EUR-Lex Access to European Union law

Back to EUR-Lex homepage

This document is an excerpt from the EUR-Lex website

Konwencja barcelońska o ochronie Morza Śródziemnego

Konwencja barcelońska o ochronie Morza Śródziemnego

 

STRESZCZENIE DOKUMENTÓW:

Konwencja o ochronie Morza Śródziemnego przed zanieczyszczeniami (konwencja barcelońska)

Konwencja o ochronie środowiska morskiego i regionu przybrzeżnego Morza Śródziemnego

Protokół w sprawie zapobiegania zanieczyszczaniu Morza Śródziemnego przez zatapianie w nim odpadów ze statków i statków powietrznych (Protokół w sprawie zatapiania odpadów)

Decyzja 77/585/EWG w sprawie zawarcia Konwencji o ochronie Morza Śródziemnego przed zanieczyszczeniem i Protokołu o zapobieganiu zanieczyszczaniu Morza Śródziemnego przez zatapianie w nim odpadów ze statków i statków powietrznych

Protokół dotyczący ochrony Morza Śródziemnego przed zanieczyszczeniem ze źródeł lądowych (Protokół dotyczący zanieczyszczeń ze źródeł lądowych)

Zmiany w Protokole dotyczącym ochrony Morza Śródziemnego przed zanieczyszczeniem ze źródeł lądowych

Decyzja 1999/801/WE w sprawie przyjęcia zmian do Protokołu dotyczącego ochrony Morza Śródziemnego przed zanieczyszczeniem ze źródeł lądowych

Decyzja 83/101/EWG w sprawie zawarcia Protokołu dotyczącego ochrony Morza Śródziemnego przed zanieczyszczeniem ze źródeł lądowych

Protokół dotyczący obszarów szczególnie chronionych i różnorodności biologicznej w rejonie śródziemnomorskim

Decyzja 84/132/EWG w sprawie zawarcia Protokołu dotyczącego specjalnych obszarów chronionych na Morzu Śródziemnym

Decyzja 1999/800/EWG w sprawie zawarcia Protokołu dotyczącego obszarów szczególnie chronionych i różnorodności biologicznej w rejonie śródziemnomorskim oraz w sprawie przyjęcia załączników do tego Protokołu (Konwencja barcelońska)

Protokół dotyczący współpracy w zapobieganiu zanieczyszczeniu ze statków oraz, w przypadkach nadzwyczajnych, walki z zanieczyszczeniem Morza Śródziemnego

Decyzja 2004/575/WE w sprawie zawarcia, w imieniu Wspólnoty Europejskiej, Protokołu do Konwencji Barcelońskiej w celu ochrony Morza Śródziemnego przed zanieczyszczeniem, dotyczącego współpracy w zapobieganiu zanieczyszczania ze statków oraz, w nagłych przypadkach, zwalczania zanieczyszczenia Morza Śródziemnego

Protokół w sprawie zintegrowanego zarządzania strefą przybrzeżną Morza Śródziemnego

Decyzja 2010/631/UE w sprawie zawarcia, w imieniu Unii Europejskiej, Protokołu dotyczącego zintegrowanego zarządzania strefą przybrzeżną Morza Śródziemnego do Konwencji o ochronie środowiska morskiego i regionu przybrzeżnego Morza Śródziemnego

Protokół dotyczący ochrony Morza Śródziemnego przed zanieczyszczeniem powstałym w wyniku działalności poszukiwawczej i wydobywczej na szelfie kontynentalnym oraz na dnie morskim i w jego podgłębiu

Decyzja 2013/5/UE w sprawie przystąpienia Unii Europejskiej do Protokołu dotyczącego ochrony Morza Śródziemnego przed zanieczyszczeniem powstałym w wyniku działalności poszukiwawczej i wydobywczej na szelfie kontynentalnym oraz na dnie morskim i w jego podglebiu

JAKIE SĄ CELE KONWENCJI, DECYZJI I PROTOKOŁÓW?

