English
Select your language
Official EU languages:
Access to European Union law
EUR-Lex
Access to European Union law
This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Use quotation marks to search for an "exact phrase". Append an asterisk (*) to a search term to find variations of it (transp*, 32019R*). Use a question mark (?) instead of a single character in your search term to find variations of it (ca?e finds case, cane, care).
Need more search options? Use the
Advanced search
Konwencja w sprawie zwalczania korupcji urzędników publicznych
STRESZCZENIE DOKUMENTU:
JAKIE SĄ CELE KONWENCJI I AKTU?
- Konwencja w sprawie zwalczania korupcji:
- ma na celu zapewnienie podjęcia niezbędnych środków przez każde państwo członkowskie Unii Europejskiej (UE) na rzecz kryminalizacji korupcji, w której uczestniczą urzędnicy publiczni1;
- ma na celu zwalczanie korupcji z udziałem urzędników UE2 lub urzędników krajowych3 państw członkowskich oraz wzmocnienie współpracy sądowej między państwami członkowskimi w tej walce.
- Akt Rady oznacza zgodę Rady Unii Europejskiej na sporządzenie konwencji.
KLUCZOWE ZAGADNIENIA
- Zgodnie z Konwencją, każde państwo członkowskie musi podjąć niezbędne środki w celu kryminalizacji zarówno czynnej4, jak i biernej korupcji5 funkcjonariuszy publicznych. Konwencja obejmuje zarówno współuczestniczenie, jak i namawianie do którejkolwiek z tych form korupcji.
- Sankcje są skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Ponadto państwa członkowskie pozwalają na uznanie dyrektorów przedsiębiorstw lub dowolnych osób w przedsiębiorstwie, posiadających prawo podejmowania decyzji lub wykonywania kontroli, za podlegające odpowiedzialności karnej w przypadkach korupcji czynnej przez osobę im podlegającą działającą w imieniu przedsiębiorstwa.
- Każde państwo członkowskie ustanawia własną jurysdykcję wobec przestępstw, zgodnie z zobowiązaniami wynikającymi z niniejszej Konwencji, gdzie:
- przestępstwo zostało popełnione w całości lub częściowo na jego terytorium;
- osoba, która popełniła przestępstwo, jest jednym z jego obywateli lub urzędników;
- przestępstwo zostało popełnione przeciwko urzędnikom UE lub urzędnikom krajowym lub członkowi jednej z instytucji UE, który jednocześnie jest ich obywatelem;
- osoba, która popełniła przestępstwo, jest urzędnikiem instytucji, agencji lub organu UE, które posiadają swoją główną siedzibę w danym państwie członkowskim.
- Jeśli procedura, w związku z przestępstwem stwierdzonym zgodnie ze zobowiązaniami wynikającymi z Konwencji, dotyczy przynajmniej dwóch państw członkowskich, państwa te współpracują podczas śledztwa, ścigania i podczas wykonywania nałożonej kary.
- Państwa członkowskie stosują zasadę, zgodnie z którą nie można dwukrotnie podejmować czynności prawnych w odniesieniu do tego samego przestępstwa (znaną również jako zasada ne bis in idem), jednak dopuszcza się wyjątki od tej zasady.
- Państwa członkowskie przyjmują wewnętrzne porozumienia prawne, które wykraczają poza zobowiązania wynikające z niniejszej Konwencji.
- W przypadku sporu między państwami członkowskimi co do wykładni lub stosowania niniejszej Konwencji i w braku jego wzajemnego rozwiązania, sprawa musi zostać zbadana przez Radę, jak określono w tytule VI Traktatu o Unii Europejskiej. Jeśli w czasie sześciu miesięcy Rada nie rozwiąże sporu, sprawa może zostać skierowana przez jedną ze stron do rozpatrzenia przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Trybunał obejmuje swoją jurysdykcją również spory między państwem członkowskim a Komisją Europejską.
Proponowane surowsze zasady walki z korupcją
W maju 2023 roku Komisja przedstawiła pakiet antykorupcyjny. Obejmuje on:
- komunikat zawierający analizę istniejącego prawodawstwa i polityki w tej dziedzinie (zob. streszczenie);
- wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie zwalczania korupcji, która kryminalizowałaby przestępstwa korupcyjne oraz harmonizowałaby definicje i kary w całej UE; po przyjęciu zastąpiłaby ona konwencję w sprawie zwalczania korupcji urzędników Wspólnot Europejskich i urzędników państw członkowskich Unii Europejskiej, a także
- propozycję specjalnego systemu sankcji w celu zwalczania poważnych aktów korupcji na całym świecie, mający na celu uzupełnienie wspólnego zestawu narzędzi polityki zagranicznej i bezpieczeństwa w zakresie środków ograniczających (sankcji).
