EUR-Lex Access to European Union law

Back to EUR-Lex homepage

This document is an excerpt from the EUR-Lex website

Przepisy dotyczące gospodarowania odpadami UE

Przepisy dotyczące gospodarowania odpadami UE

 

STRESZCZENIE DOKUMENTU:

Dyrektywa 2008/98/WE w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy

JAKI JEST CEL DYREKTYWY?

  • W niniejszej dyrektywie ustanawia się ramy prawne dotyczące przetwarzania odpadów w UE.
  • Ramy te mają na celu ochronę środowiska i zdrowia ludzi poprzez podkreślanie znaczenia właściwego gospodarowania odpadami oraz technik odzysku i recyklingu na rzecz redukcji zapotrzebowania na zasoby oraz ich lepszego wykorzystywania.

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Dyrektywa 2008/98/WE

  • W dyrektywie ustanawia się hierarchię postępowania z odpadami:
    • zapobieganie;
    • ponowne użycie;
    • recykling;
    • inne metody odzysku, np. odzysk energii; oraz
    • unieszkodliwianie.
  • Zgodnie z dyrektywą stosuje się „zasadę „zanieczyszczający płaci””, zaś pierwotny wytwórca odpadów musi pokryć koszty gospodarowania odpadami.
  • W ramach dyrektywy wprowadza się koncepcję „rozszerzonej odpowiedzialność producenta.”
  • Na mocy dyrektywy rozróżnia się odpady od produktów ubocznych*.
  • Gospodarowanie odpadami musi być przeprowadzane w sposób niestanowiący ryzyka dla wody, powietrza, gleby, roślin lub zwierząt, niepowodujący uciążliwości przez hałas lub zapachy oraz bez uszczerbku dla terenów wiejskich lub miejsc o szczególnym znaczeniu.
  • Wytwórcy lub posiadacze odpadów muszą je przetwarzać na własną rękę lub zlecić ich przetwarzanie oficjalnie uznanemu operatorowi. Muszą oni posiadać zezwolenie i poddawani są regularnym inspekcjom.
  • Właściwe organy krajowe muszą opracować plany gospodarki odpadami i programy zapobiegania powstawaniu odpadów.
  • W przypadku odpadów niebezpiecznych, olejów odpadowych i bioodpadów zastosowanie mają warunki specjalne.
  • W dyrektywie określono poziomy recyklingu i odzysku odpadów z gospodarstw domowych (50%) i odpadów z budowy i rozbiórki (70%), mają one zostać osiągnięte do 2020 r.
  • Przepisy nie obejmują niektórych rodzajów odpadów, takich jak pierwiastki promieniotwórcze, wycofane z użytku materiały wybuchowe, odchody, ścieki i zwłoki zwierząt.

Dyrektywa zmieniająca (UE) 2018/851

  • W ramach części pakietu środków dotyczących gospodarki obiegowej dyrektywa (UE) 2018/851 zmienia dyrektywę 2008/98/WE.
  • W dyrektywie określono minimalne wymogi operacyjne dotyczące systemów rozszerzonej odpowiedzialności producenta*. Mogą one również obejmować odpowiedzialność organizacyjną i odpowiedzialność za przyczynianie się do zapobiegania powstawaniu odpadów oraz do zwiększania przydatności produktów do ponownego użycia i recyklingu.
  • W ramach dyrektywy zaostrza się przepisy dotyczące zapobiegania powstawaniu odpadów. Po wytworzeniu odpadów państwa członkowskie podejmują środki mające na celu:
    • wspieranie zrównoważonych modeli produkcji i konsumpcji;
    • zachęcanie do projektowania, wytwarzania i korzystania z produktów, które są zasobooszczędne, trwałe, nadające się do naprawy, ponownego użycia i modernizacji;
    • ukierunkowanie na produkty zawierające surowce krytyczne w celu zapobiegania, aby materiały te stały się odpadami;
    • wspieranie dostępności części zamiennych, instrukcji obsługi, informacji technicznych lub innych środków pozwalających na naprawę i ponowne użycie produktów bez szkody dla ich jakości i bezpieczeństwa;
    • zmniejszenie wytwarzania odpadów żywności jako wkład w realizację celu zrównoważonego rozwoju Organizacji Narodów Zjednoczonych, polegającego na zmniejszeniu o 50% do 2030 r. globalnej ilości marnowanej żywności per capita w sprzedaży detalicznej i konsumpcji oraz zmniejszeniu strat żywnościowych w procesie produkcji i dystrybucji;
    • promowanie zmniejszania zawartości substancji niebezpiecznych w materiałach i produktach;
    • zatrzymanie wytwarzania odpadów morskich.
  • W dyrektywie określono również nowe poziomy recyklingu odpadów komunalnych: do 2025 r. recykling odpadów komunalnych zostanie zwiększony wagowo do minimum 55%. Do 2030 r. poziom ten zostanie zwiększony do 60%, a do 2035 r. do 65%.
  • Państwa członkowskie:
    • do dnia 1 stycznia 2025 r. wprowadzają selektywną zbiórkę odpadów niebezpiecznych wytwarzanych w gospodarstwach domowych;
    • zapewniają, aby najpóźniej od dnia 31 grudnia 2023 r. bioodpady były selektywnie zbierane lub poddawane recyklingowi u źródła (na przykład poprzez kompostowanie).
  • W dyrektywie przedstawiono również przykłady środków zachęty do stosowania hierarchii postępowania z odpadami, takich jak opłaty za składowanie i spalanie odpadów i systemy opłat proporcjonalnych do ilości wyrzucanych odpadów.