  • Głównym celem konwencji i protokołów jest ochrona środowiska morskiego oraz regionu przybrzeżnego Morza Śródziemnego.
  • Na mocy decyzji UE może przystąpić do konwencji i protokołów, a także – w stosownych przypadkach– wprowadzać niezbędne zmiany.

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Konwencja barcelońska

  • Obecnie 22 kraje są Umawiającymi się Stronami konwencji barcelońskiej, konwencji międzynarodowej obejmującej 21 krajów graniczących z basenem Morza Śródziemnego (w tym osiem państw członkowskich – Chorwację, Cypr, Francję, Grecję, Włochy, Maltę, Słowenię i Hiszpanię) i UE.
  • Strony konwencji zobowiązane są do podjęcia wszelkich działań, indywidualnie lub wspólnie, mających na celu ochronę i wzmocnienie środowiska morskiego i regionu przybrzeżnego Morza Śródziemnego, aby przyczynić się do zrównoważonego rozwoju.

Cele niniejszej konwencji są następujące:

  • ochrona środowiska morskiego i regionu przybrzeżnego poprzez działania mające na celu zapobieganie zanieczyszczeniu i ograniczanie go oraz, o ile to możliwe, eliminowanie takiego zanieczyszczenia, bez względu na to, czy było ono spowodowane działaniami na lądzie czy na morzu;
  • ocena i kontrola zanieczyszczenia;
  • zrównoważone zarządzanie zasobami naturalnymi i przybrzeżnymi;
  • włączenie kwestii ochrony środowiska do strategii rozwój gospodarczego i społecznego;
  • ochrona dziedzictwa naturalnego i kulturowego;
  • wzmocnienie solidarności między państwami graniczącymi z basenem Morza Śródziemnego; oraz
  • przyczynianie się do poprawy jakości życia.

Umawiające się Strony konwencji zobowiązują się do:

  • wprowadzenia systemu współpracy i realizacji zintegrowanego programu monitorowania i oceny wraz z informacjami i ocenami w celu ochrony środowiska morskiego i regionu przybrzeżnego Morza Śródziemnego oraz ograniczenia lub wyeliminowania zanieczyszczenia w rejonie Morza Śródziemnego, aby osiągnąć dobry stan środowiska*;
  • ustanowienia chronionych obszarów morskich oraz obszarów szczególnie chronionych mających znaczenie dla całego rejonu Morza Śródziemnego;
  • wdrożenia zintegrowanego zarządzania strefą przybrzeżną (ICZM)*;
  • zapobiegania zanieczyszczeniom pochodzącym ze źródeł lądowych;
  • zapobiegania zanieczyszczeniom pochodzącym ze źródeł morskich;
  • planowania awaryjnego;
  • współpracy w dziedzinie nauki i technologii;
  • opracowania odpowiednich procedur służących ustaleniu odpowiedzialności i odszkodowania za szkody wynikłe z naruszenia postanowień konwencji.

Konwencja została zmieniona w 1995 r. Główne zmiany dotyczyły:

  • rozszerzenia geograficznego zakresu stosowania konwencji do wybrzeża;
  • stosowania zasady ostrożności;
  • stosowania zasady „zanieczyszczający płaci” – zob. streszczenie dokumentu;
  • propagowania ocen skutków;
  • ochrony i zachowania bioróżnorodności;
  • zwalczania zanieczyszczenia w związku z transgranicznym przemieszczaniem odpadów niebezpiecznych;
  • dostępu do informacji i udziału społeczeństwa.

