EUR-Lex Access to European Union law

Back to EUR-Lex homepage

This document is an excerpt from the EUR-Lex website

Umowy międzynarodowe i kompetencje zewnętrzne UE

Umowy międzynarodowe i kompetencje zewnętrzne UE

 

STRESZCZENIE DOKUMENTÓW:

Artykuł 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE)

Artykuł 4 TFUE

Artykuł 207 TFUE

Artykuł 216 TFUE

JAKIE SĄ CELE TYCH ARTYKUŁÓW?

Ustanawiają one uprawnienia UE do negocjowania i zawierania umów międzynarodowych, a także jej wyłączne lub dzielone kompetencje do zawierania takich umów.

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Umowy międzynarodowe (konwencje, traktaty)

  • Integralną częścią prawa UE są umowy międzynarodowe zawierane z państwami trzecimi lub z organizacjami międzynarodowymi. Takie umowy nie należą do prawa pierwotnego ani wtórnego, ale do kategorii sui generis. Zgodnie z niektórymi wyrokami TSUE umowy te mogą mieć czasami bezpośredni skutek. W takim przypadku prawnie wiążące są postanowienia umowy, a nie przepisy prawa wtórnego, które należy dostosować do zapisów umowy.
  • Są one traktatami w świetle międzynarodowego prawa publicznego oraz tworzą prawa i obowiązki dla stron umowy.
  • W przeciwieństwie do aktów jednostronnych konwencje i umowy nie są wynikiem procedury prawodawczej albo samej woli instytucji.
  • Artykuł 216 TFUE wskazuje przypadki, w których UE jest upoważniona do zawierania takich umów.
  • Po zakończeniu negocjacji i podpisaniu umowy, zależnie od jej przedmiotu, może się pojawić potrzeba jej ratyfikacji w akcie prawa wtórnego.
  • Umowy międzynarodowe muszą być stosowane w całej UE. Mają one większą moc prawną niż akty jednostronne prawa wtórnego, które muszą być zgodne z umowami międzynarodowymi.
  • Ponadto art. 207 TFUE reguluje politykę handlową UE – kluczową zewnętrzną kompetencję UE i centralny element relacji UE z resztą świata.

Kompetencje zewnętrzne UE

  • UE posiada osobowość prawną, jest więc podmiotem prawa międzynarodowego, który we własnym imieniu może negocjować i zawierać umowy międzynarodowe, tj. posiada kompetencje (lub uprawnienia) w tym obszarze nadane jej na mocy traktatów.
  • Jeśli przedmiot umowy nie podlega wyłącznym kompetencjom UE, kraje UE zobowiązane są także do podpisania takiej umowy. Taki rodzaj umowy nazywany jest „umową mieszaną”.

Kompetencje wyłączne i dzielone

  • Podział kompetencji między UE i kraje UE dotyczy również płaszczyzny międzynarodowej. Kiedy UE prowadzi negocjacje i zawiera umowę międzynarodową, ma kompetencje wyłączne albo dzielone z krajami UE.
  • W przypadku kompetencji wyłącznych UE samodzielnie może prowadzić negocjacje i zawierać umowy. Dziedziny, w których UE ma wyłączne kompetencje w zakresie zawierania umów międzynarodowych, w tym umów handlowych, uściślone zostały w art. 3 TFUE.
  • W przypadkach gdy UE ma kompetencje dzielone z krajami UE, umowa zawarta zostaje jednocześnie przez UE i przez kraje UE. Mamy wówczas do czynienia z umową mieszaną, na którą kraje UE muszą wyrazić zgodę. W przypadku umów mieszanych może zaistnieć potrzeba przyjęcia wewnętrznego aktu UE w celu podzielenia się obowiązkami pomiędzy krajami UE a UE. Artykuł 4 TFUE określa, które kompetencje są dzielone.

KONTEKST

Więcej informacji:

GŁÓWNE DOKUMENTY

Wersja skonsolidowana Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej – Część pierwsza – Zasady – Tytuł I – Kategorie i dziedziny kompetencji Unii – Artykuł 3 (Dz.U. C 202 z 7.6.2016, s. 51)

Wersja skonsolidowana Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej – Część pierwsza – Zasady – Tytuł I – Kategorie i dziedziny kompetencji Unii – Artykuł 4 (Dz.U. C 202 z 7.6.2016, s. 51–52)

Wersja skonsolidowana Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej – Część piąta – Działania zewnętrzne Unii – Tytuł II – Wspólna polityka handlowa – Artykuł 207 (dawny art. 133 TWE) (Dz.U. C 202 z 7.6.2016, s. 140–141)

Wersja skonsolidowana Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej – Część piąta – Działania zewnętrzne Unii – Tytuł V – Umowy międzynarodowe – Artykuł 216 (Dz.U. C 202 z 7.6.2016, s. 144)

Ostatnia aktualizacja: 08.04.2020

Top