EUR-Lex Access to European Union law

Back to EUR-Lex homepage

This document is an excerpt from the EUR-Lex website

Ochrona interesów finansowych UE - walka z nadużyciami finansowymi

This summary has been archived and will not be updated, because the summarised document is no longer in force or does not reflect the current situation.

Ochrona interesów finansowych UE - walka z nadużyciami finansowymi

Od 1995 r. obowiązuje konwencja, która ma na celu ochronę, na podstawie prawa karnego, interesów finansowych UE i jej podatników. Z biegiem lat Konwencja w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich była uzupełniania szeregiem protokołów.

AKT

Akt Rady z dnia 26 lipca 1995 r. ustalający Konwencję w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U. C 316 z 27.11.1995, s. 48-57)

STRESZCZENIE

Od 1995 r. obowiązuje konwencja, która ma na celu ochronę, na podstawie prawa karnego, interesów finansowych UE i jej podatników. Z biegiem lat Konwencja w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich była uzupełniania szeregiem protokołów.

JAKIE SĄ CELE NINIEJSZEJ KONWENCJI?

Konwencja wraz z protokołami:

  • zapewnia zharmonizowaną prawną definicję nadużycia finansowego,
  • wymaga od sygnatariuszy przyjęcia sankcji karnych za nadużycia finansowe.

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Kraje UE muszą wprowadzić skuteczne, proporcjonalne i odstraszające sankcje karne, co ma na celu przeciwdziałanie nadużyciom finansowym mającym wpływ na interesy finansowe UE.

Konwencja rozróżnia nadużycia finansowe pod względem wydatków i dochodów.

  • Do przykładów nadużyć finansowych w odniesieniu do wydatków zaliczyć można każde umyślne działanie lub zaniechanie dotyczące:
    • wykorzystania lub przedstawienia fałszywych, nieścisłych lub niekompletnych oświadczeń lub dokumentów w celu sprzeniewierzenia lub bezprawnego zatrzymania środków z budżetu UE,
    • nieujawnienia informacji z naruszeniem szczególnego obowiązku w tym samym celu,
    • niewłaściwego wykorzystania takich środków do celów innych niż te, na które zostały pierwotnie przyznane.
  • Do przykładów nadużyć finansowych w odniesieniu do przychodów zaliczyć można każde umyślne działanie lub zaniechanie dotyczące:
    • wykorzystania lub przedstawienia fałszywych, nieścisłych lub niekompletnych oświadczeń lub dokumentów w celu bezprawnego zmniejszenia środków budżetu UE,
    • nieujawnienia informacji z naruszeniem szczególnego obowiązku w tym samym celu,
    • niewłaściwego wykorzystania korzyści uzyskanej zgodnie z prawem (np. niewłaściwe wykorzystanie uzyskanych zgodnie z prawem opłat podatkowych) w tym samym celu.

W przypadku poważnych nadużyć finansowych kary te muszą obejmować kary pozbawienia wolności, które w określonych przypadkach mogą doprowadzić do ekstradycji.

W pierwszym protokole do Konwencji, przyjętym w 1996 r., rozróżniono korupcję funkcjonariuszy publicznych na „czynną” * i „bierną” *. Zdefiniowano też w nim pojęcie funkcjonariusza (zarówno na poziomie krajowym, jak i na szczeblu UE) oraz zharmonizowano kary za przestępstwa związane z korupcją.

Odpowiedzialność osób prawnych

Każdy kraj UE musi przyjąć ustawodawstwo pozwalające, aby odpowiedzialności karnej mogły podlegać osoby zarządzające przedsiębiorstwami lub inne osoby w przedsiębiorstwie, posiadające prawo podejmowania decyzji lub sprawowania kontroli (tzn. osoby prawne). W drugim protokole, przyjętym w 1997 r., doprecyzowano Konwencję w kwestiach odpowiedzialności osób prawnych, konfiskaty i prania pieniędzy.

Sądy krajowe

W 1996 r. przyjęto protokół nadający Trybunałowi Sprawiedliwości kompetencje do dokonywania wykładni. Protokół ten pozwala sądom krajowym, w przypadku wątpliwości dotyczących wykładni Konwencji i jej protokołów, na składanie wniosku do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym.

Każdy kraj UE podejmuje niezbędne środki w celu ustanowienia swojej jurysdykcji nad przestępstwami, które określił zgodnie z Konwencją.

Przypadki nadużyć finansowych dotyczące dwóch lub więcej krajów

Jeżeli nadużycie finansowe stanowi przestępstwo i dotyczy przynajmniej dwóch krajów UE, kraje te podejmują skuteczną współpracę w zakresie przeprowadzenia postępowania przygotowawczego i sądowego oraz wykonania nałożonej kary poprzez, na przykład, wzajemną pomoc prawną, ekstradycję, przekazanie postępowania lub wykonanie wyroku wydanego w innym kraju UE.

Spory między krajami UE

Spory dotyczące wykładni lub stosowania niniejszej Konwencji w pierwszej kolejności rozpatrywane są przez Radę. Jeżeli Rada w ciągu sześciu miesięcy nie znajdzie rozwiązania, sprawa może zostać przekazana przez stronę sporu do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Trybunał Sprawiedliwości może również orzekać w przedmiocie sporów między krajami UE a Komisją Europejską.

OD KIEDY KONWENCJA MA ZASTOSOWANIE?

Konwencja weszła w życie 17 października 2002 r. wraz z pierwszym protokołem i protokołem w sprawie jej wykładni przez Trybunał Sprawiedliwości. Drugi protokół wszedł w życie 19 maja 2009 r.

Konwencję i jej protokoły może podpisać każdy kraj wstępujący do UE.

Więcej informacji można znaleźć na stronie internetowej Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych.

KLUCZOWE POJĘCIA

*Korupcja czynna: przestępstwo popełnione przez funkcjonariusza publicznego, który oferuje lub obiecuje łapówkę.

*Korupcja bierna: przestępstwo popełnione przez funkcjonariusza, który przyjmuje łapówkę.

AKTY POWIĄZANE

Akt Rady z dnia 27 września 1996 r. ustalający Protokół do Konwencji w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U. C 313 z 23.10.1996, s. 1-10)

Akt Rady z dnia 29 listopada 1996 r. ustalający, na podstawie art. K.3 Traktatu o Unii Europejskiej, Protokół w sprawie wykładni w trybie prejudycjalnym przez Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich Konwencji w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U. C 151 z 20.5.1997, s. 1-14)

Akt Rady z dnia 19 czerwca 1997 r. ustalający Protokół drugi do Konwencji w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U. C 221 z 19.7.1997, s. 11-22)

Decyzja Rady 2008/40/WSiSW z dnia 6 grudnia 2007 r. dotycząca przystąpienia Bułgarii i Rumunii do Konwencji sporządzonej na podstawie art. K.3 Traktatu o Unii Europejskiej, o ochronie interesów finansowych Wspólnot Europejskich, Protokołu z dnia 27 września 1996 r., Protokołu z dnia 29 listopada 1996 r. i Protokołu drugiego z dnia 19 czerwca 1997 r. (Dz.U. L 9 z 12.1.2008, s. 23-24)

Ostatnia aktualizacja: 24.08.2015

Top