Do konwencji dołączonych jest siedem protokołów:

Protokół w sprawie zatapiania odpadów

  • Obejmuje jedynie zanieczyszczenia regionu Morza Śródziemnego pochodzące ze statków i statków powietrznych.
  • W protokole zakazuje się zatapiania niektórych rodzajów odpadów i substancji (niektórych związków toksycznych, rtęci, kadmu, tworzyw sztucznych, ropy naftowej itd.).
  • W konwencji wymaga się wydania uprzednich zezwoleń krajowych w odniesieniu do innych rodzajów odpadów lub substancji, takich jak arsen, ołów, miedź, cynk, chrom, nikiel, kontenery, złom i niektóre rodzaje pestycydów.

Protokół dotyczący współpracy w zapobieganiu zanieczyszczeniu ze statków oraz, w przypadkach nadzwyczajnych, walki z zanieczyszczeniem Morza Śródziemnego

  • Na mocy protokołu do konwencji barcelońskiej włącza się zasady współpracy między stronami w zakresie zapobiegania zanieczyszczeniu ze statków oraz, w przypadkach nadzwyczajnych, walki z zanieczyszczeniem Morza Śródziemnego.
  • Celem protokołu jest również wspieranie opracowywania i wprowadzania w życie międzynarodowych regulacji przyjętych pod egidą Międzynarodowej Organizacji Morskiej.
  • W protokole określono środki operacyjne, które każda ze stron musi przedsięwziąć w przypadku wystąpienia zanieczyszczeń pochodzących ze statków (ocena, eliminacja/ograniczenie, działania informacyjne), a także środki nadzwyczajne, które należy przedsięwziąć na pokładzie statków, na oddalonych od brzegu instalacjach oraz w portach (w szczególności posiadanie planów nadzwyczajnych i przestrzeganie zawartych w nich procedur).

Protokół dotyczący ochrony Morza Śródziemnego przed zanieczyszczeniem ze źródeł lądowych

  • Protokół dotyczy kwestii zanieczyszczeń w wyniku zrzutów z rzek, wylotów kanałów zrzutu, kanałów lub innych cieków wodnych lub zanieczyszczeń z innych źródeł lądowych lub działalności lądowej (w tym zanieczyszczeń powietrza o pochodzeniu lądowym) na terytorium danej strony protokołu.
  • W protokole zawarto wykaz substancji, których zrzuty są zabronione oraz czynników, które należy uwzględnić, aby wyeliminować zanieczyszczenia powodowane przez te substancje.
  • Zawarto również wykaz substancji, których zrzuty podlegają zezwoleniom wydawanym przez właściwe organy krajowe.
  • W protokole zakłada się współpracę w zakresie badań naukowych i informacji oraz przyjęcie odpowiednich programów, środków i norm mających na celu ograniczenie lub wyeliminowanie takich substancji.

Protokół dotyczący obszarów szczególnie chronionych i różnorodności biologicznej w rejonie śródziemnomorskim

  • Protokół dotyczy:
    • obszarów szczególnie chronionych w rejonie Morza Śródziemnego oraz obszarów szczególnie chronionych mających znaczenie dla całego rejonu Morza Śródziemnego;
    • ochrony zasobów naturalnych w rejonie Morza Śródziemnego;
    • zachowania różnorodności puli genetycznej; oraz
    • ochrony niektórych obszarów przyrody poprzez utworzenie licznych obszarów szczególnie chronionych.
  • Na mocy protokołu strony zobowiązane są do opracowania wytycznych dotyczących utworzenia obszarów chronionych i zarządzania nimi. W protokole zawarto również wykaz pewnych właściwych środków podejmowanych przez strony, mianowicie:
    • zakaz zrzutów lub rozładowywania odpadów;
    • uregulowanie wprowadzania nierodzimych lub genetycznie zmodyfikowanych gatunków.
  • W protokole określono krajowe i lokalne środki podejmowane przez strony w celu ochrony gatunków zwierząt i roślin w całym rejonie Morza Śródziemnego.

