EUR-Lex Access to European Union law

Back to EUR-Lex homepage

This document is an excerpt from the EUR-Lex website

Unijny wspólny system podatku od wartości dodanej (VAT)

Unijny wspólny system podatku od wartości dodanej (VAT)

 

STRESZCZENIE DOKUMENTU:

Dyrektywa 2006/112/WE – unijny wspólny system podatku od wartości dodanej (VAT)

JAKIE SĄ CELE DYREKTYWY?

Dyrektywa przekształca i uchyla pierwotną szóstą dyrektywę w sprawie podatku od wartości dodanej (VAT), aby doprecyzować obowiązujące obecnie prawodawstwo unijne dotyczące VAT.

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

VAT stosuje się do wszystkich transakcji przeprowadzanych odpłatnie w UE przez podatników, tj. wszystkie osoby fizyczne i podmioty, które dostarczają towary i świadczą usługi podlegające opodatkowaniu w ramach swojej działalności. Opodatkowaniu VAT podlega także import dokonywany przez wszystkie osoby.

Transakcje podlegające opodatkowaniu obejmują dostawy towarów lub świadczenie usług w UE, wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów (towarów dostarczanych i wysyłanych lub transportowanych przez przedsiębiorstwo w jednym kraju UE do przedsiębiorstwa w innym kraju UE) oraz import towarów spoza UE do UE.

  • W odniesieniu do miejsca opodatkowania stosuje się różne zasady zależnie od charakteru transakcji, rodzaju dostarczanych towarów oraz tego, czy wiąże się to z transportem:
    • dostawa towarów – miejscem opodatkowania jest miejsce, do którego towary są dostarczane;
    • wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów – miejscem opodatkowania jest miejsce, w którym strona nabywająca przyjmuje towar, tj. kraj UE, w którym towary się ostatecznie znajdują po transporcie z innego kraju UE;
    • import towarów – miejscem opodatkowania jest zazwyczaj kraj UE, do którego towary są dostarczane;
    • świadczenie usług – miejscem opodatkowania jest miejsce, w którym usługi są świadczone. Zależy to nie tylko od charakteru świadczonej usługi, ale także od statusu klienta korzystającego z usługi. W celu zapewnienia, że usługa podlega opodatkowaniu w faktycznym miejscu jej świadczenia, stosuje się pewne wyjątki od tych zasad ogólnych, które obejmują:
      • usługi związane z nieruchomościami;
      • przewóz osób;
      • działalność kulturalną, sportową, edukacyjną i rozrywkową;
      • usługi restauracyjne.
  • VAT jest naliczany zależnie od charakteru transakcji, tj. od tego, kiedy dostarczono towary lub świadczono usługi. VAT może być naliczony w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia, gdy dostawa towarów do danego kraju UE została ukończona. W przypadku importu do UE VAT jest naliczany w chwili wwiezienia towarów do kraju UE.
  • Podstawa opodatkowania w przypadku dostaw towarów i świadczenia usług oraz wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów obejmuje wszystkie płatności na rzecz dostawcy. Jeśli towary są importowane, podstawą tą jest ich wartość celna. Cła, podatki i inne opłaty ujęte są w podstawie podatkowej, lecz sam VAT, opusty i obniżki udzielone klientowi są wyłączone.
  • Podstawowa stawka VAT stosowana we wszystkich krajach UE w odniesieniu do towarów i usług wynosi co najmniej 15 %. Kraje UE mogą stosować jedną stawkę obniżoną lub dwie stawki obniżone wynoszące co najmniej 5 % w odniesieniu do określonych towarów lub usług wymienionych w załączniku III do dyrektywy. W określonych warunkach stosuje się także odstępstwa od tych zasad (niższe stawki, stawki obniżone na inne towary lub usługi itd.).
  • Dyrektywa przewiduje zwolnienia z VAT. Większość z nich to zwolnienia bez prawa odliczenia podatku, np. usługi finansowe i ubezpieczeniowe, opieka medyczna lub usługi socjalne. Istnieją jednak także zwolnienia z prawem do odliczenia podatku, np. wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów lub eksport towarów do kraju spoza UE. Większość zwolnień jest obowiązkowa dla krajów UE, natomiast pozostałe są opcjonalne.
  • Podatnik ma prawo odliczenia kwoty VAT zapłaconej z tytułu nabytych towarów lub usług w kraju UE, w którym przeprowadzano takie transakcje. Taki naliczony VAT może być odliczony od VAT-u należnego z tytułu transakcji podlegających opodatkowaniu, np. krajowej dostawy towarów lub krajowego świadczenia usług. Generalnie nie istnieje prawo do odliczenia podatku w przypadku działalności gospodarczej objętej zwolnieniem z VAT oraz w przypadku, w którym podatnik korzysta z procedury szczególnej. W pewnych przypadkach odliczenia mogą być ograniczane lub korygowane.
  • W dyrektywie ustanowiono zobowiązania podatników i niektórych osób niebędących podatnikami. W ogólnym rozrachunku każdy podatnik dokonujący podlegającej opodatkowaniu dostawy towarów lub podlegającego opodatkowaniu świadczenia usług obowiązany jest do zapłaty VAT. Wyjątki obejmują określone transakcje, w których to klient płaci VAT, np. dostawa gazu, oraz transakcje, w których kraj UE może postanowić, by to klient płacił VAT, jak w przypadku pewnych dostaw podatnych na oszustwa.
  • W dyrektywie przewidziano odstępstwa od zasad ogólnych VAT dla krajów UE, np. w celu zapobiegania pewnym rodzajom oszustw podatkowych. Istnieją także procedury szczególne VAT opracowane z myślą o ograniczeniu formalności i przewidziane np. dla małych przedsiębiorstw i rolników.
  • Dodatkowo kraje UE najbardziej poszkodowane w wyniku oszustw w zakresie VAT mogą tymczasowo stosować ogólny mechanizm odwrotnego obciążenia VAT. Mechanizm ten polega na przesunięciu odpowiedzialności za uiszczenie VAT z dostawcy na klienta. Kraje UE mogą stosować ten mechanizm wyłącznie do krajowych dostaw towarów i usług o wartości przekraczającej 17 500 EUR za transakcję, tylko do 30 czerwca 2022 r. i tylko pod bardzo rygorystycznymi warunkami.