OD KIEDY DYREKTYWA MA ZASTOSOWANIE?

  • Dyrektywa 2008/98/WE miała zostać włączona do porządku krajowego państw członkowskich do dnia 12 grudnia 2010 r.
  • Dyrektywa zmieniająca (UE) 2018/851 miała zostać włączona do porządku krajowego państw członkowskich do dnia 5 lipca 2020 r.

KONTEKST

  • Wytwarzanie odpadów było dotychczas nieuniknionym i niefortunnym produktem ubocznym działalności gospodarczej i wzrostu gospodarczego. Przy wsparciu nowoczesnej technologii i starannego gospodarowania można przerwać te powiązania.
  • Więcej informacji:

KLUCZOWE POJĘCIA

Produkt uboczny: substancja lub przedmiot będące wynikiem procesu produkcji, którego podstawowym celem nie jest produkowanie tej substancji lub tego przedmiotu. W dyrektywie określono warunki, zgodnie z którymi takiej substancji lub takiego przedmiotu nie należy uznawać za odpady.
System rozszerzonej odpowiedzialności producenta: zestaw środków podjętych przez państwa członkowskie w celu zapewnienia, aby producenci produktów ponosili odpowiedzialność finansową lub odpowiedzialność finansową i organizacyjną na etapie cyklu życia produktu, gdy staje się on odpadem.

GŁÓWNY DOKUMENT

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy (Dz.U. L 312 z 22.11.2008, s. 3–30)

Kolejne zmiany dyrektywy 2008/98/WE zostały włączone do tekstu pierwotnego. Tekst skonsolidowany ma jedynie wartość dokumentacyjną.

DOKUMENTY POWIĄZANE

Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2019/1004 z dnia 7 czerwca 2019 r. określająca zasady obliczania, weryfikacji i zgłaszania danych dotyczących odpadów zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE oraz uchylająca decyzję wykonawczą Komisji C(2012) 2384 (Dz.U. L 163 z 20.6.2019, s. 66–100)

Dyrektywa Komisji (UE) 2015/1127 z dnia 10 lipca 2015 r. zmieniająca załącznik II do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz.U. L 184 z 11.7.2015, s. 13–15).

Decyzja Komisji 2000/532/WE z dnia 3 maja 2000 r. zastępująca decyzję 94/3/WE ustanawiającą wykaz odpadów zgodnie z art. 1 lit. a) dyrektywy Rady 75/442/EWG w sprawie odpadów oraz decyzję Rady 94/904/WE ustanawiającą wykaz odpadów niebezpiecznych zgodnie z art. 1 ust. 4 dyrektywy Rady 91/689/EWG w sprawie odpadów niebezpiecznych (Dz.U. L 226 z 6.9.2000, s. 3–24)

Zobacz tekst skonsolidowany.

Ostatnia aktualizacja: 22.06.2020

Top