Protokół dotyczący ochrony Morza Śródziemnego przed zanieczyszczeniem powstałym w wyniku działalności poszukiwawczej i wydobywczej na szelfie kontynentalnym oraz na dnie morskim i w jego podgłębiu

  • Protokół obejmuje szeroki zakres działalności związanej z poszukiwaniem lub wydobyciem oraz szereg kwestii, w tym:
    • wymogi dotyczące zezwoleń;
    • usuwanie porzuconych lub nieużywanych instalacji;
    • używanie i usuwanie szkodliwych substancji;
    • wymogi dotyczące odpowiedzialności i odszkodowania; oraz
    • współpraca z pozostałymi stronami konwencji barcelońskiej na szczeblu regionalnym.
  • Strony protokołu mają obowiązek podejmowania, indywidualnie lub w ramach współpracy dwustronnej bądź wielostronnej, wszelkich stosownych środków mających na celu zapobieganie zanieczyszczeniu powstałemu w wyniku działalności poszukiwawczej i wydobywczej prowadzonej na morzu, jego ograniczenie, zwalczanie i kontrolę na obszarze objętym protokołem.
  • Strony zobowiązują się też do stosowania najlepszych dostępnych technik, skutecznych w kategoriach środowiskowych i odpowiednich ze względów ekonomicznych.

Protokół w sprawie zapobiegania zanieczyszczeniu Morza Śródziemnego w związku z transgranicznym przemieszczaniem i usuwaniem odpadów niebezpiecznych

  • Na mocy protokołu strony zobowiązane są do podjęcia współpracy, w przypadku gdy znaczne ilości oleju lub innych szkodliwych substancji w Morzu Śródziemnym, pojedynczo lub wszystkie razem, stanowią poważne i bezpośrednie zagrożenie dla środowiska morskiego, wybrzeża lub interesów gospodarczych, zdrowotnych lub ekologicznych co najmniej jednej ze stron.
  • Współpraca koncentruje się na:
    • sporządzeniu planów awaryjnych;
    • wspieraniu działań mających na celu zwalczanie zanieczyszczenia morza olejami;
    • monitorowaniu i wymianie informacji dotyczących stanu Morza Śródziemnego;
    • rozpowszechnianiu informacji dotyczących organizacji zasobów; oraz
    • nowych metodach zapobiegania zanieczyszczeniu i jego zwalczania oraz opracowywaniu programów badawczych w tym zakresie.

Protokół w sprawie zintegrowanego zarządzania strefą przybrzeżną Morza Śródziemnego

  • Protokół ma na celu ustanowienie wspólnej podstawy zintegrowanego zarządzania strefą przybrzeżną (ICZM) w oparciu o podejście ekosystemowe w rejonie Morza Śródziemnego. Protokół wszedł w życie w dniu 24 marca 2011 r.
  • Zintegrowane zarządzanie strefą przybrzeżną zakłada osiągnięcie sześciu celów, takich jak:
    • zrównoważony rozwój stref przybrzeżnych dzięki racjonalnemu planowaniu działań;
    • ochrona stref przybrzeżnych;
    • zrównoważone wykorzystanie zasobów naturalnych;
    • ochrona ekosystemów i linii brzegowych;
    • zapobieganie klęskom żywiołowym i zmianom klimatu oraz łagodzenie ich skutków;
    • poprawa współpracy.

UE jest stroną wszystkich powyższych protokołów, z wyjątkiem Protokołu w sprawie zapobiegania zanieczyszczeniu Morza Śródziemnego w związku z transgranicznym przemieszczaniem i usuwaniem odpadów niebezpiecznych.

