści z tego handlu i inwestycji. Jednocześnie w dzisiejszym kontekście geopolitycznym ochrona bezpieczeństwa gospodarczego UE jest nadrzędnym celem. Przeciwdziałanie zagrożeniom związanym z otwartością ma kluczowe znaczenie dla jej ochrony, a także dla naszego szerszego bezpieczeństwa i konkurencyjności naszego przemysłu.

UE dysponuje już wieloma środkami do realizacji tego celu. Instrumenty te muszą być obecnie wykorzystywane w sposób strategiczny, a w razie potrzeby w dalszym stopniu ulepszane, zarówno w celu wiarygodnego zapobiegania zagrożeniom dla bezpieczeństwa gospodarczego UE, zanim się pojawią, jak i w celu skutecznego reagowania w przypadku ich wystąpienia. Osiągnięcie tego zamiaru wymaga od Komisji, Parlamentu Europejskiego i państw członkowskich równoczesnego działania i ścisłej współpracy z przemysłem na rzecz skutecznego i świadomego podejmowania decyzji.

UE jest zdecydowana wykorzystywać wszystkie dostępne środki w sposób bardziej proaktywny, strategiczny i skoordynowany, aby budować silną, bezpieczną i odporną gospodarkę w perspektywie długoterminowej oraz skutecznie działać w nowych warunkach geopolitycznych i geoekonomicznych kształtujących światowy handel.

(1)

JOIN(2023) 20 final.

(2)

COM(2024) 75 z dnia 19 lutego 2025 r.

(3)

Centrum Analiz Wywiadowczych UE (INTCEN) przy Europejskiej Służbie Działań Zewnętrznych stanowi część unijnej pojedynczej komórki analiz wywiadowczych (SIAC) i jest cywilnym centrum wywiadowczym UE dostarczającym szczegółowych analiz decydentom we wszystkich instytucjach UE.