DATA WEJŚCIA W ŻYCIE
Konwencja weszła w życie z dniem i przystąpiły do niej wszystkie państwa członkowskie.
KONTEKST
Kryminalizacja korupcji czynnej i biernej była regulowana wieloma instrumentami międzynarodowymi i europejskimi w ciągu ostatnich dwóch dekad.
Szczebel międzynarodowy
- Kryminalizacja korupcji czynnej i biernej jest regulowana przez Konwencję Narodów Zjednoczonych przeciwko korupcji, która stanowi traktat międzynarodowy o uniwersalnym zakresie stosowania. Decyzja weszła w życie . Do grudnia 2014 roku wszystkie państwa członkowskie ratyfikowały Konwencję Narodów Zjednoczonych przeciwko korupcji, a sama UE stała się umawiającą się stroną w 2008 roku (Decyzja 2008/801/WE – zob. streszczenie).
- Konwencja OECD o zwalczaniu przekupstwa zagranicznych urzędników państwowych w międzynarodowych transakcjach handlowych (obowiązująca od 1999 r.) ustanawia prawnie wiążące normy mające na celu kryminalizowanie przekupstwa zagranicznych urzędników w międzynarodowych transakcjach handlowych i przewiduje szereg istotnych środków zapewniających skuteczność tego procesu. Skupia się ona na podażowej stronie korupcji międzynarodowej.
Szczebel europejski
- Prawnokarna konwencja o korupcji Rady Europy (obowiązująca od 2002 r.) stanowi również ambitny instrument mający na celu koordynację kryminalizacji praktyk korupcyjnych. Niniejsza Konwencja przewiduje również uzupełniające środki prawa karnego oraz poprawę współpracy międzynarodowej w zakresie ścigania przestępstw związanych z korupcją.
Uwagi: Mimo iż większość państw członkowskich jest stroną Konwencji o zwalczaniu przekupstwa zagranicznych funkcjonariuszy publicznych w międzynarodowych transakcjach handlowych i Prawnokarnej konwencji o korupcji, sama UE nie jest stroną.
Więcej informacji:
- Przeciwdziałanie korupcji (Komisja Europejska).
KLUCZOWE POJĘCIA
- Urzędnik publiczny. Dowolny urzędnik szczebla europejskiego lub krajowego, także urzędnik krajowy każdego innego państwa członkowskiego.
- Urzędnik europejski. Każda osoba, która jest urzędnikiem lub innym pracownikiem zatrudnionym na podstawie umowy o pracę w rozumieniu Regulaminu pracowniczego urzędników UE, a także każda osoba oddelegowana do UE przez państwa członkowskie lub każdy organ publiczny lub prywatny, która wykonuje czynności równorzędne z tymi wykonywanymi przez urzędników lub innych pracowników UE.
- Urzędnik krajowy. Urzędnik lub urząd publiczny zgodnie z definicją występującą w prawie krajowym państwa członkowskiego, w którym dana osoba sprawuje taką funkcję, w celu stosowania prawa karnego tego państwa członkowskiego.
- Korupcja czynna. Umyślne działanie danej osoby, polegające na dawaniu obietnicy lub przekazywaniu, w sposób bezpośredni lub za pośrednictwem, korzyści dowolnego rodzaju, urzędnikowi lub stronie trzeciej, aby sprawić, by osoba ta dokonała lub powstrzymała się, z naruszeniem swoich obowiązków urzędniczych, od dokonania czynności wynikającej z jej funkcji lub w ramach wykonywania jej funkcji.
- Korupcja bierna. Umyślne działanie urzędnika, który bezpośrednio lub za pośrednictwem żąda lub otrzymuje korzyści dowolnego rodzaju dla siebie lub strony trzeciej lub przyjmuje obietnicę takiej korzyści w zamian za dokonanie lub powstrzymanie się, z naruszeniem swoich obowiązków urzędniczych, od dokonania czynności wynikającej z jego funkcji lub w ramach wykonywania jego funkcji.
GŁÓWNE DOKUMENTY
Konwencja sporządzona na podstawie artykułu K.3 ustęp 2 litera c) Traktatu o Unii Europejskiej w sprawie zwalczania korupcji urzędników Wspólnot Europejskich i urzędników państw członkowskich Unii Europejskiej (Dz.U. L 195 z , s. 2–11).
Akt Rady z dnia ustanawiający na podstawie art. K.3 ust. 2 lit. c) Traktatu o Unii Europejskiej, Konwencję w sprawie zwalczania korupcji, w którą zaangażowani są urzędnicy Wspólnot Europejskich lub urzędnicy Państw Członkowskich Unii Europejskiej (Dz.U. C 195 z , s. 1).
ostatnia aktualizacja