DATA WEJŚCIA W ŻYCIE

  • Konwencja barcelońska weszła w życie w dniu 15 kwietnia 1978 r.
  • Protokół w sprawie zatapiania odpadów wszedł w życie w dniu 15 kwietnia 1978 r.
  • Protokół dotyczący ochrony Morza Śródziemnego przed zanieczyszczeniem ze źródeł lądowych wszedł w życie w dniu 6 listopada 1983 r.
  • Protokół dotyczący obszarów szczególnie chronionych i różnorodności biologicznej w rejonie śródziemnomorskim wszedł w życie w dniu 12 grudnia 1999 r.
  • Protokół dotyczący współpracy w zapobieganiu zanieczyszczeniu ze statków oraz, w przypadkach nadzwyczajnych, walki z zanieczyszczeniem Morza Śródziemnego wszedł w życie w dniu 25 czerwca 2004 r.
  • Protokół w sprawie zintegrowanego zarządzania strefą przybrzeżną Morza Śródziemnego wszedł w życie w dniu 24 marca 2011 r.
  • Protokół dotyczący ochrony Morza Śródziemnego przed zanieczyszczeniem powstałym w wyniku działalności poszukiwawczej i wydobywczej na szelfie kontynentalnym oraz na dnie morskim i w jego podgłębiu wszedł w życie w dniu 29 marca 2013 r.

KONTEKST

Więcej informacji:

KLUCZOWE POJĘCIA

Dobry stan środowiska: zdefiniowany w unijnej dyrektywie ramowej w sprawie strategii morskiej (dyrektywa 2008/56/WE – zob. streszczenie dokumentu) jako taki stan środowiska wód morskich tworzących zróżnicowane i dynamiczne pod względem ekologicznym oceany i morza, które są czyste, zdrowe i urodzajne w odniesieniu do panujących w nich warunków, zaś wykorzystanie środowiska morskiego zachodzi na poziomie, który jest zrównoważony i gwarantuje zachowanie możliwości użytkowania i prowadzenia działań przez obecne i przyszłe pokolenia.
Zintegrowane zarządzanie strefą przybrzeżną: dynamiczny proces zrównoważonego zarządzania strefami przybrzeżnymi i wykorzystania ich, który uwzględnia jednocześnie wrażliwość przybrzeżnych ekosystemów i krajobrazów, różnorodność działań i sposobów wykorzystania, ich interakcje, morski charakter niektórych typów działalności i sposobów eksploatacji oraz wpływ na elementy morskie i lądowe.

GŁÓWNE DOKUMENTY

Konwencja o ochronie Morza Śródziemnego przed zanieczyszczeniami (konwencja barcelońska) (Dz.U. L 240 z 19.9.1977, s. 3–11)

Konwencja o ochronie środowiska morskiego i regionu przybrzeżnego Morza Śródziemnego

Protokół w sprawie zapobiegania zanieczyszczaniu Morza Śródziemnego przez zatapianie w nim odpadów ze statków i statków powietrznych (Dz.U. L 240 z 19.9.1977, s. 12–34)

Decyzja Rady 77/585/EWG z dnia 25 lipca 1977 r. w sprawie zawarcia Konwencji o ochronie Morza Śródziemnego przed zanieczyszczeniem i Protokołu o zapobieganiu zanieczyszczaniu Morza Śródziemnego przez zatapianie w nim odpadów ze statków i statków powietrznych (Dz.U. L 240 z 19.9.1977, s. 1–2)

Protokół dotyczący ochrony Morza Śródziemnego przed zanieczyszczeniem ze źródeł lądowych (Dz.U. L 67 z 12.3.1983, s. 3–18)

Zmiany w Protokole dotyczącym ochrony Morza Śródziemnego przed zanieczyszczeniem ze źródeł lądowych (Dz.U. L 322 z 14.12.1999, s. 20–31)

Decyzja Rady 1999/801/WE z dnia 22 października 1999 r. w sprawie przyjęcia zmian do Protokołu dotyczącego ochrony Morza Śródziemnego przed zanieczyszczeniem ze źródeł lądowych (Konwencja z Barcelony) (Dz.U. L 322 z 14.12.1999, s. 18–31)

Decyzja Rady 83/101/EWG z dnia 28 lutego 1983 r. w sprawie zawarcia Protokołu dotyczącego ochrony Morza Śródziemnego przed zanieczyszczeniem ze źródeł lądowych (Dz.U. L 67 z 12.3.1983, s. 1–2)