OD KIEDY DYREKTYWA MA ZASTOSOWANIE?

Dyrektywa ma zastosowanie od dnia 1 stycznia 2007 r., przy czym do porządku krajowego krajów UE miała zostać włączona do dnia 1 stycznia 2008 r.

KONTEKST

Więcej informacji:

  • VAT (Komisja Europejska).

GŁÓWNY DOKUMENT

Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. L 347 z 11.12.2006, s. 1–118)

Kolejne zmiany dyrektywy 2006/112/WE zostały włączone do tekstu podstawowego. Tekst skonsolidowany ma jedynie wartość dokumentacyjną.

DOKUMENTY POWIĄZANE

Dyrektywa Rady (UE) 2018/2057 z dnia 20 grudnia 2018 r. zmieniająca dyrektywę 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej w odniesieniu do tymczasowego stosowania ogólnego mechanizmu odwrotnego obciążenia w związku z dostawami towarów i usług powyżej określonego progu (Dz.U. L 329 z 27.12.2018, s. 3–7)

Rozporządzenie Rady (UE) nr 904/2010 z dnia 7 października 2010 r. w sprawie współpracy administracyjnej oraz zwalczania oszustw w dziedzinie podatku od wartości dodanej (Dz.U. L 268 z 12.10.2010, s. 1–18)

Zobacz tekst skonsolidowany.

Dyrektywa Rady 2009/132/WE z dnia 19 października 2009 r. określająca zakres stosowania art. 143 lit. b) i c) dyrektywy 2006/112/WE w odniesieniu do zwolnienia z podatku od wartości dodanej przy ostatecznym imporcie niektórych towarów (Dz.U. L 292 z 10.11.2009, s. 5–30)

Dyrektywa Rady 2008/9/WE z dnia 12 lutego 2008 r. określająca szczegółowe zasady zwrotu podatku od wartości dodanej, przewidzianego w dyrektywie 2006/112/WE, podatnikom niemającym siedziby w państwie członkowskim zwrotu, lecz mającym siedzibę w innym państwie członkowskim (Dz.U. L 44 z 20.2.2008, s. 23–28)

Zobacz tekst skonsolidowany.

Dyrektywa Rady 2007/74/WE z dnia 20 grudnia 2007 r. w sprawie zwolnienia towarów przywożonych przez osoby podróżujące z państw trzecich z podatku od wartości dodanej i akcyzy (Dz.U. L 346 z 29.12.2007, s. 6–12)

Dyrektywa Rady 2006/79/WE z dnia 5 października 2006 r. w sprawie zwolnienia od podatku przy przywozie z państw trzecich małych partii towarów o charakterze niehandlowym (wersja ujednolicona) (Dz.U. L 286 z 17.10.2006, s. 15–18)

Ostatnia aktualizacja: 15.04.2019

Top