Protokół dotyczący obszarów szczególnie chronionych i różnorodności biologicznej w rejonie śródziemnomorskim (Dz.U. L 322 z 14.12.1999, s. 3–17)

Decyzja Rady 84/132/EWG z dnia 1 marca 1984 r. w sprawie zawarcia Protokołu dotyczącego specjalnych obszarów chronionych na Morzu Śródziemnym (Dz.U. L 68 z 10.3.1984, s. 36–37)

Decyzja Rady 1999/800/EWG z dnia 22 października 1999 r. w sprawie zawarcia Protokołu dotyczącego obszarów szczególnie chronionych i różnorodności biologicznej w rejonie śródziemnomorskim oraz w sprawie przyjęcia załączników do tego Protokołu (Konwencja barcelońska) (Dz.U. L 322 z 14.12.1999, s. 1–2)

Protokół dotyczący współpracy w zapobieganiu zanieczyszczeniu ze statków oraz, w przypadkach nadzwyczajnych, walki z zanieczyszczeniem Morza Śródziemnego (Dz.U. L 261 z 6.8.2004, s. 41–46)

Decyzja Rady 2004/575/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie zawarcia, w imieniu Wspólnoty Europejskiej, Protokołu do Konwencji Barcelońskiej w celu ochrony Morza Śródziemnego przed zanieczyszczeniem, dotyczącego współpracy w zapobieganiu zanieczyszczania ze statków oraz, w nagłych przypadkach, zwalczania zanieczyszczenia Morza Śródziemnego (Dz.U. L 261 z 6.8.2004, s. 40)

Protokół w sprawie zintegrowanego zarządzania strefą przybrzeżną Morza Śródziemnego (Dz.U. L 34 z 4.2.2009, s. 19–28)

Decyzja Rady 2010/631/UE z dnia 13 września 2010 r. w sprawie zawarcia, w imieniu Unii Europejskiej, Protokołu dotyczącego zintegrowanego zarządzania strefą przybrzeżną Morza Śródziemnego do Konwencji o ochronie środowiska morskiego i regionu przybrzeżnego Morza Śródziemnego (Dz.U. L 279 z 23.10.2010, s. 1–2)

Protokół dotyczący ochrony Morza Śródziemnego przed zanieczyszczeniem powstałym w wyniku działalności poszukiwawczej i wydobywczej na szelfie kontynentalnym oraz na dnie morskim i w jego podgłębiu (Dz.U. L 4 z 9.1.2013, s. 15–33)

Decyzja Rady 2013/5/UE z dnia 17 grudnia 2012 r. w sprawie przystąpienia Unii Europejskiej do Protokołu dotyczącego ochrony Morza Śródziemnego przed zanieczyszczeniem powstałym w wyniku działalności poszukiwawczej i wydobywczej na szelfie kontynentalnym oraz na dnie morskim i w jego podgłębiu (Dz.U. L 4 z 9.1.2013, s. 13–14)

DOKUMENTY POWIĄZANE

Nota w sprawie wejścia w życie Protokołu dotyczącego ochrony Morza Śródziemnego przed zanieczyszczeniem powstałym w wyniku działalności poszukiwawczej i wydobywczej na szelfie kontynentalnym oraz na dnie morskim i w jego podglebiu do Konwencji o ochronie środowiska morskiego i regionu przybrzeżnego Morza Śródziemnego (Dz.U. L 187 z 6.7.2013, s. 1)

Powiadomienie dotyczące wejścia w życie Protokołu dotyczącego zintegrowanego zarządzania strefą przybrzeżną Morza Śródziemnego do Konwencji o ochronie środowiska morskiego i regionu przybrzeżnego Morza Śródziemnego (Dz.U. L 242 z 20.9.2011, s. 1)

Ostatnia aktualizacja: 30.06.2020

Top